Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2011

Συντηρητικές προϋποθέσεις της ριζοσπαστικής υποκειμενικότητας #3

3. Μπορείς να εντοπίσεις εύκολα τόσο τον αριστεριστικό όσο και τον αντιδραστικό κρετινισμό σε όσους υποπτεύεσαι ότι ανήκουν στις δύο αυτές κατηγορίες καλώντας τους να ερμηνεύσουν το ακόλουθο απόσπασμα:
Η παράδοση από όλες τις πεθαμένες γενιές βαραίνει σαν εφιάλτης πάνω στα μυαλά των ζωντανών. Και ίσα ίσα όταν φαίνονται να ασχολούνται για να ανατρέψουν τους εαυτούς τους και τα πράγματα και να φτιάσουν κάτι που δεν υπήρχε ακόμα, σε τέτοιες ίσα ίσα εποχές επαναστατικής κρίσης επικαλούνται με αγωνία τα πνεύματα του παρελθόντος στην υπηρεσία τους, δανείζονται τα ονόματά τους, τα πολεμικά τους συνθήματα, τις φορεσιές τους για να παρουσιάσουν με αυτή την μεταμφίεση, που την έκανε ο χρόνος σεβάσμια, και με αυτή τη δανεισμένη γλώσσα την καινούργια σκηνή της παγκόσμιας ιστορίας. Έτσι, ο Λούθηρος μεταμφιέστηκε σε απόστολο Παύλο, η επανάσταση του 1789-1814 ντύθηκε διαδοχικά τη φορεσιά της ρωμαϊκής δημοκρατίας και της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και η επανάσταση του 1848 δεν ήξερε τίποτα καλύτερο να κάνει, παρά να παρωδήσει πότε το 1789 και πότε την επαναστατική παράδοση του 1793-95. Έτσι μεταφράζει και ο αρχάριος που έμαθε μια νέα γλώσσα πάντοτε ξανά στη μητρική του γλώσσα. Μα τότε μόνο έχει αφομοιώσει το πνεύμα της καινούριας γλώσσας και μπορεί ελεύθερα να δημιουργεί σε αυτήν, όταν κινείται σε αυτή χωρίς να θυμάται την παλιά και ξεχνάει σε αυτή την προγονική του γλώσσα.
Κ. Μαρξ , 18η Μπρυμαίρ
Ο αριστεριστής κρετίνος θα συγκρατήσει μόνο την αρχή και το τέλος του παραπάνω αποσπάσματος: την ρήση ότι η παράδοση των παλιών γενιών μας "βαραίνει σαν εφιάλτης" που πρέπει να ξεφορτωθούμε, και την παρατήρηση περί του αναγκαίου της λήθης της παλιάς γλώσσας για να εκμαθηθεί μια νέα. Με άλλα λόγια, αυτό που θα συγκρατήσει είναι η ψευδαίσθηση ότι ο Μαρξ προτείνει μια έννοια της επανάστασης ως κάτι του απόλυτα νέου, εντελώς άριζου στο παρελθόν, χωρίς κανένα παρελθοντικό ίχνος, και ότι συνεπώς καταδικάζει κάθε επανάσταση που επαναλαμβάνει μεταμφιεσμένα στοιχεία του παρελθόντος. Ο αριστεριστής κρετίνος πιστεύει στην απόλυτη καινοτομία χωρίς επανάληψη, πιστεύει ότι είναι εφικτό το να κρίνεις κάτι ως νέο χωρίς να μπορείς να το συγκρίνεις με το αντίθετό του, ότι μπορείς καν να κατανοήσεις καν το νέο χωρίς αναφορά σε κάτι που επαναλαμβάνεται. Αν ο αριστεριστής κρετίνος ήταν δάσκαλος δεύτερης γλώσσας λοιπόν (για να σκεφτούμε τι κομίζει η μεταφορά του Μαρξ), θα θεωρούσε αποτελεσματικότερη την διδασκαλία εκείνη που θα βασιζόταν στην εξάλειψη της μνήμης του μαθητή του, ώστε αυτός να μπορεί να αφιερωθεί στην νέα γλώσσα χωρίς να παρεμποδίζεται από την παλιά. Αλλά ένας τέτοιος μαθητής θα ήταν ανίκανος να μάθει οποιαδήποτε γλώσσα, γιατί η μνήμη είναι απαραίτητη για την εκμάθηση νέων πραγμάτων, και γιατί, φυσικά, η πρώτη γλώσσα έχει κάτι κοινό με τη δεύτερη --έχει δομή, συντακτικό, γραμματική-- και η εξάλειψη αυτού που είναι κοινό από το μυαλό κάθε άλλο παρά θα διευκόλυνε τον μαθητή να μην παραμείνει γλωσσικά αφασικός. Ο αριστεριστής κρετίνος τα παρακάμπτει όλα αυτά, κι έτσι παρακάμπτει το γεγονός ότι ο αρχάριος σε μια νέα γλώσσα κάνει λάθη, βρίσκεται όμως ακριβώς για αυτόν ακριβώς τον λόγο σε ένα μεταβατικό σημείο ανάμεσα στην παλιά και τη νέα γλώσσα, έχει δηλαδή ήδη αρχίσει να μαθαίνει τη νέα γλώσσα. Και χωρίς να είσαι ποτέ αρχάριος --κάτι αφόρητο για τον αριστεριστή, που θέλει το ανώτατο πτυχίο της επανάστασης αμέσως-- δεν μαθαίνεις ποτέ μια νέα γλώσσα. 'Η αλλιώς, αυτός που επαναλαμβάνει καταχρηστικά το παλιό το κάνει καταχρηστικά μόνο όταν βρίσκεται ήδη στο κατώφλι της εκμάθησης του νέου, σε αντίθεση με αυτόν που περιμένει να μάθει απευθείας το νέο χωρίς πρώτα να κατακτήσει το παλιό, μένοντας έτσι διαρκώς κουμπούρας: για ποιον άλλο λόγο, πρέπει να θυμίσεις στον αριστεριστή κρετίνο, γράφει ο Μαρξ ότι "ίσα ίσα όταν φαίνονται να ασχολούνται για να ανατρέψουν τους εαυτούς τους και τα πράγματα και να φτιάσουν κάτι που δεν υπήρχε ακόμα, σε τέτοιες ίσα ίσα εποχές επαναστατικής κρίσης επικαλούνται με αγωνία τα πνεύματα του παρελθόντος στην υπηρεσία τους"; Δηλαδή, ότι η επανάληψη του παλιού είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο γίνεται βιώσιμη η αγωνία της κατάκτησης του νέου, την ίδια βέβαια στιγμή που μια τέτοια επανάληψη παρεμποδίζει το νέο από το να αποκτήσει μια καθαρή άρθρωση που θα ήταν, σε πρώτο στάδιο, ταυτόχρονα υποκειμενικά αφόρητη και ακατάληπτη από όλους; Και γιατί, αν η συνταγή του Μαρξ για τον ριζοσπάστη ήταν τάχαμου να υποβάλλει τον εαυτό του σε αφασική λήθη περίμενοντας την επιφοίτηση ex nihilo καινοτομιών, να επιμένει να θυμάται ο ίδιος τόσο καλά το επαναστατικό παρελθόν; 

Ο αντιδραστικός κρετίνος, αντίστροφα, έχει συγκρατήσει μόνο τις αναφορές στην επανάληψη του παλιού: για αυτόν, το απόσπασμα είναι απλώς η ομολογία ότι η επανάσταση δεν είναι παρά επανάληψη, ότι δεν υπάρχει επανάσταση που δεν επαναλαμβάνει μηχανικά και αναπόδραστα το παρελθόν, και συνεπώς ότι στην επανάσταση δεν υπάρχει απολύτως τίποτα νέο. Αν ο αριστεριστής δάσκαλος ξένης γλώσσας θα υπέβαλλε ευχαρίστως τον μαθητή του σε διάσειση ελπίζοντας να του προκαλέσει την απαραίτητη αμνησία, ο αντιδραστικός θα του ξεκαθάριζε εξαρχής ότι δεν γίνεται να μάθεις καμία νέα γλώσσα, γιατί η εκμάθηση της παλιάς σε καταδικάζει σε αιώνια νοητικά κάτεργα. Όταν ο Μαρξ μιλά για τον Λούθηρο,  το 1789, και το 1848, ο αντιδραστικός κρετίνος νομίζει ότι το κάνει σαρκαστικά, γελώντας με την απέλπιδη και αδιέξοδη επανάληψη του παλιού. Έτσι, ο αντιδραστικός κρετίνος δεν βρίσκεται σε θέση να σου εξηγήσει γιατί ο Μαρξ κλείνει το εδάφιο και την παράγραφο με μια αναφορά στην καθημερινή καινοτομία που ενσαρκώνεται στη γλωσσομάθεια, η οποία φυσικά δεν είναι κανενός είδους "παρωδία" της μητρικής γλώσσας, ούτε μπορεί ποτέ να γίνει έτσι κατανοητή. Ούτε, όπως ακριβώς και ο αριστεριστής κρετίνος, μπορεί ο αντιδραστικός κρετίνος να αναλογιστεί γιατί ο Μαρξ παρουσιάζει την θεατρική επανάληψη του παρελθόντος ως αναπόφευκτη και απαραίτητη ακριβώς στις στιγμές εκείνες που το διακύβευμα ήταν πραγματικά, και όχι θεατρινίστικα, να φτιαχτεί κάτι που "δεν υπήρχε ακόμα".

Η επανάσταση ως κάτι το απόλυτα και θαυματουργά νέο, η επανάσταση ως εκ προοιμίου καταδικασμένη στην οπισθοδρομική επανάληψη: ο γερο-Μαρξ σου έδωσε ένα πολύτιμο εργαλείο για να ξεχωρίζεις τους αριστεριστές από τους αντιδραστικούς κρετίνους. Δώσε σημασία στον γερο-Μαρξ. Μην γίνεσαι αριστεριστής. Μην γίνεσαι αντιδραστικός. Μην γίνεσαι κρετίνος. 

27 σχόλια:

Αντωνης είπε...

Γραμμένα σε στυλ Mao meets Benjamin, ή τουλάχιστον αυτή είναι η υφολογική πρόθεση.

Ονειρμός είπε...

Πολύ καλό. Ένας άλλος δείκτης είναι το ''οι άνθρωποι φτιάχνουν την ιστορία τους''. Πιο κάτω βέβαια λέει πως αυτό γίνεται μέσα σε καθορισμένες συνθήκες, που δεν εξαρτώνται από αυτούς. Οι ''ανθρωπιστές-μαρξιστές'' και ο Καστοριάδης που ήθελε να προβάλει τον ''επαναστατικό Μάρξ'', τόνιζαν το πρώτο σκέλος. Οι ''δομιστές'' μαρξιστές, υπερτόνιζαν το δεύτερο, περί συνθηκών (χαρακτηριστική η αντιπαράθεση στην ''απάντηση στον Τζών Λούις'', του Αλτουσερ). Τελικά στην ιστορία αναδύεται το νέο που ριζώνει στο παλιό, αλλά είναι ταυτόχρονα μια άλλη ποιότητα.
Νομίζω πως, και από την ανάρτησή σου που ξεχωρίζει τον αριστεριστή από τον αντιδραστικό, χωρίς να καταλήγει απόλυτα σε κάποια ''ανώτερη'' σύνθεση, και το παραπάνω επιπλέον παράδειγμα, επαναφέρουν ξανά το θέμα της διπλής (τύπου binary) και συνειδητά αντιφατικής ανάγνωσης.

Αντωνης είπε...

επαναφέρουν ξανά το θέμα της διπλής (τύπου binary) και συνειδητά αντιφατικής ανάγνωσης

Το απόσπασμα, όπως και αρκετά άλλα από το έργο του Μαρξ, είναι γραμμένο με ένα είδος "διπλής κωδικοποίησης", πράγματι. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει η στιγμή της σύνθεσης, και αυτή νομίζω ότι παρουσιάζεται μέσα από το παράδειγμα της εκμάθησης της δεύτερης γλώσσας, που είναι ένα παράδειγμα όχι διπόλου αλλά continuum μεταξύ επιμέρους αρνήσεων και καταφάσεων, αλλά και μεταξύ της αρχικής γλώσσας και της δεύτερης: γιατί αν είναι μόνο η πλήρης λήθη της αρχικής γλώσσας που εγγυάται την πλήρη κατάκτηση της δεύτερης, είναι μόνο όταν έχει κατακτηθεί με ασφάλεια η δεύτερη που η πρώτη σού ξαναπροσφέρεται στην συνείδηση ως κάτι άλλο από εμπόδιο και ανασταλτικός παράγοντας, που απελευθερώνεται, τρόπον τινά, από τον ρόλο του προσκόμματος που αποκτά όταν πρωτομπαίνεις στη νέα γλώσσα.

Αντωνης είπε...

"πλήρης λήθη": σε ό,τι αφορά επιφανειακές γλωσσικές δομές και όχι βέβαια σε ό,τι αφορά τη λεγόμενη "βαθιά δομή" (Chomsky).

Ονειρμός είπε...

Σωστά, αλλά σε επίπεδο ανάγνωσης, εμείς παρακολουθούμε στο κείμενο ταυτόχρονα τη ''ζωή'' τόσο της παλαιάς όσο και της νέας γλώσσας, γιατί ακόμη δεν έχουμε οι ίδιοι ξεκινήσει να άρουμε την πρώτη μέσω της δεύτερης. Παρακολουθούμε αποστασιοποιημένοι προσπαθώντας να αντλήσουμε ''το δίδαγμα'', και για να το αντλήσουμε σωστά, πρέπει να διαβάσουμε με μια ''διπλή κωδικοποίηση''. Αλλά η συνθετική στιγμή θα έρθει, αν δείξουμε μια επίμονη πίστη στην μετασχηματιστική ικανότητα της νέας γλώσσας, μετασχηματιστική και όχι αμιγώς αρνητική ή καταφατική. Όμως αυτό το αναιρετικό continuum αρνήσεων και καταφάσεων, όπως λες και εσύ, προυποθέτει μια ορθολογική ανακατασκευή (''γενεαλογικό σχεδιασμό?'' της ιστορικής κίνησης. Ειδάλλως, είναι ατεκμηρίωτη η αλήθεια μιας τέτοιας πίστης στη δύναμη της νέας γλώσσας να αναιρέσει αυτή τη γλώσσα-γνώμη που ήδη κατέχουμε

Αντωνης είπε...

Σωστά, αλλά σε επίπεδο ανάγνωσης, εμείς παρακολουθούμε στο κείμενο ταυτόχρονα τη ''ζωή'' τόσο της παλαιάς όσο και της νέας γλώσσας, γιατί ακόμη δεν έχουμε οι ίδιοι ξεκινήσει να άρουμε την πρώτη μέσω της δεύτερης.


Συμφωνώ απόλυτα.

Ανώνυμος είπε...

και όλα αυτά απλά για να πεις ότι πρέπει να μαθαίνουμε από την ιστορία των επαναστατικών και όχι μόνο αγώνων αλλά και τα λάθη των ανθρώπων διαχρονικά

και χωρίς να υποτιμούμε τα όσα έχουν πετύχει οι παλαιότεροι έστω και με αυτά τους τα λάθη μας δίνουν το βήμα για να πάμε παραπέρα επεκτείνοντας αυτά που κερδήθηκαν αλλά σε νέες βάσεις όταν οι ίδιοι άνθρωποι γκρεμίσουν τους θεσμούς που τους κρατούν φυλακισμένους πρώτα και κύρια μέσα στα μυαλά τους

για μένα αυτό που είναι το σημαντικό σε αυτό που έγραψες και μάλλον σε χαρακτηρίζει ως άνθρωπο είναι αυτό:

"Ο αριστεριστής κρετίνος τα παρακάμπτει όλα αυτά, κι έτσι παρακάμπτει το γεγονός ότι ο αρχάριος σε μια νέα γλώσσα κάνει λάθη, βρίσκεται όμως ακριβώς για αυτόν ακριβώς τον λόγο σε ένα μεταβατικό σημείο ανάμεσα στην παλιά και τη νέα γλώσσα,"

και το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: ποιος είναι αυτός ο δάσκαλος που θα του μάθει τη νέα γλώσσα;

γιατί προφανώς ο δάσκαλος που θα του την μάθει ήδη την γνωρίζει

ποιος ακριβώς είναι αυτός ο μέγας δάσκαλος;

μήπως εσύ;

εδώ εσύ για να πεις κάτι απλό χρησιμοποιείς μανούβρες λεκτικές που φαίνονται δυσνόητες

ο μαρξ απευθυνόμενος στους εργάτες, τους μιλούσε απλά χωρίς γαρνιτούρες για αυτά που πίστευε για το πως θεωρούσε ότι ήταν ο κόσμος και τι θα έπρεπε να κάνουν για να τον αλλάξουν

πως ακριβώς υπερασπίζεται κάποιος τις υποτελείς τάξεις(!!) μιλώντας μια γλώσσα ακατανόητη χωρίς να ερμηνεύει τον κόσμο με πολιτικούς όρους, ήτοι πρακτικά τι θεωρεί ότι πρέπει να γίνει για να αλλάξουν τα πράγματα και όχι απλά να μιλάμε μεταξύ μας αυτολιβανιζόμενοι εμείς που δεν είμαστε κρετίνοι αριστεριστές

προσωπικά δεν διάβασα τι πιστεύεις ότι πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι πρακτικά για να αλλάξουν την ζωή τους και να ξεφύγουν από την μιζέρια της μισθωτής τυος σκλαβιάς

ας γράψω και εγώ ένα απόσπασμα διανοουμενίστικο που με εκφράζει και καταρρίπτει κατά τη γνώμη μου επαρκώς το ότι είναι δυνατόν κάποιος να ερμηνεύσει την ιστορία με ιστορικούς τάχα νόμους και να ορίσει με λεπτομέρεια πως αυτό που ακόμα δεν υπάρχει καν θα λειτουργεί στις ανθρώπινες κοινωνίες
κανένας δεν μπορεί να προβλέψει πως θα λειτουργήσει ένα κοινωνικό σύστημα και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις του επί της κοινωνίας και των ανθρώπων
οι ίδιοι οι άνθρωποι λειτουργώντας μέσα σε αυτή τη νέα (βασισμένη και στα παλιά) θεσμισμένη κοινωνία θα διαμορφώσουν τα πράγματα όπως οι ίδιο θέλουν σύμφωνα με τις ανάγκες τους συναινετικά χωρίς εγχειρίδια και άνωθεν επεμβάσεις
http://www.scribd.com/doc/42280416/31099068-%CE%9A%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B7%CF%82-%CE%91%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%89%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%AF%CE%B1
σελίδα 84 το απόσπασμα που απαντά σε αυτό
« Φυσικά θα με ρωτούσε κανείς ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενο μιας τέτοιας καινούριας δημιουργίας αλλά η ερώτηση θα ήταν άτοπη. Όταν ο Κλεισθένης και οι σύντροφοί του εγκαθίδρυαν τη δημοκρατία ούτε πρόβλεπαν ούτε μπορούσαν να προβλέψουν ούτε ήταν το θέμα τους να προβλέψουν τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη ή τον Παρθενώνα ή όλη την τεράστια δημιουργία των Αθηνών που επακολούθησε.»

Σχετικά με το πως οι άνθρωποι θα δημιουργήσουν το νέο (που κανένας όμως δεν ξέρει πως ακριβώς θα μοιάζει) βασιζόμενοι στο παλιό δηλαδή στην παράδοση ]

Ανώνυμος είπε...

Σελίδα 79

Η κοινότητα, η κοινωνία δημιουργεί η ίδια ανοικτά τους κανόνες της και τις σημασίες της και έτσι το άτομο καλείται τουλάχιστον de jure να δημιουργήσει μέσα σε πλαίσια που τύποις τουλάχιστον είναι σχεδόν απεριόριστα, το νόημα της ζωής του και παραδείγματος χάριν καλείται να κρίνει το ίδιο με τα ίδια του τα κριτήρια τις πολιτιστικές δημιουργίες που του παρουσιάζουν. Φυσικά αυτό το πέρασμα δεν πρέπει να το σκεφτόμαστε σαν απόλυτο πέρασμα διότι πάντοτε βρισκόμαστε και θα βρισκόμαστε και σε μια αυτόνομη δημοκρατική κοινωνία μέσα σε ένα κοινωνικό πεδίο της σημασία που δεν είναι απλώς τυπικό. Πάντοτε θα έχουμε κάποια σχέση με την παράδοση και αυτά κανείς ούτε καν ο πιο πρωτότυπος καλλιτέχνης δεν μπορεί να τα αποφύγει. Μπορεί απλώς να συμβάλει στη δημιουργική τους αλλοίωση. Και αυτοί ακριβώς οι ουσιώδεις χαρακτήρες του πεδίου αλλοιώνονται όταν εγκαθιδρύεται μια δημοκρατική κοινωνία και όταν εγκαθιδρύθηκαν αυτές οι έστω και περιορισμένες δημοκρατικές κοινωνίες σ΄αυτές τις δύο φάσεις της ιστορίας που ανέφερα προηγουμένως δηλαδή στην αρχαία Ελλάδα και στη Δυτική Ευρώπη.

Σελίδα 83
…Με αυτή την έννοια όλοι οι απαισιόδοξοι προφήτες κι οι προφήτες της σύγχρονης εποχής αυτής της μοντέρνας εποχής φτάνουν περίπου στην πραγματοποίηση τους. Από τον Τοκβίλ ο οποίους μιλούσε για μετριότητα τη μέτρια αξία αυτού που αυτός ονόμαζε το δημοκρατικό άτομο δηλαδή το σύγχρονο άτομο, περνώντας από το Νίτσε και τον νιχιλισμό – όπως έλεγχε ο Νίτσε, τι σημαίνει ο νιχιλισμός; Ότι οι ύψιστες αξίες απαξιώνονται, λείπει ο σκοπός λείπει η απάντηση στην ερώτηση «γιατί;»- μέχρι και τον Σπένγκλερ και τον Χάιντεγκερ. Ίσως μάλιστα όλες αυτές οι προφητείες μπορεί να πει κανείς έχουν αντιστραφεί, με την έννοια ότι γίνονται αντικείμενο θεωρητικοποίησης μέσα στην ανόητη τάση που λέγεται σήμερα μεταμοντερνισμός και με την οποία αυτοδοξολογείται η εποχή αν μπορώ να πω, η μηδαμηνότητα της εποχής.
Δεν θέλω να σας κουράσω πολύ περισσότερο, απλώς θα υπογραμμίσω και πάλι ότι ο λεγόμενος ατομικισμός σήμερα του οποίου άδουν τον θρίαμβο διάφοροι δημοσιογραφίσκοι και πολιτικίσκοι δεν είναι ούτε μπορεί να είναι κενή μορφή διότι τα άτομα δεν κάνουν ό,τι θέλουν αλλά κάνουν αυτό που τους επιβάλλει η συγκροτημένη κοινωνία ή η θεσμισμένη κοινωνία το κατεστημένο όπως το λέμε. Και ένας πραγματικός ατομικισμός δεν μπορεί ποτέ να είναι η κενή μορφή του ατομικισμού όπως μια πραγματική δημοκρατία δεν μπορεί ποτέ να είναι απλώς διαδικαστική. Οι δημοκρατικές διαδικασίες σήμερα παραδείγματος χάριν ως μορφή ως φόρμα γεμίζουν με το ολιγαρχικό περιεχόμενο της σύγχρονης κοινωνικής συγκρότησης και οι ατομικιστικές μορφές γεμίζουν με το καπιταλιστικό φαντασιακό της απεριόριστης εξάπλωσης της παραγωγής της κατανάλωσης και μιας ψευδολογικής ψευδοορθολογικής ψευδοκυριαρχίας πάνω στα πράγματα και απάνω στους ανθρώπους.

Ανώνυμος είπε...

Αν αυτές οι διαπιστώσεις είναι έστω εν μέρει ακριβείς τότε μπορούμε ότι η παιδεία σε μια τέτοια δημοκρατική κοινωνία διατρέχει τους πιο μεγάλους κινδύνους. Όχι βέβαια η ψευδοπαιδεία που παίρνει τη μορφή της πολυγνωσίας ή των μουσείων ή του τουρισμού όπου οι άνθρωποι επισκέπτονται την Ακρόπολη ή τους ναούς της Καμπότζης ή την Αγία Σοφία που επισκέπτονται τα εστιατόρια της περιοχής με την ίδια διάθεση και την ίδια σοβαρότητα όχι λοιπόν απ αυτή την άποψη αλλά όσον αφορά τη δημιουργική της ουσία. Και νομίζω σ΄ ότι με αφορά πως δεδομένου ότι η κοινωνία αποτελεί ένα «όλο» - ασφαλώς κομματιασμένο και ασφαλώς υπερπερίπλοκο, ασφαλώς αινιγματικό- κατά τον ίδιο τρόπο που η σημερινή εξέλιξη της παιδείας δεν είναι άσχετη με την αδράνεια και την παθητικότητα την πολιτική και την κοινωνική που χαρακτηρίζει τον σημερινό κόσμο μας κατά τον ίδιο τρόπο η αναγέννηση της ζωτικότητας της είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με την αναγέννηση ενός καινούριου μεγάλου πολιτικοκοινωνικού κινήματος που θα αναζωπυρώσει τη δημοκρατία και της δώσει ταυτόχρονα και τις μορφές και τα περιεχόμενα που απαιτεί η ιδέα της δημοκρατίας.
Φυσικά θα με ρωτούσε κανείς ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενο μιας τέτοιας καινούριας δημιουργίας αλλά η ερώτηση θα ήταν άτοπη. Όταν ο Κλεισθένης και οι σύντροφοί του εγκαθίδρυαν τη δημοκρατία ούτε πρόβλεπαν ούτε μπορούσαν να προβλέψουν ούτε ήταν το θέμα τους να προβλέψουν τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη ή τον Παρθενώνα ή όλη την τεράστια δημιουργία των Αθηνών που επακολούθησε.
Όπως ούτε οι Γάλλοι Constituants ή ο Τζέφερσον και οι άλλοι Αμερικανοί εγκαθίδρυαν τα δημοκρατικά ή οιονεί δημοκρατικά καθεστώτα μπορούσαν να προβλέψουν ούτε ήταν η δουλειά τους να προβλέψουν ότι μετά από 20, 30, 40 χρόνια θα εμφανίζονταν άνθρωποι σαν τον Σταντάλ, τον Μπαλζάκ τον Φλωμπέρ ή σαν τον Πόε τον Μέλβιλ και τον Γουίτμαν.
Η φιλοσοφία μας δείχνει και τελειώνω ότι θα ήταν ανόητο και άτοπο να πιστεύουμε ότι θα μπορούσαμε ποτέ να εξαντλήσουμε το σκεπτικό, το πρακτό ή το μορφώσιμο και κατά τον ίδιο τρόπο θα ήταν ανόητο και άτοπο να βάλουμε όρια στη δύναμη της μόρφωσης που πάντα υπάρχει μέσα στην ψυχική φαντασία των ατόμων και στο συλλογικό κοινωνικο-ιστορικόο φαντασιακό.
Αλλά η φιλοσοφία δεν μας εμποδίζει να διαπιστώνουμε ότι η ανθρωπότητα διέσχισε ήδη περιόδους κατάπτωσης και λήθαργου πολύ περισσότερο ύπουλες στο βαθμό που συνοδεύτηκαν όπως παραδείγματος χάρη οι αιώνες της Ρωμαικής Αυτοκρατορίας απ αυτό που ονομάζουμε συνήθως υλική ευμάρεια. Αλλά στο μέτρο ασθενές ή όχι αυτό που εξαρτάται από εμάς και ιδιαίτερα από όσους σκεπτόμαστε και προσπαθούμε εάν αυτό που σκεπτόμαστε και προσπαθούμε να κάνουμε και να δείξουμε στους άλλους μένει πιστό στην ιδέα της ανθρώπινης αυτονομίας θα μπορούσε να συμβάλει τουλάχιστον στο να είναι η φάση αυτού του αργού λήθαργου η βραχύτερη δυνατή.

Αντωνης είπε...

@Ανώνυμος:

"και όλα αυτά απλά για να πεις ότι πρέπει να μαθαίνουμε από την ιστορία των επαναστατικών και όχι μόνο αγώνων αλλά και τα λάθη των ανθρώπων διαχρονικά "

Όπως μπορούν να δουν όλοι, το σχόλιό σου είναι μεγαλύτερο σε μέγεθος από την ίδια την ανάρτηση. Αυτά περί άσκοπης φλυαρίας.

Ελπίζω να μην περιμένεις καμία άλλη απάντηση, εφόσον επέλεξες να είσαι και ανόητος και αυθάδης.

Αντωνης είπε...

Μία και μοναδική εξαίρεση θα κάνω για την εμβριθή ερώτηση περί του ποιος είναι ο δάσκαλος που γνωρίζει ήδη την νέα γλώσσα: προφανώς δεν σου πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι οι άνθρωποι μάθαιναν νέες γλώσσες με φυσικό τρόπο για χιλιάδες χρόνια και χωρίς διδασκάλους. Ο Μαρξ άλλωστε δεν κάνει καμία αναφορά σε δάσκαλο. Η αναφορά είναι δική μου και είναι υποθετική ("ΑΝ ο αριστεριστής ήταν δάσκαλος ξένης γλώσσας...")

Αλλά δεν πειράζει, μας είπες για τον Κλεισθένη, έκανες μια ωραία επίδειξη γνώσεων περί παντός του επιστητού (μέχρι και για την αμερικάνικη λογοτεχνική αναγέννηση!), και ξεχαρμάνιασες.

Αντωνης είπε...

Το παρακάτω στάλθηκε μέσω mail λόγω προβλήματος με τον blogger:

Disdaimona:

Θα κατάλαβες αγαπητέ Radical πως ο εικοστός εκτός από τα λαγουδάκια του playboy μας έχει αφήσει και τα λαγουδάκια του ταχυδακτυλουργού της θεωρητικής εγκυρότητας.
 
Το λαγουδάκι, λέει τώρα, αυτονομούμενο από το καπέλο, πως ο Μαρξ πρέπει πια να λογοδοτεί στον Κορνήλιο, ο Αριστοτέλης στον Τσομσκυ και ο Χέγκελ στην Ναόμι Κλάιν.
 
Στο μεταξύ οι κοινωνικές αντιφάσεις καλά κρατούν. Η δεξιά κοιμάται τον ύπνο του αφηγηματικού της δικαίου. Η αριστερά μετρά τις αντοχές της και συλλογάται...να τους πάρω με τις πέτρες ή να μην τους πάρω, γιατί με τα επιχειρήματα όπως είπαμε χαϊρι δεν βλέπουμε πως θα δούμε..


Η περιοχή φλέγεται αλλά εμείς εξακολουθούμε να έχουμε μια πρεμούρα να αυτοθεσμίσουμε τον μέσα μας κόσμο και κατόπιν να τον δωρίσουμε στην ανθρωπότητα!


Όταν μας κάνουν κιμά τον εσωτερικό κόσμο από τους βομβαρδισμούς πάλι μιλάμε


Έχουμε και δουλειές, το είπαμε.


Άντε γειά! :)


(ζήτω η λαϊκή δικτατορία, δεν είπα)

Ανώνυμος είπε...

είχα γράψει:

"για μένα αυτό που είναι το σημαντικό σε αυτό που έγραψες και μάλλον σε χαρακτηρίζει ως άνθρωπο είναι αυτό:

"Ο αριστεριστής κρετίνος τα παρακάμπτει όλα αυτά, κι έτσι παρακάμπτει το γεγονός ότι ο αρχάριος σε μια νέα γλώσσα κάνει λάθη, βρίσκεται όμως ακριβώς για αυτόν ακριβώς τον λόγο σε ένα μεταβατικό σημείο ανάμεσα στην παλιά και τη νέα γλώσσα,"
και το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: ποιος είναι αυτός ο δάσκαλος που θα του μάθει τη νέα γλώσσα;
γιατί προφανώς ο δάσκαλος που θα του την μάθει ήδη την γνωρίζει
ποιος ακριβώς είναι αυτός ο μέγας δάσκαλος; "

οπότε φυσικά και είναι αντιληπτό ότι η ερώτηση είναι δικη σου και σε σένα απευθυνόμουν άλλωστε όταν έλεγα ότι σε χαρακτηρίζει

μάλιστα έγραψα ότι σε αντίθεση με σένα ο Μαρξ επειδη όντως ήθελε να επέλθει η ταξική συνείδηση μιλούσε απλά και κατανοητά δηλαδή εξηγούσε με πρακτικό τρόπο την λειτουργία του κόσμου

από κει και πέρα είναι εμφανές από αυτά που έγραψα εφόσον αναφερόμουν και σε σελίδες ότι τα υπόλοιπα περί Κλεισθένη αμερικανική λογοτεχνική αναγέννηση κλπ δεν τα έγραψα ούτε τα ειπα εγώ αλλά ο καστοριάδης

κανένας δεν είναι αυθεντία ούτε ο Μάρξ ούτε ο Αριστοτέλης ουτε ο Πλάτωνας ούτε Τσόμσκυ ούτε ο Χέγκελ ούτε κανένας

το είπε ο Μαρξ... ε και;
υπάρχει κάποιος που ως θεός είναι υπεράνω κριτικής;
μόνο τα ανθρωπάκια που θεοποιούν ως ιερά τοτεμ ανθρώπους το κάνουν αυτό γιατί προφανώς δεν έχουν δική τους γνώμη

η μεγαλύτερη ένσταση που έχω όσον αφορά το όραμα του Μαρξ για την κομουνιστική κοινωνιά όπως την φαντάστηκε, αφού ακριβώς προσπάθησε να θέσει κανόνες και νόμους σε ένα φανταστικό σχήμα, σε κάτι που δεν υπήρχε, σε μια κοινωνία που εν τέλει θα διαμορφωνόταν διαφορετικά από όλα όσα ξέραμε μέχρι σήμερα.

το αν φλέγεται ο "κόσμος" δηλαδή θέλει να πει ο ποιητής, το μαγαζάκι του ακελ που παντελώς απολίτικα ταυτίζεται τάχα με την αριστερά αυτό τι σχέση έχει με οτιδήποτε;

δηλαδή εσύ αντώνη ραντικαλ δεν πρέπει να γράφεις πχ για τον Ζιζεκ τον Μπαντιου μέχρι να δοθεί άδεια.....;από ποιον;

Αντωνης είπε...

@Ανώνυμος: Αχα. Και το point σου, εκτός της αυτο-απαρνημένης και προβαλλόμενης στους άλλους φλυαρίας, του κόμπλεξ μαζί μου και του παπαγαλίσματος του Καστοριάδη, το point που θα ήθελες να κάνεις στο σύμπαν, ποιο ακριβώς είναι;

Ανώνυμος είπε...

μα αφού ήδη αποφάνθηκες για το ποιο είναι το point μου οπότε δεν πειράζει, το σύμπαν ας μείνει με την απορία

Αντωνης είπε...

Ωραία, next.

Zakwer είπε...

@Ανωνυμος

Ειπες
''η μεγαλύτερη ένσταση που έχω όσον αφορά το όραμα του Μαρξ για την κομουνιστική κοινωνιά όπως την φαντάστηκε, αφού ακριβώς προσπάθησε να θέσει κανόνες και νόμους σε ένα φανταστικό σχήμα,''

Αφου σου αρεσει ο Κορνηλιος, θα σου παραθεσω κατι απο ομιλια του: ''Ουτε τον Μαρξ ξερεις καλα, ουτε την ιστορια'' και προσθετω εγω, ''ουτε τον Καστοριαδη''.

Τον εχετε τον Κορνηλιο, σκατα τον εχετε κανει, σε λιγο θα ντρεπομαι να λεω οτι τον διαβαζω. Αλλα δεν φταιτε μονο εσεις. Φταιει κι ο ιδιος αλλα περισσοτερο φταινε οι επιδοξοι συνεχιστες του που μονο παπαρες γραφουν. Ο 'δασκαλος' τους, σε αντιθεση με αυτους, καταλαβε καλα απ τον Μαρξ το ακολουθo: Δασκαλος ειναι η ιστορια.
Ελα, παρε: (μην σε τρομαξει η λεξη 'worker's', του Κορνηλιου ειναι)

''One will not find a single sentence in 'Content of Socialism' that fails to refer to a real historical experience, to a form invented by the workers movement, or a problem it encountered.''

Αντωνης είπε...

Μην ασχολείσαι ρε Zakwer. Το μόνο ερώτημα που έχω εγώ είναι: φταίει ο Καστοριάδης για τους τόσους αριστεροδεξιούς φαφλατάδες που τον μνημονεύουν ως επιρροή ή οι Καστοριαδικοί που έχει γίνει τόσο θλιβερά προβλέψιμη αριστεροδεξιά πιπίλα ο Καστοριάδης;

Uturunco είπε...

κατά μία έννοια συμβαίνουν και τα δύο. η εγκατάλειψη της υλιστικής θεώρησης εύκολα οδηγεί σε αντιλήψεις περί "κρίσης αξιών", την μόνιμη έγνοια του συντηρητισμού.

Zakwer είπε...

Φταιει και ιδιος που μετατοπισε την εμφαση του στο δημοκρατικο-πολιτικο κομματι, δινωντας την εντυπωση οτι ο καπιταλισμος και οι ταξεις ειναι κατι δευτερευον που ξεπερνιεται αμα λυθει το πρωτο. Τονιζοντας πολυ και την Αρχ. Ελλαδα, εκανε το υστερο του εργο καπως, υπο προυποθεσεις, ευκολοχωνευτο και ακινδυνο.(Υπο προυποθεσεις γιατι θεωρω την ΦΘΚ ενα απ τα πιο εξαιρετικα και ριζοσπαστικα βιβλια φιλοσοφιας και κοινωνικης θεωριας του αιωνα)

Αλλα απο κει και περα οι 'Καστοριδιακοι' ειναι απαραδεκτοι. Κανουν ακριβως αυτο που Καστοριαδης αποδιδει στους μαρξιστες οτι ξεχασαν απο τον Μαρξ: Οτι δεν κοιταζουν την θεωρια σε σχεση με την ιστορια και την πραγματικοτητα που κινηται. (Επιπλεον δεν κανουν κατι το οποιο ο ιδιος θεωρουσε ουσιαστικοτατο για την εξελιξη του, να διαβασουν Χεγκελ-Μαρξ). Για καποιους λογους ο Καστ. εκρινε οτι επρεπε να αλλαξει επικεντρο. Πιστευω οτι αν ζουσε λιγα χρονια ακομη θα αλλαζε και παλι επικεντρο. Το τελευταιο κειμενο που εγραψε πριν πεθανει ειναι ενδεικτικο ('Η ορθολογικοτητα του καπιταλισμου'). Οι αναλυσεις των συνεχιστων του ειναι τραγικωμωδιες, και κανουν την ιδιοποιηση του Καστ. απο διαφορους (δεξιους, φιλελευθερους κτλ) ακομη πιο ευκολη.

Αντωνης είπε...

@Zakwer: Ευχαριστώ για τις διευκρινήσεις. Περιττό να πω ότι ευχαριστώ επίσης για την πάντα σοβαρή στάση και παρουσία εδώ.

Ανώνυμος είπε...

προσωπικά όταν παραθέτω ένα απόσπασμα κάποιου συγγραφέα, πολιτικού, φιλόσοφου κλπ με το οποίο συμφωνώ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υιοθετώ και συμφωνώ με όλα όσα έχει γράψει και πει

δεν είμαι καστοριαδικός ούτε μαρξιστής ούτε μαλατεστικός ούτε τροτσκιστής κλπ

προσπαθώ να μαθαίνω όσα περισσότερα μπορώ ώστε να διαμορφώνω την άποψη μου όσον το δυνατόν τεκμηριωμένα και στην βάση της λογικής ούτως ώστε να δράσω πρακτικά βάσει αυτής

από κει και πέρα εκφρασεις "Τον εχετε τον Κορνηλιο, σκατα τον εχετε κανει, (σε ποιους ακριβώς αναφέρεσαι αφού εδώ μόνο εγώ έγραψα και εκπροσωπώ μόνο τον εαυτό μου)

"σε λιγο θα ντρεπομαι να λεω οτι τον διαβαζω. Αλλα δεν φταιτε μονο εσεις.."

και λοιπά γενικόλογα που τσουβαλιάζουν τους ανθρώπους αυθαιρετα εκθέτουν μονο εσένα και κανένα άλλο

το ότι είπε ο καστοριάδης αυτό που παρέθεσες τι ακριβώς σημαίνει;

θεωρείς ότι έχω κάνει λάθος με την ερμηνεία μου επί των όσων θεωρώ ότι είπε ο Μάρξ και ότι η κριτική μου είναι λανθασμένη;

ωραία, μπορει΄ς να μου υποδείξεις τεκηριωμένα αν θέλεις το λάθος μου σε αυτό που είπα

''η μεγαλύτερη ένσταση που έχω όσον αφορά το όραμα του Μαρξ για την κομουνιστική κοινωνιά όπως την φαντάστηκε, αφού ακριβώς προσπάθησε να θέσει κανόνες και νόμους σε ένα φανταστικό σχήμα,''

αν δεν είναι έτσι τα πράγματα και πειστώ ότι έχω λάθος σε σχέση με αυτό που πίστευα τότε να το αναιρέσω ευχαρίστως και να το ψάξω παραπάνω αν με παραπέμψεις σε συγκεκριμένες πηγές και αποσπάσματα του μαρξ πχ

που αυτός είναι και μόνο ο στοχος μου αφού κανένας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια

Uturunco είπε...

"η μεγαλύτερη ένσταση που έχω όσον αφορά το όραμα του Μαρξ για την κομουνιστική κοινωνιά όπως την φαντάστηκε, αφού ακριβώς προσπάθησε να θέσει κανόνες και νόμους σε ένα φανταστικό σχήμα"
Δεν είναι και τόσο κατανοητό το σε τι αναφέρεσαι αφού γενικά είναι γνωστές οι ρήσεις των Μαρξ και Ένγκελς περί "σοσιαλιστικών μαγειρείων του μέλλοντος", πως ο κομμουνισμός "δεν είναι ένα ιδανικό" ή η αντίθεσή τους με τους "ουτοπικούς" τους "αληθινούς" και άλλους σοσιαλιστές επειδή συνέγραφαν τέτοιες νομολογίες του σοσιαλισμού. Αν το κάνεις λίγο πιο καθαρό ίσως μπορέσω να σε βοηθήσω με την βιβλιογραφία.

Ανώνυμος είπε...

Φίλε αναφέρομαι στα μεταβατικά στάδια που έθεσε ο Μάρξ ως προυποθέσεις για να φτάσουμε στην αταξική κομουνιστική μη κρατική κοινωνία, με αρχή την δικτατορία του προλεταριάτου ως μεταβατικό στάδιο για να πάνε στο επόμενο στάδιο κοκ
από την μαρξιστική σελίδα
http://www.marxismos.com/content/view/393/80/

Ο Μαρξ στην «Κριτική του προγράμματος της Γκότα» μιλάει για τα «μακρόχρονα κοιλοπονήματα», ύστερα από τα οποία προκύπτει η κομμουνιστική κοινωνία στην πρώτη της φάση. Δεν προκύπτει δηλαδή αμέσως μετά την ανατροπή της αστικής τάξης, αλλά ύστερα από μια μακρά μεταβατική περίοδο. Η μεταβατική περίοδος είναι αναγκαία και δεν εξαρτάται καθόλου από το επίπεδο ανάπτυξης τούτης ή της άλλης χώρας, είναι αναγκαία γιατί η εξάλειψη της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής και η απονέκρωση του κράτους δεν μπορεί να γίνει μεμιάς, ούτε με διαταγές, αλλά μόνο βαθμιαία.

Η μεταβατική περίοδος, που αρχίζει με το τσάκισμα του αστικού κράτους και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου, δεν τελειώνει όταν τα βασικά μέσα παραγωγής περάσουν στα χέρια του εργατικού κράτους και επιτευχθεί η συνεταιριστικοποίηση της μικρής αγροτικής και αστικής ιδιοκτησίας, όπως λαθεμένα νόμισε ο σ. Στάλιν, διαστρεβλώνοντας βάναυσα τους κλασικούς του επιστημονικού σοσιαλισμού.
Η μεταβατική περίοδος τελειώνει εκεί που η κοινωνία δε χρειάζεται πλέον την ύπαρξη κράτους.

Οταν όλα τα μέσα παραγωγής και ανταλλαγής περάσουν στα χέρια του προλεταριακού κράτους, τότε η ύπαρξη του κράτους γίνεται στον έναν τομέα μετά τον άλλο περιττή και το κράτος απονεκρώνεται. Σύμφωνα με τον Ενγκελς, το πέρασμα όλων των μέσων παραγωγής και ανταλλαγής στα χέρια του κράτους αποτελεί την τελευταία πράξη του κράτους σαν κράτος."

Η ένσταση μου έγκειται στο γεγονός ότι κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων με τα σημερινά δεδομένα ως έχουν και όπως σκέφτονται οι άνθρωποι πως θα είναι η κοινωνία του μέλλοντος αυτή και πως θα διαμορφωθεί
Ποιος θα αποφασίσει και με ποιο τρόπο πχ ότι η μεταβατική περίοδος τελείωσε και ότι δεν είναι πλέον αναγκαίο το κράτος;
Αν συμφωνούμε ότι η επαναστατική διαδικασία είναι πρώτα και κύρια νοητική διαδικασία δηλαδή συνείδηση πριν την εξέγερση της ταξικής ταυτότητας των προλετάριων και μετά η κατάρρευση όλων των αστικών θεσμών μέσα στο μυαλό πρώτα και κύρια των ανθρώπων περί αστικής δημοκρατίας αστικών δικαιωμάτων κλπ δηλαδή η συνειδητοποίηση ότι πράγματι ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος κοινωνικής οργάνωσης είναι εφικτός
Αν οι άνθρωποι ή μέρος αυτών αποφασίσουν ότι δεν χρειάζονται να περάσουν σε κανένα στάδιο το οποίο ο ίδιος ο Μαρξ ή ο όποιοσδήποτε φαντάστηκε ως ιδανικό για να φτάσεις στο ευκταίο αποτέλεσμα του μη κρατικού κομουνισμού εν τέλει, δηλαδή του αναρχισμού
Ποιος θα αποφασίσει εν τέλει ότι αυτός ο δρόμος ντε και καλά ΠΡΕΠΕΙ να ακολουθηθεί;
Οι διαφωνούντες σε αυτή την διαδικασία που θεωρούν ότι μπορούν να οργανωθούν αταξικά με έναν άλλο τρόπο από αυτόν που φαντάστηκε ο Μαρξ πως θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από αυτούς που κατέχουν την εξουσία στα πλαίσια της δικτατορίας του προλεταριάτου πχ;

Uturunco είπε...

Προφανώς δεν “συμφωνούμε ότι η επαναστατική διαδικασία είναι πρώτα και κύρια νοητική διαδικασία δηλαδή συνείδηση πριν την εξέγερση της ταξικής ταυτότητας των προλετάριων και μετά η κατάρρευση όλων των αστικών θεσμών μέσα στο μυαλό πρώτα και κύρια των ανθρώπων περί αστικής δημοκρατίας αστικών δικαιωμάτων κλπ δηλαδή η συνειδητοποίηση ότι πράγματι ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος κοινωνικής οργάνωσης είναι εφικτός”. Επί του προκειμένου η “βιβλιογραφία” -δηλαδή οι σχετικές αποφάνσεις των Μαρξ και Ένγκελς- είναι τεράστια, αρχίζοντας από το πασίγνωστο “το κοινωνικό είναι προσδιορίζει την συνείδηση” των Θέσεων για τον Φόυερμπαχ και το “ο κομμουνισμός δεν είναι για μας μια κατάσταση πραγμάτων που πρέπει να εγκαθιδρυθεί, ένα ιδεώδες που σε αυτό θα πρέπει να προσαρμοστεί η πραγματικότητα. Ονομάζουμε κομμουνισμό την πραγματική κίνηση που καταργεί την σημερινή κατάσταση πραγμάτων” της Γερμανικής Ιδεολογίας. Είναι επίσης χαρακτηριστικός ο τρόπος που στο ίδιο έργο βλέπουν το ζήτημα της συνείδησης σε σχέση με την επανάσταση (Βλ. τις σελίδες 85-86 του 1ου τόμου της ελληνικής έκδοσης). Δεν είναι η αλλαγή της συνείδησης που οδηγεί στην επανάσταση αλλά η επανάσταση που αλλάζει τις συνειδήσεις. Γνωστός είναι επίσης και ο Πρόλογος στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας. Το γεγονός αυτό -η “υποτίμηση” της συνείδησης- υπήρξε ανέκαθεν ένα σημείο κριτικής προς τον ιστορικό υλισμό: “Ο Μαρξ εξετάζει την κοινωνική κίνηση σαν ένα, φυσικό - ιστορικό προτσές που το διευθύνουν νόμοι, που όχι μόνο είναι ανεξάρτητοι από τη θέληση, τη συνείδηση και τις επιδιώξεις των ανθρώπων, μα που αντίθετα οι ίδιοι καθορίζουν τη θέληση, τη συνείδηση και τις επιδιώξεις των ανθρώπων... Αν το συνειδητό στοιχείο στην ιστορία του πολιτισμού παίζει έναν τόσο δευτερεύοντα ρόλο, τότε είναι αυτονόητο, ότι η κριτική που έχει για αντικείμενό της τον πολιτισμό, λιγότερο από κάθε άλλο μπορεί να έχει σαν βάση της κάποια μορφή ή κάποιο αποτέλεσμα της συνείδησης”. (Βλ. το κείμενο Karl Marx Η Μέθοδος του Κεφαλαίου εδώ στο radical desire). “Φίλοι” και “εχθροί” εκ δεξιών και αριστερών στήριξαν ή επιτέθηκαν στον ιστορικό υλισμό στην βάση του “οικονομικού ντετερμινισμού” και του “υποβιβασμού των ανθρώπων σε ενεργούμενα των παραγωγικών δυνάμεων”.
(Συνεχίζεται...)

Uturunco είπε...

Συνέχεια...
Σε σχέση τώρα με την ένστασή σου. Δεν υπάρχει “κανένα στάδιο το οποίο ο ίδιος ο Μαρξ ή ο οποιοσδήποτε φαντάστηκε ως ιδανικό για να φτάσεις στο ευκταίο αποτέλεσμα του μη κρατικού κομουνισμού εν τέλει, δηλαδή του αναρχισμού” και κανένας “δρόμος [που] ντε και καλά ΠΡΕΠΕΙ να ακολουθηθεί”. Αυτό που υπάρχει είναι εκτιμήσεις της παρούσας κάθε φορά κατάστασης στην βάση της προαναφερθείσας μεθόδου. Να θυμίσω εδώ ότι ο ιστορικός υλισμός είναι, όπως έγραφε ο Λούκατς στο πρώτο δοκίμιο του Ιστορία και Ταξική Συνείδηση και στο προτελευταίο του Τακτική και Ηθική -δηλαδή πριν την καταστροφή της λογικής του για να χρησιμοποιήσω το λογοπαίγνιο του Χορκχάιμερ- είναι “μέθοδος”. Κάθε άλλο δηλαδή από ένα σύνολο έτοιμων απαντήσεων αλλά ένας τρόπος να διατυπώνουμε ερωτήσεις. Μας λέει πως να κοιτάμε και όχι τι θα δούμε. Τίποτα δεν του είναι πιο ξένο από τις “ανεξάρτητες από χρόνο και τόπο αιώνιες αλήθειες”. (βλ. και σε συνάφεια με όσα ειπώθηκαν παραπάνω τα έργα του Ένγκελς Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ..., Η Εξέλιξη του Σοσιαλισμού... και Αντι-Ντύρινγκ). Η “δικτατορία του προλεταριάτου” είναι το αναγκαίο συμπέρασμα της ταξικής πάλης και όχι κάποια “μορφή” κοινωνίας. Έτσι, πχ η Παρισινή Κομμούνα που για τους Γιακωβίνους ήταν η αληθινή δημοκρατία και για τους αναρχικούς η κατάργηση του κράτους για τους μαρξιστές ήταν η δικτατορία του προλεταριάτου. Είναι προφανές πως δεν υπάρχουν “διαφωνούντες σε αυτή την διαδικασία που θεωρούν ότι μπορούν να οργανωθούν αταξικά με έναν άλλο τρόπο” αφού η “αταξική οργάνωση” με οποιουσδήποτε τρόπους είναι ακριβώς ο “τρόπος”. Το ζήτημα είναι τι γίνεται όταν μια “οργάνωση” είναι “ταξική”. Για να αναφέρω πάλι ένα ιστορικό παράδειγμα όταν οι Μπολσεβίκοι κρίνουν πως το Σοβιέτ της Κροστάνδης είναι “αντεπαναστατικό” και το Σοβιέτ της Κροστάνδης πως οι Μπολσεβίκοι αντιπροσωπεύουν την αποκατάσταση της ταξικής κυριαρχίας. Τέτοια ζητήματα όμως δεν μπορούν να εξετασθούν χωρίς να τεθούν από την πραγματικότητα και όταν τίθενται καμιά εκ των προτέρων λύση δεν υπάρχει. Γεγονός άλλωστε που καταδεικνύει το γιατί οι μαρξιστές είχαν δίκιο και κανένα “ιδανικό” δεν μας απαλλάσσει από το να πάρουμε αποφάσεις. Γι' αυτό εξάλλου το Κράτος “απονεκρώνεται” και δεν “καταργείται”. Άρα δεν υπάρχει και κάποιος που “θα αποφασίσει ότι η μεταβατική περίοδος τελείωσε και ότι δεν είναι πλέον αναγκαίο το κράτος”.
Ελπίζω να βοήθησα.

adorno είπε...

@zakwer

Έχεις ένα μικρό δίκιο όταν λες ότι τις θεωρεί κάτι δευτερεύον.Αλλά η ίδια η έννοια της τάξης είναι προβληματική, ιδίως στις μέρες μας και ακόμα περισσότερο στις συνθήκες "ύστερου καπιταλισμού" που έλεγαν και οι της Φρανκφούρτης στις Δυτικές κοινωνίες.Παρ΄όλα αυτά το "ταξικό" ζήτημα το μετατόπισε ο ίδιος στο δίπολο "διευθύνοντες-εκτελεστές", στο οποίο ο ίδιος αν θυμάμαι καλά μετέπειτα άσκησε κριτική μιας και η ολοένα και μεγαλύτερη γραφειοκρατικοποίηση και ανάπτυξη της τεχνικής οδήγησε σε μια κατάσταση demi φάσης, όπου οι εργάτες με την ευρεία έννοια του όρου είναι λίγο εκτελεστές λίγο διευθύνοντες.
Το σίγουρο είναι ότι έδωσε μεγαλύτερη βάση στην ανθρωπολογική ανάλυση και στην καταστροφή των παλαιότερων "θετικών" ανθρωπολογικών τύπων που επιβίωσαν στον καπιταλισμό από τον τελευταίο.

Επίσης έχεις κάποιο δίκιο όταν λες για την τάση του να τονίζει την κλασική αθήνα (και τα κινήματα στην δυτική ευρώπη).Αυτό άλλωστε κάνει και ο Μπούκτσιν.Το αν ο αναγνώστης εξιδανικεύει την τότε κατάσταση, σε αυτό δεν νομίζω να φταίει ο Κ.Και ο Χορκχάιμερ στην Έκλειψη του Λόγου, όταν αναφέρεται στην Α.Ελλάδα λέει ότι η πολιτεία καλλιεργούσε την ατομικότητα (την αυτονομία του ατόμου κατά Κ.) και δεν την καταπίεζε.

@Αντώνης

Το λάθος του Κ. είναι ότι μερικές φορές επέμεινε περισσότερο απ΄ότι έπρεπε στο θέμα του μαρξισμού, και επειδή ο μαρξισμός είναι αυτό που είναι (βαθιά ριζομένος στην ιστορία του τελευταίου αιώνα) παρήγαγε μια πόλωση που αδικεί τον ίδιο τον Καστοριάδη (φασίστα τον ανεβάζουν, πράκτορα τον κατεβάζουν).Απλα μην ξεχνάς ότι όταν οι αφοί Γεωργιάδοι τσινούσαν για το μεταναστευτικό, μέχρι και τον Μαρξ επικαλέστηκαν.Το ίδιο και κάτι πασόκοι στην εκπομπή του Χατζηνικολάου.Άρα δεν φταίει ο κορνήλιος όταν στην καθημερινή τον λένε στοχαστή της ΕΜΜΕΣΗΣ δημοκρατίας και του κοινοβουλευτισμού.Απλά είναι συνηθισμένο,όπως πάλι έλεγε ο Χορκχάιμερ, να κρατάμε τις ιδέες μόνο ως σλόγκαν και να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους ως ταξινομημένους ή ως "δικούς μας"/"εχθρούς".

Αυτά.