Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2011

Αισθάνομαι...ΙΙΙ: "There's no emoticon for what I'm feeling"


Ο "τύπος με τα κόμικ" της σειράς ενήλικων κινουμένων σχεδίων The Simpsons είναι ένας χαρακτήρας εξ ολοκλήρου γαλουχημένος σε μια παράλληλη πραγματικότητα, αυτή των κόμικ και του ίντερνετ, των chat rooms και των forums. Εξ ού και ο νεολογισμός "emoticon", νεότευκτη λέξη για την απίσχνανση του συναισθήματος σε ένα γραφικό κώδικα σημείων στίξης όπως η άνω και κάτω τελεία, οι παύλες και οι παρενθέσεις. Το "emoticon" είναι η μεταμόρφωση του συναισθήματος σε προσομοίωση με όρους φυγής από τη γλώσσα, καταφυγής στα μη λεκτικά ή προφερόμενα κομμάτια της που είναι ταυτόχρονα τα σύγχρονα (ανάλογα του ιδεογράμματος:  :-), :-(, ;-), κλπ. Πρόκειται για μια βουβή γλώσσα, μια γλώσσα νηπιακών περιγραμμάτων που "εξοικονομεί" έναν λόγο ο οποίος προσποιείται ότι είναι διαθέσιμος εν τη αρνήσει του, για τον οποίο δηλαδή υποθέτουμε ότι είναι πάντα εκεί, απλά δεν έχουμε τον χρόνο να τον χρησιμοποιήσουμε.

Ο "τύπος με τα κόμικ" όμως αισθάνεται κάτι για το οποίο δεν μπορεί να βρει κατάλληλο emoticon, και ως εκ τούτου παραμένει βουβός ως προς το τι αισθάνεται. Χωρίς την ιδεογραμματική αναπαράσταση, το συναίσθημα μένει ανέκφραστο -- πράγμα που σημαίνει επίσης ότι μόνο τα συναισθήματα που μπορούν να συρρικνωθούν στην λίγο-πολύ παιδαριώδη εικονογραφία του emoticon, στην γλώσσα ενός μη λόγου --ή έστω ενός παραπληρωματικού λόγου, λόγου έξω από τον λόγο, άλαλου λόγου-- είναι πλέον εκφράσιμα. 

Την ίδια στιγμή --και παραδόξως, με δεδομένη την ένδεια της γλώσσας της αναπαράστασης-- επισημαίνεται δια της φράσης ότι η αναπαράσταση προηγείται πια λογικά του ίδιου του συναισθήματος, έτσι ώστε πρώτα να καταγράφεται η απουσία κατάλληλου emoticon και έπειτα η ύπαρξη συναισθήματος. Για να το διατυπώσουμε αλλιώς: η εικονικότητα είναι πρωταρχική, ενώ η συναισθηματική πραγματικότητα ακολουθεί: είναι το πρακτικά άχρηστο, ακοινώνητο υπόλειμμα της εικονικοποίησης.

Ο  HAL του Κούμπρικ, οι ήρωες του Μπέκετ, ο "Ρουβάς" του Μητσικώστα, ο "τύπος με τα κόμικ" των Simpsons αποτελούν ένα εικονοστάσιο υποκειμένων μετά την κατάρρευση της "συναισθηματικής αγωγής", για να θυμηθούμε τον Φλωμπέρ, και συνάμα, μετά την ερείπωση του οικοδομήματος του λόγου. Είναι ως εκ τούτου τα μετα-ανθρώπινα "φαντάσματα" τα οποία εξορκίζονται με την φλυαρία περί συναισθημάτων που κυριαρχεί --με μια επιφανειακή μόνο παραδοξότητα-- στην μετανεωτερική εποχή. Διότι η μετανεωτερικότητα δεν μπορεί να οριστεί απλά με όρους "μαρασμού της διαθετικότητας" χωρίς επίσης να διευκρινιστεί ότι ο μαρασμός αυτός δίνει το έναυσμα μιας υστερικής υπεραναπλήρωσης του χαμένου αντικειμένου, έτσι ώστε ο μετανεωτερικός άνθρωπος να πασχίζει διαρκώς να αναδείξει και να προβάλλει τα συναισθήματά του, εκβιάζοντάς τα, ουσιαστικά, να υπάρξουν: "πώς αισθάνεστε με το Χ ή Ψ;" είναι μια κλασική δημοσιογραφική ερώτηση, ενώ στις ακαδημαϊκές τάξεις διδασκαλίας των ανθρωπιστικών επιστημών ακούγεται όλο και συχνότερα η θλιβερή ερώτηση προς τους φοιτητές: "πώς αισθάνεστε για τον Ρασκόλνικοφ, την παραβολή του σπηλαίου, την Μαντάμ Μποβαρί, την αποδόμηση, τον ρόλο των φύλων στην τάξη των φυλάκων της Πολιτείας;" -- με το "αίσθημα" να λογίζεται ως το πάντα διαθέσιμο, λιγότερο εκφοβιστικό και λιγότερο απειλητικό υποκατάστατο της σκέψης. 

Η έκθλιψη της αλήθειας ως κάτι για το οποίο είναι δυνατόν να μιλήσουμε δημιουργεί ένα κενό το οποίο έρχεται να καλύψει κακήν-κακώς το συναίσθημα, ωσάν να μην τελούσε μαζί με την αλήθεια και το συναίσθημα υπό έκθλιψη, ωσάν να ήταν το προφανέστερο και πιο απλό των πραγμάτων να αισθάνεσαι κάτι, και ας μειώνονται κάθε μέρα οι άνθρωποι που είναι ικανοί ευφορίας στο άκουσμα μιας συμφωνίας, ή δακρύων στο άκουσμα ενός κομματιού για το πιάνο, ή έκστασης μπροστά από έναν πίνακα ζωγραφικής, ή ρίγους μπροστά σε ένα ποίημα. 

Αυτή η ακατάσχετη συναισθηματική φλυαρία της εποχής, που απλώνεται πάνω σε όλα τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά μέσα σαν κατάρα, θα δημιουργούσε χωρίς αμφιβολία αποστροφή σε έναν αρχαίο Έλληνα, για τον οποίο η παράδοση στο αισθητό σε βάρος του νοητού ήταν σημάδι ανισορροπίας και αμετροέπειας. Αλλά θα δημιουργούσε επίσης δυσφορία σε έναν Ρομαντικό, για τον οποίο το αίσθημα ήταν ιερό, αλλά επίσης απαιτητικό μορφικά, γεμάτο αποχρώσεις και σημεία μεταβολής που εξυπακούουν μια νέα εκφραστική γλώσσα· και θα ξένιζε για έναν μοντερνιστή, για τον οποίο το αίσθημα είναι ή μια συγκεντρωμένη έκρηξη εκφραστικής έντασης μέσα σε ένα τοπίο οργανωμένο με ενσυνείδητη αυστηρότητα, ή τίποτε απολύτως. Η δική μας συναισθηματική φλυαρία προσομοιάζει πολύ περισσότερο αφενός στην εποχή της ανακάλυψης της "ευαισθησίας" στα τέλη του 18ου αιώνα --αλλά χωρίς τον ενθουσιώδη ανθρωπισμό της εποχής-- ή στην στερεοτυπική συναισθηματολογία της Βικτωριανής εποχής -- αλλά χωρίς την πίστη στην στήριξη του συναισθηματικού από την πρακτική κοινωνική και οικονομική πρόοδο, απέναντι στο κόστος της οποίας συνιστούσε ένα κάποιου είδους συμβολικό αντίβαρο. "Εμείς, οι άλλοι Βικτωριανοί", όπως έλεγε ο Φουκώ, βυθισμένοι στον συναισθηματικό αναλφαβητισμό καθώς φλυαρούμε για κάτι του οποίου οι ίδιες οι προϋποθέσεις (το υποκείμενο, ο λόγος, το διυποκειμενικό εκφραστικό συμβόλαιο) έχουν εκλείψει, εμείς είμαστε που τολμούμε ακόμη να προφέρουμε το ρήμα "αισθάνομαι."

5 σχόλια:

Αντωνης είπε...

Ορισμένες συνοπτικές διατυπώσεις:

1. Το τέλος του "τέλους της ιστορίας" μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης το 2008 σηματοδοτεί την επιβεβαίωση της αξίας της εγελιανής κατηγορίας της άρνησης της άρνησης και την επιστροφή της διαλεκτικής.
2. Το τέλος του "τέλους της ιστορίας" σηματοδοτεί επίσης το τέλος του μεταμοντερνισμού, που δεν είναι παρά η αισθητική έκφραση του κόσμου από την οπτική του τέλους της ιστορίας.
3. Το τέλος του μεταμοντερνισμού είναι η αφετηρία της ολοκλήρωσης της κριτικής του κατανόησης, σύμφωνα με το εγελιανό σχήμα της κουκουβάγιας που πετά πάντα το σούρουπο. Αν δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την αισθητική και πολιτική του μέλλοντος με καμία ακρίβεια, μπορούμε ωστόσο να μιλήσουμε για την αισθητική και πολιτική του μεταμοντερνισμού με πολύ μεγάλη ακρίβεια.
4. Η επιστροφή της φιλοσοφίας στο έργο του Αλαίν Μπαντιού είναι ένα από τα συμπτώματα του τέλους του μεταμοντερνισμού.
5. Το δεύτερο είναι η επιστροφή της έννοιας του κομμουνισμού.
6. Καμία ανακλαστική άμυνα απέναντι σε αυτές τις δύο επιστροφές δεν μπορεί να αποφύγει την κατηγορία της νοσταλγίας, την οποία χρησιμοποιεί η ίδια πολεμικά, ξεχνώντας ότι κόβει το ίδιο αιχμηρά και από τις δύο πλευρές.
7. Το να σκέφτεσαι ξαναέγινε ενδιαφέρον γιατί επιστρέφουν οι πραγματικές (και όχι εικονικές και ρητορικές) συνθήκες ακαθοριστίας μέσα στις οποίες --και μόνο μέσα στις οποίες-- μπορεί να υπάρξει σκέψη.

Ο Ξυπόλητος Πρίγκηψ είπε...

Πολύτιμο

Zakwer είπε...

Χρειαζομουν και γω ενα ανυπαρκτο emoticon οταν ακουσα πρωτη φορα, οχι online, εναν τυπα να αντικαθιστα, οχι εναν λογο, αλλα την ιδια την πραξη του γελιου, οπου μετα απο ενα αστειο συμβαν, με ενα ανεκφραστο προσωπο ξεστομισε την λεξη 'lol'.

Ανώνυμος είπε...

Πώς το είχε πει ο Καρλ Μαρξ; «Την άλλη φορά σαν φάρσα»;
Διάβασε αυτό:
http://bit.ly/nkmZQD

Ο ...αγανακτισμένος Παναγιώτης Αγγελόπουλος, πρωτότοκος γιος του Θόδωρου και της Γιάννας Αγγελοπούλου, ένας από τους κληρονόμους μιας από τις μεγαλύτερες περιουσίες της χώρας, με δραστηριότητες που επεκτείνονται στα πέντε σημεία του ορίζοντα καταγγέλλει το διεφθαρμένο και «ξενόφερτο» πολιτικό και κοινωνικό σύστημα που έφερε την Ελλάδα στην εξαθλίωση και στην απώλεια της εθνικής κυριαρχίας!!!

Θα σκίσω τώρα όλα μου τα μαρξιστικά βιβλία, αρχίζοντας από αυτά του Αντόνιο Γκράµσι!

Αντωνης είπε...

Μην τρελαίνεσαι, είναι η κομμουνιστική κληρονομιά που μίλησε μέσα του, για αυτό τα είπε:

"Η αποκαλούμενη Κυβέρνηση του βουνού του Αλέξανδρου Σβώλου (10 Απριλίου 1944 - 9 Οκτωβρίου 1944) ήταν συνέχεια της Κυβέρνηση του βουνού με πρόεδρο τον Ευριπίδη Μπακιρτζή και δημιουργήθηκε στις 10 Απριλίου 1944, ένα μήνα μετά την αρχική σύνθεση του σχήματος της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, με πρωτοβουλία του ΕΑΜ, στη Βίνιανη της Ευρυτανίας.
Στο σχήμα προστέθηκε ο Αλέξανδρος Σβώλος στη θέση του προέδρου που προηγουμένως κατείχε ο Ευριπίδης Μπακιρτζής ενώ προστέθηκαν και άλλοι τέσσερις γραμματείς:
Αλέξανδρος Σβώλος πρόεδρος
Ευριπίδης Μπακιρτζής αντιπρόεδρος και Γραμματέας Επισιτισμού
Ηλίας Τσιριμώκος γραμματέας Δικαιοσύνης
Γιώργης Σιάντος γραμματέας Εσωτερικών
Μανώλης Μάντακας γραμματέας Στρατιωτικών
Νικόλαος Ασκούτσης γραμματέας Συγκοινωνίας
Άγγελος ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ γραμματέας Οικονομικών
Πέτρος Κόκκαλης γραμματέας Κοινωνικής Πρόνοιας
Κώστας Γαβριηλίδης γραμματέας Γεωργίας
Σταμάτης Χατζήμπεης γραμματέας Εθνικής Οικονομίας"