Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2011

Συμπτώσεις που παρατήρησα περιδιαβαίνοντας στα οικονομο-πολιτικά βιβλία στις εκδόσεις Πόλις

Ένας επικίνδυνος νους
J-W. Werner
Από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες του 20ού αιώνα, ο Καρλ Σμιτ (1888-1985), ο αποκαλούμενος «νομικός του Γ΄ Ράιχ», μπορεί να έχει προκαλέσει αποστροφή σε κάποιους κύκλους, έχει όμως ασκήσει σε πολλούς σύγχρονούς του, αλλά και μεταγενέστερους διανοούμενους, και την ανάποδη όψη της: τη γοητεία Ο Jan-Werner Muller ανιχνεύει τα όρια της επίδρασης των θεωριών του Σμιτ σε όλο το φάσμα του πολιτικού στοχασμού της μεταπολεμικής Ευρώπης: από τη Δεξιά και την άκρα Δεξιά (αναμενόμενο), ώς την άκρα Αριστερά (εκ πρώτης όψεως, παράδοξο). Παρακολουθώντας, με ένα γλαφυρό κείμενο,την προσωπική διαδρομή του Καρλ Σμιτ, εντοπίζει και αναλύει διεξοδικά τις ενίοτε επικίνδυνες συνέπειες των ιδεών αυτού του επιφανέστερου πολεμίου του φιλελευθερισμού.


Ο Αντι-διαφωτισμός
Ze'ev Sternhell
Αν η διαφωτισμένη νεωτερικότητα είναι εκείνη του φιλελευθερισμού που οδηγεί στη δημοκρατία, η άλλη νεωτερικότητα, που εμφανίζεται στις αρχές του 20ού αιώνα, παίρνει τη μορφή της επαναστατικής, εθνικιστικής, κοινοτιστικής Δεξιάς, που είναι ορκισμένος εχθρός των οικουμενικών αξιών.
[...]
Το βιβλίο αποτελεί πολύτιμο οδηγό για την κατανόηση ενός σκοτεινού κεφαλαίου της ευρωπαϊκής ιστορίας, αλλά και για τη διερεύνηση ορισμένων επικίνδυνων τάσεων και ιδεολογικών ρευμάτων της σύγχρονης εποχής.

Δεύτερη πραγματεία περί κυβερνήσεως
John Locke
Το έργο του Τζων Λοκ αποτελεί όχι μόνο τη βασική έκθεση της πολιτικής θεωρίας του Άγγλου φιλοσόφου ,αλλά και ένα από τα κλασικά κείμενα της ευρωπαϊκής πολιτικής παράδοσης. Εδώ θεμελιώνεται η πολιτική ιδεολογία που έγινε γνωστή με το όνομα φιλελευθερισμός και η οποία εδώ και αιώνες επιδρά αποφασιστικά στη διαμόρφωση των δυτικών κοινωνιών.Ο Λοκ παρουσιάζει την πολιτική του θεωρία με τη μορφή μιας ανάλυσης της γένεσης της κοινωνίας, της υφής των πολιτευμάτων και της σχέσης των εξουσιών μεταξύ τους· η ανάλυση αυτή εντάσσεται, με τη σειρά της, στο ευρύτερο πλαίσιο μιας θεωρίας για το φυσικό δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.Η ελληνική έκδοση συνοδεύεται από εισαγωγή και σχόλια,καθώς και από βιβλιογραφικές αναφορές που θα βοηθήσουν τον αναγνώστη να εμβαθύνει στη μελέτη τόσο του έργου αυτού όσο και της φιλελεύθερης πολιτικής παράδοσης γενικότερα.


Η άνοδος της Δημοκρατίας
Marcel Gauchet
"Άνοδος της δημοκρατίας" προτείνει μία φιλοσοφική ιστορία του εικοστού αιώνα και ταυτόχρονα μία θεωρία της δημοκρατίας. Η απομάκρυνση από τη θρησκεία οδηγεί σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι επιδιώκουν να αυτοκυβερνηθούν. Αλλά στην πραγματικότητα αυτός ο κόσμος είναι ο πλέον δύσκολος να ελεγχθεί. Το έργο κάνει μία εμπεριστατωμένη ανάλυση των περιπετειών αυτής της ταραχώδους εξέλιξης, με τις ποικίλες κρίσεις και παρεκκλίσεις της.

Οι δύο πρώτοι τόμοι, "Η επανάσταση των νεότερων χρόνων" και "Η κρίση του φιλελευθερισμού", δημοσιεύονται μαζί, στην ανά χείρας επίτομη έκδοση.

Ο πρώτος τόμος αποτελεί ένα είδος προλόγου. Σκιαγραφεί το υπόβαθρο, διερευνώντας με συμπυκνωμένο τρόπο την ενιαία επανάσταση που εκτυλίσσεται από το 1500 ως το 1900, την επανάσταση της αυτονομίας. Κατά κύριο λόγο, επιδιώκει να αναδείξει τις τρεις ιδιαίτερες συνιστώσες του απομαγευμένου κόσμου, από τη σκοπιά της πολιτικής, του δικαίου και της ιστορίας. Η πρωτοτυπία της δημοκρατίας μας έγκειται στον συνδυασμό αυτών των τριών στοιχείων, ένα συνδυασμό που αποτελεί ταυτόχρονα το διηνεκές της πρόβλημα.

Ο δεύτερος τόμος παρουσιάζει μία εις βάθος ανάλυση της περιόδου 1880-1914, που αποτελεί τη μήτρα του εικοστού αιώνα, των τραγωδιών και των επιτευγμάτων του. Την εποχή κατά την οποία τίθενται οι βάσεις της φιλελεύθερης δημοκρατίας, χάρη στη σύνδεση του αντιπροσωπευτικού πολιτεύματος με την καθολική ψηφοφορία, το νέο σύμπαν που αναπτύσσεται διαρρηγνύει το κληρονομημένο πλαίσιο του θρησκευτικού σύμπαντος, το οποίο στήριζε το οικοδόμημα των νέων ελευθεριών. Το γεγονός αυτό θα προκαλέσει ολοκληρωτικές παρεκτροπές αλλά θα προωθήσει επίσης την εμβάθυνση και τη σταθεροποίηση των φιλελεύθερων δημοκρατιών.

Τούτο ακριβώς το καθοριστικό επεισόδιο θα εξετάσει ο τρίτος τόμος, "Η δοκιμασία των ολοκληρωτισμών". Ο τέταρτος και τελευταίος τόμος, "Ο νέος κόσμος", θα είναι αφιερωμένος, από την ίδια οπτική και με τα ίδια εργαλεία ανάγνωσης, στον αναπροσανατολισμό της ζωής των κοινωνιών μας από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και στη νέα αναπτυξιακή κρίση της δημοκρατίας στην οποία μας βύθισε.


Η κρίση
Κώστας Σημίτης
Η αναθεώρηση είναι περισσότερο παρά ποτέ αναγκαία. Πλούτος παράγεται και χάνεται με κερδοσκοπικές κατασκευές κεφαλαιούχων. Στην εργασία δίνεται όλο και λιγότερη προσοχή. Οι παραγωγικές διαδικασίες, η παιδεία, το περιβάλλον, παρά την τεχνολογική πρόοδο, δεν ικανοποιούν τις ανάγκες των ανθρώπων. Φτώχεια εξακολουθεί να υπάρχει, και μάλιστα σε μεγάλη έκταση. Σήμερα πληρώνουμε το τίμημα του δόγματος της ανεξέλεγκτης λειτουργίας των αγορών, το οποίο επέβαλαν οι συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις επειδή εξυπηρετούσε τα οικονομικά συμφέροντα που τις στήριξαν.

Τα κράτη ζουν σήμερα μια από τις λίγες στιγμές που μπορούν, χωρίς ισχυρές αντιρρήσεις, να επιβάλουν κανόνες παιχνιδιού στις επιχειρήσεις.Το πολιτικό διακύβευμα της διαμάχης που θα ξεσπάσει αμέσως μετά τη μερική εξομάλυνση της κατάστασης θα αφορά τον ρόλο του συνυπεύθυνου κράτους. Η κατάληξη θα προσδιοριστεί από τη στάση των πολιτικών ηγεσιών και τους κοινωνικούς-πολιτικούς αγώνες που θα συνοδεύσουν και θα διαμορφώσουν την κρατική παρέμβαση η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη. Αυτοί θα κρίνουν αν θα υπάρξει περισσότερη δημοκρατία, ανάπτυξη και κοινωνική δικαιοσύνη. Η κρίση αποτελεί πρόκληση για δράση.

Η συνείδηση ενός προοδευτικού
Paul Krugman
Ο Κρούγκμαν ξεναγεί τον αναγνώστη σε έναν αιώνα ιστορίας που φτάνει μέχρι την τραγωδία των ετών Μπους. Μια τραγωδία που, όπως εξηγεί, ήταν αναπόφευκτη, από τη στιγμή που οι συντηρητικοί πήραν στα χέρια τους τον πλήρη έλεγχο της αμερικανικής κυβέρνησης. Ο Κρούγκμαν δείχνει ότι ούτε η Αμερική της μεσαίας τάξης, στην οποία μεγάλωσαν τα παιδιά της μεταπολεμικής εποχής, ούτε η ολοένα πιο ολιγαρχική χώρα της τελευταίας γενιάς Αμερικανών, δημιουργήθηκε αυτόματα: και τα δύο φαινόμενα προέκυψαν, εν πολλοίς, από κυβερνητικές αποφάσεις καθοδηγούμενες από οργανωμένα πολιτικά κινήματα. Εξηγεί πώς οι υπέρμαχοι της ανισότητας εκμεταλλεύτηκαν προς όφελός τους τις πολιτιστικές και τις φυλετικές διαφορές, ενώ οι φορείς της μεταρρύθμισης πάντα έβρισκαν τρόπο να τις γεφυρώνουν. Ισχυρίζεται, ακόμα, ότι τα πράγματα έχουν ωριμάσει για μια νέα μεγάλη εποχή μεταρρυθμίσεων.

Και δείχνει πώς μια νέα πολιτική συμμαχία μπορεί και να υποστηρίξει τις μεταρρυθμίσεις και να υποστηριχτεί από αυτές, κάνοντας έτσι την αμερικανική κοινωνία όχι μόνο κοινωνία ισότητας αλλά και κοινωνία δημοκρατική.

και...

Σκέψεις για μια προοδευτική διακυβέρνηση
Κώστας Σημίτης


Προς μια μετα-αντιπροσωπευτική δημοκρατία
Ευάγγελος Βενιζέλος


Τολμώ να ελπίζω
Barack Obama


Θεωρία της Ελευθερίας
Petitt-Philip


Τι είναι ένας ελεύθeρος λαός
Alain Renault


Η δημοκρατία σε κρίση
Κώστας Σημίτης


Στόχοι, στρατηγική, προοπτικές
Κώστας Σημίτης


Η μαθητεία στη Δημοκρατία 1848-1852
Maurice Agulhon


Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα
Κώστας Σημίτης


Το κοινωνικό συμβόλαιο
Ζαν-Ζακ Ρουσσώ


Σοσιαλισμός και φιλελευθερισμός: Οι κανόνες της ελευθερίας
Monique Canto-Sperber


Το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντος
Τάσος Παππάς


Το δημοκρατικό παράδοξο
Chantal Mouffe


Το μέλλον της δημοκρατίας
Ευάγγελος Βενιζέλος


Πέραν της αριστεράς και της δεξιάς
Anthony Giddens


και...


Kant, Dworkin, Rawls, Habermas.


Δυστυχώς, επειδή τυχαίνω αμετανόητα παρτιζάνος δεν μού αρέσουν οι ιδεολογικά αδέσμευτοι και πολυσυλλεκτικοί εκδοτικοί οίκοι. Οπότε, και παρά το μεγάλον ενδιαφέρον των εντελώς απρόβλεπτων και ολοκληρωτικά αναπάντεχων ιδεολογικών επιλογών που χαρακτηρίζουν τις πιο πάνω εκδόσεις, θα προτιμήσω βιβλία των εκδόσεων Σύγχρονη Εποχή.

2 σχόλια:

Αντωνης είπε...

Δυστυχώς το ΚΚΕ μού έχει κάνει τέτοια πλύση εγκεφάλου που βλέπω συνεχώς μπροστά μου τις λέξεις ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ όταν διαβάζω αυτόν τον καταπληκτικά ευρύ κατάλογο.

Ονειρμός είπε...

Αυτό το ''Πασόκ του μέλλοντος'', αναρωτιέμαι τί μπορεί να γράφει μέσα.