Δευτέρα, 29 Αυγούστου 2011

Hegel, ή ψωμί, παιδεία, ελευθερία

Η βασική θέση της καντιανής κριτικής ήταν ότι η ύπαρξη ή το είναι (αυτές οι έννοιες εκλαμβάνονται εδώ ως ταυτόσημες) δεν είναι μια ιδιότητα, ούτε ένα πραγματικό κατηγόρημα, δηλαδή, δεν είναι έννοια ενός πράγματος το οποίο να μπορούσε να προστεθεί στο περιεχόμενο του πράγματος. Με αυτό ο Καντ εννοεί ότι το είναι δεν είναι καθορισμός του περιεχομένου του πράγματος. Για αυτό το λόγο, συνεχίζει, το εφικτό δεν περιέχει περισσότερα από ότι το πραγματικό· εκατό πραγματικά δολλάρια δεν περιέχουν ούτε ελάχιστο περισσότερα πράγματα από ότι εκατό εφικτά δολλάρια. Δηλαδή το περιεχόμενο των πρώτων δεν έχει άλλο καθορισμό από ότι το περιεχόμενο των δεύτερων. 

[...] Όταν λοιπόν λέγεται ενάντια στην ενότητα του είναι και του τίποτε ότι παρ' όλα αυτά δεν είναι αδιάφορο θέμα αν κάτι (τα εκατό δολλάρια) είναι ή δεν είναι, εξασκούμε την εξαπάτηση της μετατροπής της διαφοράς ανάμεσα στο έχω ή δεν έχω τα εκατό δολάρια σε διαφορά ανάμεσα στο είναι και το μη είναι. Η εξαπάτηση αυτή βασίζεται, όπως είδαμε, στην μονοδιάστατη αφαίρεση η οποία αγνοεί τον καθορισμένο χαρακτήρα του είναι που παρίσταται σε τέτοιου είδους παραδείγματα και προσκολλάται απλώς στο είναι και το μη είναι, όπως ακριβώς και αντίστροφα, το αφηρημένο είναι και αφηρημένο τίποτε τα οποία θα έπρεπε να συλληφθούν, μεταμορφώνονται σε συγκεκριμένο είναι και τίποτε, σε καθορισμένο είναι. Το καθορισμένο είναι είναι η πρώτη κατηγορία που περιέχει την πραγματική διαφορά μεταξύ είναι και τίποτε, κάτι και κάτι άλλο.

[...] Το να αναφερόμαστε αναδρομικά από το συγκεκριμένο, περατό είναι στο είναι ως τέτοιο, στην εντελώς αφηρημένη του οικουμενικότητα πρέπει να ιδωθεί όχι απλώς ως η πρώτη θεωρητική απαίτηση αλλά και η πρώτη πρακτική απαίτηση επίσης. Όταν για παράδειγμα γίνεται καυγάς για τα εκατό δολλάρια, ότι έχει σημασία για την κατάσταση της περιουσίας μου αν τα έχω ή δεν τα έχω, ακόμα περισσότερο αν είμαι ή αν δεν είμαι, ή αν κάτι είναι κάτι άλλο ή όχι [...] μπορούμε να θυμόμαστε ότι ο άνθρωπος έχει το καθήκον να εξυψώνεται στην αφηρημένη εκείνη οικουμενικότητα της διάθεσης στην οποία να είναι πράγματι αδιάφορος για την ύπαρξη ή μη ύπαρξη των εκατό δολλαρίων, όποια και αν είναι η ποσοτική τους σχέση με την περιουσία του, όπως θα έπρεπε να του είναι αδιάφορο αν ο ίδιος είναι ή αν δεν είναι -- στην περατή ζωή, εννοείται.

[...] Στο όνομα του ατέρμονου, η καρδιά και ο νους φωτίζονται, γιατί στο ατέρμονο το πνεύμα δεν παρίσταται απέναντι στον εαυτό του μόνο αφηρημένα, αλλά εξυψώνεται προς τον εαυτό του, στο φως της σκέψης του, στην οικουμενικότητά του, στην ελευθερία του.
G.W.F Hegel, Η επιστήμη της λογικής

Ένας άνθρωπος που πεινάει έχει απόλυτο δικαίωμα να παραβιάσει την περιουσία ενός άλλου· παραβιάζει την περιουσία του άλλου με περιορισμένο μόνο τρόπο. Το δικαίωμα της ακραίας ανάγκης (Notrecht) δεν εξυπακούει την παραβίαση του δικαιώματος του άλλου ως τέτοιου: το ενδιαφέρον [του παραβάτη] κατευθύνεται εξ ολοκλήρου στο μικρό κομμάτι ψωμί· δεν αποτελεί συμπεριφορά στον άλλο ως πρόσωπο χωρίς δικαιώματα.
G.W.F Hegel, Διάλεξη για τη φιλοσοφία του δικαίου, αδημοσίευτο εδάφιο

17 σχόλια:

Ονειρμός είπε...

''Από την μια πλευρά, το πράγμα μελετάται από την άποψη ότι έχει ιδιότητες, των οποίων το υφίστασθαι είναι το πράγμα. Από την άλλη πλευρά όμως αυτοί οι διαφορετικοί προσδιορισμοί εκλαμβάνονται ως ύλες, των οποίων το υφίστασθαι δεν είναι το πράγμα, αλλά αντίστροφα είναι το πράγμα που αποτελείται από αυτές''(από την ''διδασκαλία περί της Ουσίας''). Το ''έχω'' πραγμοποιεί τις ιδιότητες οι οποίες φαίνονται σαν ξεχωριστές ύλες-ποιότητες. Αυτό το πραγμοειδές των ιδιοτήτων με το ρήμα ''έχω'' είναι που αντιστοιχεί την φράση αυτή στην πραγματική κατάσταση όπου έχω τα χειροπιαστά τάλιρα. Αυτήν την διαλεκτική περιγράφει ο Χέγκελ, στο ίδιο βιβλίο, σε σχέση με την ψυχή. http://takseis-ithikh.blogspot.com/2011/04/blog-post.html.

Η διάταξη αυτή για την πείνα στην οποία αναφέρεται ο Χέγκελ, διατηρείται μέχρι σήμερα στο Ποινικό Δίκαιο, τουλάχιστον στο ελληνικό, στην εξής μορφή: ''Αν η κλοπή ή η υπεξαίρεση έχει αντικείμενο πράγμα ευτελούς αξίας, τιμωρείται με χρηματική ποινή ή με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών. Αν όμως η πράξη τελέστηκε από ανάγκη για άμεση χρήση ή ανάλωση του αντικειμένου της κλοπής ή υπεξαίρεσης, το δικαστήριο μπορεί να κρίνει την πράξη ατιμώρητη''. Δεν είμαι και ο κατάλληλος φοιτητής, αλλά το διαβάζω κάπως έτσι: Είναι λοιπόν ''η ανάγκη για άμεση χρήση ή ανάλωση'', δυνητικός λόγος εξάλειψης του αξιόποινου. Δεν αποτελεί άρση του καταλογισμού, γιατί ο δράστης συνειδητοποιούσε τί έκανε και γενικά δεν συντρέχει κάποιος λόγος ακαταλόγιστου. Εδώ λοιπόν, η βαρύτητα πέφτει στο ''έγκλημα'', το οποίο κρίνεται, δυνητικά, μη αξιόποινο. Αυτή η βαρύτητα στην πράξη και όχι στο υποκείμενο, σημαίνει πως δίνεται έμφαση στην αντικειμενική διάσταση που έχει η καθεαυτή πράξη μέσα στο νομικό σύστημα και η οποία είναι συμβατή με αυτό, σε αντίθεση με την συμπεριφορά του δράστη, της οποίας την ευθύνη εξακολουθεί να φέρει, σε κάθε περίπτωση, δεν θεωρείται δηλαδή ότι λόγω πείνας/ανάγκης δεν είχε συναίσθηση της πράξης του.

Σε σχέση με την θέση του Χέγκελ, νομίζω πως η θεμελιώδης διαφορά είναι η έμφασή του στο δικαίωμα και στο υποκείμενο, και όχι στο ότι τα δικαιώματα απορρέουν από αντικειμενικά θεσμικά πλαίσια. Η εν λόγω διαμάχη περί δικαιωμάτων, με έμφαση στο υποκειμενικό ή αντικειμενικό, έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την Γερμανία. Στην σχολή έχουμε έναν αιρετικό πρώην μαρξιστή και νυν σούπερ ρεφορμιστή καθηγητή, ο οποίος έχει αναφορές στον Χέγκελ (με πολύ χοντροκομμένο τρόπο), και δίνει έμφαση στην αντικειμενική διάσταση του θεσμού που γεννά υποκειμενικά δικαιώματα.

Ονειρμός είπε...

Ξέχασα, άρθρο 377, Ποινικού Κώδικα, ''κλοπές και υπεξαιρέσεις ευτελούς αξίας''. Φυσικά μόνη η ευτελής αξία δεν αρκεί, καθώς απλά μειώνει την ποινή. Και στις δύο περιπτώσεις του άρθρου αυτού, η διώξη ασκείται μόνο κατ'έγκληση, δηλαδή μόνο όταν το θύμα την ασκήσει, και δεν μπορεί να επέμβει το κράτος αυτεπάγγελτα. Αυτό δείχνει το πόσο λίγο πλήττει το κύρος της έννομης τάξης η κλοπή αντικειμένου ευτελούς αξίας. Ακόμη λιγότερο το πλήττει όταν υπάρχει αυτή η ''ανάγκη για άμεση ανάλωση''. Η διαφύλαξη του κύρους της έννομης τάξης σημαίνει όπως είπα πριν πως μας ενδιαφέρει η αντικειμενική διάσταση, στην συγκεκριμένη περίπτωση, της πράξης, και όχι ο παραδειγματισμός-σωφρονισμός του δράστη, που είναι άλλη μια ''αιτία'' της πρακτικής της ποινής.

Ονειρμός είπε...

Φυσικά, σε σχέση με τον Χέγκελ, επίσης πρέπει το πράγμα να είναι ευτελούς αξίας. Εδώ η χρηματική αξία του αστικού κράτους και η σημασία της, σε όλο της το μεγαλείο. Και η σφοδρότερη ανάγκη επιβίωσης δεν είναι δυνατόν, κατά το αστικό ''δίκαιο'', να υποσκελίσει τις ιερές αγελάδες του συστήματος, όπως η ιδιοκτησία-περιουσία.

Ανώνυμος είπε...

Αν θελήσω να κατανοήσω με καντιανό (όπως τον αντιλαμβάνομαι) τρόπο, τη φράση «το ‘είναι’ δεν είναι καθορισμός του περιεχομένου του πράγματος», νομίζω πως αναφέρεται στο ‘είναι’ των πραγμάτων, ιδωμένων καθ’ εαυτά, το οποίο νοείται ως (ή αναφέρεται σε )το ίδιο το υποτιθέμενο περιεχόμενο του πράγματος, ως νοούμενο. Πως δλδ το ‘είναι’, απλώς ‘σημαίνει’ το νοητό υπόβαθρο του αντικειμένου, το αδιάγνωστο μέσω εννοιών, αφού οι έννοιες μπορούν να εφαρμόζονται όχι στο υπερβατικό/νοητό/καθ’ εαυτό ‘είναι’ των αντικειμένων, το οποίο υποθέτουμε πως υπόκειται των αντικειμένων, αλλά στα φαινόμενά τους, καθορίζοντας το περιεχόμενό τους μόνο ως φαινόμενα αντί-κείμενα ‘είναι’ και όχι ως νοούμενα ‘είναι’ καθ’ εαυτά.
Έτσι, το ‘είναι’, ως φαινόμενο πλέον, δεν προσθέτει κάτι στο περιεχόμενο ενός πράγματος-φαινομένου (δεν παρίσταται ως ‘είναι’ καθ εαυτό), μια και τα μόνα εφικτά, δηλαδή πραγματικά για την ανθρώπινη νόηση αντί-κείμενα, είναι τα φαινόμενα, που προσλαμβάνονται μέσω των καθαρών εποπτειών της αίσθησης (χώρος και χρόνος) ενώ το ‘είναι’ τους καθορίζεται, ως φαινόμενο και όχι καθ εαυτό, μέσω εννοιών. Άρα, ως έννοια, το ‘είναι’ των αντικειμένων, δεν καθορίζει κάτι που αφορά το απόλυτο αντικείμενο, αλλά αποτελεί την υπερβατικκώς ταυτόσημη του αντικειμένου έννοια, το οποίο (αντικείμενο) δύναται να καθοριστεί από την ανθρώπινη νόηση μόνο μέσω εννοιών ως φαινόμενο. Για το ‘είναι’ των αντικειμένων, όπως αυτό παρίσταται εκτός του χώρου και του χρόνου (όχι δλδ ως φαινόμενο), δεν μπορούμε να μιλάμε.

Αν ωστόσο δεν σκεφτώ καντιανά (καντιανά = πως χώρος και χρόνος δεν είναι ιδιότητες των αντικειμένων, αλλά καθαρές εποπτείες της αισθητικότητας η οποία παρέχει τα εν χώρω και χρόνω δεδομένα της στη νόηση, προκειμένου να αφυπνιστεί η τελευταία και να τα καθορίσει μέσω των εννοιών και μόνο ως φαινόμενα των αισθήσεων), αλλά σκεφτώ, αντιθέτως, με τρόπο που να θεωρώ ως πραγματικό ή αληθές αντικείμενο, το νοητό υπόβαθρο το οποίο και μπορεί να διαγνωστεί μέσω της παράστασης του ‘είναι’ του και εκτός του μόνου εφικτού για τη νόησή μας χώρου, που είναι ο χώρος των φαινομένων, τότε προφανώς, νομίζω πως ο Καντ εξισώνει το υπερβατικό αντικείμενο ‘είναι’ (ως το πραγματικό αντικείμενο – το πράγμα καθ’ εαυτό - που νομίζω πως το εννοεί όπως το εννοώ εγώ), με το φαινόμενο ‘είναι’ (ως, αναλόγως, το εφικτό), πως δηλαδή εξισώνει «το πραγματικό με το εφικτό». Ο Καντ ωστόσο τα διαχωρίζει, λέγοντας πως το υπερβατικό ‘είναι’, είναι και θα παραμείνει αδιάγνωστο, αφού το όποιο περιεχόμενό του αποτελεί για εμάς ‘πραγματικότητα’, γίνεται δηλαδή εφικτό, μόνο ως φαινόμενο. Δεν νομίζω πως ο Καντ λέει πως το ‘είναι’ δεν είναι πραγματικό, αλλά πως η μόνη πραγματικότητα μέσα στην οποία μπορούμε να συνδιαλεχτούμε μαζί του, είναι ο εφικτός γι εμάς κόσμος των φαινομένων όντων και όχι ο νοητός κόσμος των όντως όντων.

Ανώνυμος είπε...

Σκεπτόμενος επομένως κάποιος καντιανά, επί του προκειμένου, θα μπορούσε νομίζω να σκεφτεί πως τα εκατό δολάρια, είτε είναι πραγματικά είτε είναι εφικτά, που είναι το ίδιο και το αυτό, δεν είναι παρά φαινόμενα, και πως η ελεύθερη βούληση, ως αυτενεργός κατάσταση της νόησης που καθορίζει τη σχέση της προς τα φαινόμενα και δεν υπόκειται ούτε καθορίζεται από τις ‘επιταγές’ τους, μπορεί κάλλιστα να τα αγνοήσει. Τα δολάρια, Εξ άλλου, δεν υπάρχουν ως ‘είναι’ πέραν της διάθεσής μας να τα βλέπουμε ως ‘είναι’.

Ανώνυμος είπε...

Nα καταλήξει, δηλαδή, παίρνοντας άλλον δρόμο από τον δρόμο της σκέψης του Χέγκελ, σε αυτό που καταλήγει και ο Χεγκελ (όσον αφορά το κατά πόσο μπορούμε να αγνοήσουμε το όποιο 'είναι' των δολαρίων).

Αντωνης είπε...

@ Ανώνυμος: Στα παραπάνω εδάφια περί δολαρίων, ο Χέγκελ ασκεί κριτική στον εμπειρισμό, και συγκεκριμένα στη λαθροχειρία μέσα από την οποία συγχέεται το "καθαρό", "αφηρημένο" είναι (για το οποίο μάς έχει πει ότι είναι τίποτε) με το "καθορισμένο είναι" (που έχει περιεχόμενο και κατηγορικούς προσδιορισμούς).

Τα εδάφια αυτά δεν αποτελούν κριτικές στον Καντ.

Αν υπάρχει κάποια κριτική διάσταση για τον Καντ, αυτή εντοπίζεται στο σημείο για το ατέρμονο και την ελευθερία, καθώς και στο σημείο για την ηθική της κλοπής ψωμιού από έναν πεινασμένο.

Ανώνυμος είπε...

Το αν όμως, για παράδειγμα, οι αρχιτέκτονες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επικαλούνται τον Καντ ως τον φιλοσοφικό στυλοβάτη του αρχιτεκτονήματός τους, αυτό μπορεί να σημαίνει τόσα για τον Καντ, όσα σημαίνει και για τον Μαρξ το ότι οι αρχιτέκτονες της Σοβιετικής Ένωσης, επικαλέστηκαν τον Μαρξ ως τον φιλοσοφικό στυλοβάτη του δικού τους αρχιτεκτονήματος. Και στις δύο περιπτώσεις, νομίζω πως τα αρχιτεκτονήματα θα είχαν απορριφθεί από τους ίδιους τους στυλοβάτες τους.

Ανώνυμος είπε...

Ευχαριστώ,

αλλά δε σημαίνει πως επειδή κι εγώ «υπερασπίζομαι» εξηγώντας όπως κατανοώ, τον Καντ, επί του προκειμένου, συμφωνώ σε όλα με τον Καντ ή πως διαφωνώ σε όλα με τον Χέγκελ ή όποιον άλλο. Εξ άλλου το όλο έργο τους, σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί κτήμα της διανοίας μου, μια κι έχω μελετήσει αποσπασματικά και ως ερασιτέχνης το οτιδήποτε (τον Καντ, η αλήθεια, πολύ περισσότερο από τον Χέγκελ, τον οποίο μάλλον δεν γνωρίζω παρά πολύ λιγότερο). Ούτε πάλι σημαίνει πως διαπιστώνω κάποια υστερόβουλη μεροληψία είτε πως εγώ μεροληπτώ. Προσπαθώ να μετέχω συνθετικά στην επικοινωνιακή σου διάθεση, με ό,τι μπορώ ανά στιγμή, μια και τυχαίνει να με ενεργοποιούν έτσι τα κείμενά σου.

Αντωνης είπε...

"αλλά δε σημαίνει πως επειδή κι εγώ «υπερασπίζομαι» εξηγώντας όπως κατανοώ, τον Καντ, επί του προκειμένου, συμφωνώ σε όλα με τον Καντ ή πως διαφωνώ σε όλα με τον Χέγκελ ή όποιον άλλο."

"Ούτε πάλι σημαίνει πως διαπιστώνω κάποια υστερόβουλη μεροληψία είτε πως εγώ μεροληπτώ. Προσπαθώ να μετέχω συνθετικά στην επικοινωνιακή σου διάθεση, με ό,τι μπορώ ανά στιγμή, μια και τυχαίνει να με ενεργοποιούν έτσι τα κείμενά σου."

Μάλλον παρεξήγησες την απάντησή μου, η οποία απλώς διευκρίνιζε ότι δεν ετίθετο ζήτημα κριτικής στον Καντ στα συγκεκριμένα εδάφια που παρέθεσα. Δεν υπάρχει κάποιο άλλο θέμα και δεν έχω κάποιο πρόβλημα με την παρέμβασή σου καθαυτή.

Ανώνυμος είπε...

Το να μη θέλουν, για παράδειγμα, να ζουν κάποιοι με λεφτά, ούτε όμως και με εργασία, αλλά με κάτι άλλο, απείρως πιο δημιουργικό, αιώνιο, οικουμενικό, που υπερβαίνει τόσο το κεφάλαιο όσο και την εργασία (τουλάχιστον στα δικά τους μάτια και πάντα ως φαινόμενο) θα πρέπει κάποτε να αποτελέσει σεβαστή θέση/όραμα και δυνατό τρόπο ζωής (αλλά όχι, φυσικά, τον μόνο) μέσα σε μια ελεύθερη ανθρωπότητα. Ωστόσο κάτι τέτοιο, νοείται ακόμα εξωπραγματικό.

Όπως μπορούμε να διατηρούμε πάντα το δικαίωμα να θαυμάζουμε όλους τους φιλοσόφους, σε επί μέρους των έργων τους (ακόμα και όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους) σημεία, αλλά να διαφωνούμε μαζί τους σε άλλα, ασχέτως του αν μπορούμε να εδραιώσουμε την όποια συμφωνία ή διαφωνία μας, ιδρύοντας διαφορετικές κάθε φορά, σχολές σκέψεις.

Αντωνης είπε...

"Το αν όμως, για παράδειγμα, οι αρχιτέκτονες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επικαλούνται τον Καντ ως τον φιλοσοφικό στυλοβάτη του αρχιτεκτονήματός τους, αυτό μπορεί να σημαίνει τόσα για τον Καντ, όσα σημαίνει και για τον Μαρξ το ότι οι αρχιτέκτονες της Σοβιετικής Ένωσης, επικαλέστηκαν τον Μαρξ ως τον φιλοσοφικό στυλοβάτη του δικού τους αρχιτεκτονήματος. Και στις δύο περιπτώσεις, νομίζω πως τα αρχιτεκτονήματα θα είχαν απορριφθεί από τους ίδιους τους στυλοβάτες τους."

Δεν γνωρίζω τι θα έλεγε ο Μαρξ για την ΕΣΣΔ, ή σε ποια φάση θα έλεγε τι (ή αν έχει καν κάποια αξία αυτού του είδους η speculative history) αλλά για το ζήτημα Καντ και ΕΕ, βλ. εδώ:

"Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Kant έγραψε το Διαρκής ειρήνη κατά τη διάρκεια του πολέμου που ξέσπασε με τη γαλλική επανάσταση. Η ειρήνη σημαίνει γενικά την κατάσταση απουσίας πολέμου. Αλλά αυτό που ο Kant ονομάζει “ειρήνη” είναι το “τέλος κάθε εχθροπραξίας” στο οποίο δεν υπάρχει κράτος και στο οποίο η χομπσιανή φυική κατάσταση τελειώνει. Δηλαδή, η ειρήνη του Kant σηματοδοτεί τον υπερκερασμό του κράτους. Συνεπώς, αυτό το οποίο ονομάζει το “βασίλειο των τελών” ή “παγκόσμια κοινοπολιτεία” σηματοδοτεί μία κοινωνία όπου το κράτος και το κεφάλαιο υπερκεράζονται.[20] Με την έννοια αυτή, η σκέψη του Kant μπορεί να αποκληθεί αναρχική. Σε αντίθεση με τον αναρχισμό όμως, ο Kant ξεκίνησε από την ιδέα ότι το κράτος μπορεί να είναι κράτος μόνο σε σχέση με άλλα. Οι αναρχικοί και οι μαρξιστές αντιλαμβάνονται τον υπερκερασμό του κράτους μόνο μέσα σε ένα κράτος διότι προϋποθέτουν ότι το κράτος είναι δευτερεύον εποικοδόμημα. Όμως το κράτος είναι αυτόνομο και υπάρχει μόνο σε σχέση με άλλα κράτη. Προϋποθέτοντας αυτή την αυτονομία του κράτους, ο Kant αναρωτήθηκε για το πώς θα υπερκεραστεί το κράτος. Ο σχεδιασμός μιας ομοσπονδίας κρατών είναι μόνο το πρώτο βήμα προς μια οικουμενική κοινοπολιτεία, η οποία είναι το “ρυθμιστικό ιδεώδες” του λόγου. Ο Hegel σάρκαζε αυτή την ιδέα ως αντιρεαλιστική, αλλά για τον Kant, ήταν πραγματική. Ο Kant θεωρούσε ότι μια ομοσπονδία κρατών θα μπορούσε να επιτευχθεί όχι μέσω της ανθρώπινης λογικής ή καλής θέλησης αλλά εξαιτίας του ανθρώπινου ανταγωνισμού, δηλαδή του πολέμου. Αυτός ο ανταγωνισμός διαφέρει από την εγελιανή “πανουργία του Λόγου” και μπορεί να αποκληθεί “πανουργία της φύσης”. Πράγματι, αν και το σχέδιο του Kant αγνοήθηκε, αναγεννήθηκε στο τέλος του 19ου αιώνα, κατά το στάδιο του ιμπεριαλισμού. Και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Το σχέδιο του Καντ το ίδιο είχε πρωτοσυλληφθεί κατά το προηγούμενο στάδιο ιμπεριαλισμού. Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, το σχέδιο αυτό υλοποιήθηκε ως Λίγκα των Εθνών. Είναι περιττό να πούμε ότι η Λίγκα των Εθνών ήταν υπερβολικά αναποτελεσματική για να μπορέσει να εμποδίσει τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, είχε όμως ως συνέπεια την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών. Κι αυτά είναι επίσης αναποτελεσματικά, αλλά κάθε προσπάθεια να ανατραπούν θα είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυσή τους. Στο στάδιο του ιμπεριαλισμού, δεν υπάρχει τρόπος να αποφευχθεί η επανάληψη που προκαλεί η δυάδα κράτος-κεφάλαιο παρά επαναλαμβάνοντας την αντικίνηση την οποία εδραίωσε ο Kant."

Kojin Karatani, "Επανάσταση και επανάληψη", http://radicaldesire.blogspot.com/2010/05/kojin-karatani_30.html

Ανώνυμος είπε...

"Ο Kant θεωρεί ότι η «αιώνια ειρήνη» δεν επιτυγχάνεται, διότι υπάρχει ασυμφωνία πολιτικής και ηθικής. Και αυτό συμβαίνει διότι οι πολιτικές πράξεις δεν υπαγορεύονται από την καθαρή βούληση, από την ελεύθερη επιλογή, δηλαδή από τον καθαρό πρακτικό λόγο, αλλά αντιθέτως υπαγορεύονται από σκοπιμότητες, που σχετίζονται με γεγονότα της εμπειρίας αλλά και την ζωώδη ροπή του ανθρώπου για κυριαρχία. Μ’ αυτή την έννοια, η πολιτική αφού στηρίζεται στη σκοπιμότητα δεν μπορεί να είναι ηθική, και είναι αδύνατον να έχει καθολική ισχύ".

"Ο Kant θεωρεί ότι η δημοκρατία με την πραγματική σημασία της λέξης, είναι δεσποτισμός αφού η πλειοψηφία αποφασίζει για όλους, αλλά ενδεχομένως εναντίον του ενός (δηλ. για την μειοψηφία). Συνεπώς λέγοντας ότι στην δημοκρατία αποφασίζουν όλοι, δεν εννοούμε πραγματικά όλοι, και αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη καθολική βούληση και την ελευθερία.

Για τον γερμανό φιλόσοφο, ο δεσποτισμός είναι συνώνυμος με τη βία που οδηγεί σε πόλεμο και καθιστά αδύνατη την ειρήνη".


Aποσπάσματα από το Δοκίμιο του Αλκιβιάδη Κ. Γούναρη

'Η «Αιώνια» Ειρήνη του Kant και η συμφωνία Ηθικής και Πολιτικής».

Αν ήμουν η Ευρώπη (αφού θα θυσίαζα τον Ταύρο - Δία - βιαστή που με απήγαγε, προς χάρη της ομορφιάς των λαών-θέλγητρών μου) θα επέλεγα αυτό το εδάφιο του Καντ για να καταργήσω το όποιο πατριαρχικό κράτος μου ώστε να μπορώ να τρέχω γυμνή στα λιβάδια και τα ιερά άλση στα οποία λατρεύεται η θεά φυση.

Προφανώς μετά... δεν θα ξαναδιάβαζα ούτε Καντ, ούτε κανέναν άλλο...

Αντωνης είπε...

"Αν ήμουν η Ευρώπη (αφού θα θυσίαζα τον Ταύρο - Δία - βιαστή που με απήγαγε, προς χάρη της ομορφιάς των λαών-θέλγητρών μου) θα επέλεγα αυτό το εδάφιο του Καντ για να καταργήσω το όποιο πατριαρχικό κράτος μου ώστε να μπορώ να τρέχω γυμνή στα λιβάδια και τα ιερά άλση στα οποία λατρεύεται η θεά φυση."

Συγνώμη, δεν σε παρακολουθώ. Σε ποια λιβάδια θα τρεχες ως Ευρώπη;

"Για τον γερμανό φιλόσοφο, ο δεσποτισμός είναι συνώνυμος με τη βία που οδηγεί σε πόλεμο και καθιστά αδύνατη την ειρήνη"

Καλό είναι να θυμόμαστε, αν τέλος πάντων έχουμε κάποια χρήση για τον Φουκώ της "πειθαρχίας", των "μικροεξουσιών" και της "κυβερνητικότητας", ότι το πρόβλημά μας σήμερα δεν είναι το πρωσικού τύπου κράτος και ο δεσποτισμός.

Αντωνης είπε...

Εκτός και αν αυτό θεωρούμε ότι είναι το πρόβλημα που πρέπει να επιλύσουμε στην Ευρώπη σήμερα, οπότε κάτω ο Φρειδερίκος ο Μέγας και ζήτω η γαλλική επανάσταση:-)

Ανώνυμος είπε...

Θα τρέχω (ως ελεύθεροι λαοί μου) στα μη ιδιόκτητα λιβάδια του γήινου σώματός μου (ως ελεύθερη Ευρώπη).

Αλλά αν τα λένε αυτά και οι μάρτυρες του Ιεχωβά, ή αντιτίθενται σε αυτά τα μέλη του συλλόγου πλημμυροπαθών Μακρυνίτσης, δεν το γνωρίζω.

Αντωνης είπε...

ΟΚ, κατάλαβα.