Σάββατο, 6 Αυγούστου 2011

G.W.F Hegel-Από την επιστήμη της Λογικής ΙII

Ο Παρμενίδης αγκυρώθηκε στο είναι και ήταν πολύ συνεπής στο να διαβεβαιώνει την ίδια στιγμή ότι το τίποτε εντελώς δεν είναι· μόνον το είναι είναι. Εφόσον εννοηθεί έτσι, εντελώς αφ' εαυτού, το είναι είναι ακαθόριστο, και συνεπώς δεν έχει καμία σχέση με ένα άλλο· συνεπώς, φαίνεται ότι από αυτή την αρχή δεν μπορεί να επέλθει άλλη πρόοδος --από αυτή την αρχή καθαυτή, δηλαδή-- και ότι η πρόοδος μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την σύνδεσή τού [είναι] με κάτι εξωγενές, κάτι εκτός του. Έτσι, η πρόοδος που σημειώνεται στην επιβεβαίωση ότι το είναι είναι το ίδιο με το τίποτε εμφανίζεται ως μια δεύτερη, απόλυτη αρχή -- μια μετάβαση που είναι ανεξάρτητη από το είναι και προστίθεται σ' αυτό έξωθεν. Αν το είναι είχε καθορισμένο χαρακτήρα, τότε δεν θα ήταν καθόλου η απόλυτη αρχή· γιατί τότε θα εξαρτώταν από ένα άλλο και δεν θα ήταν άμεσο, δεν θα ήταν η αρχή. Αλλά αν είναι ακαθόριστο και συνεπώς αν είναι γνήσια αρχή, τότε δεν έχει επίσης τίποτε με το οποίο να μπορεί να γεφυρώσει το κενό μεταξύ του εαυτού του και ενός άλλου· είναι την ίδια στιγμή το τέλος. Είναι το ίδιο αδύνατο για οτιδήποτε να εξέλθει από αυτό [το είναι] όσο είναι και για κάτι να εισέλθει σε αυτό. Στον Παρμενίδη όπως και στον Σπινόζα, δεν υπάρχει πρόοδος από το είναι ή την απόλυτη ουσία στο αρνητικό, στο πεπερασμένο.

[...]

Η διαλεκτική που χρησιμοποίησε ο Πλάτωνας στην πραγματεία του για το Ένα στον Παρμενίδη πρέπει επίσης να εννοηθεί μάλλον ως μια διαλεκτική της εξωτερικής ανάκλασης. Το Είναι και το Ένα είναι και οι δύο ελεατικές μορφές οι οποίες είναι το ίδιο πράγμα. Αλλά πρέπει επίσης να διαχωριστούν· και έτσι τις εκλαμβάνει ο Πλάτωνας στον διάλογο αυτό. Αφού απομακρύνει από το Ένα τους διάφορους καθορισμούς του όλου και των μερών, του είναι καθεαυτόν, του είναι σε ένα άλλο, κλπ, του σχήματος, του χρόνου, κλπ, φτάνει στο αποτέλεσμα ότι το είναι δεν ανήκει στον Ένα, διότι το είναι ανήκει σε κάθε συγκεκριμένο κάτι μόνον μέσω ενός από αυτούς τους τρόπους. Στη συνέχεια, ο Πλάτωνας ασχολείται με την πρόταση: Το Ένα είναι, και θα πρέπει να αναφερθούμε στον ίδιο τον Πλάτωνα για να δούμε πώς, αρχίζοντας από την πρόταση αυτή, καταφέρνει την μετάβαση στο μη είναι του Ενός. Αυτό το κατορθώνει συγκρίνοντας τους δύο καθορισμούς της πρότασης την οποία καταθέτει: Το Ένα είναι περιέχει το Ένα και το είναι, ενώ "το Ένα είναι" περιέχει περισσότερα από ότι όταν λέμε απλώς: Το Ένα. Η στιγμή της άρνησης που περιέχεται στην πρόταση αποδεικνύεται από το γεγονός ότι [το Ένα και το είναι] είναι διαφορετικά. Είναι προφανές ότι αυτή η πορεία έχει μια προϋπόθεση και ότι αποτελεί μια εξωγενή ανάκλαση. 

Εδώ, ο τρόπος με τον οποίο το Ένα συνδέεται με το είναι είναι τέτοιος ώστε το είναι, το οποίο υποτίθεται ότι το δράττουμε αφηρημένα καθεαυτόν, δείχνεται --με τον απλούστερο τρόπο και χωρίς καμία προσπάθεια της σκέψης-- πως βρίσκεται σε μια ενότητα η οποία υπονοεί το αντίθετο από αυτό που υποτίθεται πως ισχυριζόμαστε. Το είναι, εφόσον έχει εκληφθεί άμεσα, ανήκει σε ένα υποκείμενο, είναι κάτι που δηλώνεται, έχει μια εμπειρική ύπαρξη γενικά, και άρα υφίσταται στο πεδίο των περιορισμών και του αρνητικού. Με οποιεσδήποτε φράσεις ή τρόπους του λέγειν εκφραστεί η κατανόηση στην προσπάθειά της να επιτεθεί στην ενότητα του είναι και του τίποτε και να επικαλεστεί αυτό που μας αντικρίζει άμεσα, δεν θα βρει σε αυτή την ίδια εμπειρία τίποτε παρά το καθορισμένο είναι, το είναι με περιορισμό ή άρνηση -- την ίδια την ενότητα την οποία απορρίπτει. Η επιβεβαίωση του άμεσου είναι λοιπόν το αναγάγει σε μια εμπειρική ύπαρξη, και δεν μπορεί να απορρίψει την απόδειξη του γεγονότος αυτού διότι επιθυμεί να αγκυροβοληθεί στην αμεσότητα που υφίσταται έξω από τη σκέψη.

Το ίδιο συμβαίνει με το τίποτε, απλώς αντίστροφα, και αυτού του είδους ο συλλογισμός για αυτό είναι οικείος και έχει γίνει συχνά. Το τίποτε, εφόσον εκλαμβάνεται στην αμεσότητά του, εμφανίζεται ως καταφατικό, ως είναι· διότι σύμφωνα με τη φύση του είναι το ίδιο με το είναι. Το τίποτε είναι κάτι το οποίο σκεφτόμαστε, φανταζόμαστε, για το οποίο μιλούμε, και συνεπώς είναι· το τίποτε έχει την ύπαρξή του στις πράξεις της σκέψης, της φαντασίας, της ομιλίας, και ούτω κάθε εξής. Αλλά επιπλέον το είναι αυτό διαχωρίζεται επίσης από αυτό [από το τίποτε]. Και έτσι λέγεται ότι αν και το τίποτε υπάρχει στη σκέψη ή τη φαντασία, παρ' όλα αυτά για τον λόγο ακριβώς αυτό, δεν είναι το τίποτε που είναι, το είναι δεν ανήκει στο τίποτε ως τέτοιο, αλλά το είναι αυτό είναι μόνον η σκέψη ή η φαντασία. Με την διάκριση αυτή δεν μπορούμε επίσης να αρνηθούμε ότι το τίποτε στέκεται σε μια σχέση με το είναι· αλλά στη σχέση, αν και περιέχει τη διαφορά αυτή, υπάρχει μια ενότητα με το είναι. Με οποιονδήποτε τρόπο και αν δηλώσουμε ή δείξουμε το τίποτε, αποδεικνύεται κάτι που συνδέεται, ή αν προτιμάτε κάτι που βρίσκεται σε σύνδεση με ένα είναι, που είναι αδιαχώριστο από ένα είναι, δηλαδή σε [σχέση με] ένα καθορισμένο είναι.

9 σχόλια:

markos είπε...

Συνέχισε με ό,τι αντιδραστικό υπάρχει και μετά παραπονιέσαι γιατί σε λέω μικραστό οπισθοδρομικό.

Αντωνης είπε...

Γεια σου Μάρκο επαναστάτη, σε πάω.

Eriugena είπε...

Ας αφήσουμε τις οχλήσεις και ας κάνουμε αυτό που είναι Αναγκαίο.
Νομίζω πως μπορώ να αποδείξω εδώ, σε αυτό τα εξαιρετικά αποσπάσματα την αναγκαιότητα της συγκροτημένης συλλογικής μελέτης του Χέγκελ, ως μιάς απο τις προυποθέσεις για την ανάδυση μιας νέας ταξικής συνείδησης στον ελληνικό χώρο, αλλά και στα βαλκάνια γενικότερά. Η διαλεκτική είναι όρος για την υπέρβαση της κρίσης της αριστεράς, και ο Χέγκελ είναι μια απο τις βάσεις μιας άλλης επανεκκίνησης. Ας προχωρήσω όμως, στην "αποδειξη" της αναγκαιότητας μιας συγκροτημένης έρευνας, χωρίς σχολαστικισμούς αλλά και χωρίς αποσπασματικότητα:
Αυτό το απόσπασμα που αναπαράγεις, είναι η απόδειξη της ελλειπούς γνώσης του το τι είναι ο Χεγκελ σε σχέση με τον προσδιορισμό του "Είναι". Ενω είναι προφανές πως ο Χέγκελ κάνει ριζική κριτική στον Ελεατισμό και τον "συνεχιστή" του Πλάτωνα, αυτή η κριτική ορίζεται στα πλάισια μιας Aufhebung. Η "υπέρβαση" η ορθότερα "άρση" του Ελεατισμού και του Πλατωνισμού δεν είναι μια πράξη θράσους και αμάθειας ή μια πράξη ηλιθιότητας όπως αυτές που έκαναν δυστυχώς πολλοί "αριστεροί" εγελιανοί ή αργότερα με φοβερή αισχρότητα κάτι τύποι όπως ο Popper. Η κριτική η ίδια είναι μια ιστορική κριτική που διασώζει τον αληθινό πυρήνα της Ελεατικής και Πλατωνικής σχολής..[Θυμάμαι τώρα, έτσι για να κάνουμε και λίγο "κουτσομπολιό" πως ένας θηριώδης ιδεαλιστής καθηγητής στην Γερμανία συνέτριψε μια συντρόφισσα απο την Βραζιλία, που είχε πάει στην Γερμανία να σπουδάσει εγελιανή Φιλοσοφία με το στερεότυπο καρφωμένο στο μυαλό ότι ο Χέγκελ είναι αριστοτελικός, με την γνωστή μυθολογία: Πλάτων=αριστοκράτης=δεξιός vs Αριστοτέλης=ιδρυτής της ορθολογικής επιστήμης=προοδευτικός=προπατορας του Χέγκελ=αριστερά..] Όχι οτι ο Αριστοτέλης δεν είναι θεμελιώδης για την ορθολογική και διαλεκτική σκέψη αλλά όλα έχουν όρια.. ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ της ευκολίας ΤΕΛΟΣ Αντώνη. Δουλειά, δουλειά, δουλειά, αλήθεια και όχι παραμυθάκια με το όπλο της γνώσης. Αν κάποτε ήταν όλα δικαιολογημένα για πολλούς λόγους, σήμερα δεν σηκώνει η εποχή ευκολιες. Συνεχίζω:
Ο Χέγκελ μιλά για καθορισμένο Είναι, για Είναι ως ενωτικό προσδιορισμό που συγκροτεί και συγκροτείται εντός των προσδιορισμών των υποστασιοποιήσεων του, για Είναι-Γίγνεσθαι, δεν μιλά μόνο για Γίγνεσθαι, δεν είναι κανένας ψευδο-Ηρακλείτιος της συφοράς. Είναι και Ηρακλείτιος και Ελεάτης και "κάτι" κυρίως που τους υπερβαίνει μέσα του. Σημασία έχει εδώ να τονίσουμε, για να ξέρουμε που βαδίζουμε, την καθοριστική σημασία της "εμπειρικής ύπαρξης" ως σημείου ενότητας-ενοποίησης της οντολογικής θεμελίωσης "του" Είναι με τους πολλαπλοειδείς προσδιορισμούς του. Ο Πλάτων δεν λύνει βέβαια το πρόβλημα στον "Παρμενίδη", ο Χέγκελ το εντοπίζει αυτό και προτείνει μιαν έννοια του Είναι που να περιέχει εντός του την "πολλαπλότητα". Ο Χέγκελ υποστηρικτής του "πολλαπλού" !!!!! Κατάρα! που είναι αυτοί οι μαλάκες οι Γάλλοι νιτσεικοί ρε πούστη; τέλος πάντων..παραφέρομαι.. Ο Χέγκελ είναι και μονιστής και υπερασπιστής του "πολλαπλού", μα αυτό δεν το ξέραμε!...αυτός ο βλάξ ο Πόππερ είχε άραγε διαβάσει μια αράδα όταν κατηγορούσε τον Χέγκελ για "Ολισμό"-"Ολοκληρωτισμό"; σιγά μην νοιαστεί ο φιλελευθερος..Προχωράμε: η έννοια του Είναι ως υποστασιοποιημένου στα "πολλά" ΔΕΝ σημαίνει μια ΠΡΟΤΕΡΗ ύπαρξη του και την μεθύστερη υποστασιοποίηση του αλλά μιαν εσωτερική αλληλονοηματοδότηση. Αν κανείς απορεί για τον σεβασμό του Χέγκελ πρός την "πολλαπλότητα", όπως αυτή ουσιώνεται στην "εμπειρική υποκειμενικότητα" και την μερική-ατομική υποστασιοποίηση, θα μπορούσε να καταλάβει εδώ την ανάλογη μεταχείριση του Μάρξ απο τους αντι-ολιστές. Προχωράμε:

Eriugena είπε...

Εδώ ας πούμε, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Χέγκελ, σκόπιμα και απο την σκοπιά του Μοντερνισμού "παραποιεί" την φιλοσοφική ιστορία της Έννοιας του Είναι, αποκρύπτοντας την μεταγενέστερη του "Παρμενίδη" του Πλάτωνα, μελέτη του "Σοφιστή", όπου ο Πλάτωνας μετατρέπει τον Ελεατισμό σε επιστημολογική θεωρία καταμερίζοντας το Εν-Είναι σε πέντε "μέγιστα Γένη" : 1)ον 2)το ταυτόν 3)το έτερον, 4)την στάση, 5)την κίνηση..όπου η Ετερότητα απο προσδιορισμός του μη-όντος μετατρέπεται σε διαλεκτικό μηχανισμό διαφοροποίησης.
Η απόλυτη Ετερότητα και η ακαθοριστία του μη-όντος ενσωματώνονται στην διαλεκτική της διαφοράς.. Ο Χέγκελ ουσιαστικά ακολουθεί μιαν αδιαμεσολάβητη ένωσή του Ενός με τα Πολλά, χωρίς τις ενδιάμεσες οντολογικές κατηγορίες του πλατωνικού σοφιστή..Ενάς λόγος που ακολουθεί αυτήν την νεωτερική μη διαμεσολάβηση είναι η βαθιά σχέση του με τον νεοπλατωνισμό του Πρόκλου!!..κατάρα..ο Χέγκελ σχετίζεται και με τον νεοπλατωνισμό, και μάλιστα με έναν σκληρό θεολογίζοντα νεοπλατωνικό, όπως ο Πρόκλος;; μα τι πράγματα είναι αυτά;; ΝΑ ΛΟΙΠΟΝ ΓΙΑΤΙ χρειαζόμαστε μια σοβαρή μελέτη του Χέγκελ..δεν είναι σχολαστικοί οι λόγοι, είναι πως σε αυτόν ήδη προυπάρχουν στοχασμοί και ρίζες που πρέπει να αναδυθούν, διαμεσολαβηθούν και είναι ήδη στοιχασμοί και ρίζες που σήμερα μπορεί να θεωρεί κανείς ότι είναι ΜΟΝΟ Χέγκελ άρα ΜΟΝΟ Χέγκελ-Μάρξ, ενώ είναι ΟΛΑ, και είναι εν σπέρματι και Ντεριντα και Μπενγιαμιν και Λεβινάς κ,α πολλά και άγνωστα.,Γίνεται τέτοια δουλειά χωρίς πολλούς τυφλοπόντικες Αντώνη;

Αντωνης είπε...

@Eriugena:

Επέλεξα να μεταφράσω ακριβώς αποσπάσματα που δείχνουν με δραματικό τρόπο την πολυπλοκότητα και το βάθος της σκέψης του Χέγκελ πάνω στην οντολογία, Η γενικότερή μου αίσθηση ως τώρα είναι ότι η Επιστήμη της Λογικής περιέχει σημεία εκπληκτικής έντασης και ταχύτητας σκέψης, σημεία των οποίων η ανάλυση θα απαιτούσε σελίδες επί σελίδων. Κάποια από αυτά ίσως να αποπειραθώ να τα συζητήσω αναλυτικότερα στο μέλλον. Η δύναμη της αρχικής θέσης ότι το καθαρό είναι είναι τίποτε και η ευφυία με την οποία ο Χέγκελ κατορθώνει να μας πάει πέρα από το φαινομενικά αδιαπέραστο αδιέξοδο που αυτό επιβάλλει στη σκέψη (εφόσον το είναι παραμένει καθαρό βάζει ένα πρόωρο τέλος σε κάθε απόπειρα φιλοσοφικής σκέψης, εφόσον την επιτρέπει παύει να είναι καθαρό και γίνεται απλώς καθορισμένο είναι) είναι πραγματικά συγκλονιστική.

Αντωνης είπε...

@Eriugena: Θεωρώ ότι στην παρακάτω φράση:

"Το καθαρό είναι και το καθαρό τίποτε λοιπόν είναι το ίδιο. Η αλήθεια δεν είναι ούτε το είναι ούτε το τίποτε αλλά το ότι το είναι--δεν περνά αλλά έχει περάσει--στο τίποτε, και το τίποτε στο είναι. Αλλά είναι εξίσου αλήθεια ότι [τα δύο] δεν είναι μη διακριτά το ένα από το άλλο, αλλά αντίθετα δεν είναι τα ίδια, είναι εντελώς διακριτά, είναι όμως παρ' όλα αυτά αδιαχώριστα και μη διαχωρίσιμα και ότι το καθένα εξαφανίζεται άμεσα στο αντίθετό του"

ο Χέγκελ έχει ΗΔΗ σκιαγραφήσει το πρόβλημα της différance στο οποίο βάσισε την φιλοσοφική καρριέρα του ο Ντεριντά.

Η δε συζήτηση του Ενός και της Πολλαπλότητας, και δη η αναφορά στον Παρμενίδη του Πλάτωνα και στη θέση ότι "το Ένα δεν είναι" αποτελεί την ενσυνείδητη βάση του "Το Είναι και το Συμβάν" του Μπαντιού.

Eriugena είπε...

Με αυτή την έννοια Αντώνη, θεωρώ πως μια συγκροτημένη αναβύθιση στον Χέγκελ, και διαμέσω αυτού στην φιλοσοφία και την ιστορία της (αδιαχώριστα) θα μπορούσε να βοηθήσει στην μορφωτική επανάσταση της εργατικής τάξης..Μπορεί να μην δούμε ξανά εργάτες και φτωχούς μισθοσυντήρητους να διαβάζουν κάτω απο τον Λάμπτήρα, αλλά η φλόγα της γνώσης θα μπορούσε να μας δώσει ανάλογες εικόνες..ενάντια στην μοιρολατρία, ενάντια στις ατομικές διαφυγές, ενάντια στην μοντέρνα φιλοσοφία του "καθαρού Είναι", ενάντια στον χυδαίο υλισμό, την έπαρση, την θολότητα κ.α πολλά..το θέμα είναι συλλογικό αλλά άπτεται και της προσωπικής βιωματικής δράσης, χωρίς να υποκύπτουμε στην "ανανέωση" του σκοτεινού υποκειμενισμού..Είναι μεγάλη αδικία να σπαταλιώνται εγκέφαλοι σε ναρκισσιστικές νεονιτσεικές φιλοσοφίες, και αισθαντικοί άνθρωποι που θα μπορούσαν να γίνουν οι δημιουργοί μιάς άλλης αισθητικής να τρέφονται με το βρώμικο νερό ενός μισοφιλοσοφικού η αντιφιλοσοφικού χουλιγκανισμού..

Eriugena είπε...

Αντώνη, έχεις χαιρετισμους απο τον Τζωρτζόπουλο, ο οποίος μου ανέθεσε λόγω τεχνικού προβλήματος να σου στείλω χαιρετισμούς και συγχαρητήρια, παρά τις μικρές αντιρρήσεις του σε μερικά σημεία, μεαφραστικά, και μου δήλωσε πως συμφωνεί με την ιδέα μου για εγελιανό όμιλο, περιμένει δε προτάσεις σου..θα αναρτήσει σήμερα η αύριο ένα επιθετικό άρθρο, εμμέσως αναφερόμενο σε "αναγνώστες"..

Αντωνης είπε...

@Eriugena: Μεγάλη μου τιμή που μια τόσο ερασιτεχνική προσπάθεια είχε τόσο γενναιόδωρη αναπόκριση. Επιστροφή στον Χέγκελ με εδάφια για περατό και απέραντο.