Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2011

Φεβρουάριος-Σεπτέμβριος 1917

Στις 14 Φεβρουαρίου του 1917, πράκτορες της τσαρικής αστυνομίας ανέφεραν ότι αξιωματικοί του στρατού είχαν ενωθεί με το πλήθος στις διαδηλώσεις ενάντια στον πόλεμο και την κυβέρνηση στην πλατεία Νέφσκι.

Στις 24 του ίδιου μήνα, την διεθνή μέρα της γυναίκας, χιλιάδες γυναίκες που δούλευαν σε κλωστο-υφαντουργία διαδήλωσαν με σύνθημα "Κάτω η πείνα, ψωμί για τους εργάτες" και πέταξαν πέτρες σε εργαστήρια για να προκαλέσουν τους άντρες να ενωθούν με τη διαδήλωση. Κατά τη διάρκεια επεισοδείων που προκλήθηκαν (όπως η επιδρομή σε ένα μεγάλο αρτοποιείο), η αστυνομία δεν αντέδρασε. Οι Κοζάκοι απομακρύνθηκαν χωρίς να εμπλακούν.

Σε συνεδρία της Δούμα, ο μετριοπαθής σοσιαλδημοκράτης Κερένσκι κάλεσε το λαό να κάνει στον Τσάρο ό,τι ο Βρούτος στον Καίσαρα. 

Στις 25, ημέρα Σάββατο, η αστυνομία ανοίγει πυρ κατά των διαδηλωτών στην Πετρούπολη. Αλλά η αντίδραση του λαού είναι επιτυχής: αστυνομικοί αναγκάζονται να διαφύγουν από τις άμαξές τους, πολλοί συλληφθέντες ελευθερώνονται. Τα συνθήματα, σύμφωνα με ένα μάρτυρα: "ψωμί, ειρήνη με τους Γερμανούς, και ελευθερία για τους Εβραίους."

Την Κυριακή, στις 26 Φεβρουαρίου, οι εκκλησίες είναι γεμάτες. Στις μία το μεσημέρι, το πεζικό ανοίγει εκ νέου πυρ στο πλήθος κοντά στο κανάλι Νιόκα. Ξεσπούν ξανά συγκρούσεις στην πλατεία Νέφσκι. Το ίδιο βράδι, οι φρουροί του Βολίνσκι που συμμετείχαν στην επίθεση αποφασίζουν να μην συμμετέχουν άλλο στην καταστολή αλλά να ενωθούν με το λαό. Εκτελούν τον διοικητή τους, σπάζουν τις πόρτες στις αποθήκες όπλων, και μοιράζουν χιλιάδες περίστροφα στο λαό. Κυκλοφορούν φήμες ότι μια διμοιρία τεθωρακισμένων κατεβαίνει την Νέφσκι φέροντας κόκκινες σημαίες. Το πλήθος επιτίθεται σε μια ταξιαρχία της Μόσχας. Ο διοικητής διατάζει τους στρατιώτες να ανοίξουν πυρ. Λυντσάρεται απ' τους ίδιους μέχρι θανάτου. Ο στρατός αρχίζει να πυροβολεί κατά των δικών του εγκαταστάσεων, ενώ το πλήθος αρπάζει περισσότερα όπλα από τις αποθήκες. Η φυλακή του Κρέστι πολιορκείται και πέφτει. 2.400 φυλακισμένοι ελευθερώνονται. Αστυνομικοί λυντσάρονται στο δρόμο, αστυνομικοί σταθμοί πυρπολούνται. 

Τη Δευτέρα, ο Κερένσκι πηγαίνει στη Δούμα όπου ορίζονται δύο προσωρινές επιτροπές. Η πρώτη κυριαρχείται από μετριοπαθείς αστούς και θα εξελιχθεί στην Προσωρινή Κυβέρνηση. Η άλλη είναι το Σοβιέτ της Πετρούπολης, το πρώτο απ' το 1905. Το Σοβιέτ εκλέγει μόνιμη εκτελεστική επιτροπή από όλες τις σοσιαλιστικές ομάδες. Από τα 14 μέλη, μπολσεβίκοι είναι 2.  Το Σοβιέτ αποφασίζει να ιδρύσει εφημερίδα. Ονομάζεται Ισβέστια

Στις οκτώ το βράδυ, ο Τσάρος πληροφορείται με τηλεγράφημα ότι μόνο μια χούφτα στρατιωτικών παραμένουν πιστοί στο καθεστώς. Ανακηρύσσεται κατάσταση πολιορκίας. Οι πρωτοστάτες της ανταρσίας φοβούνται ότι θα σταλούν στρατιώτες από το γερμανικό μέτωπο να καταστείλουν την εξέγερση. 

Την Τρίτη, η Πετρούπολη βρίσκεται με ασφάλεια στα χέρια των επαναστατών. Φορτηγά μοιράζουν όπλα, καθώς το πλήθος λεηλατεί τα παλάτια. 

Στις 2 Μάρτη, ο Τσάρος, που δεν μπορεί να μεταβεί στη Μόσχα επειδή υπάρχουν στην διαδρομή του σταθμοί που βρίσκονται σε επαναστατικά χέρια, υπογράφει την εγκατάλειψη του θρόνου. Σύνολο νεκρών από τα γεγονότα του Φλεβάρη: 1.224. 

Στην Πετρούπολη, απομένουν δύο κυβερνήσεις: Η Προσωρινή Κυβέρνηση και το Σοβιέτ εκπροσώπων των στρατιωτών και εργατών. Βασικά αιτήματα του Σοβιέτ: οκτάωρο, τέλος στον πόλεμο, γη για τους αγρότες, μεταρρυθμίσεις στο στρατό. Πολιτική γραμμή της προσωρινής κυβέρνησης: συνέχιση στον πόλεμο, ελάχιστες αλλαγές στην κοινωνία. 

Ο Λένιν βρίσκεται ακόμα στη Ζυρίχη. Τα νέα τον έχουν εκπλήξει. Είχε λίγες μέρες πριν δηλώσει σε συνάντηση σοσιαλιστών ότι δεν περιμένει να δει την επανάσταση όσο ζει. Το κόμμα των Μπολσεβίκων είχε έτσι και αλλιώς περιφερειακή σημασία για τα γεγονότα του Φλεβάρη, και έχει διαβρωθεί από πληροφοριοδότες. Ο Λένιν όμως θέλει απελπισμένα να γυρίσει στη Ρωσία. Σκεπτόμενοι ότι η παρουσία του Λένιν στη Ρωσία θα επισπεύσει το τέλος του πολέμου, οι Γερμανοί προσφέρουν ένα σφραγισμένο τραίνο που θα τον μεταφέρει, μέσα από τις εμπόλεμες γραμμές, πίσω στη Μόσχα. Στις 3 Απρίλη, ο Λένιν αποβιβάζεται στον σταθμό Φινλανδίας στην Πετρούπολη. Δίνει ομιλία αμέσως, στην εξέδρα του σταθμού. Συνοψίζει την κατάσταση που είχε προκύψει ανάμεσα στην προσωρινή κυβέρνηση και το Σοβιέτ σε τρεις προτάσεις: "Ο λαός χρειάζεται ειρήνη. Χρειάζεται ψωμί και γη. Και του δίνουν πόλεμο, πείνα,  και η γη παραμένει στα χέρια των γαιοκτημόνων." Οι Θέσεις του Απρίλη όμως, επιχειρηματολογώντας για μια "επαναστατική ηττοπάθεια" στον πόλεμο με τη Γερμανία κόντρα στους "σοσιαλσωβινιστές" όπως ο Πλεχάνοφ, αποτυγχάνουν να πείσουν, ακόμα και τους Μπολσεβίκους. Ο Μπογκντάνοφ τις χαρακτηρίζει "ντελίριο τρελού" και η συντακτική ομάδα της Πράβντα αποστασιοποιεί τον εαυτό της και το κόμμα των Μπολσεβίκων απ' τις προτάσεις του.

Τον Μάη επιστρέφει και ο Τρότσκι απ' την Νέα Υόρκη. Είχε στο μεταξύ διαφύγει απ' τη Σιβηρία όπου ήταν εξόριστος για τον ρόλο του στην επανάσταση του 1905 με έλκυθρο, έχοντας καταφύγει στο μεσοδιάστημα στο Παρίσι, από όπου απελάθηκε.

Τον ίδιο μήνα, ο Κερένσκι διορίζεται υπουργός πολέμου. Το στρατιωτικό πλάνο που σχεδιάζει για τον Ιούνη αποδεικνύεται καταστροφικό. Ο στρατός γεμίζει λιποτάκτες που πυροβολούν οποιονδήποτε αξιωματικό προσπαθεί να τους σταματήσει. Η αποτυχία στο μέτωπο οδηγεί τους Μπολσεβίκους, με τον Λένιν να πρωτοστατεί, σε μια πρόωρη εξέγερση τον Ιούλη. Γύρω στους 500.000, ανάμεσά τους στρατιώτες και ναύτες, βγαίνουν και πάλι στους δρόμους. Η εξέγερση είναι υπερβολικά ασυντόνιστη και αποτυγχάνει να οδηγήσει σε επανάσταση. Έρχονται στην Πετρούπολη τάγματα πιστά στην προσωρινή κυβέρνηση.  Ο στρατός ανοίγει πυρ στο πλήθος. Ο Λένιν, αντιμέτωπος με ένταλμα σύλληψης, διαφεύγει στην Φινλανδία, ο Τρότσκι συλλαμβάνεται και οδηγείται στη φυλακή Κρέστι.

Στις 21 Ιούλη, και καθώς η χώρα καταρρέει οικονομικά και εκατομμύρια ρούβλια τυπώνονται οδηγώντας τον πληθρωρισμό στο 1.000%, ο πρωθυπουργός Λιόφ παραιτείται και ο Κερένσκι σχηματίζει νέα κυβέρνηση. Στην επαρχία Ταμπόφ, πλήθος λεηλατεί το σπίτι του Πρίγκηπα Βιαζέμσκι, τον σκοτώνει, και του κόβει το κεφάλι. 

Ο Κερένσκι μετακομίζει στην αυτοκρατορική σουϊτα στα χειμερινά ανάκτορα, χρησιμοποιεί το αυτοκρατορικό τραίνο για τις μετακινήσεις του, κοιμάται με την ερωμένη του στο κρεβάτι του τσάρου. Ο αρχηγός του στρατού της προσωρινής κυβέρνησης και συνεργάτης του Κερένσκι Κορνίλοφ αποπειράται ένα δεξιό πραξικόπημα νωρίς τον Σεπτέμβρη. Οι στρατιωτικοί του δεν φτάνουν καν στην Πετρούπολη: οι σιδηροδρομικές γραμμές κόβονται, επαναστάτες επιτίθενται στους στρατιώτες, ο στρατηγός που διόρισε επικεφαλή ο Κορνίλοφ αυτοκτονεί.

Η αποτυχημένη αντεπανάσταση ξαναφέρνει τους Μπολσεβίκους στο προσκήνιο, καθώς ο Κερένσκι βρίσκεται απομονωμένος. Ταυτόχρονα, οι χαμηλόβαθμοι στο στρατό, έχοντας χάσει κάθε εμπιστοσύνη στους αξιωματικούς τους, τούς πετούν στα κανάλια. Στην Ουκρανία και τη Βαλτική, ανακηρύσσονται ανεξάρτητα κράτη. Εντείνεται ο αντισημιτισμός. 

Ο Κερένσκι αρχίζει την χρήση μορφίνης και αλκοόλ για να ανταπεξέλθει. Βρίσκεται σε υστερική κατάσταση. Εκλογές δεν έχουν γίνει. Η δραστηριότητα της βουλής έχει περιοριστεί στην μελέτη συνταγματικών μοντέλων από τις ΗΠΑ, το Βέλγιο, και την Ελβετία. Και ο Τρότσκι βγαίνει απ' τη φυλακή.

Δεν υπάρχουν σχόλια: