Δευτέρα, 4 Ιουλίου 2011

Μολότωφ κοκτέιλ #17

Αναρωτιέμαι τι σημαίνει το γεγονός ότι αν και για πολλούς είναι πλέον εφικτό να φανταστούν μια πολιτική χωρίς κόμματα, δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν μια πολιτική χωρίς τηλεόραση. Αν αφαιρέσεις την τηλεόραση απ' την εικόνα της ονομαστικά μετα-κομματικής πολιτικής πραγματικότητας των ημερών, αποσυντίθεται η ίδια η εικόνα της πραγματικότητας: καμία από τις συζητήσεις περί σημαιών, συμβόλων, μαζικότητας, προβοκάτσιας, κουκουλοφόρων, γνωστών-αγνώστων, ασφαλιτών, κλπ δεν θα είχε αποκτήσει τις διαστάσεις που απέκτησε χωρίς την τηλεοπτική και φωτογραφική εικόνα, η καταγραφή απ' την οποία είναι ουσιώδης για την επιλογή ή προγραφή συμβόλων, και η διαφυγή από την οποία ή η σύγχυση και εξαπάτηση της οποίας είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο αναπτύχθηκε η τεχνική της κάλυψης του προσώπου στις πολιτικές συγκεντρώσεις με ρίσκο επεισοδείων.

Ίσως ένας ορισμός του μεταμοντέρνου να ήταν: "η ουσιοκρατία του εικονικού". Και ίσως θα έπρεπε να αρχίσει να αναρωτιέται κανείς τι είναι αυτό που καθιστά την δια του λόγου κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του λαού τόσο ύποπτη κατάχρησης και φαλκίδευσης τη στιγμή που κανείς δεν βρίσκει προβληματική την όλο και πιο ολοκληρωτική εξάρτηση της πολιτικής tout court από διαδικασίες οπτικής αναπαράστασης, περιλαμβανομένων βέβαια των οπτικών αμφισημιών της και των σκοτεινών της σημείων.

4 σχόλια:

ilias είπε...

''περιλαμβανομένων βέβαια των οπτικών αμφισημιών της και των σκοτεινών της σημείων.''
Νομίζω πως εδώ βρίσκεται το θέμα. Οι εικόνες , και ειδικότερα οι ''συνθετικές εικόνες'' -όπως ονομάζει ο Φλούσσερ τις ψηφιακές εικόνες- συγκροτούνται ως αμφισημίες, ως σκοτεινή ουσία αν θες. Αυτό που βλέπουμε στις οθόνες, ειδικά της τηλεόρασης αλλά όχι μόνο, είναι τα πρόσωπα των κυβερνώντων, των ειδικών και των δημοσιογράφων που σχολιάζουν τις εικόνες, μας λένε τι σημαίνουν και τι πρέπει να σκεφτούμε. Όπως λέει και ο Ρανσιέρ,''τα σύστημα της πληροφορίας δεν λειτουργεί μέσω της υπερβολικής παροχής εικόνων, λειτουργεί επιλέγοντας τα ομιλούντα υποκείμενα που ''αιτιολογούν και αποκρυπτογραφούν'' τη ροή της πληροφορίας που αφορά τα ανώνυμα πλήθη. Η πολιτική των εικόνων συνίσταται να μας εκπαιδεύσει πως ο οποιοσδήποτε δεν είναι ικανός να δει και να μιλήσει. Και είναι αυτό το μάθημα που επιβεβαιώνουν ρητά αυτοί που προσποιούνται πως κριτικάρουν το τηλεοπτικό κύμα των εικόνων.'' Το πρόβλημα δεν είναι να αντιπαραθέσει κανείς τις λέξεις στις εικόνες. Είναι να αναποδογυρίσει την επικρατούσα λογική που θέλει ότι οπτικό σαν τις υποθέσεις που αφορούν το πλήθος, και την εκφορά του λόγου το προνόμιο μερικών. Ένα άλλο παράδειγμα βρίσκεται στο χώρο της σύγχρονης τέχνης, όπου την αμφησιμία των εικόνων που παράγουν οι καλλιτέχνες (μια αμφισημία που είναι προαπαιτούμενο) ερμηνεύουν οι κατά πολύ λιγότεροι αριθμητικά κιουρέιτορς, ιστορικοί της τέχνης κτλ. Και είναι αυτοί που τελικά αντικαθιστούν -για το κοινό- τις εικόνες με λέξεις.

Αντωνης είπε...

Το πρόβλημα δεν είναι να αντιπαραθέσει κανείς τις λέξεις στις εικόνες. Είναι να αναποδογυρίσει την επικρατούσα λογική που θέλει ότι οπτικό σαν τις υποθέσεις που αφορούν το πλήθος, και την εκφορά του λόγου το προνόμιο μερικών.

Συμφωνώ απόλυτα, και αυτό ακριβώς προσπαθώ να πω. Αλλά η επικρατούσα αυτή λογική, οφείλεις να παραδεχτείς, δεν διαχέεται μόνο απ' τα "καθεστωτικά" ΜΜΕ αλλά και από την λεγόμενη "αντιπληροφόρηση." Και εκεί είναι το πρόβλημα που ήθελα να θίξω.

ilias είπε...

Όσον αφορά την ελληνική εκδοχή της αντιπληροφόρησης, την κριτική των μίντια ή ακόμα περισσότερο την κατανόηση των νέων μέσων (που δεν είναι καθόλου νέα πια) συμφωνώ , εννοείται. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι γι΄αυτό. Ενδεικτικά, η άγνοια -ηθελημένη ή μη- από την μεριά της αριστεράς, των κριτικών δράσεων που σχετίζονται με τα μίντια, που συνέβη στην Αμερική αλλά και στην Ευρώπη στα 70ς και 80ς , που συνήθως αναφέρονται ως tactical media actions, η σχεδόν παντελής έλλειψη στους ακαδημαικούς, πανεπιστημιακούς χώρους, θεωρίας των μέσων, ο ιδιότυπος λογοκεντρισμός της αριστεράς (τη λέξη δεν την εννοώ όπως ο Ντεριντά έτσι :) αλλά και ένας ιδιότυπος λαικισμός που εκφράζεται συχνά σαν δαιμονοποίηση και που αφορά στο διαδίκτυο, στα κοινωνικά δίκτυα κτλ. Η αριστερά , πάντα στην Ευρώπη, είχε θέματα με τα μαθηματικά μοντέλα και η media theory έχει μπόλικα μέσα. Ε, στην Ελλάδα απλώς το παρακάνανε...

OMADEON είπε...

"Το πρόβλημα δεν είναι να αντιπαραθέσει κανείς τις λέξεις στις εικόνες. Είναι να αναποδογυρίσει την επικρατούσα λογική που θέλει ότι οπτικό σαν τις υποθέσεις που αφορούν το πλήθος, και την εκφορά του λόγου το προνόμιο μερικών."

Κι εγώ συμφωνώ απόλυτα...

Πιστεύω όμως επίσης, ότι για να αναποδογυριστεί αυτή η λογική, απαιτούνται και νέες μέθοδοι, που απαντούν στις εικόνες με εικόνες, όπως στο βίντεο εδώ

http://www.youtube.com/watch?v=eFXPgJag_Is


(εσύ Αντώνη μάλλον το ξέρεις ήδη, βέβαια...)