Τρίτη, 28 Ιουνίου 2011

Το χρυσόψαρο

Είναι οκτώ ψάρια στο σύνολο. Διαταγμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να οριοθετούν τις τέσσερις γωνίες του καμβά και το κέντρο του. Στη μία διαγώνιο, οι γωνίες έχουν από ένα ψάρι, κόκκινο και στις δύο περιπτώσεις. Στην άλλη, από δύο. Ένα, το μικρότερο όλων, βρίσκεται αριστερά απ' το κέντρο του πίνακα, έκκεντρη πινελιά που τελικά τονίζει την γεωμετρική συμμετρία.

Το χρυσόψαρο δεν είναι ανατομικά σωστό και φαίνεται συγκριτικά γιγάντιο, δεσπόζοντας σε όλο το κέντρο του πίνακα, όπου μέσα απ' την γαλαζοπράσινη και μωβ βλάστηση (ίνες, περιελίξεις, κυματοειδή ζιγκ-ζαγκ) ανοίγει κάτι σαν ένας μητρικός θύλακας από σκοτάδι για να το αγκαλιάσει. Χώρος, χώρα. Γύρω απ' το σώμα του, σαν αύρα, ίχνη από χρυσάφι που φωσφορίζουν παλλόμενα. 

Ο πίνακας, από μία άποψη, είναι μια σπουδή πάνω στις οπτικές ποιότητες της χρήσης του χρυσού, του κίτρινου και του κόκκινου (λέπια, πτερύγια, μάτια) πάνω σε μαύρο φόντο. Το χρυσόψαρο κολυμπά σιωπηλά, μια περιφερόμενη ηλεκτρισμένη ύπαρξη, μια οριοθετημένη κι όμως κινούμενη --πόσο υπόκωφα, υποσυνείδητα κινούμενη!-- ένταση από χρώμα. Το χρυσόψαρο είναι το καθαρό χρώμα, το χρώμα ως μορφή και ως περιεχόμενο της πράξης που λέγεται ζωγραφική. 

Ο πίνακας μου έκανε πάντα βαθιά εντύπωση, και όταν, χρόνια αφού τον πρωτοείδα, διάβασα τη φράση "seized by the event"--αρπαγμένος, τρόπον τινά, απ' τα νύχια του συμβάντος-- στην Ηθική του Μπαντιού,  η εικόνα στον νου μου ήταν αυτή του χρυσόψαρου του Κλέε: φορέας ηλεκτρόπληκτος, πυρήνας ενικός, άηχη έκρηξη, ίχνος συμβαντικό μιας χαμένης πρωτοπορίας, κάπου στα 1925. Έτσι απέκτησε την αλληγορία της η σφοδρή επιθυμία.

1 σχόλιο:

Bασίλης Ν. είπε...

Κι εμένα ο πίνακας αυτός μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση από την πρώτη φορά που τον είδα. Πριν λίγο καιρό έγραψα κι ένα "χαϊ-κου" για το χρυσόψαρο αυτό. Σκέφτηκα λοιπόν να το μοιραστώ μαζί σας, έτσι, σαν ένα ελάχιστο δώρο προς κάποιον που σέβομαι και εκτιμώ γι' αυτό που κάνει.


χρυσόψαρο

φεύγουν, σκορπάνε·
ηλεκτροφόρα θα 'ναι
η μοναξιά σου