Παρασκευή, 17 Ιουνίου 2011

"Μάζες" και "πρωτοπορία"

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα και συνάμα διασκεδαστικότερα κλισέ των ημερών είναι αυτό που θέλει το ζήτημα της σχέσης με το κίνημα των "αγανακτισμένων" να είναι ζήτημα σύγκρουσης της "μάζας" με την πολιτική-ιδεολογική "πρωτοπορία", η οποία--υποτίθεται--προσπαθεί να την ελέγξει και να διατηρήσει την δύναμη και επιρροή της πάνω της.

Το κλισέ αυτό έχει κάτι από τον κωμικά παραδοξολογικό χαρακτήρα κάθε φενακισμένης συνείδησης: η ίδια η δυνατότητα εκφοράς μιας στάσης κόντρα στην "πρωτοπορία" και εκ μέρους της "μάζας" εξαρτάται από την αυτοανακύρηξη κάποιου σε "μάζα" σε αντίστιξη με την "πρωτοπορία", παρά το γεγονός ότι η στοχευμένα πολεμική διεκδίκηση του δικαιώματος στην ατομική άποψη και κρίση δεν αποτελεί παραδοσιακό χαρακτηριστικό της "μάζας", και παρά το γεγονός ότι ο φορέας της διεκδικεί έμπρακτα από την υποτιθέμενη "πρωτοπορία" το στάτους του ορθού "καθοδηγητή" της στάσης άλλων. Το ότι ο αντιδιανοουμενισμός της πόζας αυτής εκπορεύεται συχνά από εδραιωμένους ή φερέλπιδες διανοούμενους προσθέτει απλώς μια επιπλέον νότα ξεδιάντροπης χονδροκοπιάς στην νέα αυτή (αλλά ουσιαστικά πρόωρα γηρασμένη) μόδα.

Νομίζω όμως ότι σαφώς πιο ενδιαφέρον στοιχείο της επιτελεστικής άρνησης της "καθοδήγησης" της "μάζας" απ' την "πρωτοπορία" είναι η συνεπαγόμενη άρνηση της ίδιας της ιστορικής μετάλλαξης του διπόλου "μάζα"-"πρωτοπορία." Είναι γνωστό, σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, για παράδειγμα, ότι στην περίοδο της εκρηκτικής ανόδου του χρηματιστηρίου, ο Economist, οι Financial Times, και οι ροζ σελίδες των εφημερίδων μπήκαν σε περισσότερα σπίτια και περισσότερα μυαλά από ότι ποτέ στο παρελθόν· και αντιστρόφως, ότι στην περίοδο της κρίσης, ο μέσος Έλληνας διάβασε περισσότερη οικονομική θεωρία και έμαθε περισσότερα για τα χρηματοπιστωτικά τερτίπια από όσα θα είχε διαβάσει ένας απόφοιτος οικονομολογίας στη δεκαετία του 60. Η μαζική εκπαίδευση και η κοινωνία της πληροφορίας παράγουν "μάζες" που δεν έχουν καμία σχέση με τις μάζες εκείνες για τις οποίες η πολιτική ή διανοητική πρωτοπορία που "διαφώτιζε" ή "καθοδηγούσε" ήταν απαραίτητη, ή έστω εφικτή.

Αλλά αυτές ακριβώς οι κοινωνικές διεργασίες των τελευταίων πέντε περίπου δεκαετιών σημαίνουν επίσης την μαζικοποίηση της πάλαι ποτέ θέσης της διανοητικής πρωτοπορίας: σήμερα, δεν είναι μόνο οι συχνά αξιολύπητοι δημοσιογράφοι που παίρνουν μαθήματα γνώσεων και εκτίθενται για έλλειψη παιδείας από δεκάδες πιο εξιδεικευμένους στα διάφορα θέματα αναγνώστες, αλλά οι δημοσιευμένοι συγγραφείς, οι αρχηγοί κομμάτων, οι καλλιτέχνες και οι βουλευτές που χάνουν καθημερινά την όποια αίγλη τους ως κατά κάποιο τρόπο "ανώτεροι" ή "σοφότεροι" των "μαζών" στις οποίες (νομίζουν ότι) απευθύνονται. Αν συγκρίνει κανείς τον βαθύ σεβασμό με το οποίο άκουγε το ακροατήριό του τον νομπελίστα Μπέτραντ Ράσελ με τον σαρκασμό με τον οποίο αντιμετωπίζει ο κάθε σχολιαστής τον επίσης νομπελίστα Χριστόφορο Πισσαρίδη, κατανοεί ότι έχουν αλλάξει πάρα πολλά από το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα. Ανάμεσα σε αυτά είναι και το γεγονός ότι η προσέγγιση στα πράγματα του καθηγητή Πισσαρίδη δεν διαφέρει επί της ουσίας από όσα καθημερινά αναπαράγουν πολύ χαμηλότερης διανοητικής ποιότητας δημοσιογραφικά του αντίγραφα: αν υπάρχει κάτι που χαρακτηρίζει τις τελευταίες δεκαετίες είναι η εξάλειψη, τόσο "από τα κάτω" (μέσω εκλεκτικότερης μόρφωσης και ενημέρωσης των πολλών) όσο και "από τα πάνω" (μέσω μαζικοποίησης της σκέψης των λίγων) της διαφοράς "μαζών" και "πρωτοπορίας" ως τέτοιας. Καθόλου τυχαία, η μία μετά την άλλη οι τοτεμικές φιγούρες των πάλαι ποτέ "πρωτοπόρων" της γενιάς του 60 ή του 70 εμφανίζονται στα "δημόσια μάτια" γυμνές, ή μάλλον ντυμένες μόνο με την ποδιά του μανάβη ή με το μολυβάκι στο αυτί του συνοικιακού λογιστή.

Όχι, λοιπόν, αυτό το οποίο λαμβάνει χώρα δεν είναι κάποια προαιώνια σύγκρουση απλών ανθρώπων και μανδαρινικών ελίτ, αλλά μια πολιτική σύγκρουση που αφορά τις αναδυόμενες διαιρέσεις μέσα στην μάζα-ως-πρωτοπορία-του-εαυτού-της, και άρα ταυτόχρονα και στην πρωτοπορία-ως-ασύνειδο-κομμάτι-της-μάζας. Αν μπορούσε να υπάρξει ακόμα πρωτοπορία, θα ήταν ακριβώς --και παραδόξως-- αυτοί που έχουν επίγνωση ότι τίποτε κεφαλαιώδες δεν τους διαχωρίζει πια απ' τη "μάζα", και ότι το ίδιο το δίπολο δεν είναι τίποτε άλλο παρά απάρνηση της πραγματικότητας, όπλο στα χέρια όσων εξακολουθούν να ζηλώνουν να γίνουν αυτό το οποίο οι ίδιοι ανακηρύττουν--ωσάν να πρόκειται για νέο!--ιστορικά ξεπερασμένο και χρεοκοπημένο.

21 σχόλια:

Αντωνης είπε...

Αποκατάσταση σχολίων του θρεντ:

Symastev:

Θα ήθελα και άλλα Αντώνη, αφού πιάστηκες με το θέμα...
Στέργιος

Αντωνης είπε...

RDAntonis:

Άλλα; Δηλαδή; Κάτι διαφορετικό από την έκθεση των κωμικών απαρνήσεων και αντιφάσεων όσων αυτοαποκαλούνται επαναστατημένα πρόβατα για να μπορέσουν να λειτουργήσουν ως τσομπάνηδες, ξεχνώντας οι ίδιοι ότι δεν υπάρχουν πρόβατα αλλά μόνο τσομπάνηδες;

Αντωνης είπε...

RDAntonis:

ΟΚ, να προσθέσω κάτι που δεν περιέλαβα πιο πάνω:

η αστικοποίηση των κοινωνιών, η εξάλειψη, σχεδόν, των αγροτικών πληθυσμών, και η έκθεση όσων παραμένουν στην επαρχία στον μηντιακό βομβαρδισμό, εξαλείφει κάθε "απόσταση" μεταξύ "μητροπολιτικής" διανόησης και "οπισθοδρομικής, αλλά οικονομικά σημαντικής" αγροτικής επαρχίας στην οποία στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό το δίπολο "πρωτοπορία"-"μάζες" στην Σοβιετική Ένωση και την υπόλοιπη ανατολική Ευρώπη.

Παράλληλα, η μαζικοποίηση της "ιντελλιγκέντσια" στην δυτική Ευρώπη ενίσχυσε την άμβλυνση των πραγματικών της διαφορών από οποιεσδήποτε "μάζες"--η άνοδος της μαζικής κουλτούρας, ήδη από τη δεκαετία του 50 στις χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού, δεν είναι άλλο από την εξάλειψη των ιστορικών συσχετισμών πάνω στους οποίους βασίστηκε το εφικτό πολιτικής και καλλιτεχνικής πρωτοπορίας.

Αντωνης είπε...

Ονειρμός:

Όμως η ίδια η πολιτική διαπάλη δεν επιβάλλει τον καταμερισμό εργασίας? Η ανάπτυξη του μαρξισμού και της διαλεκτικής, που προυποθέτει βαθιά και διεπιστημονική γνώση (οικονομία, ιστορία, ψυχανάλυση, μεθοδολογία και φιλοσοφία κ.α), για την προτρέχουσα σύλληψη της ενδεδειγμένης επαναστατικής δράσης, δεν διχοτομεί ως απαίτηση τον υποκειμενικό παράγοντα? Γιατί μπορεί ο αγοραίος οικονομολόγος να αναπαράγει τα νεοκλασικά οικονομικά και να παραθέτει ογκώδες πληροφοριακό υλικό προσαρμοσμένο στο πλαίσιο αναφοράς της κυρίαρχης ιδεολογίας, για αυτό και να μπορεί να επικαλυφθεί από εκείνον που παρακολουθεί ανελλιπώς τις σελίδες των οικονομικών στις εφημερίδες, αλλά μπορεί να επικαλυφθεί ο μαρξιστής που καλείται να διεκπεραιώσει ένα τιτάνειο έργο? Να εκπονήσει δλδ ένα ερευνητικό πρόγραμμα εφαρμοσμένης(και τί άλλο θα μπορούσε να είναι άλλωστε) διαλεκτικής νοητικής ανασύστασης του παγκοσμιοποιούμενου καπιταλισμού σήμερα? Αφού η διάκριση πνευματικής-επιτελεστικής εργασίας θα έχει το υλικό της θεμέλιο μέχρι τον ώριμο κομμουνισμό, οι δύο μορφικοί προσδιορισμοί στους οποίους αναφέρεσαι θα υπάρχουν. Πάνω σε άλλο περιεχόμενο βέβαια και εφόσον οι έννοιες είναι δυναμικές. Αλλά νομίζω πιο πολύ έγκειται στην αλλαγή του χαρακτήρα της διαμεσολάβησης. Για αυτό, μια περαιτέρω διευκρίνιση αν μπορείς ως προς το παραπάνω σημείο.
Και μια αναφορά ως προς την οργανωτική λειτουργία ενός κόμματος. Τα παραπάνω συνιστούν μομφή στα διακριτικά γνώρισματα που φέρουν οι εκάστοτε επιτροπές (ιδεολογική κτλ), σε σχέση με την λαική βάση και τα απλά μέλη?
Δεδομένης της φενακισμένης συνείδησης, της φετιχοποίησης του εμπορεύματος και την συνοχή της εργατικής τάξης, η μυθοποίηση του ενός ή του άλλου φορέα 'πρωτοπορίας΄΄δεν είναι αναπόφευκτη?(πχ ''η θρησκευτική αντανάκλαση θα πάψει μόνο στον ώριμο κομμουνισμό'' στο Κεφάλαιο, 1ος τόμος). Άλλο πως πρέπει να προχωρούμε αντίρροπα από αυτήν την τάση. Απλά, ίσως και από όχι καλή κατανόηση του κειμένου σου, νομίζω ότι αναφέρεσαι και σε μια εκ θεμελίων άρση της διάκρισης-αντίθεσης μαζών πρωτοπορίας.

Αντωνης είπε...

RDAntonis (@Ονειρμός):

Ωραίο σχόλιο και χρήσιμο για απαραίτητες διευκρινίσεις:

Ο καταμερισμός εργασίας είναι μόνιμο και δομικό χαρακτηριστικό του καπιταλισμού. Όμως, στις δυτικές κοινωνίες, ο καθένας μας "εγκαλείται" (με την έννοια του interpellation) όλο και περισσότερο τόσο ως "πρωτοπορία" (πρωτοπορία του τουίτερ, των εφημερίδων, των μπλογκ, κλπ) όσο και ως "μάζα" (ανώνυμος πολίτης, αμμέτοχος παραλήπτης της επικαιρότητας, εκφραστής "κοινής γνώμης", κλπ).

Η διάκριση είναι η ίδια ύποπτη, η ίδια μέρος του πώς δουλεύει η κυρίαρχη ιδεολογία σε μια κοινωνία που είναι ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ καχύποπτη με τη διανόηση ΚΑΙ απόμακρη από την χειρωνακτική εργασία, μια κοινωνία μαζικοποιημένων μανδαρίνων και μανδαρινοποιημένων μαζών.

Τούτη η ταυτόχρονη έγκληση να είσαι ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ "μάζα" και "πρωτοπορία" (με τα λόγια του κειμένου: "μάζα ως πρωτοπορία του εαυτού της") δεν αναιρεί σε τίποτε την συνεχιζόμενη ισχύ του καταμερισμού εργασίας, αλλά την επανεγκαθιστά σχιζοφρενικά μέσα στον καθένα μας, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιεί τον σύγχρονό μας ρόλο ως συνάμα ψευδο-μάζες και ψευδο-πρωτοπορίες για να αποκρύψει το αισχρό παραπλήρωμα που η ταυτόχρονη αυτή έγκληση προϋποθέτει συστημικά: τον ρόλο των μη δυτικών εργατών ως ανώνυμης και δίχως διανοητική σύσταση μάζας.

Αντωνης είπε...

Ονειρμός (@RDAntonis):

Οι προσθήκες σου νομίζω ήταν απαραίτητες.Και η αναφορά στους μη δυτικούς εργάτες (με την σημαντική εξάλειψη των αγροτικών πληθυσμών). Για εμένα συναφές ερώτημα είναι αν η καθεαυτό εργατική τάξη των μελλοντικών σοσιαλιστικών επαναστάσεων θα προκύψει αφού προωθηθεί περαιτέρω η υπαρκτή τάση που περιγράφεις, αφού δηλαδή τα υποκείμενα της εργασίας πλέον είναι ο τύπος της μη-χειρωνακτικής (με την έννοια των μη δυτικών εργατών) εργασίας. Και από την άλλη αυτή η τάση δεν θα ολοκληρωθεί ποτέ πλήρως μέχρι την καθορισμένη άρση του καπιταλισμού. Σημαντικό πρόβλημα είναι η διασύνδεση με τους παραγωγούς που αντιστοιχούν στα προιόντα που καταναλώνουμε και οι οποίοι πλέον βρίσκονται πολύ μακρύτερα από το εθνικό πεδίο παρέμβασής μας. Εν πάσει περιπτώσει, ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις και την τροφή για σκέψη. Θα διακινδυνεύσω έναν παραλληλισμό, αλλά αυτή η ιστορία μου θυμίζει την αρχαία Αθήνα. Ο κάθε Αθηναίος είχε πέντε δούλους, και στην ιδιότητα του Αθηναίου πολίτη που κάποιοι αναχρονιστικά θα ήθελαν να επαναφέρουν στο σήμερα, βλέπω την ψευδο-μάζα και την ψευδοπρωτοπορία, που η συστημική συνθήκη υλικής αναπαραγωγής της είναι τα ομιλούντα εργαλεία, ή οι μελαμψοί-κίτρινοι είλωτες του σήμερα.

Αντωνης είπε...

Ονειρμός:

Ξέχασα τις εισφορές των συμμάχων του τότε ή αλλιώς τα θετικά εμπορικά ισοζύγια στο σήμερα. Το αισχρό παραπλήρωμα. Των πολιτισμών της ατομικής ιδιοκτησίας.

Αντωνης είπε...

RDAntonis (@Ονειρμός, πρώτο σχόλιο από τα δύο τελευταία):

Και εγώ ευχαριστώ για την ευκαιρία διαύγασης του κειμένου, ήταν σημαντική η παρέμβασή σου.

Αντωνης είπε...

Πρόχειρες σκέψεις:

Η μαζική εκπαίδευση και η κοινωνία της πληροφορίας παράγουν "μάζες" που δεν έχουν καμία σχέση με τις μάζες εκείνες για τις οποίες η πολιτική ή διανοητική πρωτοπορία που "διαφώτιζε" ή "καθοδηγούσε" ήταν απαραίτητη, ή έστω εφικτή.
Είναι αυτονόητο, ωστόσο, ότι το γεγονός ότι υπάρχει πλέον ευκολότερη πρόσβαση στην πληροφορία δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η πληροφορία αυτή αναλύεται κριτικά από τις μάζες κι εν τέλει αξιοποιείται. Ο μέσος έλληνας σίγουρα δεν διάβασε τόση οικονομική θεωρία, άλλα μάλλον άλλα πράγματα, πιο ευρείας κατανάλωσης. Ή για να πιάσω τον μέσο άγγλο: στον υπόγειο οι περισσότεροι επιβάτες πράγματι συνήθως διαβάζουν. Το θέμα είναι τι διαβάζουν: την σκουπιδοφυλλάδα London Evening Standard (σαφώς επειδή διανέμεται δωρεάν), ρομάντζα, κοκ. Θέλω να πω ότι παρά τον πολλαπλασιασμό των μέσων ενημέρωσης και πληροφορίας στον δυτικό κόσμο - μπορούμε άραγε να μιλάμε για συνθήκες κοινωνικοποίησης αυτών των μέσων; - η μαζική κουλτούρα αναδύεται όχι απλά αλώβητη, αλλά ενισχυμένη. Αν η ψηφιακή πληροφόρηση αποτελεί στο σύγχρονο δυτικό κόσμο το κατεξοχήν πεδίο ιδεολογικού ανταγωνισμού (υπονομεύοντας την αντιπαράθεση στο δημόσιο χώρο) τότε ενδεχομένως ο σύγχρονος πολίτης αντιδρά σε αυτό το ψηφιακό περιβάλλον, με τον ίδιο τρόπο που αντιδρούσε ο πολίτης στο βιομηχανοποιημένο αστικό περιβάλλον των αρχών του εικοστού αιώνα. Η ανάλυση του Kracauer περί distraction θεωρώ ότι ταιριάζει γάντι στον ψηφιακό κόσμο του εικοστού πρώτου αιώνα.

Αντωνης είπε...

RDAntonis:

Δεν διαφωνούμε σε κάτι, φίλε Πρόχειρες σκέψεις. Το αντίθετο. Όμως το μηντιακό distraction είναι πια οικουμενικό, και ενώνει αρνητικά "μάζες" και "πρωτοπορίες."

Αντωνης είπε...

Mazeman:

Προφανώς για λόγους μόνο δικής μου αδυναμίας στην κατανόηση
θα μου επιτρέψεις να αυθαιρετήσω και να χρησιμοποιήσω την λέξη «αυθεντία» στην
θέση της «πρωτοπορίας».


Ταχύτητα. Βρίσκω πρώτα το κλειδί και μετά βλέπω αν
ξεκλειδώνει τα πάντα.


Ο Κλεάνθης Πισσαρίδης πέρασε στα δελτία ειδήσεων ως ο
Νομπελίστας Οικονομικών που είπε το ταμείο ανεργίας να το παίρνει ο εργοδότης.
Η πρώτη εντύπωση ήταν, μη χειρότερα, ο ΟΑΕΔ εδώ και χρόνια το έχει σαν διαρκές
πρόγραμμα από εκείνα που δεν «δουλεύουν». Μας έμεινε η περηφάνια για το
ελληνοΚυπριακό Νόμπελ και βρήκε την θέση του στο Εθνικό ράφι με τα τρόπαια.
Πριν στεγνώσει το μελάνι της «θέσης» η «αντί-θέση» θα προβάλει δίπλα της.


Ο Βαρουφάκης στο protagon μας κάνει γνωστό ότι δεν είπε
μόνο αυτό αλλά και μία ολόκληρη θεωρία οικονομική που ίσως βρίσκει και
κοινωνική εφαρμογή.


Μας είπε όμως και κάτι άλλο, ποιο σημαντικό, ο Βαρουφάκης,
εφόσον ζητά την κατάργηση του Νομπέλ Οικονομίας. Ευχαριστούμε για την απαξίωση,
του καθηγητή, κ. καθηγητά.


Ένα πράγμα, σα Νανόπουλος πιασμένος στο στόμα καθηγητών
φυσικής μετά την διαφήμιση του αυτοκινήτου.


Η εποχή μας θέλει την «αυθεντία» ένα κλικ μόνο μπροστά από
την μάζα.


Ο καλύτερος και ευκολότερος τρόπος για να φτάσεις το επίπεδο
του υψηλότερου είναι η χρήση του φτυαριού ως εργαλείο. Άραγε το Κυπριακό
Πανεπιστήμιο γνωρίζει την απαξία του χαρακτηρισμού: Λογιστής 22894χχχ pissarides.kleanthis@χχχ.χχ.cy


Ο δικτάτορας δεν ζει ως τα γεράματα και σπαρταρά σε αγχόνη.


Ο εκλεγμένος κοσμοκράτορας δείχνει το πέος του δημόσια για
σημάδια αγάπης.


Ο έχων οικονομική εξουσία, εξουσιάζεται από απλούς
δεσμοφύλακες.


Αποκαθήλωση και γκρέμισμα ειδώλων.


Σημάδια των καιρών.


Ίσως η μάζα βλέποντας αυτά να νιώθει μακάρια που δεν
ξεχωρίζει.


Τα ινδάλματα του ζώντα ανθρώπου θα πρέπει να είναι πεθαμένα.


Το ίνδαλμα που δεν χάνει την αυθεντία του, μου επιτρέπει να
πω ότι είναι για μένα, ο Ραφαηλίδης. Ουφ, δεν έγινε μέλος της σπίθας.


Το μεράκι.


Η θεολόγος του λυκείου ήταν η φιλόλογος που δεν πέρασε τις
εξετάσεις.


Ένας της Αγγλικής φιλολογίας που δεν έχει σπουδάσει
πολιτικές επιστήμες και σίγουρα δεν έχει ντοκτορά στην φιλοσοφία μπορεί να
μιλάει για Μαρξ;


Η θεολόγος, μας έμαθε πέντε πράγματα, που οι φιλόλογοι
επιδεικτικά απόφευγαν ν’ αναφέρουν.


Εσύ;


Η «αυθεντία» θα πρέπει να έχει εκείνο το κύρος που αποπνέει
σεβασμό και μόνο η παρουσία της στον χώρο. Η «αυθεντία» φταίει που στις μέρες
μας υπάρχει αδυναμία αναγνώρισης;


Πόσο θέλει κάποιος μέτριος να αναγνωρίσει το σπινθηροβόλο
πνεύμα του πιτσιρίκου; Σχεδόν αμέσως. Βλέπει τον κίνδυνο και σβήνει την λέξη
από τις Πανελλήνιες αφήνοντας απλανείς τις λέξεις του Πάσχου να γυρεύουν το
λογοπαίγνιο που εχάθει.


Υπάρχει διέξοδος;


Πάντα!


Το πάρτο αλλιώς.


Αν σήμερα είναι Fast Food, με Slow Food μπορείς να βρεις Έναν φουντάλη.


Ο Μανώλης ο Γλέζος θα μιλήσει για το νησί!

Αντωνης είπε...

RDAntonis (@Mazeman):

Μέχρι ένα σημείο παρακολούθησα τη λογική του σχολίου, μετά το έχασα.

Αντωνης είπε...

Μάλλον (@RDAntonis):

Ταχύτητα, πληροφορία, καταιγισμός
Σημεία των καιρών : Σανταμ, Κλιντον, Στρώσκαν (μπορεί και άλλοι) ή από τα σαλόνια στα αλώνια.
Αντί σε κλειστές αίθουσες ψίθυροι, δημόσιες απαξίες οικονομολόγων - καθηγητών.
Δεν απαξιώνει η μάζα, παρά, συνήθως, μεταξύ τους οι «πρωτοπόροι» απαξιώνουν ο ένας τον άλλο.
Εσύ, εγώ τι εννοούμε ως «αυθεντία»;
Το μεράκι για γνώση και αγάπη του αντικειμένου;
ή την Ακαδημαϊκή καταξίωση στο Αντικείμενο, άρα μόνο Φιλοσοφίας και Πολιτικών επιστημών τα φώτα τους.
Χρονιότητα της αυθεντίας. Ο κον Μπετίτ είπε ναι σε βομβαρδισμό της Σερβίας. Ο οποιοσδήποτε είναι ευεπίφορος σε «προδοσία» της σημερινής του «θέσης». Ζήτω οι πεθαμένοι. (γούστα είναι αυτά)
Ο πιτσιρίκος είναι ξεχωριστός!
Slow Food: υπάρχουν σήμερα «αυθεντίες» αλλά πρέπει να τις βρεις.
Η πλατεία μάλλον βρίσκει τον Γλέζο, ελπίζω όχι σαν «πρωτοπορία»…
Αυτά κατάλαβα, άρα συμφωνεί με τα όσα γράφεις.

Αντωνης είπε...

raresteak:

Με τον φόβο να γίνω κουραστικός... ακόμα ένα εξαιρετικό κομμάτι Αντώνη. Δε χρειάζεται ούτε να προσθέσεις ούτε να αφαιρέσεις κάτι. Φυσικά, τα γνωστά παρελκυστικά σχόλια -ε και βαρετά πλέον ρε παιδιά, πόση ψευδο-αβανγκαρ δημοσιο-μεταθεωρία να αντέξουμε;- προσπαθούν να θολώσουν το κρύσταλλό σου... Γνωστή κατάσταση

Αντωνης είπε...

Autre:

εν ξέρω αν εντάσσεται στο ίδιο πλαίσιο, ή μπορεί να μην το 'πιασα από το κείμενο.

Μου κάνει εντύπωση η μη αναφορά στο υποκείμενο της μάζας/πρωτοπορίας σαν φορέα της άρνησης της καπιταλιστικής ιδεολογίας και κατ' επέκταση φορέα της κομμουνιστικής ιδεολογίας (αν και τα δύο νομίζω πως διαφέρουν και σ' αυτό θα πρέπει να σταθούμε). Εννοώ μάλλον πως, είναι άλλο πράγμα η πληροφόρηση, η ενημέρωση για τα τεκταινόμενα, η βίωση, εν προκειμένω για την (της) κρίση, και κάτι άλλο ο μετασχηματισμός αυτού του συνονθυλεύματος σε μοχλό ταξικής «επιλογής» ταυτότητας και θέσης.

Αντωνης είπε...

Γεια σου autre.

Διαφορά αντικαπιταλισμού και κομμουνισμού: η διαφορά αυτή έχει ιστορική υπόσταση στην Δύση στην περίοδο 1990-2010· αναπτύσσονται αντικαπιταλιστικά ή αντισυστημικά κινήματα τα οποία δεν είναι κομμουνιστικά.

Έχει όμως θεωρητική λογική και βάση;

Ναι και όχι.

Έχει, εφόσον αρκεστεί κανείς στο να παρατηρήσει ότι αυτά ήταν κινήματα διαμαρτυρίας πρωτίστως και όχι κινήματα με συστημική αντιπρόταση. Με μια προσεκτικότερη όμως ματιά θα δει ότι σε αυτό ακριβώς το ποσοστό ήταν κινήματα που προαπαιτούσαν εννοιακά την μονιμότητα της καπιταλιστικής οργάνωσης της κοινωνίας. Και συνεπώς, "αντικαπιταλισμός" σήμαινε θέληση για την δημιουργία "εναλλακτικών θυλάκων οικονομίας και κοινωνικότητας μέσα στο σύστημα" ή "κριτική των ακροτήτων της καπιταλιστικής ανάπτυξης--περιλαμβανομένων των οικολογικών--και συσσώρευσης."

Η δική μου θέση είναι ότι η κρίση του καπιταλισμού, και η δραστική συνεπώς συρρίκνωση των ορίων συμβιβαστικότητάς του με τέτοιου είδους κριτικές, οδηγεί ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΑ σε επαναδιαπραγμάτευση το ερώτημα "υπάρχει σήμερα πράγματι διαφορά μεταξύ αντικαπιταλισμού και κομμουνισμού, και θα πρεπε να υπάρχει;"

Το όλο ζήτημα αναλύεται διεξοδικότερα από θεωρητική σκοπιά στην αμέσως προηγούμενη ανάρτηση (http://radicaldesire.blogspot.com/2011/06/1762011.html), στην οποία νομίζω ότι ανήκει ουσιαστικότερα αυτό το σκέλος των παρατηρήσεών σου.

Αντωνης είπε...

RDAntonis (@Autre):

"Eννοώ μάλλον πως, είναι άλλο πράγμα η πληροφόρηση, η ενημέρωση για τα τεκταινόμενα, η βίωση, εν προκειμένω για την (της) κρίση, και κάτι άλλο ο μετασχηματισμός αυτού του συνονθυλεύματος σε μοχλό ταξικής «επιλογής» ταυτότητας και θέσης."

Αυτή η δεύτερη παρατήρηση, την οποία προσωπικά βλέπω ως αυτόνομη και ξεχωριστή από την πρώτη, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και όντως θέτει κάτι που δεν κάνω αρκετά ξεκάθαρο στο πιο πάνω κείμενο.

Ποιο είναι αυτό; Μα ακριβώς η κυρίαρχη τάση μετατροπής της πολιτικής σκέψης σε απλή "πληροφόρηση", μια τάση στην οποία φοβούμαι ότι έχουν συνεισφέρει τα μπλογκς, μη εξαιρουμένου του δικού μου. Μέρος του πώς η μάζα ερμηνεύει τον εαυτό της ταυτόχρονα ως πρωτοπορία (ενθαρρυμένη βέβαια και από την ταυτόχρονη μαζικοποίηση των υποτιθέμενων πρωτοποριών) είναι η σύγχυση μεταξύ της απλής πληροφόρησης για δεδομένα ή θέσεις και της κριτικής επεξεργασίας τους σε πολιτική δράση και στόχευση.

Βρήκα χθες ένα live link στο Σύνταγμα και παρακολούθησα τριάντα περίπου λεπτά συζήτησης που αφορούσαν την δημιουργία νέου Συντάγματος. Μελαγχόλησα με τις θεμελιώδεις συγχύσεις που ταλανίζουν τον κόσμο, περιλαμβανομένου κόσμου με γνήσιο ενδιαφέρον για νέες κατευθυνύνσεις και με γνήσια θέληση να σκεφτεί πολιτικά. Δεν βρέθηκε ένας άνθρωπος να εξηγήσει πέντε πράγματα για την εντελώς λανθασμένη πλαισίωση της όλης συζήτησης. Μάλιστα, σε κάποιο σημείο αναφέρθηκε νομιμοποιητικά ο Πουλαντζάς, αλλά αυτό έγινε εντελώς εκλεκτικιστικά και στην ουσία στρεβλωτικά για την ουσία του θέματος.

Αντωνης είπε...

Ameshaspenta:

Μία προσπάθεια εξέτασης από μαρξιστική σκοπιά της ανάδυσης του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος στον καπιταλισμό.Ελπίζω να κατανοηθεί η σύνδεσή του με το περιεχόμενο της ανάρτησης,του φαινομένου ΄΄μάζας-πρωτοπορίας του εαυτού της΄΄,παρά τη φαινομενική διαφορά των αντικειμένων που εξετάζονται στο κάθε κείμενο

Η ύπαρξη του ΚΤΠ καθίσταται δυνατή από μια διπλή ελευθερία του πρωτοεμφανιζόμενου στη σκηνή της ιστορίας εργάτη:ελευθερία από κατοχή των μέσων παραγωγής που μονοπωλούνται από την αστική τάξη και ελευθερία πώλησης της εμπορευματοποιημένης εργατικής δύναμης και αγοράς της από τον κεφαλαιοκράτη που αντανακλάται στο αστικό δίκαιο με την έννοια της ισότητας των πολιτών(αναγκαία αφαίρεση που αποκρύπτει τις ταξικές σχέσεις)

Ο ΚΤΠ συνδέεται οργανικά με την την πλήρη υπαγωγή της εργασίας στο κεφάλαιο-τη μετατροπή του εργάτη σε εξάρτημα της μηχανής,της παραγωγικής διαδικασίας(δε θα επεκταθώ υπάρχει μπόλικο ψωμί στον 1ο τόμο του κεφαλαίου),ενώ η εμπορευματοποιημένη εργατική δύναμη προυποθέτει την ικανότητα της να παράγει αξία χρήσης-χρήσιμο προιόν,αλλά κυρίως την ικανότητα παραγωγής υπεραξίας.Δλδ η εργασία λειτουργεί ως συγκεκριμένη εργασία που παράγει συγκεκριμένη αξία χρήσης και ως αφηρημένη εργασία που παράγει αξία-υπεραξία που είναι και η κύρια ιδιότητα της,καθώς το κεφάλαιο δεν ενδιαφέρεται κυρίως για τα προιόντα που παράγει,αλλά για την παραγωγή υπεραξίας(η παραγωγή για την παραγωγή)

Συμπέρασμα:η εργατική δύναμη πρέπει να εξειδικεύεται στην παραγωγή μιας συγκεκριμένης αξίας χρήσης,να δένεται με το ατομικό κεφάλαιο(εκσυγχρονισμός παραγωγής κτλ)Οι απαιτήσεις ,όμως, της διευρυμένης αναπαραγωγής του ΚΤΠ σε συνθήκες αυξημένης εκβιομηχανοποίησης απαιτεί τη διαμόρφωση μιας γενικά εκμεταλλεύσιμης εργατικής δύναμης που μπορεί να καταναλωθεί σε διάφορα παραγωγικά προτσές,που θα εμφανίζεται ως ελεύθερη εργασία απέναντι στο κεφάλαιο ως συνολική σχέση εξουσίας.

Δημιουργείται,έτσι,μια αντίφαση ανάμεσα στα συμφέροντα του αφηρημένου κεφαλαίου-την αστική τάξη γενικά που απαιτεί την κινητικότητα του εργάτη και του συγκεκριμένου κεφαλαίου-ατομικού κεφαλαιοκράτη που απαιτεί εξειδίκευση που να ανταποκρίνεται στην ανάγκη συγκεκριμένης εκμετάλλευσης και δεν επιζητά την πολύπλευρη ανάπτυξη της εργατικής δύναμης.Η τάση γενικής εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης από το συνολικό κεφάλαιο προσκρούει στην ΄΄αδιαφορία΄΄ για κάτι τέτοιο από το επιμέρους κεφάλαιο που δεν θεωρεί την ολόπλευρη κινητικότητα του εργάτη αναγκαίο όρο που διασφαλίζει την αναπαραγωγή του ως τέτοιο,όντας μυωπικό ως προς το γενικό του συμφέρον

Αυτή η ενδοαστική αντίφαση λύνεται από την παρέμβαση του αστικού κράτους που λειτουργώντας ως ο εκφραστής των συμφερόντων της αστικής τάξης γενικά ομογενοποιεί τα επιμέρους κεφάλαια σε συνολικό κεφάλαιο.Η παρέμβαση αυτή έγκειται στη διαμόρφωση του σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος που ανταποκρίνεται στα συνολικά συμφέροντα των αστών.

Αντωνης είπε...

Popie (@RDAntonis):

Πολύ σωστά! Να επισημάνω εδώ ότι η λέξη πρωτοπορία σε αντίστιξη με τη μάζα έχει (λανθασμένα, προφανώς) χρησιμοποιηθεί σε ποστ και συζητήσεις στην μπλογκόσφαιρα για να εκφράσει ακριβώς την πολιτικά/ταξικά συνειδητοποιημένη μειοψηφία (ρητά ή υπόρρητα, κομματικά οργανωμένη) σε σχέση με το συνονθύλευμα μη αποκρυσταλλωμένων, ετερόκλητων και ασαφών ιδεών του επίμονα ακομμάτιστα πλήθους που συμμετέχει στη συνέλευση. (Παρεμπιπτόντως, νομίζω Χριστόφορος λέγεται ο Πισσαρίδης, αν και είναι λεπτομέρεια στο πραγματικά ενδιαφέρον κείμενο)

Αντωνης είπε...

RDAntonis (@Popie):

Έχετε δίκαιο για την παραδρομή· έτυχε και την αντιλήφθηκα πριν δω το σχόλιο.

Η ετερογένεια των ιδεών του πλήθους είναι νομίζω η μισή αλήθεια· η άλλη μισή είναι η εντυπωσιακή πραγματικά --και για μένα τουλάχιστον, ολοκληρωτικά απρόβλεπτη-- ηγεμόνευσή της από το ιδεολόγημα της αμεσοδημοκρατίας και αυτό της συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Αντωνης είπε...

Ονειρμός (@RD Antonis, @ Autre):

Είναι αυτό που διακρίνει ο Χάμπερμας, πατώντας σε Βέμπερ και Μαρκούζε, σε πολλά κείμενα: την τεχνική από την πρακτική. Η τεχνική είναι έλεγχος αντικειμενοποιημένων διαδικασιών, με δεδομένους στόχους. Η πρακτική είναι ηθικό-πρακτικό θέτειν, αξιών και στόχων. Η συλλογή πληροφοριών και δεδομένων και η υποκατάσταση της πολιτικής από αυτήν, όπως είπες, δείχνει ακριβώς πως πολιτική πράξη σήμερα δεν θεωρείται από τον κόσμο η συντριβή δογμάτων (καπιταλισμός=τελευταία λέξη της Ιστορίας), η εννοιακή μετατόπιση αξιών (πχ δημοκρατία) σε νέα περιεχόμενα, κ.ο.κ, γενικά η θέση νέων στόχων και αξιολογήσεων που κατευθύνουν την δράση. Για αυτό η πολιτική γίνεται μια διαχείρηση δεδομένων χρησιμοποιούμενα στο υπάρχον πλαίσιο και όχι κριτική του ίδιου του πλαισίου νοηματοδοτήσεων. Για αυτό ο κόσμος ζητά πολιτική ''με ήθος'' και όχι πολιτική στρατηγική και ιδεολογία: Για αυτόν, είναι δεδομένα και αντικειμενοποιημένα όσα πρέπει να κάνει ένα κράτος (''ανάπτυξη'', στήριξη τραπεζών, επενδυτικά κίνητρα, να μην κλέβει κτλ, να αφήνει όλες τις απόψεις ''να ακούγονται'' κτλ), τα δέοντα της πολιτικής δηλαδή είναι μια τεχνική σφραγισμένη και οριοθετημένη από τις κυρίαρχες αντιλήψεις. Έτσι λοιπόν, η καλή πολιτική εναπόκειται στην διαχείριση-τεχνικό έλεγχο. Άλλωστε, όσο αναπτύσσονται τα υποσυστήματα ορθολογικού ελέγχου, τόσο η σφαίρα της ηθικής, των παραδόσεων κτλ, απορροφάται από την κρίση επί των πράξεων υπό το πρίσμα του ορθολογικού συσχετισμού μέσου-σκοπού, αλλά ακριβώς με σκοπούς ειλημμένους και με επικαθορισμό από τον Λόγο της αστικής Πολιτικής Οικονομίας.