Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2011

Μολότωφ κοκτέιλ #11

Για να φτιάξεις μακαρόνια με κιμά, χρειάζονται τα εξής υλικά:  α) μακαρόνια β) κιμάς γ) βούτυρο δ) κρεμμύδι ε) τοματοπελτές στ) αλάτι και πιπέρι ζ) μαϊντανός. Κάποια λίγα υλικά παραπάνω μπορούν να προστεθούν αν είσαι μερακλής και έχεις καλή αίσθηση γευστικών ισορροπιών.

Τώρα, αν, θέλοντας να κάνεις τα μακαρόνια με κιμά πιο πρωτότυπα, προσπαθήσεις να αφαιρέσεις κάποια από αυτά τα υλικά αντικαθιστώντας τα με ανανά, φράουλες, τραχανά, φασόλια γίγαντες, σαντιγί, λακέρδες, φασκόμηλο, ξύδι και ρίγανη, δεν θα έχεις φτιάξει μακαρόνια με κιμά, και δεν θα έχεις φτιάξει που να τρώγεται.

Η υπόθεση "ανανέωση/προσαρμογή του μαρξισμού σε σύγχρονες καπιταλιστικές συνθήκες" προχωρά κάπως ανάλογα. Στην αρχή ο δυτικός μαρξισμός και αργότερα οι μεταμαρξισμοί και διάφορες άλλες εκδοχές μη μαρξιστικής κοινωνιολογίας και πολιτικής θεωρίας, θεώρησαν ότι στην βασική συνταγή Χέγκελ+πολιτική οικονομία+κριτική της ιδεολογίας+ιστορικός υλισμός+θεωρία της προλεταριακής εξουσίας έπρεπε να βγάλουν ορισμένα υλικά και να προσθέσουν άλλα. Να βγάλουν, πχ την τάξη και να την κάνουν φύλο, σεξουαλικότητα, "ταυτότητα". Να βγάλουν την καθορισμένη άρνηση και να βάλουν αποδόμηση. Να βγάλουν την δικτατορία του προλεταριάτου και να την κάνουν αυτοποίηση του πλήθους. Όλες αυτές οι ιδέες συνοδεύτηκαν από πειστική θεωρητική νομιμοποίηση: οι δυτικές κοινωνίες ήταν διαφορετικές από τις αγροτικές και ουσιαστικά φεουδαλικές κοινωνίες όπου αναπτύχθηκε ο υπαρκτός σοσιαλισμός, το ίδιο και η σχέση κράτους και πολιτικής κοινωνίας, ο καπιταλισμός είχε εξελιχθεί σφοδρά από την εποχή του Μαρξ, τα πεδία συγκρότησης κοινωνικών υποκειμένων είχαν αλλάξει, το ίδιο και η σημασία επικοινωνιακών και κοινωνικών τεχνολογιών, κλπ κλπ. Όλα φυσιολογικά, ωραία και καλά.

Η άλλη όμως όψη της προόδου που επιτεύχθηκε με τους τρόπους αυτούς --η όψη που επιφυλάσσει η ιστορική ειρωνεία-- είναι ότι από τη στιγμή που ο καπιταλισμός εισήλθε σε βαθιά και κατά τα φαινόμενα μακρά κρίση, όλη αυτή η ανανεωτική γνώση επανεμφανίζεται ως το ανάλογο της ψηλοτάκουνης γόβας κατά την προσπάθεια πανικόβλητης εγκατάλειψης βυθιζόμενου πλοίου, ή ανθοδέσμης ως εργαλείου θραύσης διπλού και ενισχυμένου παραθύρου σε φλεγόμενο σπίτι. Με άλλα λόγια, δεν αποδεικνύονται και πολύ χρήσιμα από πρακτική σκοπιά, την στιγμή ακριβώς που χρειάζονται επειγόντως ως πρακτικά εργαλεία. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η πασιφανής ανεπάρκεια τέτοιων εργαλείων για τις σημερινές περιστάσεις, σε συνδυασμό με την ενσωματωμένη στην συνείδηση της πλειοψηφίας απαξίωση των παλαιοτέρων, αφήνει την ίδια αυτή πλειοψηφία χωρίς εναλλακτική άλλη από την επιστροφή στον φασίζοντα πρωτογονισμό: "που ναι οι κλέφτες να τους κρεμάσουμε", "να καεί, να καεί το μπουρδέλο η βουλή", "σκάβουν λαγούμια για να ξεφύγουν, πιάστε τους", "πρώτα να δράσουμε και μετά να σκεφτούμε γιατί δρούμε", "το κίνημα είναι το παν, ο στόχος τίποτα", κλπ κλπ.

Κάπου, σε κάποιο σημείο του δρόμου, την πατήσαμε. Πού ακριβώς; Ποιο ήταν το υλικό που προσθέσαμε που έκανε τα μακαρόνια με κιμά κάτι αγνώριστο και επιπλέον άχρηστο για βρώση; Δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να το εντοπίσεις. Αυτό που μπορείς όμως να πεις είναι το εξής: αν ο Έγελος είχε δίκαιο, η κεντρικότητα της αντίφασης και του ανταγωνισμού μεταξύ πόλων στην ιστορική διαδικασία σημαίνει επίσης ότι δεν μπορείς απλώς να "προσθέτεις" πράγματα σε άλλα πράγματα και να έχεις κάτι "πιο πλήρες" σαν αποτέλεσμα. Σημαίνει ότι όσο περισσότερα προσθέτεις, τόσο λιγότερα έχεις -- κάτι σαν το χρέος που όσο το πληρώνεις, τόσο μεγαλώνει, δηλαδή. Γιατί, βλέπεις, αυτά που προσθέτεις δεν προστίθενται σε αυτά που είχες, αλλά τα ακυρώνουν· δεν τα βοηθούν να μεγαλώσουν, αλλά τα διαβρώνουν απ' τη ρίζα. Και έτσι αντί να έχεις μακαρόνια με κιμά σε γκουρμέ έκδοση, έχεις ένα έκτρωμα που δεν τρώγεται με τίποτα -- το "καλοσυνάτες νοικοκυρές, τίμιοι δεξιοί πατριώτες, αριστεροί δοσίλογοι" κλπ του Κύρκου δια του Χάρι Κλυν, θεμελιώδη αλληγορία του γιατί, διαλεκτικά, η πρόσθεση αντίθετων και ανόμοιων πραγμάτων δεν είναι καθόλου πρόσθεση. Και έτσι, αντί να έχεις "ευρωπαϊκό μαρξισμό" καταλήγεις να έχεις μια πολύ μεγάλη σύγχυση μες στον εγκέφαλο, τέτοια που τα βροντάς κάτω από καθαρή αποθάρρυνση με το κουβάρι που δεν ξεμπλέκεται, και αρχίζεις και συ να τσιρίζεις "κλέφτες!" "κλέφτες!" "βοήθεια!" "βοήθεια!" και λοιπά.

Για αυτό λοιπόν η διαλεκτική λέει: η δογματική προσήλωση στα παλιά επαναστατικά εργαλεία, όταν γνωρίζει τον εαυτό της ως μία στιγμή στην ιστορική διαδικασία και όχι ως απόλυτο ορίζοντά της, είναι αυτή που σε σώζει από τον άγονο --και ασύνειδο-- δογματισμό του συρμού· το να γνωρίζεις πότε πρέπει να οπισθοχωρείς είναι ο μόνος τρόπος που έχεις, όταν βρίσκεις ανυπέρβλητα εμπόδια, για να κάνεις τελικά βήματα μπροστά· και το να γνωρίζεις πού και πότε πρέπει να είσαι άκαμπτος και άτεγκτος είναι το μόνο που σου επιτρέπει να είσαι σωστά προσαρμοστικός, δηλαδή να μαθαίνεις νέα πράγματα χωρίς να πετάς συνέχεια όσα έμαθες ήδη απ' το παράθυρο.

7 σχόλια:

Αντωνης είπε...

Αποκατάσταση σχολίων thread:

Γιάννης Τζανάκος:

Έχω να προτείνω--ο φορτικός αναγνώστης επέστρεψε για τελευταία φορά σήμερα ελπίζω-- κάτι που προέρχεται απο την εμπειρία μου στις "ανθρωπιστικές" σπουδες. Πέρα απο το τραγελαφικό της υπόθεσης του νεομεταμαρξισμού, ή ακόμα και των μεταδομιστικών ερευνών, ή μάλλον ΚΑΤΩ απο αυτό το τραγελαφικό δεν βρίσκεται απλά μιά ιδεολογική κατάρρευση και ένας εξωπραγματικός ψευδοθεωρητικισμός αλλά και η παρακμή των θεμελιακών γνώσεων, των πηγών. Ενω οι "μεγάλοι δάσκαλοι" του εγχειρήματος έχουν αναγκαστεί απο τους παραδοσιακούς δασκάλους τους με μαστίγια και ψυχαναγκασμούς---συγγν, συντροφοι, ΕΤΣΙ ΠΡΕΠΕΙ----να ΜΑΘΟΥΝ τα θεμελιακά σαν μαθητούδια,και μετά απο την αποφοίτηση παίζουν στα δάχτυλά τον Καντ, τον Χέγκελ, τον Πλάτωνα, και επαρκώς τον Μάρξ, οι ίδιοι όντας κακοί δάσκαλοι δημιούργησαν μια γενιά ημιμαθών μαθητών που δεν στρώνουν κώλο με τα κλασικά με τίποτα. Βέβαια είναι αυτό τυχαίο; δεν νομίζω..είναι προιον ιδεολογικής και επιστημολογικής κρίσης...όμως αυτοί ξέρουν την αλφαβήτα και παραπάνω, ενω οι εντός του "αντιαυταρχικου" πλαισίου κωλοπαιδαράδες μαθητές δεν χαμπαριάζουν απο θεμελιακά κείμενα...πιάστε λοιπόν τις βέργες και τους χάρακες και ξανά στο θρανίο ..άντε άντε.....πριν τον Ντεριντα έχει Χέγκελ, στο ΑΛΛΟ εξαμηνο Ντεριντα κωλόπαιδο!!

Αντωνης είπε...

RDAntonis:

Ε, ναι, αυτό είναι βασικό στη σύγχρονη ανθρωπιστική ακαδημία. Η γνώση αρχίζει απ' τον Ντεριντά, δηλαδή απ' τον 15ο όροφο, και οι υπόλοιποι 14, μαζί με τα θεμέλια, λείπουν. Τα είχες δει τα αποτελέσματα παλιότερα, όταν μιλούσαμε με κάποιους για Μπένγιαμιν.

Ε, ας αποδομήσουν την κρίση τώρα με, πως το χαμε πει, την καταστροφή ως "πράξη ανάγνωσης."

Αντωνης είπε...

RDAntonis:

Ο Μαρξ βέβαια είναι το κατ εξοχήν παράδειγμα της γνώσης εκ θεμελίων. Και για να είμαστε δίκαιοι, και ο Ντεριντά επίσης. Άσχετο αν ιδεολογικά ήταν απέναντι.

Αντωνης είπε...

Ameshaspenta:

Ειδικά μετά τα γεγονότα της περιόδου 89-91 η αδυναμία αναπαραγωγής του μαρξισμού ως ιδεολογία μαζών υπό την ασφυκτική ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων ιδεολογημάτων και η απεγνωσμένη κρίση ταυτότητας της Αριστεράς έδωσε χώρο στην ανάπτυξη διαφόρων μετα-μαρξιστικών και μετα-μοντέρνων ρευμάτων(τα οποία ενισχύθηκαν από την παροδική όπως αποδείχθηκε σχετική ισορροπία του καπιταλισμού μετά τη επικράτηση του ρηγκανισμού-θατσερισμού)

Βέβαια η δομική κρίση του καπιταλισμού(ή μεταμοντέρνας κυριαρχίας όπως ονομάστηκε από κάποιους...)έρχεται να σαρώσει τα νεγκρικά πλήθη,τα καστοριαδικά φαντασιακά,το ΄΄ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία΄΄,αποδεικνύοντας την αδυναμία τους όχι μόνο στο επίπεδο της κατανόησης-ερμηνείας αλλά και σε αυτό της διαμόρφωσης ενός επαναστατικού προτάγματος που θα συσπειρώσει τις υποτελείς τάξεις στον αγώνα για την χειραφέτηση τους.

Αντωνης είπε...

RDAntonis (@Ameshaspenta):

"Βέβαια η δομική κρίση του καπιταλισμού(ή μεταμοντέρνας κυριαρχίας όπως ονομάστηκε από κάποιους...)έρχεται να σαρώσει τα νεγκρικά πλήθη,τα καστοριαδικά φαντασιακά,το ΄΄ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία΄΄,αποδεικνύοντας την αδυναμία τους όχι μόνο στο επίπεδο της κατανόησης-ερμηνείας αλλά και σε αυτό της διαμόρφωσης ενός επαναστατικού προτάγματος που θα συσπειρώσει τις υποτελείς τάξεις στον αγώνα για την χειραφέτηση τους."

Ακριβώς. Είμαστε στην ίδια σελίδα. Ήλπιζα να μην είμαι ο μόνος που το πρόσεξε εδώ και κάτι χρόνια ότι το άμεσο και μοδάτο θεωρητικό παρελθόν με το οποίο κάποιοι εξακολουθούν να νομίζουν ότι μπορούν να πορευτούν είναι απελπιστικά εκτός επαφής με την πραγματικότητα.

Αντωνης είπε...

Ameshaspenta (@RDAntonis):

Βέβαια για να είμαστε και ακριβοδίκαιοι δεν πρέπει να κάνουμε αφαίρεση του ιστορικού πλαισίου και της έκβασης της ταξικής πάλης που επηρεάζουν το δρόμο που θα στραφεί η επαναστατική θεωρία.Δεν έρχεται μια μέρα κάποιος και σαν καθαρό πνεύμα δημιουργεί ex nihilo την θεωρία γιατί τότε βαδίζουμε σε ιδεαλιστικά μονοπάτια.

Συγκεκριμένα το κίνημα ζαλισμένο από το ΄΄τέλος της ιστορίας΄΄ δε μπορεί να θέσει ζήτημα εξουσίας σε εθνικά όρια λόγω των συντριπτικά δυσμενών συσχετισμών δυνάμεων και στρέφεται κατά κάποιο τρόπο αναγκαστικά σε διεθνές επίπεδο.

Ο Νέγκρι έρχεται και θεωρητικοποιεί την τάση αυτή και επαναστατικό υποκείμενο βρίσκει την ταυτότητα του στο Πλήθος και Αυτοκρατορία.Το Σιάτλ και η Γένοβα είναι τα κομμάτια που συμπληρώνουν το παζλ

Υπό το πρίσμα αυτό μπορεί να εξεταστεί μια ανάλογη σχέση μεταξύ Ζαπατίστας και της τάσης που προωθεί ο Χόλογουει περί κατάκτησης ελεύθερων χώρων μακριά από την κρατική εξουσία

Το ζητούμενο είναι πως το πλαίσιο στο οποίο διεξάγεται η ταξική πάλη πλέον έχει μεταβληθεί ριζικά και οι θεωρίες αυτές προερχόμενες από ένα ποιοτικά διαφορετικό επίπεδο υποχωρούν αναπόφευκτα υπό το βάρος αυτής της αντίφασης

Αντωνης είπε...

Rakis (@Ameshaspenta):

Βέβαια για να είμαστε και ακριβοδίκαιοι δεν πρέπει να κάνουμε αφαίρεση
του ιστορικού πλαισίου και της έκβασης της ταξικής πάλης που επηρεάζουν
το δρόμο που θα στραφεί η επαναστατική θεωρία.
---------------------------------------------------------------

Όντως.
Ενδιαφέρουσα περίπτωση του El Alto όπου το πολιτικό υποκείμενο αναδύθηκε χάρη σε κοινές εμπειρίες εκμετάλλευσης. Δούλευαν μαζί, έπαιρναν τον ίδιο δρόμο μαζί, πεινούσαν μαζί, επαναστάτησαν μαζί. Χωρίς ηγεσία δημιουργήθηκε μία μάζα αυτοοργανωμένη και ενάντι στην κρατική εξουσία.
Απ' ό,τι ξέρω βέβαια, μετά πρέπει να αποροφήθηκε το κίνημα από το σύστημα, αλλά αξίζει να μελετηθεί.