Δευτέρα, 23 Μαΐου 2011

V.I. Lenin-Για την απονέκρωση του κράτους (πρώτο μέρος)

V.I. Lenin
"Οι οικονομικές βάσεις της απονέκρωσης του κράτους"
Κεφάλαιο 5, Κράτος και επανάσταση (1917)
Μτφρ.: Νίκος Μανωλόπουλος
Απ' το Ετιέν Μπαλιμπάρ, Για τη δικτατορία του προλεταριάτου, εκδ. Οδυσσέας
Επιλογές αποσπασμάτων και υπογραμμίσεις: Αντώνης (RD)

[...] Δεν υπάρχει στον Μαρξ ούτε σκιά προσπάθειας να συντάξει ουτοπίες, να μαντεύει στα κούφια εκείνο που δεν μπορείς να το ξέρεις. Ο Μαρξ βάζει το ζήτημα του κομμουνισμού όπως θα έβαζε ο φυσιοδίφης το ζήτημα της ανάπτυξης νέας βιολογικής παραλλαγής, αφού ξέρουμε γι αυτήν, πως αυτή γεννήθηκε με τον τάδε τρόπο και παραλλάζει προς την τάδε καθορισμένη κατεύθυνση.

[...] ιστορικά πρέπει εξάπαντος να υπάρξει ένα ιδιαίτερο στάδιο ή ιδιαίτερος σταθμός από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό.

"Ανάμεσα στην κεφαλαιοκρατική και στην κομμουνιστική κοινωνία βρίσκεται η περίοδος της επαναστατικής μετατροπής της μιας στην άλλη. Σε αυτή την περίοδο αντιστοιχεί επίσης μια πολιτική μεταβατική περίοδος, που το κράτος της δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά η επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου."

Το συμπέρασμα τούτο ο Μαρξ το στηρίζει στην ανάλυση του ρόλου που παίζει το προλεταριάτο στη σύγχρονη κεφαλαιοκρατική κοινωνία, στα στοιχεία για την εξέλιξη αυτής της κοινωνίας και για το ασυμβίβαστο των αντίθετων συμφερόντων του προλεταριάτου και της αστικής τάξης.

Παλιά το ζήτημα έμπαινε ως εξής: για να πετύχει την απελευθέρωσή του το προλεταριάτο πρέπει να γκρεμίσει την αστική τάξη, να κατακτήσει την πολιτική εξουσία, να εγκαθιδρύσει τη δική του επαναστατική δικτατορία.

Τώρα, το ζήτημα μπαίνει κάπως διαφορετικά: το πέρασμα από την κεφαλαιοκρατική κοινωνία, που εξελίσσεται προς τον κομμουνισμό, στην κομμουνιστκή κοινωνία είναι ακατόρθωτο χωρίς την "πολιτική μεταβατική περίοδο", και το κράτος αυτής της περιόδου δεν μπορεί να είναι παρά μόνο η επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου.

Ποια λοιπόν είναι η σχέση αυτής της δικτατορίας προς τη δημοκρατία;

Είδαμε ότι το Κομμουνιστικό Μανιφέστο τοποθετεί δύο έννοιες απλώς τη μια δίπλα στην άλλη: "μετατροπή του προλεταριάτου σε κυρίαρχη τάξη" και "κατάκτηση της δημοκρατίας." Με βάση τα όσα είπαμε παραπάνω μπορούμε να καθορίσουμε πιο ακριβολογημένα πώς αλλάζει η δημοκρατία στο πέρασμά της από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό. 

Στην κεφαλαιοκρατική κοινωνία, με προϋπόθεση την πιο ευνοϊκή της ανάπτυξη, έχουμε με τη δημοκρατία λίγο πολύ πλήρη δημοκρατισμό. Αυτός ο δημοκρατισμός συμπιέζεται πάντα από τα στενά πλαίσια της κεφαλαιοκρατικής εκμετάλλευσης και για αυτό μένει πάντα στην ουσία δημοκρατισμός για τη μειοψηφία, μόνο για τις ιδιοκτήτριες τάξεις, μόνο για τους πλούσιους. Η ελευθερία της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας μένει πάντα πάνω κάτω τέτοια που ήταν και η ελευθερία στις αρχαίες ελληνικές δημοκρατίες: ελευθερία για τους δουλοκτήτες. Οι σημερινοί μισθωτοί δούλοι τσακίζονται τόσο από την ανέχεια και την αθλιότητα "που δεν νοιάζονται για την πολιτική", και μέσα στις συνθήκες της συνηθισμένης ειρηνικής εξέλιξης των γεγονότων η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι παραμερισμένη από τη συμμετοχή στην κοινωνική-πολιτική ζωή.

[...] 

Δημοκρατία για τη μηδαμινή μειοψηφία, δημοκρατία για τους πλούσιους, να ποιος είναι ο δημοκρατισμός της κεφαλαιοκρατικής δημοκρατίας. [...] [Οι περιορισμοί], οι αποκλεισμοί, οι εξαιρέσεις, τα εμπόδια για τους φτωχούς φαίνονται μικροπράγματα, ιδίως σε κείνον που ποτέ του ο ίδιος δεν είδε την στέρηση και δεν έζησε από κοντά τη μαζική ζωή των καταπιεζόμενων τάξεων (και τέτοιοι είναι τα εννιά δέκατα, αν όχι τα ενενηνταεννιά εκατοστά των αστών δημοσιολόγων και πολιτικών) -- αλλά παρμένοι στο σύνολό τους οι περιορισμοί αυτοί αποκλείουν, απομακρύνουν τη φτωχολογιά από την πολιτική, από την ενεργό συμμετοχή στη δημοκρατία

[...]

Η εξέλιξη [...] προς τα μπρος από αυτή την κεφαλαιοκρατική δημοκρατία --που είναι αναπόφευκτα στενή, που σιωπηρά παραμερίζει τη φτωχολογιά και για τούτο είναι πέρα για πέρα υποκριτική και ψεύτικη-- δεν προχωρεί απλά, ίσα και στρωτά, "προς μια ολοένα και μεγαλύτερη δημοκρατία", όπως το φαντάζονται οι φιλελεύθεροι καθηγητές και οι μικροαστοί οπορτουνιστές. Όχι. Η εξέλιξη προς τα μπρος, δηλαδή προς τον κομμουνισμό, περνάει μέσα από τη δικτατορία του προλεταριάτου, και δεν μπορεί να γίνει αλλιώς, επειδή δεν υπάρχει άλλη δύναμη και άλλος τρόπος για να σπάσει την αντίσταση των εκμεταλλευτών καπιταλιστών.

Όμως η δικτατορία του προλεταριάτου, δηλαδή η οργάνωση της πρωτοπορίας των καταπιεζόμενων σε κυρίαρχη τάξη για την κατάπνιξη των καταπιεστών, δεν μπορεί να δώσει απλώς μόνο το πλάτεμα της δημοκρατίας. Μαζί με το τεράστιο πλάτεμα του δημοκρατισμού, που για πρώτη φορά γίνεται δημοκρατισμός για τους φτωχούς, δημοκρατισμός για το λαό, και όχι δημοκρατισμός για τους πλούσιους, η δικτατορία του προλεταριάτου επιβάλλει στους καταπιεστές, στους εκμεταλλευτές, στους κεφαλαιοκράτες μια σειρά περιορισμούς της ελευθερίας. Αυτούς πρέπει να καταπνίξουμε για να λευτερώσουμε την ανθρωπότητα από τη μισθωτή δουλεία, αυτών την αντίσταση πρέπει να σπάσουμε με τη δύναμη και είναι φανερό ότι εκεί που υπάρχει καταπίεση υπάρχει βία, δεν υπάρχει λευτεριά, δεν υπάρχει δημοκρατία. 

Ο Ένγκελς το έχει εκφράσει αυτό λαμπρά στο γράμμα του προς τον Μπέμπελ, λέγοντας, όπως θα θυμηθεί ο αναγνώστης, ότι "το προλεταριάτο χρειάζεται ακόμα το κράτος, το χρειάζεται όχι προς το συμφέρον της ελευθερίας, αλλά της κατάπνιξης των αντιπάλων του, και από τη στιγμή που θα μπορούμε να μιλάμε για ελευθερία, παύει και το κράτος να υπάρχει."

Δεν υπάρχουν σχόλια: