Δευτέρα, 30 Μαΐου 2011

Μολότωφ κοκτέιλ #5

Στις επαναστατικές περιόδους αναδύεται στον δημόσιο λόγο ένα περίεργο μείγμα ανάμεσα σε εξιδανικεύσεις ή φαντασιώσεις για πράγματα που υποτίθεται πως υπήρξαν κάποτε και ενθουσιώδη όνειρα για πράγματα που είναι παραδεκτό (με κάποια δόση περηφάνειας για το ύψος της φιλοδοξίας) πως δεν υπήρξαν ποτέ. Οι ουτοπίες του μέλλοντος συγκατοικούν κάπως άβολα με τις ουτοπίες του παρελθόντος για ένα διάστημα, πριν αναδυθεί κάτι που δεν μοιάζει ούτε στη μία ούτε στην άλλη, και είναι η πραγματικότητα.

Στις αντεπαναστατικές περιόδους, το βασικό φαντασιακό σενάριο αφορά την αναστήλωση παλαιών μεγαλείων· η ιδέα ότι αυτό που επιζητούμε είναι κάτι που γνωρίζουμε ότι δεν είχαμε ποτέ δεν ενθουσιάζει κανένα. Αλλά η έκλειψή της έχει ως συνέπεια τον αναδιπλασιασμό του τοπίου της Επανόρθωσης με όρους σύγκρουσης: οι άνθρωποι ονειρεύονται την επιστροφή στον χαμένο παράδεισο πριν πάρουν τα πράγματα την άσχημη στροφή, και έτσι, θεωρούν ότι κάτι ανάλογο κάνουν και όσοι διαφωνούν μαζί τους· ο μόνος τρόπος με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η αντίσταση σε φαντασιώσεις Επανόρθωσης κατά τη διάρκεια περιόδων αντεπανάστασης είναι ως προτροπή για την Επανόρθωση ενός ανταγωνιστικού --και εχθρικού προς την πρώτη Επανόρθωση-- παρελθόντος. 

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο Επανορθώσεις, την Επανόρθωση που ονειρεύεται η κυρίαρχη ιδεολογία και την Επανόρθωση που η ίδια αυτή ιδεολογία φαντασιώνεται ως το άλλο της, εξανεμίζεται κάθε ίχνος προσανατολισμού στο μέλλον: το παρελθόν ξεσκονίζεται και ορθώνεται ξανά σε μια απελπισμένη τελευταία προσπάθεια να αποδειχθεί πως δεν ξέπεσε ποτέ, λέξεις ξεχασμένες επιστρέφουν στη γλώσσα, και οι άνθρωποι σκέφτονται σε ένα ιδίωμα καλά εμπαιδωμένο, ξεχνώντας αρκετά την ιστορία των ιδεών τους ώστε να πειστούν πως προβάρουν γεμάτοι λυρικό ενθουσιασμό τη γλώσσα του μέλλοντος. 

Είναι αδύνατο να βρεθεί κανείς πίσω από τέτοιες εποχές χωρίς να είναι συνάμα μπροστά τους, και εξίσου αδύνατο να είναι κανείς μπροστά τους χωρίς να ανακαλύψει πως έχει μείνει πολύ πίσω τους.

Δεν υπάρχουν σχόλια: