Τρίτη, 5 Απριλίου 2011

Walter Benjamin-Ο καταστροφικός χαρακτήρας (αποσπάσματα)

Walter Benjamin
Ο καταστροφικός χαρακτήρας (1931)
Δημ. Frankfurter Zeitung
Μτφρ.: Radical Desire

[...] Ο καταστροφικός χαρακτήρας γνωρίζει μόνον ένα σύνθημα: φτιάξε χώρο. Και μόνο μια δραστηριότητα: καθάρισε τον τόπο. Η ανάγκη του για καθαρό αέρα και ανοιχτό χώρο είναι δυνατότερη από κάθε μίσος.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας είναι νέος και εύθυμος. Γιατί η καταστροφή αναζωογονεί, επειδή καθαρίζει τα ίχνη της δικής μας ηλικίας· δίνει καλή διάθεση, επειδή όλα όσα καθαρίζονται σημαίνουν για τον καταστροφέα μια πλήρη απίσχναση, στην πραγματικότητα ένα ξερίζωμα, της δικής του κατάστασης. Πράγματι, μόνο η αντίληψη του πόσο δραστικά απλοποιείται ο κόσμος όταν τον δοκιμάζεις σε ό,τι αφορά το πόσο αξίζει να καταστραφεί* οδηγεί σε μια τέτοια Απολλώνεια εικόνα του καταστροφέα. Αυτός είναι ο μεγάλος δεσμός που αγκαλιάζει και ενώνει όλα όσα υπάρχουν. Είναι ένα θέαμα που προσφέρει στον καταστροφικό χαρακτήρα την αίσθηση της βαθύτερης δυνατής αρμονίας.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας εργάζεται πάντα ατάραχα. Η Φύση είναι αυτή που υπαγορεύει τους ρυθμούς του, τουλάχιστον έμμεσα, διότι πρέπει να την προλάβει. Αλλιώς θα αναλάβει αυτή την καταστροφή.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας δεν βλέπει καμία εικόνα να αιωρείται εμπρός του. Έχει λίγες ανάγκες, και η μικρότερη από αυτές είναι το να ξέρει τι θα αντικαταστήσει ό,τι καταστράφηκε. Πρώτα από όλα, τουλάχιστον για μια στιγμή, ο άδειος χώρος -- ο χώρος όπου στεκόταν το πράγμα ή ζούσε το θύμα. Σίγουρα κάποιος θα βρεθεί που να χρειάζεται τον χώρο αυτό χωρίς να τον καταλαμβάνει.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας κάνει τη δουλειά του· η μόνη δουλειά που αποφεύγει είναι η δημιουργική. Όπως ο δημιουργός αναζητά την μοναξιά, έτσι και ο καταστροφέας πρέπει να περιβάλλεται διαρκώς από ανθρώπους, μάρτυρες της επάρκειάς του.

[...]

Ο καταστροφικός χαρακτήρας δεν ενδιαφέρεται να γίνει κατανοητός. Οι απόπειρες σε αυτή την κατεύθυνση τού φαίνονται επιπόλαιες. Το να παρεξηγείται δεν του κάνει κακό. Αντιθέτως, το προκαλεί, όπως το προκαλούσαν τα μαντεία, αυτοί οι καταστροφικοί θεσμοί του κράτους. Το πιο μικροαστικό από όλα τα φαινόμενα, το κουτσομπολιό, ανακύπτει μόνο επειδή οι άνθρωποι δεν θέλουν να παρεξηγούνται. Ο καταστροφικός χαρακτήρας ανέχεται την παρεξήγηση· δεν προωθεί το κουτσομπολιό.

[...] Ο καταστροφικός χαρακτήρας εξαλείφει ακόμα και τα ίχνη της καταστροφής.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας στέκεται μπροστά από την εμπροσθοφυλακή των παραδοσιακών. Μερικοί άνθρωποι κληροδοτούν πράγματα στις μετέπειτα γενιές, καθιστώντας τα ανέγγιχτα και έτσι συντηρώντας τα· άλλοι κληροδοτούν καταστάσεις, καθιστώντας τις δεκτικές πρακτικής υλοποίησης, και έτσι εξαλείφοντάς τις. Οι δεύτεροι αποκαλούνται καταστροφικοί. 

Ο καταστροφικός χαρακτήρας έχει την συνείδηση του ιστορικού ανθρώπου, του οποίου το βαθύτερο συναίσθημα είναι μια αξεπέραστη καχυποψία για την πορεία των πραγμάτων και μια ετοιμότητα ανά πάσα στιγμή να αναγνωρίσει ότι τα πάντα μπορούν να πάνε στραβά. Για αυτό τον λόγο, ο καταστροφικός χαρακτήρας είναι η ίδια η φερεγγυότητα.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας δεν βλέπει τίποτε ως μόνιμο. Αλλά για αυτόν ακριβώς τον λόγο διακρίνει δρόμους παντού. Εκεί που οι άλλοι βλέπουν τοίχους ή βουνά, εκεί επίσης βλέπει έναν δρόμο. Αλλά επειδή διακρίνει δρόμους παντού, πρέπει να τους καθαρίσει από εμπόδια παντού. Όχι πάντα με την ωμή βία· μερικές φορές με την πιο εκλεπτυσμένη. Επειδή βλέπει παντού δρόμους, στέκεται πάντοτε στο σταυροδρόμι. Καμία στιγμή δεν μπορεί να γνωρίζει τι φέρνει η επόμενη. Αυτό που υπάρχει το κάνει συντρίμμια -- όχι για χάρη των συντριμμιών, αλλά για χάρη του δρόμου που περνά ανάμεσά τους.

Ο καταστροφικός χαρακτήρας ζει εξαιτίας του συναισθήματος όχι ότι αξίζει να ζεις, αλλά ότι δεν αξίζει τον κόπο η αυτοκτονία.

*ΣτΜ: "Σε γνωρίζω από την όψη που με βιάς μετράει τη γη..."

Δεν υπάρχουν σχόλια: