Παρασκευή, 8 Απριλίου 2011

Dave Widgery-Οι δρόμοι είναι οι παλέτες μας (απόσπασμα)

Dave Widgery-Οι δρόμοι είναι οι παλέτες μας*

[...] Ο Λένιν έμοιαζε να γίνεται φιλικότερος προς τον Μαγιακόφσκι, τον οποίο, όταν τον πρωτογνώρισε, είχε αποκαλέσει "κομμουνιστή-χούλιγκαν." Σε μια ομιλία του το 1922 στην κομμουνιστική φράξια του Συνδικάτου των Μεταλωρύχων, αναφέρθηκε σε ένα ποίημα του Μαγιακόφσκι, που σατίριζε την εμμονή των μπολσεβίκων με τα συμβούλια. Ο Λένιν είπε: "δεν ξέρω για την ποίησή του, αλλά σε ό,τι αφορά την πολιτική του, ορκίζομαι ότι έχει απόλυτο δίκαιο." Σε κάποιες από τις πιο λυρικές φράσεις του Λένιν --"Σοσιαλισμός ίσον Σοβιέτ συν ηλεκτροδότηση" και "Η επανάσταση είναι η γιορτή των καταπιεσμένων"-- μπορεί κάποιος σχεδόν να αισθανθεί την παρουσία του Μαγιακόφσκι.

Όμως, καθώς οι ενθουσιώδεις ημέρες του κομμουνισμού ακολουθήθηκαν από τους συμβιβασμούς της ΝΕΠ, ο Μαγιακόφσκι πικράθηκε με τους "ακαδημαϊκούς, που ένας-ένας ή όλοι μαζί αρχίζουν να χτυπούν την πόρτα", και έγινε καχύποπτος απέναντι στο "παλιό, γνώριμο πρόσωπο του αισθητιστή που αρχίζει να διαφαίνεται κάτω από τη μάσκα του μηχανικού." Τα θεατρικά του έργα, Ο κοριός και το Σπίτι των νυχτερίδων, σατίρισαν την δουλοπρέπεια και τον φιλιστινισμό των ανθρώπων της ΝΕΠ και των γραφειοκρατών του κομμουνισμού. "Απ' τον φιλιστινισμό της ζωής πηγάζει ο φιλιστινισμός της πολιτικής", έγραφε. Μισούσε τα ανειλικρινή μνημόσυνα, γράφοντας μετά τον θάνατο ενός φίλου "σταματήστε μια και καλή όλες αυτές τις σεβάσμιες εκδηλώσεις, τη λατρεία δια της μεταθανάτιας δημοσίευσης. Ας έχουμε άρθρα για τους ζωντανούς! Ψωμί για τους ζωντανούς! Χαρτί για τους ζωντανούς!" Στο εκτεταμένο του πολιτικό ποίημα Λένιν, προειδοποιεί ότι αν ο Λένιν μετατραπεί σε θεϊκή μορφή:

Θα βρισκα αρκετές βρισιές για να τρυπήσω τ' αυτιά
και πριν να μπορέσουν να πνίξουν την φωνή μου και μένα
θα πέταγα βλαστήμιες στους ουρανούς
και θα γκρέμιζα το Κρεμλίνο με βόμβες --

Κάτω!

Και το 1923, σε ένα ποιητικό κύριο άρθρο στο περιοδικό Lef, μιλά απτά ενάντια σ' αυτό που θα ονομαζόταν "λατρεία της προσωπικότητας" [cult of personality]:

επιμένουμε
Μην φτιάχνετε στερεότυπα για τον Λένιν
Μην τυπώνετε το πορτραίτο του σε πανώ
σε πιάτα, σε ποτήρια και τσιγαροθήκες
Μην τον καλύπτετε με μπρούντζο
Μην του κλέβετε την όψη και την περπατησιά του ζωντανού

Και σε ένα ποίημα του 1929, ο Μαγιακόφσκι φαντάζεται τον εαυτό του με χαρακτηριστικό τρόπο να δίνει μια ποιητική αναφορά στο εύθυμο φάντασμα του Λένιν:

Πολλοί
χωρίς εσένα
ξέφυγαν απ' τον έλεγχο
τόσοι
διαφορετικοί
απατεώνες και εκβιαστές
ψάχνουν για θυράματα
ολόγυρα
στην σοβιετική μας γη
Δεν έχει τέλος
ο αριθμός τους
και τα ψευδώνυμά τους
Ολόκληρη γραμμή παραγωγής
από τύπους
εκφορτώνεται:
Κουλάκοι
γραφειοκράτες
χαρτογιακάδες
σεκταριστές
μεθύστακες
και γλύφτες
με το στήθος προτεταμένο
σουλατσάρουν όλο έπαρση
γεμάτες στυλό οι τσέπες τους
τα στήθη τους γεμάτα διαταγές

Το Σπίτι των νυχτερίδων έπεσε θύμα επίθεσης και μποϋκοτάζ. Το Νέο Lef δέχτηκε σφοδρή κριτική, και το χειρότερο, από τους ποιητές του RAPP, του νεότευκτου Συνδικάτου Συγγραφέων στο οποίο τελικά δέχτηκε να μπει ο Μαγιακόφσκι. Η φωτογραφία του κόπηκε από τις τυπωμένες εκδόσεις του Ο τύπος και η επανάσταση τον Απρίλη του 1930.  Τον εμπόδισαν να δει την αγαπημένη του Τατιάνα στο Παρίσι, και δεν μπόρεσε να την πείσει να έρθει στη Μόσχα. Είπε σε ένα ακροατήριο σε μια έκθεση που έγινε για αυτόν "ζητάω βοήθεια, όχι την αγιοποίηση ανύπαρκτων αξιών". Έγραψε:

Κι εγώ
μπούχτισα την
ατζίτ προπ
Θα θελα να
γραφα
ερωτικές μπαλάντες
για σας
είναι επικερδείς,
γοητευτικές
Αλλά
ήλεγξα τον εαυτό μου
και συνέτριψα
το λαρύγγι
των ίδιων μου των τραγουδιών

Ήταν σαν να συνειδητοποιούσε τι του επεφύλασσε το μέλλον, το ότι η ενθουσιώδης προσχώρηση των Κονστροκτουβιστών στην "κοινωνική διαχείριση" και την αρχή της χρησιμοθηρίας θα χρησιμοποιούνταν από τον Στάλιν και τον Ζντάνοφ για να κλαδέψουν ό,τι επαναστατικό και πραγματικά μοντέρνο ώστε να μείνουν απλώς οι τσιμεντόλιθοι του "σοσιαλιστικού ρεαλισμού", που στην πραγματικότητα ήταν ένας νατουραλισμός 19ου αιώνα. Γιατί ως το 1930, η δυναμική των Κονστροκτουβιστών είχε χαθεί, και μια πιο ασφαλής τέχνη, που θα δινε κύρος στον σοσιαλισμό σε μία χώρα, τύγχανε καλύτερης υποδοχής από τις καλλιτεχνικές αρχές. Καθώς τα σχέδια των Κονστροκτουβιστών έμεναν στο χαρτί, οι νέες τους πόλεις έμειναν άχτιστες. Τα περιοδικά τους έκλεισαν. Ένα πομπώδες και βαρυστολισμένο "Παλάτι των Σοβιέτ" χτίστηκε για να φιλοξενεί ένα Σοβιέτ που πλέον δεν συνεδρίαζε. Οι επίσημοι πλέον πήγαιναν στα μπαλέτα Μπαλσόι και στην Όπερα αντί για το θέατρο του Μάγιερχολντ και τις εκθέσεις στο δρόμο. Οι λαδομπογιές, οι ποδιές, τα παλέτα και οι καθηγητές Καλών Τεχνών ξαναμπήκαν στα στούντιο. Κυβερνούσε ο Στάλιν. Στις 14 Απρίλη του 1930, ο Μαγιακόφσκι αυτοκτόνησε με περίστροφο. Στο ποίημα της αυτοκτονίας του έγραψε απλώς:

"το καράβι του έρωτα της ζωής προσέκρουσε στους υφάλους των φιλισταίων..."


*Εκτάκτως, προς αποκατάσταση της συκοφαντικά προσβληθείσας πολιτικής τιμής του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι.
Αρχική δημοσίευση ως "Ο Μαγιακόφσκι και η επαναστατική τέχνη", International Socialism 52 (Ιουλ.-Σεπ. 1972)
Πηγή: www.marxists.org

Δεν υπάρχουν σχόλια: