Κυριακή, 27 Μαρτίου 2011

Vijay Prashad-Η επέμβαση στη Λιβύη: Γιατί δεν πρόκειται να βγει τίποτε καλό απ' αυτή (πρώτο μέρος)

Η επέμβαση στη Λιβύη:  Γιατί δεν πρόκειται να βγει τίποτε καλό απ' αυτή
Του VIJAY PRASHAD
Πηγή: Counterpunch
Μτφρ.: Radical Desire

Στις 19 Μαρτίου, 2011, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών επικύρωσε το Ψήφισμα 1973, ώστε να εδραιώσει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων πάνω από τη Λιβύη. Η βία ενάντια στους πολίτες και στο προσωπικό των ΜΜΕ αναφέρεται ως λόγος για το νέο  ψήφισμα (ένα προγενέστερο, του 1970, έχει μπει σε αχρηστία). Το Συμβούλιο Ασφαλείας εξουσιοδοτεί την απαγόρευση όλων των πτήσεων πάνω από τη Λιβύη (εκτός από αυτές που αφορούν ανθρωπιστικούς σκοπούς), παγώνει επιλεγμένα περιουσιακά στοιχεία των υψηλών αξιωματούχων της Λιβύης, και προτείνει να συσταθεί ένα συμβούλιο ειδικών ώστε να διερευνήσει το θέμα τον επόμενο χρόνο. Ακόμα και ενόσο τα μέλη του Συμβουλίου σήκωναν τις πινακίδες τους για να υποδείξουν την ψήφο τους, τα γαλλικά Μιράζ ετοιμαζόντουσαν για να αρχίσουν τις επιδρομές βομβαρδισμού και τα αμερικανικά πλοία ετοίμαζαν τους πυραύλους Κρουζ για να χτυπήσουν λιβυκούς στόχους. Οι βομβαρδισμοί τους είχαν ως στόχο να διαλύσουν την αεράμυνα της Λιβύης. Αυτό είναι το πρελούδιο της εγκατάστασης της ζώνης απαγόρευσης πτήσεων. 

Για να δημιουργήσει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων, το Συμβούλιο επέτρεψε στα κράτη-μέλη να δράσουν "εθνικά ή μέσω τοπικών οργανισμών", δηλαδή το ΝΑΤΟ, "ώστε να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να επιβάλλουν τη συμμόρφωση με την απαγόρευση πτήσεων." Είναι το "όλα τα απαραίτητα μέτρα" το οποίο επιτρέπει στα κράτη-μέλη (τις ΗΠΑ, το ΗΒ, και τη Γαλλία) να επεκτείνουν τη ζώνη όπως θέλουν και να πιέζουν τα πράγματα από την επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στην απομάκρυνση του Καντάφι, περιλαμβανομένης της στόχευσης του στρατηγείου του στην Τρίπολη. Για τον Ομπάμα, ο στόχος του πολέμου είναι η απομάκρυνση του Καντάφι, η οποία βρίσκεται πέραν της δικαιοδοσίας της απόφασης 1973. Αμερικανικοί πύραυλοι κρουζ χτύπησαν λιβυκά στρατεύματα και το σπίτι του Καντάφι (αυτό που τα ΜΜΕ αποκαλούν το "στρατηγείο" του). 

Ο θολός χαρακτήρας της αποστολής προκαλεί σύγχυση στον Στρατηγό Κάρτερ Χαμ της Αμερικανικής Διοίκησης στην Αφρική. Παραδέχτηκε ότι πολλοί από τους αντάρτες είναι πολίτες οι οποίοι έχουν πάρει όπλα. Το ψήφισμα 1973 δεν ζητά από τα κράτη-μέλη να βοηθήσουν τους αντάρτες, αλλά μόνο να προστατεύσουν τους πολίτες. Θα έδινε στους αντάρτες το πλεονέκτημα η ζώνη απαγόρευσης και θα παραβίαζε έτσι το διάταγμα; "Δεν προσφέρουμε κοντινή ενίσχυση από αέρος στις δυνάμεις της αντιπολίτευσης", σημειώνει ο στρατηγός Χαμ· "προστατεύουμε πολίτες." Όμως "πρόκειται για πολύ προβληματική κατάσταση. Μερικές φορές αυτές είναι καταστάσεις που μπορούν να περιγραφούν καλύτερα στο στρατηγείο από ότι στο πιλοτήριο ενός αεροπλάνου." Αν οι δυνάμεις του Καντάφι επιτεθούν στους αντάρτες, τα αεροπλάνα και οι πύραυλοι κρουζ δεν μπορούν να παρέμβουν με την τυπική έννοια. Σ' αυτή την περίπτωση, το αίτημα των ανταρτών για υποστήριξη δεν μπορεί να βρει ανταπόκριση στην Απόφαση 1973. 

Τα γαλλικά αεροπλάνα πήραν την πρωτοβουλία, ίσως για να βοηθήσουν να ενισχυθεί το αναιμικό κόμμα Σαρκοζί στις εκλογές σε επίπεδο καντονιών (ο πολιτικός αντιπερισπασμός δεν έπιασε, και η ακροδεξιά και οι σοσιαλιστές κέρδισαν έδαφος). Παρά τις προειδοποιήσεις του Υπουργού Άμυνας Ρόμπερτ Γκέιτς  ότι οι συγκρούσεις μπορεί να είναι μακροχρόνιες, η αμερικανική πολεμική μηχανή ακολούθησε, και ξεπέρασε τους γαλλικούς βομβαρδισμούς. Εκατό χρόνια πριν, τα ιταλικά αεροπλάνα εγκαινίαζαν τον βομβαρδισμό από αέρος σε αυτές τις ίδιες πόλεις. Ο φουτουριστής Τομάσο Μαρινέτι πέταξε σε μια τέτοια  έξοδο, βρίσκοντας τους βομβαρδισμούς "υγιεινούς", μια καλή "ηθική εκπαίδευση". Το τηλεγράφημα της 6ης Νοεμβρίου 1911 θεωρούσε ότι οι βομβαρδισμοί "είχαν καταπληκτικά αποτελέσματα για το ηθικό των Αράβων." Την ίδια μέρα, η Daily Chronicle έδειξε δισταγμούς:  “Αυτό δεν ήταν πόλεμος. Ήταν σφαγή. Άμαχοι, νέοι και γέροι, σφαγιάστηκαν ανηλεώς, χωρίς αναστολές και χωρίς ντροπή." Οι Ιταλοί κρύφτηκαν πίσω από το διεθνές δίκαιο. Το Ινστιτούτο για το Διεθνές Δίκαιο στη Μαδρίτη κατέληξε ότι "επιτρέπεται ο από αέρος πόλεμος, αλλά μόνο με την προϋπόθεση ότι δεν εκθέτει τον ειρηνικό πληθυσμό σε κινδύνους μεγαλύτερους από ότι οι επιθέσεις από εδάφους και από θάλασσας." Μια αρκετά παρόμοια λογική πλανιόταν στην συνάντηση του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. 

Στο στρατόπεδο της αριστεράς, η βεβαιότητα δεν είναι πλέον επιλογή. Οι απειλές του Καντάφι ενάντια στην πολύ πιο αδύναμη εξέγερση στην ανατολή είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Οι συλλήψεις και οι δολοφονίες στην δύση είναι το ίδιο φρικιαστικές. Δεν υπάρχει εύκολο μέσο για να χρησιμοποιηθεί κατά της ισχύος του Καντάφι. Πολλοί από αυτούς που αλλιώς θα στέκονταν σίγουρα ενάντια στην ανθρωπιστική επέμβαση δεν είναι τόσο βέβαιοι. Ένα παρόμοιο δίλημμα σταμάτησε τους φιλελεύθερους και κάποιους αριστερούς όταν ο Τζορτζ Μπους υποσχέθηκε να καταστρέψει το καθεστώς Σαντάμ (όσοι από μας ξενύχτησαν με δεήσεις για τους νεκρούς της Hallabja θα θυμούνται τις συζητήσεις για το θέμα). Δεν είναι προκατασκευασμένες αυτές οι συζητήσεις. Είναι αληθινές. Δεν υπάρχει αντίρροπη ισχύς στην αριστερά για να υπερασπιστεί τους αντάρτες. Δεν υπάρχει βιετναμέζικος στρατός, σαν αυτόν που μπήκε στην Καμπότζη το 1978-79 για να συνθλίψει τους Ερυθρούς Χμερ και να σώσει την Καμπότζη από τις μανιακές πολιτικές του Πολ Ποτ. Δεν υπάρχουν κουβανέζικα στρατεύματα, σαν αυτά που εκστράτευσαν σε συνδρομή του MPLA [Λαϊκό Κίνημα για την Απελευθέρωση της Αγκόλα] (ποιος μπορεί να ξεχάσει την πολιορκία του Cuito-Cuanavale το 1987-88 και την τελική νίκη του  MPLA και των Κουβανών κατά των Νοτιαφρικάνων, μοιραίο χτύπημα κατά του καθεστώτος Απαρτχάιντ;) Αυτές είναι στιγμές στρατιωτικής παρέμβασης όπου η ισορροπία δυνάμεων ήταν υπέρ της αριστεράς. Είναι η παρούσα παρέμβαση για απαγόρευση πτήσεων τέτοιο κατόρθωμα; 

Λίγοι έχουν ψευδαισθήσεις για την δράση της "συμμαχίας". Ακόμα και ο γκουρού του φιλελεύθερου παρεμβατισμού, ο Michael Walzer, θεωρεί ότι πρόκειται για την "λάθος επέμβαση." Το γιατί η Δύση αναζητά ευκαιρία να βομβαρδίσει τη Λιβύη και όχι τα κράτη του Κόλπου ή την Ακτή Ελεφαντοστού, την Νταρφούρ ή το Κογκό είναι ευδιάκριτο. Η απάντηση σε κάθε ερώτηση είναι η ίδια: το πετρέλαιο. Για τους ακτιβιστές για δημοκρατία στο Μπαχρέιν, η νομιμοποιημένη παρέμβαση έφτασε από τη Σαουδική Αραβία, της οποίας το συμφέρον είναι να συνθλίψει την διαφωνία στην χερσόνησο και να συντηρήσει τις μοναρχίες που περιβάλλουν τον πρώτο ανάμεσα σε ίσους, το βασίλειο του Αμπντουλάχ και των βαρόνων πετρελαίου. Η Υεμένη είναι στο χείλος του γκρεμού. Γίνονται συμφωνίες. Οι ανώτεροι αξιωματούχοι στον στρατό και στην πολιτική που εγκαταλείπουν τον Αλί Αμπτουλάχ Σαλέχ έχουν ήδη λάβει διαβεβαιώσεις  από ισχυρούς υποστηρικτές. Όσο η επανάσταση δεν πάει πολύ μακριά, και όσο ο στρατός μπορεί να κρατήσει κάθε κίνηση για ριζοσπαστική δημοκρατία υπό έλεγχο, τα πάντα θα συγχωρηθούν. Ο μπαμπούλας της Αλ-Κάιντα φροντίζει για την Ουάσινγκτον, και αυτός του ριζοσπαστικού δημοκρατισμού φροντίζει για τη Σαουδική Αραβία. Η Ακτή Ελεφαντοστού, η Νταρφούρ και το Κογκό βρίσκονται έξω από τον χώρο μέριμνας. 

Η Δύση είχε ήδη αντλήσει την πλειοψηφία των συμβολαίων άντλησης πετρελαίου στη Λιβύη (βρισκόμαστε μακριά από τις μέρες που ο Καντάφι είχε απομακρύνει τους αδερφούς Χαντ και ανέλαβε τον έλεγχο των πετρελαιοπηγών· έχει εκτελέσει αρκετές συστροφές επαναστατικής λογικής για να εξηγήσει γιατί άπλωσε κόκκινο χαλί στις ίδιες τις εταιρίες πετρελαίου που κάποτε απεχθανόταν). Από αυτόν που θα εκδιώξει τον Καντάφι λίγα πλεονεκτήματα [για τη Δύση] μπορούν να αναμένονται. Αυτό που ίσως τρέχει στο DNA των ισχυρών είναι ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Λιβύη θα έκανε κακό στην ικανότητά της να μεταφέρει το πετρέλαιο που κάθεται κάτω από το έδαφός της, και έτσι θα δημιουργούσε επικίνδυνα προβλήματα για τον "τρόπο ζωής" αυτών που έχουν σημασία. Έπρεπε να επισπευσθούν τα γεγονότα. Αν ο Καντάφι είχε γίνει περισσότερο αφερέγγυος, ήταν καιρός να στραφεί η Δύση στο Επαναστατικό Συμβούλιο και να ελπίσει ότι θα ήταν υπάκουο στις συμφωνίες για το πετρέλαιο και με καλύτερο ιστορικό για τα ανθρώπινα δικαιώματα. 


Δεν υπάρχουν σχόλια: