Παρασκευή, 18 Μαρτίου 2011

Tariq Ali-Για τις αντιφάσεις του Μάο (τρίτο μέρος)

Έχοντας συμφωνήσει με την στρατηγική της Κομιντέρν, ο Τσεν Ντουξιού, ΓΓ του Κόμματος, πήγε κόντρα στα ίδια του τα πολιτικά ένστικτα. Δεν είχε την αυτοπεποίθηση ή την πολιτική δύναμη για να αντισταθεί στη Μόσχα, και αργότερα έγραψε για τις αδυναμίες του: “Εγώ, που δεν είχα αποφασιστικότητα χαρακτήρα, δεν μπορούσα να επιμείνω στην πρότασή μου. Σεβάστηκα την διεθνή πειθαρχία και την πλειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπής.” Θα μπορούσε ένας άλλος αρχηγός να είχε δράσει διαφορετικά; Ήταν τραγικό για το νεαρό ΚΚΚ ότι δεν του δόθηκε ποτέ ο απαιτούμενος χρόνος για να αναπτύξει τις δικές του πολιτικές, σε μια κρίσιμη στιγμή της ιστορίας της χώρας. Ακόμα και πριν η Τρίτη Διεθνής—που δημιουργήθηκε στην Μόσχα το 1919, κόντρα στις συμβουλές της διορατικής Ρόζα Λούξεμπουργκ—μεταμορφωθεί σε χονδροειδές όργανο της σοβιετικής εξωτερικής πολιτικής, επικυριαρχούνταν από τους νικηφόρους Μπολσεβίκους. Η διεθνής φήμη που απολάμβαναν ανάμεσα στους καταπιεσμένους δεν μπορούσε να αντισταθμίσει όμως την επιφανειακή τους γνώση για την Ασία. Δυστυχώς, πολλά από όσα έγραψαν και είπαν αντιμετωπίστηκαν με τον σεβασμό που επιφυλάσσεται για τις ιερές γραφές, ανεξάρτητα από την απτή κατάσταση σε διάφορες χώρες.

Αργότερα, και σε σχέση με το κινεζικό φιάσκο του 1927, ο Τρότσκι θα περιέγραφε την Τρίτη Διεθνή ως “την πρώτη γραφειοκρατία της επανάστασης η οποία ανυψώθηκε πάνω από τους εξεγερμένους λαούς και διεξήγαγε την δική της ‘επαναστατική’ πολιτική αντί για την πολιτική της επανάστασης.” Το αν η κινεζική επανάσταση του 1925-27 θα πετύχαινε χωρίς την εμπλοκή της Κομιντέρν παραμένει ένα ενδιαφέρον σενάριο εναλλακτικής ιστορίας. Αν το είχε πετύχει, η χώρα θα είχε εμφανιστεί ενωμένη κόντρα στον ιαπωνικό ιμπεριαλισμό, πράγμα που θα έκανε την κατοχή της δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Αυτό θα είχε μακρόπνοες συνέπειες, και όχι μόνο στην Άπω Ανατολή.

Οι σφαγές του 1927 στην Σαγκάη, οι οποίες προκλήθηκαν από τον νέο ηγέτη του ΕΚΚ Τσιάγκ Καιτσέκ, οδήγησαν στην ουσιαστική εξάλειψη των ντόπιων Κομμουνιστών και των συνασπιζόμενων μαζί τους συνδικάτων στην πόλη. Έχοντας αφοπλιστεί πολιτικά και στρατιωτικά από την Κομιντέρν και από τις δικές του αδυναμίες, το ΚΚΚ σπρωχνόταν τώρα σε μια ξαφνική αλλαγή ταχύτητας από την Μόσχα, η οποία προσπάθησε αγωνιωδώς να σώσει την κατάσταση—εν μέρει για εσωτερικούς λόγους, καθώς το κινεζικό ζήτημα είχε εμπλακεί σε φαξιοναλιστικές διαμάχες μεταξύ των Στάλιν/Μπουχάριν και του Τρότσκι και της αριστερής αντιπολίτευσης. Ο Στάλιν χρειαζόταν απελπισμένα μια νίκη, αλλά οι εξεγέρσεις που ακολούθησαν στην Καντόνα και την Τσάνγκσα συνετρίβησαν εύκολα από το ενωμένο ΕΚΚ. Στην πραγματικότητα, οι φοβερές αγριότητες που έλαβαν χώρα στην πρωτεύουσα της επαρχίας Χουνάν διαπράχθηκαν από την “αριστερή πτέρυγα” του ΕΚΚ. Η συντριβή του ΚΚΚ ήταν πλέον ολική. Η Μόσχα διέταξε άλλη μια αλλαγή ηγεσίας. Ο Τσεν Ντουξιού είχε ήδη εκδιωχθεί. Ο διάδοχός του, Ο Λι Λισάν, εκδιώχθηκε για να αντικατασταθεί από ένα πιόνι της Μόσχας, τον Γουάνγκ Μινγκ. Άντεξε τέσσερα χρόνια. Το συνολικό αποτέλεσμα της πολιτικής της Κομιντέρν από το 1922 και μετά είναι ξεκάθαρο: από το 1927-32, όπως ανέφερε ο Λίου Σακί στο Κογκρέσο του Κόμματος το 1945, οι επαναστάτες είχαν χάσει πάνω από το ενενήντα τοις εκατό των μελών τους.

Όπως παρατηρεί η Karl, από την πολύ απαισιόδοξη οπτική του 1927, “τα πάντα έμοιαζαν χαμένα.” Πώς μπόρεσε το ΚΚΚ, που παραπατούσε από τις διαδοχικές ήττες και βρισκόταν στα πρόθυρα της εξάλειψης, να καταφέρει να απελευθερώσει ολόκληρη τη χώρα, ενώνοντάς την για πρώτη φορά κατά τον τελευταίο ενάμιση αιώνα, και μεταμορφώνοντας την κοινωνική και οικονομική της δομή μέσα σε λίγο περισσότερα από είκοσι χρόνια; Η κομμουνιστική νίκη του 1949 υπήρξε αποτέλεσμα των στρατιωτικών και κοινωνικών πολιτικών που μπήκαν σε κίνηση μετά τις ήττες της δεκαετίας του 1920, και οι οποίες σηματοδότησαν μια απόλυτη ρήξη με την παρελθοντική πρακτική. Η Karl περιγράφει την φυγή των κομμουνιστικών στελεχών από την Λευκή Τρομοκρατία του Τσιάγκ Καιτσέκ το 1927, και τις εμπειρίες του Μάο αργότερα στην προσπάθεια να αποκρουστεί ο στρατός του ΕΚΚ μέσα από ανταρτοπόλεμο. Το 1930, μετά από μήνες σκληρών μετακινήσεων και μαχών, ο σε εμβρυακή κατάσταση Κόκκινος Στρατός έχτισε τη βάση του στην επαρχία Τζιαγκσί, θεμελιώνοντας αυτό που έγινε γνωστό ως Σοβιέτ της Τζιαγκσί. Εδώ, το ΚΚΚ διενήργησε καμπάνιες για την επιμόρφωση των αγροτών και τους ενθάρρυνε να ξαναοργανώσουν τα χωριά τους και να ανακατανείμουν οι ίδιοι τη γη. Οι κομματικές πολιτικές έπρεπε να είναι ριζωμένες σε “εξονυχιστική ανάλυση των ρυθμών και δομών της καθημερινής αγροτικής ζωής”, με τα λόγια με τα οποία η Karl περιγράφει την “Αναφορά του Τσουνγού” του Μάο στα 1930.

Πολιορκημένο από τις δυνάμεις του ΕΚΚ, το ΚΚΚ αποφάσισε να εγκαταλείψει την Τζιαγκσί το 1934, ξεκινώντας την περίφημη “Μεγάλη Πορεία” προς την Γιανάν. Κατά την διάρκεια της Μεγάλης Πορείας, στο Συνέδριο του Ζουνί το 1935, η ομάδα του Μάο κατέλαβε ολική εξουσία μέσα στο ΚΚΚ. Εφεξής, θα έπαιζε κρίσιμο ρόλο στην επανοργάνωση του Κόμματος. Η νέα ηγεσία πήρε δύο κρίσιμες αποφάσεις: την μετακίνηση στην επαρχία με σκοπό την ανασύσταση και την ανάνηψη και, ουσιαστικά, το να αγνοεί την Μόσχα πρακτικά ενώ θα της έδινε τα εύσημα στη θεωρία. Ένα πρώιμο τεστ ήρθε πριν το Ζουνί όταν η Κομιντέρν, ξεκινώντας την τρίτη της περίοδο υπερ-αριστερισμού, δήλωσε ότι μια νέα “επαναστατική παλίρροια” πλησίαζε. Η ρωσική λέξη pod’em σήμαινε “ανάνηψη” ή “πρόοδο.” Μετά από αρκετή σκέψη και συζήτηση, Ο Τσου Ενλάι την μετέφρασε στα κινέζικα ως gao-chao ή “παλίρροια.” Ο Μάο, με τρόπο ποιητικό, αποκρίθηκε τον Γενάρη του 1930 με ένα φυλλάδιο, το Μια σπίθα μπορεί να ανάψει φωτιά στον κάμπο, όπου και ερμήνευσε την φράση της Κομιντέρν ως εξής:
Είναι σαν ενα καράβι, βαθιά μέσα στη θάλασσα, που το κατάρτι του φαίνεται ήδη από την ακτή. Είναι σαν τον ήλιο της αυγής στην ανατολή που οι φεγγοβόλες ακτίνες του φαίνονται από μια ψηλή βουνοκορφή. Είναι σαν ένα παιδί που κοντεύει να γεννηθεί και κινείται ανήσυχο στην μήτρα της μητέρας του.
Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο. Τίποτε δεν θα γινόταν άμεσα, αλλά η παθητικότητα ενώπιον της όψης της ήττας δεν ήταν επιλογή. Οι φτωχοί αγρότες θα αναζωογονούσαν εφεξής το Κόμμα, και από τις τάξεις τους θα γεννιόντουσαν τρεις ισχυρές πτέρυγες του Κόκκινου Στρατού. Εκτός από το γεγονός ότι δεν υπήρχε άλλη λύση, αυτή η μακρά γέννα επέτρεψε στον Μάο και τούς συντρόφους του να αναπτύξουν μηχανισμούς υποστήριξης στην επαρχία οι οποίοι και θα παρέμεναν για πολλά χρόνια ακόμα. Όπως έχει ήδη δηλωθεί εδώ, αυτά τα δεσμά εξηγούν και διαφοροποιούν την πορεία του κινεζικού κομμουνισμού από αυτόν του ρωσικού του αντίστοιχου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: