Πέμπτη, 17 Μαρτίου 2011

Tariq Ali-Για τις αντιφάσεις του Μάο (δεύτερο μέρος)

Ο Μάο εξασφάλισε εργασία στην βιβλιοθήκη του Beida. Εκεί γνωρίστηκε με τούς καθηγητές Τσεν Ντουξιού και Λι Νταζάο, εκδότες του περιοδικού Καινούργια Νεολαία, ενός ευρείας κυκλοφορίας ριζοσπαστικού λογοτεχνικο-φιλοσοφικού περιοδικού που υπερασπιζόταν την επιστήμη, την δημοκρατία και τον διεθνισμό, ενώ υπέβαλλε συστηματικά τις κομφουκιανικές ιδέες και την υποτέλεια που ενθάρρυναν σε οξεία κριτική. Οι δύο άντρες είχαν μεταφράσει κάποια από τα κείμενα των Λένιν και Κάουτσκι στα κινέζικα, και κινούνταν ξεκάθαρα προς ριζοσπαστική κατεύθυνση. Το περιοδικό υπερασπίστηκε τους Μπολσεβίκους και τούς συνέκρινε θετικά με κάποιους από τους εγχώριους επαναστατικούς δημοκράτες του 1911. Ο Μάο δημοσίευσε το πρώτο του κείμενο, περί της σημασίας της φυσικής αγωγής, σ’ αυτό το περιοδικό, στα 1917. Έγινε κομμουνιστής μέσα από την επίδραση των κύκλων μελέτης του Τσε και του Λι. Παρά τις προσπάθειες του Μάο να τούς εντυπωσιάσει, σύμφωνα με την Karl, “το μόνο άτομο στο οποίο άφησε βαθιά εντύπωση ήταν η κόρη του καθηγητή Γιάγκ, η Γιάγκ Καϊχούι, η οποία έγινε αργότερα η πρώτη του σύζυγος και η μητέρα αρκετών από τα παιδιά του.” Εδώ ήταν επίσης που ο Μάο ανέπτυξε το χαρακτηριστικό του ύφος γραφής, συχνά πυκνό και οξύ, ορισμένες φορές λυρικό, το οποίο θα είχε βαθιά επίδραση στους επερχόμενους αγώνες. Αν και ήταν πολύ πιο ποιητικός από τον Λένιν, τα ταλέντα του Μάο ως δοκιμιογράφου και συγγραφέα φυλλαδίων ήταν παρόμοια με αυτά των αρχηγών των Μπολσεβίκων.

Ο Μάο δεν ήταν πλέον στο Πεκίνο όταν ξέσπασε το κίνημα της 4ης Μάη το 1919. Νωρίτερα την χρονιά εκείνη η μητέρα του είχε αρρωστήσει σοβαρά και ο ίδιος μετακόμισε πίσω στη Τσάνγκσα. Εδώ βρήκε απασχόληση ως δάσκαλος και ξεκίνησε την Επιθεώρηση του Ποταμού Τσιάγκ, περιοδικό που χωρίς αμφιβολία βασίστηκε στο μοντέλο της Καινούργιας Νεολαίας. Ο τόνος του ήταν έντονα αντι-ιμπεριαλιστικός. Ήταν επικριτικό απέναντι στους ασπόνδυλους ηγέτες της χώρας, και οι οξείες του πολεμικές χτυπούσαν στόχο συχνά, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την καταστολή του περιοδικού από τον τοπικό προύχοντα. Η Karl παρατηρεί ότι τα πιο αξιοπρόσεχτα σχόλια του Μάο στην Επιθεώρηση αφορούσαν την αυτοκτονία μιας ντόπιας, της δεσποινίδας Ζάο, που διαμαρτυρήθηκε με αυτόν τον τρόπο για τον εξαναγκαστικό της γάμο. Ο Μάο περιέγραψε την κατάσταση των γυναικών στην κοινωνία ως “καθημερινό βιασμό”, υπερασπίστηκε την χειραφέτηση των γυναικών και πρότεινε ότι μια τέτοια χειραφέτηση θα μπορούσε να λάβει χώρα μόνο μετά από μια πλήρη ανατροπή της κινεζικής κοινωνίας—άποψη που αντηχεί ο Λου Τσουν ο οποίος, ανταποκρινόμενος στην αναταραχή που προκάλεσε μια κινεζική παραγωγή του Κουκλόσπιτου του Ίμπσεν στην Σαγκάη, έθεσε το εξής ερώτημα: Αν αποφάσιζε μια κινέζα Νόρα να φύγει από το σπίτι, πού θα έβρισκε καταφύγιο;

Τον Ιούλη του 1921, και παραμένοντας άνγωστο σε όλους εκτός από αυτούς που ενεπλάκησαν, ιδρύθηκε το Κομμουνιστικό Κόμμα στη Σαγκάη, ενώνοντας πυρήνες που υπήρχαν σε διαφορετικά μέρη της χώρας. Δώδεκα αντιπρόσωποι εκπροσωπούσαν πενηνταπετά κομμουνιστές. Ο Τσεν Ντουξιού και ο Λι Νταζάο δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν την συνάντηση, αλλά ονομάστηκαν συνιδρυτές. Ο Μάο ήταν ο εκπρόσωπος του μικροσκοπικού πυρήνα του Χουνάν, που περιλάμβανε την σύζυγό του. Ο άνθρωπος της Κομιντέρν που τους παρακολούθησε και τους συμβούλεψε ήταν ο Μάριγκ, ένας αφοσιωμένος ολλανδός κομμουνιστής (πραγματικό όνομα: Heek Sneevliet), ο οποίος είχε παίξει σημαντικό και εμπνευσμένο ρόλο στην οργάνωση συνδικάτων στην Ολλανδία, και ο οποίος είχε μετακομίσει το 1912 στις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες, βοηθώντας στην δημιουργία αυτού που αργότερα θα γινόταν το Κομμουνιστικό Κόμμα Ινδοκίνας. Η ιδρυτική στιγμή του ΚΚΚ στην Σαγκάη είχε ελάχιστη άμεση επίδραση, αλλά οι σύντροφοι που επέστρεψαν στα σπίτια τους ήταν αποφασισμένοι να προσελκύσουν εργάτες και διανοούμενους στο νέο κόμμα. Ο Μάο έβλεπε πλέον τον εαυτό του ως επαγγελματία επαναστάτη, στρατιώτη στην υπηρεσία του Κόμματος και της επανάστασης.

Ξόδεψε τον επόμενο ενάμιση χρόνο οργανώνοντας ανθρακωρύχους και εργάτες στους σιδηροδρόμους και τον Τύπο στο Χουνάν, και μετά ειδοποιήθηκε να πάει στην Σαγκάη και να συναντηθεί με την ΚΕ του Κόμματος. Το 1924, Η Κομιντέρν έδωσε την οδηγία στο ΚΚΚ—κόντρα στην ίδια του την ηγεσία—να ενωθεί με το Εθνικιστικό Κόμμα Κίνας του Σουν Γιατσέν. Ο Μάο στάλθηκε στην Καντόνα για να συνεργαστεί με τους εθνικιστές, αφήνοντας την σύζυγό του και δύο νέα παιδιά στην Τσάγκσα. Τα παρακάλια της ήταν μάταια. Ο Μάο της άφησε μια επιστολή σε στίχους:

Σ' αφήνω γεια, φεύγω για το ταξίδι μου.
Οι απελπισμένες μας ματιές κάνουν τα πράγματα χειρότερα…
Από δω και πέρα, όπου κι αν πάω είμαι μόνος.
Σε εκλιπαρώ να κόψεις τα μπλεγμένα δεσμά του συναισθήματος.
Τώρα είμαι ένας ξεριζωμένος περιπλανώμενος.
Και δεν έχω τίποτε να κάνω με τους ψιθύρους των εραστών.

Η Karl είναι διορατική σε ό,τι αφορά την απόκλιση ανάμεσα στην κομμουνιστική θεωρία και την πρακτική σε ό,τι αφορά το γυναικείο ζήτημα. Αν και το πρόγραμμα του ΚΚΚ υπερασπιζόταν την χειραφέτηση των γυναικών, από την στιγμή που έμπαιναν στο Κόμμα, περιοριζόντουσαν σε μεγάλο βαθμό σε επικουρικά και μητρικά καθήκοντα. Για πολλές το Κόμμα έγινε υποκατάστατο της οικογένειας. Η οικογένεια Γιαγκ ήταν ριζοσπαστική, αλλά οι περισσότερες γυναίκες που κατατάχθηκαν στο ΚΚΚ έτυχαν αποκήρυξης από τις οικογένειές τους. Αυτό καθιστούσε τις ενδοκομματικές απογοητεύσεις πιο έντονες. Η Κίνα δεν ήταν μοναδική από αυτή την άποψη: παρόμοια κατάσταση επικρατούσε στην Ευρώπη και αλλού.

Το 1925, το ξέσπασμα μικρών εξεγέρσεων χωρικών και ενός μεγάλου κύματος αστικών απεργιών πρόσφερε στους Κομμουνιστές της Κίνας μια βασική επιλογή: να αγωνιστούν μόνοι, να προσφέρουν μια φερέγγυα πολιτική ηγεσία σε ένα νέο κύμα αγώνων, ή να τους κρατήσουν υπό έλεγχο, συνεχίζοντας να εργάζονται μέσα στην, και υπό την, αριστερή πτέρυγα του Εθνικιστικού Κόμματος Κίνας; Μέχρι αυτό το σημείο, η Κομιντέρν επέμενε ότι οι Κομμουνιστές θα πρέπει να καθυποτάξουν τα στενά ταξικά συμφέροντα για χάρη ενός ενωμένου μετώπου με το ΕΚΚ, ενάντια στους πολέμαρχους και τους ληστές, και υπέρ της αστικής δημοκρατίας. Ο Μποροντίν, ανώτερος πράκτορας της Κομιντέρν (ο χαρακτήρας του οποίου σκιαγραφήθηκε ωραία στο Οι κατακτητές του Αντρέ Μαλρώ), είπε, μεταξύ σοβαρού και αστείου, στους ηγέτες του ΚΚΚ να δουν τους εαυτούς τους ως “κούλις” στην υπηρεσία της εθνικής μπουρζουαζίας. Η Μόσχα επένδυσε χρήματα και θεμελίωσε στρατιωτικούς δεσμούς με τους Εθνικιστές—πορεία που θα αποδεικνυόταν καταστροφικά εσφαλμένη όταν το ΕΚΚ στράφηκε εναντίον των κομμουνιστών συμμάχων του το 1927.

Δεν υπάρχουν σχόλια: