Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2011

Αφηγήσεις των Χασιδίμ ΙΙ (ραβίνος Μπουνάμ)

Ο θησαυρός
Ο ραβίνος Μπουνάμ συνήθιζε να λέει στους νέους που ερχόταν να τον δουν για πρώτη φορά την ιστορία του ραβίνου Εϊσίκ, γιού του ραβίνου Γιεκέλ της Κρακοβίας. Μετά από πολλά χρόνια μεγάλης φτώχειας που δεν τον είχαν μετακινήσει την πίστη του στον Θεό, ονειρεύτηκε ότι κάποιος τού έλεγε να ψάξει για έναν θησαυρό στην Πράγα, κάτω από τη γέφυρα που οδηγεί στο παλάτι του βασιλιά. Όταν ξαναείδε το όνειρο τρίτη φορά, ο ραβίνος Εϊσίκ ετοιμάστηκε για το ταξίδι και ξεκίνησε για την Πράγα. Αλλά η γέφυρα φυλαγόταν νύχτα και μέρα και δεν τολμούσε να αρχίσει να σκάβει. Κι όμως πήγαινε στη γέφυρα κάθε πρωί και τριγύρναγε εκεί ίσα με το βράδι.
Στο τέλος, ο διοικητής των φρουρών, που τον παρακολουθούσε, τον ρώτησε με καλοσύνη αν έψαχνε κάτι ή περίμενε κάποιον. Ο ραβίνος Εϊσίκ τού είπε για το όνειρο που τον έφερε ως εκεί από μια μακρινή χώρα. Ο διοικητής γέλασε: "Και για να ικανοποιήσεις το όνειρο, φτωχέ άνθρωπε, έλιωσες τα παπούτσια σου για να ρθεις ως εδώ! Όσο για την πίστη στα όνειρα, αν είχα εγώ τέτοια πίστη, θα έπρεπε να είχα ξεκινήσει για ταξίδι όταν μού είπε κάποτε ένα όνειρο να πάω στην Κρακοβία και να ψάξω για θησαυρό κάτω από τον φούρνο ενός Εβραίου--του Εϊσίκ, γιού του Γιεκέλ, έτσι τον έλεγαν! Το φαντάζεσαι πώς θα ήταν, πώς θα πρεπε να ψάχνω σε κάθε σπίτι εκεί, όπου οι μισοί Εβραίοι λέγονται Εϊσίκ, και οι άλλοι μισοί Γιεκέλ!" Και ξανάβαλε τα γέλια. 
Ο ραβίνος Εϊσίκ υποκλίθηκε, επέστρεψε σπίτι του, ανέσυρε τον θησαυρό κάτω από τον φούρνο, και έφτιαξε το Σπίτι της Προσευχής που λέγεται 'Σουλ του ραβίνου Εϊσίκ.'
"Να κρατάτε αυτή την ιστορία στην καρδιά σας", συνήθιζε να προσθέτει ο ραβίνος Μπουνάμ, "και να κάνετε αυτό που λέει κτήμα σας: Υπάρχει κάτι που δεν μπορείτε να βρείτε πουθενά στον κόσμο, ούτε καν στο σπίτι του ζαντίκ, και παρ' όλα αυτά υπάρχει ένα μέρος όπου μπορείτε να το βρείτε."

Σωσμένοι
Ο ραβίνος Μπουνάμ είπε αυτή την ιστορία: 
"Ο ραβίνος Ελεάζαρ του Άμστερνταμ ήταν στη θάλασσα σε ταξίδι στους Ιερούς Τόπους όταν, παραμονές πρωτοχρονιάς, μια καταιγίδα κόντεψε να βουλιάξει το καράβι. Πριν την αυγή ο ραβίνος Ελεάζαρ είπε σε όλο τον κόσμο να πάει στο κατάστρωμα και να φυσήξει το κέρας του κριαριού μόλις δει την πρώτη αχτίνα φωτός. Όταν το έκαναν αυτό, η καταιγίδα κόπασε."
"Αλλά μη νομίζετε", πρόσθεσε ο ραβίνος Μπουνάμ, "ότι σκοπός του ραβίνου Ελεάζαρ ήταν να σώσει το καράβι. Αντιθέτως, ήταν μάλλον βέβαιος ότι θα βυθιζόταν, αλλά πριν πεθάνει με τον λαό του ήθελε να εκπληρώσει μια θεία διαταγή, αυτή του να φυσήξει το κέρας του κριαριού. Αν προσπαθούσε να σώσει το καράβι με θαύμα δεν θα το είχε πετύχει."

Είμαι η προσευχή
Αυτό είπε ο ραβίνος Μπουνάμ σχετικά με την αράδα στον ψαλμό: "Και είμαι η προσευχή."
"Είναι σαν ένα φτωχός, που δεν έχει φάει τρεις μέρες και που τα ρούχα του έχουν γίνει κουρέλια, να εμφανιζόταν μπροστά στο βασιλιά. Υπάρχει ανάγκη να του πει τι θέλει; Έτσι στάθηκε μπροστά στο Θεό ο Δαβίδ--ήταν η προσευχή."

Το σημάδι της συγχώρεσης
"Σε αυτούς του καιρούς, όπου δεν υπάρχουν προφήτες", είπε κάποτε ο ραβίνος Μπουνάμ στους ακολούθους του, "πώς μπορούμε να ξέρουμε ότι έχει συγχωρεθεί ένα αμάρτημα που διαπράξαμε;"
Οι ακόλουθοί του έδωσαν διάφορες απαντήσεις, αλλά καμία δεν ικανοποίησε τον ραβίνο. "Μπορούμε να το ξέρουμε", είπε, "από το γεγονός ότι δεν διαπράττουμε πια το συγκεκριμένο αμάρτημα."

Διστακτική τιμή
Κάποιος είπε στον ραβίνο Μπουνάμ: "Η περίπτωσή μου αποδεικνύει αναμφίβολα ότι δεν ισχύει το ρητό ότι η τιμή τρέχει πίσω από αυτόν που την αποφεύγει και αποφεύγει αυτόν που την τρέχει ξωπίσω. Γιατί εγώ την απέφυγα προσεκτικά, αλλά δεν έκανε ούτε ένα βήμα για να με προφτάσει."
"Προφανώς θα πρόσεξε ότι κοίταζες συνέχεια πίσω απ' τους ώμους σου", του απάντησε ο ραβίνος, "και δεν την τράβαγε πια αυτό το παιχνίδι."

Θυσία στα είδωλα
Ρώτησαν τον ραβίνο Μπουνάμ: "Τι εννοούμε με τη φράση 'θυσία στα είδωλα'; Είναι αδιανόητο ότι κάποιος μπορεί να προσκομίσει θυσία στα είδωλα!"
Αυτός απάντησε: "Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Όταν ένας πιστός και δίκαιος άνθρωπος κάθεται σε ένα τραπέζει μαζί με άλλους και θα ήθελε να φάει λίγο ακόμα, αλλά δεν το κάνει εξαιτίας του τι θα πουν για αυτόν οι άλλοι--αυτό είναι θυσία στα είδωλα."

Ευλογία και κατάρα 
Ρώτησε κάποιος τον ραβίνο Μπουνάμ: "Γιατί έριξε μια τόσο παράξενη κατάρα ο Θεός στο φίδι; Γιατί τού είπε ότι θα έτρωγε εφεξής σκόνη;  Όταν ο Θεός έδωσε στο φίδι την ικανότητα να τρέφεται με σκόνη, νομίζω ότι αυτό ήταν ευλογία και όχι κατάρα, εφόσον πλέον μπορεί να βρίσκει ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσει παντού."
Ο ραβίνος Μπουνάμ απάντησε: "Ο Θεός είπε στον άνθρωπο ότι θα πρέπει να κερδίζει το ψωμί του με τον ιδρώτα του προσώπου του, και ότι αν δεν έχει ψωμί μπορεί να προσεύχεται στο Θεό να τον βοηθήσει. Και στην γυναίκα ο Θεός είπε ότι θα έκανε τα παιδιά της με οδύνη, και ότι αν η ώρα της γέννας ήταν πολύ δύσκολη, θα μπορούσε να προσεύχεται στο Θεό να απαλύνει τον πόνο. Έτσι, και οι δύο τους παραμένουν δεμένοι με τον Θεό και μπορούν να βρουν τον δρόμο τους σ' αυτόν. Αλλά στο φίδι, που ήταν η πηγή του κακού, ο Θεός έδωσε ό,τι χρειαζόταν, έτσι ώστε ποτέ να μην χρειαστεί να ζητήσει οτιδήποτε. Για αυτό και πάντα ο Θεός δίνει στους κακούς πλούτη με το τσουβάλι."

Βάρη
Ο ραβίνος Μπουνάμ ανέλυσε:
"Γράφει στις γραφές: 'Θα σας λυτρώσω από τα βάρη των Αιγυπτίων.' Γιατί χρησιμοποιείται η λέξη 'βάρη' εδώ αντί για την λέξη 'δεσμά';  Επειδή το Ισραήλ είχε συνηθίσει τα δεσμά. Όταν ο Θεός είδε ότι δεν ένιωθαν πια τι τούς συνέβαινε, είπε: 'Θα σας λυτρώσω από τα βάρη της Αιγύπτου. Το ότι υποφέρετε από αυτά τα βάρη δεν σας κάνει καλό. Θα χρειαστεί να σας λυτρώσω."

Απόκρυψη
Ο ραβίνος Μπουνάμ είπε:
"Πριν την έλευση του Μεσία, η απόκρυψη θα είναι τόσο μεγάλη που ακόμα και οι τσαντικίμ που πορεύονται με λευκά άμφια δεν θα ξέρουν τον δρόμο, και ακόμα και αυτοί θα συγχυστούν και θα διστάσουν στην πίστη τους στον Μεσία."
Μια άλλη φορά είπε: "Πριν την έλευση του Μεσία, θα έρθουν καλοκαίρια χωρίς ζέστη, και χειμώνες χωρίς κρύο, οι μελετητές θα είναι χωρίς την Τορά, και ο χασιδισμός χωρίς τον δρόμο του χασίδ."

Το βιβλίο του Αδάμ
Κάποτε, ο ραβίνος του Μπουνάμ είπε:
"Σκέφτηκα να γράψω ένα βιβλίο. Θα του έδινα τον τίλτο 'Αδάμ', και μέσα του θα βρισκόταν ολάκερος ο άνθρωπος. Αλλά μετά το ξανασκέφτηκα και αποφάσισα ότι θα ήταν καλύτερο να μη γράψω ένα τέτοιο βιβλίο."

Επανάληψη
Ο ραβίνος Μπουνάμ είπε κάποτε στον ραβίνο Μέντελ, τον ακόλουθό του:
"Τι μού χρειάζονται τόσοι τέτοιοι χασιδίμ; Λίγοι που να είναι πραγματικοί χασιδίμ θα μού έφταναν."
"Γιατί έκαναν το ίδιο και οι προηγούμενοι τσαντικίμ;" του απάτησε ο ραβίνος Μέντελ.
Πολύ καιρό αργότερα, όταν ο δάσκαλός του είχε πολλά χρόνια πεθαμένος, και όταν ο ίδιος είχε γίνει ραβίνος στο Κοτσκ, ο ραβίνος Μέντελ είπε στον δικό του ακόλουθο, τον ραβίνο Χιρς του Τομασόφ:
"Τι μού χρειάζονται τόσοι τέτοιοι χασιδίμ; Λίγοι που να είναι πραγματικοί χασιδίμ θα μού έφταναν."
"Γιατί έκαναν το ίδιο και οι προηγούμενοι τσαντικίμ;" του απάτησε ο ραβίνος Χιρς.

Martin Buber, Αφηγήσεις των Χασιδίμ. Αφηγήσεις για τον Simha Bunam της Pzysha (πέθανε το 1827).

Δεν υπάρχουν σχόλια: