Κυριακή, 6 Φεβρουαρίου 2011

Ishtiaq Ahmed-Διεθνής μετανάστευση, αναγκαστική κίνηση της εργασίας, και η μαρξιστική θεωρία του κράτους

Αν και η διεθνής μετανάστευση δεν είναι κεντρικό μέλημα του μαρξισμού, η γενική του σύλληψη για την δύσκολη μοίρα του εργάτη είναι χρήσιμη για την κατανόηση της μετανάστευσης των εργατών ως αναγκαστικής (Adler 1977). Προϋποτίθεται δηλαδή ότι ο εργάτης δεν μπορεί να αποθηκεύσει την ικανότητά του για εργασία, και συνεπώς αυτή είναι εμπόρευμα με ημερομηνία λήξης. Συνεπώς, υπό συνθήκες καπιταλισμού, ο εργάτης είναι αναγκασμένος να πουλάει καθημερινά την βιολογική του ικανότητα για εργασία (που ονομάζεται εργασιακή δύναμη στην μαρξιστική ορολογία) για να εξασφαλίσει τη βιολογική του επιβίωση. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ο εργάτης δεν επιλέγει ανάμεσα στην μετανάστευση και την ακινησία. Μάλλον, το επίπονο και έμπλεο αγωνίας ξερίζωμά του είναι συνέπεια της ανάγκης που έχει να πουλήσει την εργασιακή του δύναμη. Η διεθνής μετανάστευση υπό συνθήκες καπιταλισμού είναι λοιπόν προέκταση της ιδέας της καταναγκαστικής εργασίας (Cohen 1987).

Στην θεωρία του για τον ιμπεριαλισμό, ο Λένιν συζήτησε την εξαθλίωση των μεταναστών εργατών στην Ευρώπη:  το πώς Ιταλοί, Πολωνοί και άλλοι μετανάστες υπήρξαν διπλά αποξενωμένοι μέσα στις δυτικές κοινωνίες όπου εγκαταστάθηκαν. Πληρωνόντουσαν τους χαμηλότερους μισθούς και έπαιρναν τις πιο σκληρές και χαμηλότερου στάτους εργασίες (Lenin 1970). Η βασική γραμμή του μαρξιστικού επιχειρήματος για τη διεθνή μετανάστευση είναι ότι το προλεταριάτο δεν είναι ελεύθερο να πουλήσει τα προϊόντα της δημιουργικής του εργασίας. Για να πουλήσει την εργασιακή του δύναμη, μπορεί να αναγκαστεί να εγκαταλείψει βωμούς και εστίες. Καθώς ο διεθνής καπιταλισμός επεκτεινόταν θα συνέτριβε τα πολιτισμικά, κοινωνικά και νομικά εμπόδια για την εξαγωγή πόρων. Εργασία που είχε καταστεί αναπόφευκτα φτηνή θα ελκύονταν στην τροχιά του διεθνούς καπιταλισμού. Για αυτό θα υπήρχε μετανάστευση στο τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, αλλά με τους όρους της καπιταλιστικής ιεραρχίας.

Επίσης, σχετικά με την κατανόηση του γιατί τόσο λίγοι [συγκριτικά] μεταναστεύουν διεθνώς, η μαρξιστική θεωρία του κράτους μπορεί να μας δώσει κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία. Σύμφωνα με την ορθόδοξη μαρξιστική παράδοση, το κράτος διαιωνίζει την ταξική κοινωνία μέσα από την καταστολή καθώς και την ιδεολογική χειραγώγηση (Engels 1970, σ. 461-583). Για να πετύχει αυτό το αποτέλεσμα, πρέπει να είναι διαθέσιμο ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού για να παράγει το πλεόνασμα καθώς και για να υπερασπίσει την κοινωνική τάξη από εσωτερικές και εξωτερικές απειλές. Έτσι, η ιδεολογία, την οποία γεννά η άρχουσα τάξη, εγκαθιδρύει μια ψευδή συνείδηση μέσα στις εκμεταλλευόμενες τάξεις (Marx και Engels 1976, σ. 59). Αναπτύσσουν συναισθηματική προσκόλληση στο κράτος και τα σύμβολά του. Ο εθνικισμός που προάγεται από το κράτος έχει ως στόχο την καλλιέργεια μιας τέτοιας προσκόλλησης σε μια αλλιώς άδικη κοινωνία ανάμεσα στους εκμεταλλευόμενους.

Από την μαρξιστική οπτική, η συνέπεια είναι ότι οι άνθρωποι ταυτίζονται με το κράτος, ακόμα και αν είναι φτωχοί, παρατημένοι και στερημένοι. Ένα ορισμένο επίπεδο ψευδούς συνείδησης λοιπόν δένει τους ανθρώπους με το κράτος. Αν δεν γινόταν αυτό, οι εξεγέρσεις και οι επαναστάσεις θα ήταν πολύ συνηθισμένες στην παγκόσμια ιστορία, και το να σκοτώνεις και να πεθαίνεις σπάνιο. Εφόσον ακόμα και τα πιο ανεπαρκή και προφανώς αδύναμα κράτη μπορούν να επιβιώσουν για μεγάλες χρονικές περιόδους, η σημασία της ψευδούς συνείδησης  για τη σχέση κοινωνίας-κράτους μπορεί να εκληφθεί ως εγγενής σ' αυτή τη σχέση (Engels 1970,  σ. 461-583). 

Δεν υπάρχουν σχόλια: