Τετάρτη, 23 Φεβρουαρίου 2011

Το φάντασμα μιας μαύρης Ευρώπης

Το φάντασμα μιας μαύρης Ευρώπης
BEHZAD YAHMAIAN, Counterpunch
Μτφρ. Radical Desire

Καθώς εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο πανηγυρίζουν για τις λαϊκές εξεγέρσεις στην Βόρεια Αφρική, η Ευρώπη κοιτάζει με σκεπτικισμό και φόβο. Η πτώση των αφρικανών δικτατόρων θα στερήσει την Ευρώπη από πολύτιμους συμμάχους στον πόλεμο ενάντια στην παράνομη μετανάστευση. Το πολιτικό κενό και η κοινωνική και οικονομική αστάθεια που ακολουθεί θα δημιουργήσει νέο κύμα απελπισμένων μεταναστών που θα αποτολμήσουν να διασχίσουν τις θάλασσες για να φτάσουν στις ακτές της Ευρώπης. Αυτό θα βαθύνει την κρίση της μετανάστευσης που η Ευρώπη προσπαθεί σκληρά να ελέγξει τα τελευταία χρόνια. Η Ευρώπη ανταποκρίνεται με μια αυξημένη χρήση βίας. Επίκειται μια νέα ανθρωπιστική κρίση.

Έχοντας ρημαχτεί από τον πόλεμο και τη φτώχεια, χιλιάδες υποσαχάρειων Αφρικανών αφήνουν τα σπίτια τους σε ένα δύσκολο και μακρύ ταξίδι κάθε χρόνο. Καταφτάνωντας στο Μαρόκο, την Τυνησία ή τη Λιβύη, ξεκουράζονται από την κούραση του ταξιδιού, πληρώνουν τους λαθραίους διακινητές τους, και ανεβαίνουν σε ετοιμόρροπα καράβια προς την Ιταλία και την Ισπανία. Πολλοί πνίγονται στα ψηλά κύματα και τις φονικές καταιγίδες. Όσοι επιβιώνουν ενώνονται με τον στρατό των αιτούντων άσυλο, ή τους εργάτες χωρίς χαρτιά σε μεγάλες πόλεις σε όλη την ήπειρο.

Η απομάκρυνση των μεταναστών και η επιστροφή τους στις γενέτειρές τους ή στην τελευταία χώρα από την οποία έφυγαν πριν εισέλθουν στην Ευρώπη αποδείχτηκε ανεφάρμοστη. Συνεπώς, η πολιτική προτεραιότητα τα τελευταία χρόνια είναι η πρόληψη της άφιξης των Αφρικανών στην Ευρώπη. Για να μπλοκάρουν την άφιξή τους, τα ευρωπαϊκά κράτη υπέγραψαν διμερείς συμφωνίες με τους δικτάτορες της Βόρειας Αφρικής, προσλαμβάνοντάς τους για να φυλούν τα σύνορα της ΕΕ, με αντάλλαγμα οικονομική ενίσχυση από την Ευρώπη.

Στην διμερή της συμφωνία με τον Zine Al-Abidine Ben Ali, η Ιταλία δεσμεύτηκε σε οικονομική υποστήριξη με αντάλλαγμα κυβερνητική βοήθεια στην αποτροπή των Αφρικανών μεταναστών που είχαν φτάσει στην Τυνησία, και των ίδιων των Τυνήσιων, από το να αναχωρήσουν για Ευρώπη. Η πτώση του Zine Al-Abidine Ben Ali έβαλε τέλος στην συμφωνία. Ο συνοριακός έλεγχος στην Τυνησία κατέρρευσε και 5.000 Τυνήσιοι κατέφτασαν στο ιταλικό λιμάνι της Lampedusa. Αν και σε μικρότερους αριθμούς, οι Αιγύπτιοι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και ξεκινούν για την Ιταλία. Η Αίγυπτος παραμένει πολιτικά και οικονομικά ασταθής. Η διαιώνιση αυτής της κατάστασης θα αυξήσει δίχως άλλο τον αριθμό των Αιγυπτίων που επιλέγουν να επιβιώσουν στην Ευρώπη.

Στην συμφωνία του 2003 μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου, οι μαροκινές αρχές δεσμεύτηκαν για πλήρη συνεργασία στον έλεγχο της μετανάστευσης με αντάλλαγμα 390.000.000 δολάρια σε οικονομική βοήθεια. Δύο χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβρη του 2005, μαροκινοί στρατιώτες και ισπανοί φρουροί άνοιξαν πυρ εναντίον εκατοντάδων Αφρικανών που προσπαθούσαν να εισέλθουν στους θύλακτες των Ceuta και Melilla. Οι πυροβολισμοί σκότωσαν 11 μετανάστες και τραυμάτισαν πολλούς ακόμη. Και εδώ επίσης το μέλλον της διμερούς συμφωνίας για παύση της αφρικανικής μετανάστευσης βρίσκεται σε κίνδυνο.

Η σημαντικότερη διμερής συμφωνία με βορειοαφρικανούς δικτάτορες ήταν το "Σύμφωνο Φιλίας" που υπέγραψε η Ιταλία με την Λιβύη στις 30 Αυγούστου του 2008. Οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να αυξήσουν την συνεργασία τους στον "πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος, της διακίνησης ναρκωτικών, και της παράνομης μετανάστευσης." Ο Muammar Gaddafi συμφώνησε να αποτρέπει τους αφρικανούς μετανάστες από το να φεύγουν από τα σύνορά του για Ιταλία και να δέχεται πίσω στη Λιβύη αυτούς που συλλαμβάνονται σε διεθνή ύδατα. Το πωλητήριο για αυτή την υπηρεσία ήταν ιταλικές επενδύσεις 5 δισεκατομμυρίων, καθώς και έξη περιπολικά σκάφη για να αστυνομεύουν τα ύδατα ανάμεσα στην Αφρική και την Ευρώπη.

Στις 6 Μαίου 2009, η ιταλική λιμενική φρουρά και ο στόλος ανέκοψαν σε βαθιά ύδατα ένα σκάφος μεταναστών και επέστρεψαν τους επιβάτες στη Λιβύη δια της βίας. Ο υπουργός εσωτερικών Roberto Maroni χαιρέτησε το γεγονός ως "ιστορική μέρα" στη μάχη κατά της παράνομης μετανάστευσης. Ανάμεσα στους επιβάτες ήταν ευάλωτες γυναίκες και παιδιά, άνθρωποι που χρειαζόντουσαν ιατρική περίθαλψη, και άνθρωποι με νόμιμους λόγους αίτησης ασύλου και διεθνούς προστασίας. Ο Μ.Κ.Ο Human Rights Watch ανέφερε διαδεδομένες πρακτικές κακομεταχείρισης, χρήση σωματικής βίας, και βασανισμό των μεταναστών που επιστρέφονται στη Λιβύη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι λιβυκές αρχές πούλησαν τους Αφρικανούς σε λαθρεμπόρους ανθρώπων που τους κράτησαν σε ιδιωτικές φυλακές και τους απελευθέρωσαν αφού έλαβαν χρήματα από τις οικογένειές τους.

Η πολιτική αναταραχή στην Β. Αφρική απειλεί επίσης το μέλλον του "Συμφώνου Φιλίας". Ο Mummar Qaddafi έχει απειλήσει να αναστείλει μονομερώς τη συμφωνία αν δεν σταματήσουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ασκούν κριτική στην βίαιη καταστολή από τον ίδιο των λίβυων διαδηλωτών. Οι ένοπλες δυνάμεις του Qaddafi σκότωσαν εκατοντάδες διαδηλωτών τις τελευταίες ημέρες. Στο μεταξύ, οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις μαίνονται σε διαφορετικά σημεία στη Λιβύη. Το μέλλον του λίβυου δικτάτορα παραμένει ασαφές.

Στις 15 φεβρουαρίου, το ιταλικό υπουργείο εσωτερικών έστειλε μια επίσημη αίτηση για βοήθεια στην Frontex, την υπηρεσία ασφάλειας των συνόρων της ΕΕ. Στις 20 Φεβρουαρίου, η Frontex ξεκίνησε την επιχείρηση Ερμής 2011, με την χρήση επιπρόσθετων αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων από την Ιταλία και την Μάλτα για να ανακόψει την ροή παράνομων μεταναστών από την Βόρειο Αφρική.

Ίσως ο Muammar Gaddafi να καταφέρει να συνθλίψει την εξέγερση χρησιμοποιώντας ακραία βία. Η πτώση όμως του δικτάτορα θα είναι ένα χωρίς ανάκληση χαστούκι στην τωρινή μεταναστευτική πολιτική της Ευρώπης. Η απώλεια του πληρωμένου πιστολιού της Ευρώπης στην μάχη ενάντια στην παράνομη μετανάστευση θα οδηγήσει σε πιο ανοιχτές συγκρούσεις ανάμεσα στους Αφρικανούς μετανάστες και τους ένοπλους φρουρούς της ΕΕ στις θάλασσες. Πόσο μακριά θα φτάσει η Ευρώπη για να σταματήσει τους Αφρικανούς από το να φτάσουν στα σύνορά της;

Δεν υπάρχουν σχόλια: