Σάββατο, 12 Φεβρουαρίου 2011

Ο αφορισμός της ημέρας

Μετά τις επιτυχημένες εξεγέρσεις στην Τυνησία και την Αίγυπτο, η παράξενη αίσθηση μιας διπλής οπισθοδρόμησης: συνηθισμένοι από τις αρχές του ελληνικού κράτους στην ιδέα της οπισθοδρόμησης σε σχέση με τη Δύση, ερχόμαστε για πρώτη φορά αντιμέτωποι με την αίσθηση της οπισθοδρομικότητάς μας, ταυτόχρονα, σε ό,τι αφορά την Ανατολή. Ναι, δεν έχουμε τις καθαρές πόλεις, ευγενικούς δημόσιους υπαλλήλους, γρήγορες και επαρκείς γραφειοκρατικές διαδικασίες, βαριά βιομηχανία, κλπ, που πάντα ταυτίζονταν με τη "Δύση" στο εθνικό φαντασιακό αλλά --αυτό αρχίζει να κάνει την εμφάνισή του δειλά-δειλά στον δημόσιο λόγο-- δεν έχουμε επίσης κοινωνική συνοχή, στοχευμένη αποφασιστικότητα, οργανικούς κοινωνικούς δεσμούς, αλληλεγγύη, ό,τι τέλος πάντων δείχνουν πως έχουν για παρηγοριά οι "άλλοι", οι φτωχοί και "υπανάπτυκτοι." 

Πίσω απ' την Δύση, πίσω και απ' την Ανατολή: δυο διαφορετικά πίσω βέβαια, των οποίων όμως η σύμφυση στην δική μας περίπτωση αναγγέλει μια διπλή εξορία από την ιστορική διαδικασία, μια μίζερη ουδετερότητα ως προς τις γιγάντιες τεκτονικές κινήσεις που αρχίζουν να ξαναδιαμορφώνουν τον κόσμο. 

"Είμεθα έθνος ανάδελφον", αλλά η γνωστή και μάλλον γελοιοποιημένη αυτή ρήση επιστρέφει ανανοηματοδοτημένη: όχι επειδή κανείς δεν συμμερίζεται τους πόθους μας και τα οράματά μας, αλλά κι επειδή εμείς δεν συμμεριζόμαστε κανενός τους πόθους και τα οράματα. Υπάρχουν, λέει η πιο πρόσφατη κοινωνική θεωρία, πολλαπλές νεωτερικότητες, αλλά αυτό δεν μας παρηγορεί. Αν διεκδικούμε με το μυαλό μας πια μια νεωτερικότητα, αυτή είναι η ψευδο-νεωτερικότητα, η νεωτερικότητα-φούσκα αυτού που νόμιζε ότι ανήκει στη Δύση --συμβολική στιγμή καθαρής της έκφρασης: οι Ολυμπιακοί του 2004-- αλλά ανακαλύπτει την πλάνη του ως αυτοεξαπατημένος ανατολίτης την ίδια ακριβώς στιγμή που ανακαλύπτει ότι τον έχει αφήσει πίσω, στο όλο και πιο καταπιεστικό τέλμα του "τέλους της ιστορίας", και η Ανατολή.  

Δεν υπάρχουν σχόλια: