Σάββατο, 5 Φεβρουαρίου 2011

Alain Badiou-Η κρίση του καπιταλισμού και η ιδέα του κομμουνισμού. Το κείμενο της ομιλίας (τρίτο μέρος)


Το τρίτο μέρος, και πιο συγκεκριμένα το υπογραμμισμένο, αφιερώνεται εξαιρετικά στους "αριστερούς πραγματιστές" που νομιμοποίησαν, είτε επικαλούμενοι την νομιμότητα, είτε τις προτεραιότητες του "επαναστατικού αγώνα"(!!), την έξωση των 300 από την Νομική σχολή. Αφιερώνεται επίσης στον Σλαβόι Ζίζεκ, του οποίο βασικότερο μέλημα στην δική του ανάλυση των εξεγέρσεων είναι να καθησυχάσει τη Δύση, ισχυριζόμενος ότι οι εξεγέρσεις είναι ορθά δυτικές, εκκοσμικευμένες και μη ισλαμικές σε χαρακτήρα.
RD (Αντώνης)
---


Θα ήθελα να επισημάνω τι διακρίνει μια εξέγερση από μία επανάσταση. Στην επανάσταση, υπάρχει πολιτικό εγχείρημα, και υπάρχει η προπαρασκευαστική δύναμη για να καταληφθεί η εξουσία του κράτους. Αυτή ακριβώς ήταν για τον Λένιν η λειτουργία του κόμματος: το κόμμα δεν υπάρχει επειδή υπήρχαν εξεγέρσεις –η ιστορική δράση ήταν ήδη οι εξεγέρσεις– αλλά επειδή γνώριζε κανείς ότι η νικηφόρα εξέγερση προετοίμαζε μια πολιτική λύση, ότι το ίδιο το κίνημα θα γενούσε ένα νέο είδος κράτους. Αυτό συμβαίνει όταν μια εξέγερση μετατρέπεται σε πολιτική επανάσταση. Και όταν φτάσουμε σ’ αυτό το σημείο, όπως λέει ο κόσμος, όταν οι εξεγέρσεις είναι ήδη φορείς ενός νέου πολιτικού μέλλοντος, θα έχουμε βγει από το μεσοδιάστημα, θα έχουμε εισέλθει σε μια νέα πολιτική περίοδο.

Ας επανέλθουμε στην εξέγερση της Τυνησίας: θα συνεχιστεί, δεν έχει τελειώσει. Η κυβέρνηση που εγκαταστάθηκε είναι υπερβολικά παρόμοια με την προηγούμενη. Η εξέγερση απαιτεί μια εντονότερη διαφοροποίηση. Υπάρχει ακόμη μια μεγάλη αρνητική ισχύς, αλλά σε τελική ανάλυση ποια είναι η κατάφαση σ’ αυτή την εξέγερση; Τι είναι αυτό που επικυρώνεται αυτή τη στιγμή, πέρα από το τι τυγχάνει άρνησης; Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα. Και τι λέει για αυτό η Δύση, ο δυτικός Τύπος, οι δυτικές κυβερνήσεις; Λένε ότι αυτό που επικυρώνεται [από την εξέγερση] είναι η επιθυμία για ελευθερία. Αλλά τι είναι αυτή η επιθυμία για ελευθερία στον σημερινό κόσμο; Η Δύση θα έλεγε ότι η επιθυμία της ελευθερίας είναι η επιθυμία της Δύσης [1]: δηλαδή, μια επιθυμία να συμμετέχουμε πλήρως στην οικονομία της αγοράς και στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Θα έλεγε [η Δύση] ότι το θετικό αποτέλεσμα της εξέγερσης είναι αναγκαστικά οι ελεύθερες εκλογές που θα ενσωματώσουν κάπως καλύτερα την Τυνησία στον δυτικό κόσμο.

Προφανώς λοιπόν αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα για όλο τον κόσμο, διότι σε πολλές χώρες υπάρχουν δεσποτικά καθεστώτα, σε πολλές χώρες δεν υπάρχει αντιπροσωπευτική δημοκρατία: στην Τυνησία, την Αίγυπτο, δεν υπάρχει αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Μήπως οι εξεγέρσεις δεν θα είναι παρά το μέσο εισόδου στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία; Δηλαδή, στην πλήρη ενσωμάτωση στη Δύση; Το ερώτημα που θέτουμε, εμείς που ζούμε στη Δύση, το ενδιαφέρον ερώτημα, δεν είναι το ερώτημα της επιθυμίας της Δύσης που σίγουρα υφίσταται έντονα σε δεσποτικά κυβερνημένες χώρες. Για μας, το ερώτημα είναι να γνωρίζουμε τι υπάρχει μέσα στο λαϊκό κίνημα που δεν μπορεί να αναχθεί στην επιθυμία της Δύσης. Φυσικά, μπορούμε να κατανοήσουμε γιατί η νεολαία της Τυνησίας εύχεται να έχει αντιπροσωπευτική δημοκρατία, και δεν θα το χρησιμοποιήσουμε ως βάση κριτικής του κινήματος. Απλώς, δεν είναι εκεί που μπορούμε να στοχαστούμε το πολιτικά καινοφανές. Γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει αντιπροσωπευτική δημοκρατία και γνωρίζουμε ότι σε τελική ανάλυση είναι υποταγμένη στην φιλελεύθερη οικονομία. Έτσι, αν υπάρχει αλλού μια επιθυμία της Δύσης, με άλλα λόγια μια επιθυμία να γίνουν οι άλλοι σαν εμάς, μπορούμε να κατανοήσουμε αυτή την επιθυμία, αλλά δεν είναι για μας πηγή μιας καινούργιας σκέψης. Και για αυτό, αυτό για το οποίο μιλώ εγώ, το μεγάλο ζήτημα με τα κινήματα εξέγερσης, είναι το να γνωρίζουμε αν το λαϊκό κίνημα μπορεί να είναι φορέας μιας καταφατικής ισχύος η οποία θα ξεπεράσει όλα αυτά τα οποία προτείνει η Δύση.

Μπορούμε συνεπώς να προσανατολίσουμε την ανάλυσή μας προς όλα αυτά τα οποία υπάρχουν μεν μέσα στο κίνημα της εξέγερσης, αλλά δεν αφορούν αυτό που θα αποκαλούσα “δυτική συμπερίληψη.” Αν σήμερα όλος ο κόσμος είναι υπέρ του τυνησιακού κινήματος είναι επειδή υπάρχει αυτή η αμφίσημη κατάσταση: μπορεί κάποιος να σκεφτεί ότι το κίνημα είναι φορέας μιας απαίτησης για “δυτική συμπερίληψη”, αλλά μπορεί επίσης να σκεφτεί ότι κάτι υπεράριθμο επικυρώνεται εδώ. Ή, μπορούμε να πούμε ότι η εξέγερση βρίσκεται στο μεσοδιάστημα, αλλά και, αντίθετα, ότι μπορεί να προωθήσει την εμφάνιση μιας νέας περιόδου.

Για μας, αυτό το οποίο είναι νέο δεν μπορεί να είναι μια επιθυμία “δυτικής συμπερίληψης”, αλλά μάλλον μια επιθυμία εξόδου από τη Δύση. Το δικό μας πρόβλημα είναι η έξοδος από τη Δύση και όχι η είσοδος. Και συνεπώς, αυτό το οποίο μας ενδιαφέρει πρωτίστως στην πολιτική είναι όλα όσα είναι ετερογενή ως προς τη Δύση. Θα ήθελα να ανοίξω μια παρένθεση: για ποιο λόγο είναι τόσο σημαντικό το ζήτημα των ξένων σε όλα τα κράτη της Δύσης σήμερα (και αυτή τη στιγμή, στην Ελλάδα); Το ζήτημα της τύχης που επιφυλάσσεται στους μετανάστες είναι πολύ σημαντικό. Γιατί; Για έναν πολύ σημαντικό λόγο, που είναι ότι οι ξένοι, αυτοί που αποκαλούνται μετανάστες, είναι η παρουσία μέσα στη Δύση του μη δυτικού. Είναι μια εκ των έσω αμφισβήτηση της ίδιας της Δύσης. Γνωρίζουμε ότι η Δύση, που σήμερα βρίσκεται σε κρίση, θέλει να κλειστεί στον εαυτό της. Δηλώνει ότι δεν αντέχει να εισέλθει στο εσωτερικό της το εξωτερικό. Και μας εξηγεί ότι αν το εξωτερικό έλθει στο εσωτερικό, η κρίση στη Δύση θα επιδεινωθεί. Και εδώ βρίσκεται για τον καθένα μια κρίσιμη επιλογή: είμαστε στρατιώτες της Δύσης; Αν είμαστε στρατιώτες της Δύσης, τότε όποιος βρίσκεται απ’ έξω είναι εχθρός, πράγματι. Αλλά αν αντίθετα, η ελπίδα μας είναι η έξοδος από τη Δύση, τότε το εξωτερικό δεν είναι ο εχθρός μας. Άρα υπάρχει μια νομιμότητα στο να παλέψουμε για όσους βρίσκονται εδώ. Αυτό είναι μέρος κάθε πολιτικής της χειραφέτησης που δεν είναι “δυτική.” Και έτσι, αυτό το οποίο συμβαίνει, η πάλη για τα δικαιώματα των ξένων στο εσωτερικό, οι εξεγέρσεις ενάντια στον δεσποτισμό στο εξωτερικό, [μας αναγκάζουν] να σκεφτούμε τι είναι αυτό το οποίο επικυρώνεται ως μη δυτικό σε αυτό το ζήτημα.

[1] Σ.τ.Μ: η φράση του Μπαντιού είναι “désir d’ Occident”. Πρόκειται για αμφίσημη χρήση της γενικής που μπορεί να σημαίνει, όπως και στην μεταφραστική απόδοση (“επιθυμία της Δύσης”), “επιθυμία που έχει η Δύση” αλλά και “επιθυμία για τη Δύση”. Η αμφισημία δεν παραπέμπει όμως σε ασυμβίβαστα νοήματα: η επιθυμία που έχει η Δύση για τον άλλο είναι η επιθυμία ο άλλος να επιθυμεί τη Δύση· είναι δηλαδή, τελικά, ναρκισιστική επιθυμία, επιθυμία της Δύσης για τον εαυτό της που συγκροτείται μέσα από τη διαμεσολάβηση της επιθυμίας του (μη δυτικού) άλλου για αυτή.

Δεν υπάρχουν σχόλια: