Παρασκευή, 7 Ιανουαρίου 2011

Bruno Bosteels, Ο Μπαντιού χωρίς τον Ζίζεκ (τελευταίο μέρος)


9.
Τελικά, θα πρότεινα να δώσουμε ιδιαίτερη σημασία στον πυρετώδη ρυθμό και την παράξενη βιασύνη τα οποία μοιάζουν να είναι περισσότερο από απλά περιστασιακά σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες σκέψεις του έργου του Ζίζεκ. Το λέω αυτό με τον μεγαλύτερο σεβασμό: δεν πρόκειται για απλή επανάληψη της χυδαίας και μνησίκακης αντίληψης, τόσο κοινής ανάμεσα στους διανοούμενους ώστε να γίνει σχεδόν το καθοριστικό τους χαρακτηριστικό, ότι κάποιος άλλος πάντα δημοσιεύει υπερβολικά πολύ ή υπερβολικά γρήγορα. Το αντίθετο, όπως μπορούσε να έχει δείξει ο Λακάν σε σχέση με το πρώιμο κείμενό του “Λογικός χρόνος και η επιβεβαίωση της προεικονιζόμενης βεβαιότητας: Ένας νέος σοφισμός” (κείμενο που τυγχνάνει εκτεταμένου σχολιασμού από τον Μπαντιού στο Θεωρία του υποκειμένου) η βιασύνη έχει συχνά μια αυστηρά λογική, σχεδόν θεωρησιακή λειτουργία. Στα σχόλιά του ο Μπαντιού είχε πράγματι προσπαθήσει να δείξει ότι η έννοια της προεικονιζόμενης βεβαιότητας στον Λακάν, όταν, στο περίφημο δίλημμα του φυλακισμένου, κάποιος φτάνει με βιαστικά άλματα σε ένα συμπέρασμα για να ξεπεράσει τους άλλους σε ευφυία, δεν λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα ότι ο άλλος θα μπορούσε να είναι λιγότερο ευφυής από τον ίδιο και άρα πιο αργός στην άντληση των ίδιων συμπερασμάτων. [55] Αυτό που δεν μπορούσε να προβλέψει ο Μπαντιού τότε, όμως, ήταν το παράξενο είδος θεωρησιακής βιασύνης το οποίο τελικά φτάνει να θέλει να υπονοήσει, και όχι να αποφύγει να σκεφτεί, ότι ο άλλος είναι ανόητος. Η βιασύνη του Ζίζεκ να ιδιοποιηθεί και συχνά να αλλοιώσει εκ προοιμίου τη σκέψη ενός από τους πιο προκλητικούς φιλοσόφους σήμερα —εγχείρημα το οποίο τώρα αποκορυφώνεται σε μια διερευνητική επαναπροσέγγιση μεταξύ του τρίο Λακάν-Ντελέζ-Μπαντιού που το προτείνει ως την απάντηση στη γαλλική σκέψη προς τον ηγεμονικό ρόλο των Φουκώ-Ντεριντά-Λεβινάς— μπορεί, και ίσως θα πρέπει, να ιδωθεί ως μέρος μιας ευρύτερης τάσης η οποία για καθαρά δομικούς λόγους αναγκάζει τον υστερικό-ως-αναλυτή πάντα να υποσκάπτει τον λόγο του αυθέντη, που τώρα αναδεικνύεται ως θύμα ανόητης άγνοιας σε σχέση με μια πρότερη, περισσότερο πρωταρχική ή περισσότερο ριζικά απαρνημένη πράξη.

Στις επαναλαμβανόμενες ερμηνείες του Ζίζεκ του τύπου “ο Υ με τον Χ”, με άλλα λόγια, είναι απόλυτα αναγκαίο ο Χ, ενώ φαίνεται να είναι απάντηση σε ένα λόγο που προϋπάρχει, να εμφανιστεί παρ’ όλα αυτά ως λογικά, ή ακόμα και οντολογικά, ως κάποιος που προηγείται του Υ. Ο Ζίζεκ δεν διστάζει καν να πηδήξει πίσω στο μέλλον σε ό,τι αφορά τα ίδια του τα έργα, όπως κάνει όταν χρησιμοποιεί τον νέο πρόλογο στο Ου γαρ οίδασι τι ποιούσι για να να παρουσιάσει το βιβλίο αυτό αναδρομικά ως κριτική του Το Υψηλό αντικείμενο της ιδεολογίας. Μιλώντας επαινετικά για την “καθαρή” δημοκρατία και την εμπνευσμένη από τον Λεφόρ κριτική του “ολοκληρωτισμού” στο δεύτερο βιβλίο, ο Ζίζεκ εξομολογείται: “Μου πήρε χρόνια σκληρής δουλειάς να ταυτοποιήσω και να εξαλείψω αυτά τα επικίνδυνα υπολείμματα αστικής ιδεολογίας ξεκάθαρα σε τρία αλληλένδετα επίπεδα: τη διαύγαση της λακανικής μου ανάγνωσης του Χέγκελ, την ανάπτυξη της έννοιας της πράξης, και την απτή κριτική απόσταση απέναντι στην ίδια την έννοια της δημοκρατίας.”[56] Μοιάζει όμως απίθανο αυτά “τα χρόνια σκληρής δουλειάς” να ανταποκρίνονται στα δύο μόλις χρόνια που μεσολαβούν ανάμεσα στην δημοσίευση του Υψηλού αντικειμένου της ιδεολογίας και του Ου γαρ οίδασι τι ποιούσι. Θα πρότεινα μάλλον ότι ο συγγραφέας, όντας συνεπής με την ακτανίκητή του τάση να θέτει τον εαυτό του στην απόλυτα πρότερη θέση, έχει τώρα κάνει το ίδιο πράγμα με το δικό του έργο —σχεδόν προτείνοντας ότι η αυτοκριτική, διαγράφοντας μια αδιανόητη χρονική θηλιά, φτάνει να προηγείται του ίδιου του έργου. Ακόμη σημαντικότερα, αυτή η παράξενη οπισθοδρόμηση κάποιου πάνω στα ίχνη του [backtracking] σβήνει επίσης τον ρόλο κάποιων από τους συνομιλητές του όπως ο Μπαντιού, του οποίου η έννοια του συμβάντος μπορεί μετά να ιδωθεί ως κάτι που προοικονομείται από μια πράξη, η ριζοσπαστικότητα και η καθαρή αρνητικότητα της οποίας υποτίθεται πως αγνοούνται και εξαλείφονται από όλα όσα επακολουθούν. Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για μέρος του λόγου για τον οποίο οι κριτικές του Ζίζεκ στον Μπαντιού είναι σχεδόν αδύνατο να αντικρουστούν.

Ίσως να μου επιτραπεί να καταλήξω με τον καθαρότερο δυνατό ζιζεκικό τρόπο: με ένα ανέκδοτο. Σ’ αυτό, δύο τρελοί που κάθονται στο άσυλο εμπλέκονται σε ένα έντονο καυγά. Ο πρώτος φωνάζει: “Είσαι τρελός!” Και ο δεύτερος: “Όχι, εσύ είσαι τρελός!” “Όχι, εσύ!” “Όχι, εσύ!” και ούτω κάθε εξής, εώς ότου ο πρώτος να πει με μια κάποια περηφάνεια: “Αύριο, θα ξυπνήσω στις πέντε το πρωί και θα γράψω στην πόρτα σου ότι είσαι τρελός!”, στο οποίο ο δεύτερος απαντά χαμογελώντας “Και εγώ θα ξυπνήσω στις τέσσερις το πρωί και θα το σβήσω!” Αυτό ακριβώς είναι που μπορεί να κάνει η ενόρμηση θανάτου ή η πράξη για τον Ζίζεκ σε ό,τι αφορά το τι διατείνεται για την αλήθεια του συμβάντος ο Μπαντιού. Πριν έχει καν την ευκαιρία να λάβει χώρα η εγγραφή μιας νέας αλήθειας, η ενόρμηση θανάτου μπλοκάρει εκ των προτέρων αυτή τη διαδικασία ελέω δομικής αναγκαιότητας, και άρα θα πρέπει να έχει πάντα ήδη έρθει πρώτη για να σβήσει τον πίνακα. Προκειμένου να υποβιβαστούν οι ισχυρισμοί της φιλοσοφίας, ο λόγος του αναλυτή μπορεί πάντοτε να φέρνει το υποκείμενο αντιμέτωπο με την υποκειμενοποίηση, να αντιπαραθέτει το κενό στο ομοίωμα, και με τους πιο γενικούς όρους, να απαντά με την ενόρμηση θανάτου στην πιστότητα προς τον αγώνα της αλήθειας. Έτσι, στην διχογνωμία ανάμεσα στον Μπαντιού και τον Ζίζεκ, δεν μπορώ να αποφύγω να σκέφτομαι ότι το μη διαψεύσιμο και αξιαγάπητο στοίχημα του αναλυτή —η όλο και πιο δραστικά αβυσσαλέα του πράξη— είναι να ξυπνά πάντα νωρίτερα από τον φιλόσοφο!

Σημειώσεις

[1] Jacques Lacan, “Kant avec Sade”, στο Écrits 2 (Παρίσι, Seuil, 1971), σ. 120. Η εκδοχή αυτή είναι η τελευταία που διόρθωσε ο Λακάν. Αγγλική μετάφραση από τον James B. Swenson, Jr. ως “Kant with Sade”, October 51 (1989), σ. 55. Οι αριθμοί σελίδων στα παραθέματα που ακολουθούν αναφέρονται στις γαλλικές και αγγλικές εκδοχές αντίστοιχα (με συχνές μετατροπές στην μετάφραση).
[2] Ό.π., σ.123/58.
[3] Ό.π., σ. 125/59.
[4] Ό.π., σ 127/60.
[5] Ό.π., σ. 131/63.
[6] Ό.π., σ. 139/68 και 145/73.
[7] Ό.π., σ. 120/55.
[8] Slavoj Žižek, The Ticklish Subject: The Absent Center of Political Ontology (Λονδίνο, Verso, 1999), σ. 142.
[9] Η σχέση μεταξύ αυθέντη και υστερικού μοιάζει να είναι σχέση αλληλεξάρτησης —τόσο στην εκδοχή του Λακάν όσο και στην εκδοχή που για αρκετό καιρό ήταν κεντρική στην ανανεωμένη διατύπωση μιας αξιωματικής θεωρίας του υποκειμένου για τον Μπαντιού. Αλλά η αλληλεξάρτηση αυτή είναι πάντα ασύμμετρη με όρους της ανάγκης η επιθυμίας κάποιου να απευθυνθεί στον άλλο ρητά. Ενώ είναι προφανής στον Ζίζεκ, η ανάγκη ή επιθυμία αυτή δεν φαίνεται να είναι το ίδιο πιεστική στον Μπαντιού — εξού και αυτό που σε δημόσια μάτια μπορεί να φαίνεται ως κάποια ψυχρότητα εκ μέρους του φιλοσόφου, μια ψυχρότητα που βέβαια προκαλεί περισσότερο και εντατικοποιεί την επιθυμία για διαγωνισμό εκ μέρους του στοχαστή που έχει ως μοντέλο του τον λόγο του υστερικού.
[10] Žižek, The Ticklish Subject, σ. 141· και “From Purification to Subtraction” [“Από τον εξαγνισμό στην υφαίρεση”] στο Think Again, επιμ. Peter Hallward (Λονδίνο, Continuum, 2004), σ. 170. Βλ. επίσης Alenka Zupančič, “The Fifth Condition” [“Η πέμπτη συνθήκη”] στο Think Again, σ. 190-201.
[11] Žižek, The Ticklish Subject, σ. 141. Think Again, σ. 170-71.
[12] Βλ. Žižek, The Ticklish Subject, σ.164.
[13] Žižek, Think Again, σ. 178.
[14] Ό.π., σ. 173.
[15] Ό.π.
[16] Ό.π., σ. 179.
[17] Žižek, “Forward to the Second Edition: Enjoyment within the Limits of Reason Alone” [“Πρόλογος στην δεύτερη έκδοση: Η απόλαυση μέσα στα όρια του Λόγου και μόνον”], στο For They Know Not What They Do (Λονδίνο, Verso, 2002), lxxiv-lxxxv.
[18] Ό.π., σ. civ, υποσημ. 104.
[19] Ό.π., σ. lxxxv.
[20] Žižek, Think Again, σ. 178.
[21] Žižek, For They Know Not What They Do, σ. lxxxi.
[22] Žižek, The Metastases of Enjoyment: Six Essays on Woman and Causality [Οι μεταστάσεις της απόλαυσης: Έξι δοκίμια για τη γυναίκα και την αιτιότητα] (Λονδίνο, Verso, 1994), σ. 61· και The Sublime Object of Ideology (Λονδίνο, Verso, 1989), σ. 124 [ελλ. εκδ. Το Υψηλό Αντικείμενο της Ιδεολογίας, μτφρ. Βίκυ Ιακώβου, επιμ. Γιάννης Σταυρακάκης, Αθήνα, Scripta, 2006]. Βλ. επίσης Mladen Dolar, “Beyond Interpellation” [“Πέρα από την έγκληση”], Qui Parle, 6, αριθ. 2 (1993), σ. 73-96· Judith Butler, The Psychic Life of Power: Theories in Subjection (Στάνφορντ, Stanford University Press, 1997), σ. 106-31· και Alenka Zupančič, Ethics of the Real: Kant, Lacan (Λονδίνο, Verso, 2000), το οποίο συνοψίζει τη διαφωνία με τον πιο επιγραμματικό τρόπο: “το (ψυχαναλυτικό) υποκείμενο δεν είναι παρά η αποτυχία να γίνεις ένα (αλτουσεριανό) υποκείμενο” (σ. 41-42, υποσημ. 11)
[23] Žižek, The Ticklish Subject, σ. 145.
[24] Ό.π., 163 και 160. Βλ. επίσης ό.π., σ. 169, υποσημ. 25.
[25] Ό.π., σ. 159.
[26]  Για τις αρχικές διατυπώσεις, τις οποίες θα παραφράσω και θα εφαρμόσω στον ίδιο τον Ζίζεκ στις επόμενες προτάσεις, βλ. For They Know Not What They Do, σ. 72-91.
[27] Bruno Bosteels, “Can Change Be Thought? A Dialogue with Alain Badiou” [“Μπορούμε να στοχαστούμε την αλλαγή; Διάλογος με τον Αλαίν Μπαντιού”] στο Alain Badiou: Philosophy and its Conditions, επιμ. Gabriel Riera (Ώλμπανι, SUNY Press, 2005). Βλ. επίσης σε μια άλλη συνέντευξη με τον Πίτερ Χόλγουορντ και τον Μπρούνο Μποστίλς, “Beyond Formalisation: An Interview” [“Πέρα από την τυποποίηση: Μια συνέντευξη”], Angelaki 8, αριθ. 2 (2003): “Προς το παρόν δεν θέλω να δώσω ένα μεταφυσικό προνόμιο στην υφαίρεση…Υπάρχει κάτι που εμπλέκεται εδώ που μοιάζει με ιδεολογική απόφαση, μια απόφαση που δίνει προτεραιότητα στην υφαίρεση (ή ελάχιστη διαφορά) αντί για την καταστροφή (ή την ανταγωνιστική αντίφαση) (σ. 119)· και αργότερα: “Υποχρεούμαι εδώ να επανεισάγω τη θεματική της καταστροφής, ενώ στο Το Είναι και το Συμβάν θεώρησα ότι θα μπορούσα να αρκεστώ στην παραπλήρωση και μόνο” (σ. 131).
[28] Lucie Analbage, “La dialectique et son semblant”, στο La situation actuelle sur le front philosophique (Παρίσι, François Maspero, 1977), σ. 58-59. Βλ. επίσης Badiou, Theory of the Subject [Θεωρία του υποκειμένου] σ. 21-68· και “Note complémentaire sur un usage contemporain de Frege” [“Συμπληρωματικό σημείωμα για μια σύγχρονη χρήση του Φρέγκε”] στο Number and Numbers [Ο αριθμός και οι αριθμοί], σ. 36-44.
[29] Alain Badiou, Joël Bellasen, και Louis Mossot, Le noyau rationnel de la dialectique hégélienne [Ο λογικός πυρήνας της εγελιανής διαλεκτικής] (Παρίσι, François Maspero, 1978), σ. 30.
[30] Στην πραγματικότητα, λίγες μόνο σελίδες αφού έχει κατηγορήσει τον Μπαντιού ότι έπεσε θύμα του πειρασμού της τετριμμένης μη σκέψης με την άποψή του περί νοσηρής διαλεκτικής νόμου και θανάτου, ο Ζίζεκ αναγνωρίζει σε αυτή την ίδια άποψη ένα από τα πιο πολύπλοκα ψυχαναλυτικά σημεία διορατικότητας του Μπαντιού: “Έτσι, όταν ο Μπαντιού μιλά για την ‘νοσηρή σαγήνη της ενόρμησης θανάτου’, και τα λοιπά, δεν καταφεύγει σε γενικευτικούς πλατειασμούς αλλά αναφέρεται σε μια πολύ ακριβή ‘παυλική’ ανάγνωση των ψυχαναλυτικών εννοιών που χρησιμοποιεί: την όλη πολύπλοκη διαπλοκή Νόμου και επιθυμίας.” The Ticklish Subject, σ. 150.
[31] Ό.π., σ. 152.
[32] Bernard Baas, Le désir pur: Parcours philosophiques dans les parages de J. Lacan [Η καθαρή επιθυμία: Φιλοσοφικά μονοπάτια στις περιοχές του Ζακ Λακάν] (Λουβέν, Peeters, 1992), σ. 53-55.
[33] Žižek, The Ticklish Subject, σ. 153.
[34] Ό.π., σ. 168, υποσημ. 17.
[35] Ό.π., σ. 154.
[36] Žižek, For They Know Not What They Do, σ. xl.
[37] Žižek, Did Somebody Say Totalitarianism? Five Interventions in the (Mis)use of a Notion (Λονδίνο, Verso, 2001), σ. 175-76 [ελλ. εκδ. Μίλησε κανείς για ολοκληρωτισμό; Πέντε παρεμβάσεις σχετικά με την (κατά)χρηση μιας ιδέας, μτφρ. Βίκυ Ιακώβου, Προλεγόμενα και επιμ. Γιάννης Σταυρακάκης, Αθήνα, Scripta, 2002].
[38] Žižek, On Belief [Περί πίστης] (Λονδίνο, Routledge, 2001), σ. 85.
[39] Ό.π., σ. 84.
[40] Žižek, Did Somebody Say Totalitarianism? σ. 182.
[41] Badiou κ.α., Le noyau rationnel de la dialectique hégélienne, σ. 15-16.
[42] Žižek, For They Know Not What They Do, σ. 271.
[43] Žižek, The Ticklish Subject, σ. 154.
[44] Με μια τελευταία ειρωνική στροφή μετά την 11η Σεπτεμβρίου, o Ζίζεκ τοποθετεί τη γραμμή διαχωρισμού μεταξύ του Πρώτου και του Τρίτου Κόσμου: “Φαίνεται, στην πραγματικότητα, ωσάν ο διαχωρισμός ανάμεσα στον Πρώτο και τον Τρίτο κόσμο να ακολουθεί όλο και περισσότερο την γραμμή της αντίθεσης μεταξύ της μακράς και ικανοποιητικής ζωής, της γεμάτης υλικό και πολιτισμικό πλούτο, και της αφιέρωσης της ζωής κάποιου σε κάποιο υπερβατικό Αγώνα.” For They Know Not What They Do, σ. lxxiv.
[45] Jacques Lacan, “Allocution sur l’ enseignment”, [“Ομιλία περί διδασκαλίας”] στο Autres écrits (Παρίσι, Seuil, 2001), σ. 305.
[46] Alain Badiou, L’antiphilosophie lacanienne [Η λακανική αντιφιλοσοφία] (σεμινάριο 1994-95), ομιλία 15 Μαρτίου 1995.
[47] Jacques Lacan, “Fonction et champ de la parole et du langage en psychanalyse” [“Λειτουργία και πεδίο της γλώσσας και της ομιλίας στην ψυχανάλυση”] στο Écrits (Παρίσι, Seuil, 1966), σ. 302· και Ornicar? 17/18 (1979): σ. 278.
[48] Žižek, For They Know Not What They Do, σ. lxxiv.
[49] Ό.π., σ. cv. Επίσης στο Think Again, σ. 256, υποσημ. 18.
[50] Žižek, The Ticklish Subject, σ. 159.
[51] Ό.π., σ. 159-60.
[52] Ό.π., σ. 160.
[53] Ό.π., σ. 160 και 153-54.
[54] Ό.π., σ. 154.
[55] Lacan, “Logical Time and the Assertion of Anticipated Certainty: A New Sophism”, μτφρ. Bruce Fink και Marc Silver, Newsletter of the Freudian Field 2, αριθ. 2 (1988): σ. 4-22. Βλ. επίσης Theory of the Subject, σ. 264-74. Για ένα σύντομο και αποκαλυπτικό σχόλιο βλ. Dominiek Hoens και Ed Pluth, “What if the Other is Stupid? Badiou and Lacan on ‘Logical Time’” [“Και αν ο άλλος είναι ηλίθιος; Ο Μπαντιού και ο Λακάν για τον ‘λογικό χρόνο’”], στο Think Again, σ. 189-90.
[56] Žižek, For They Know Not What They Do, σ. xi.

20 σχόλια:

rdDcom είπε...

Γελοιότητες:
«“τα χρόνια σκληρής δουλειάς” να ανταποκρίνονται στα δύο μόλις χρόνια που μεσολαβούν ανάμεσα»

Γιατί ασχολούνται ακόμα μ' αυτόν; Feed him to the neocons.

RDAntonis είπε...

Προστέθηκαν, έστω καθηστερημένα, οι υποσημειώσεις.

rdDcom είπε...

Αντώνη, για κάποιο περίεργο λόγο δεν μπορώ να βρω στο κύριο κείμενο τις παραπομπές στις υποσημειώσεις 22 (λογικά είτε στο 5ο είτε στο 6ο μέρος) /44 (στο 8ο ή στο 9ο). - Για την 22, θα επιμείνω λίγο, γιατί το σημείο είναι κομβικό.

RDAntonis είπε...

Ναι, αμέλησα να προσθέσω τον δείκτη για την 44. Τον πρόσθεσα τώρα, στο όγδοο μέρος (τελευταία πρόταση).

rdDcom είπε...

http://radicaldesire.blogspot.com/2010/08/bruno-bosteels-i.html

[7] S.Žižek, For They Know Not What They Do, op.cit., σελ.lxxxiii.
Ο Ζίζεκ αναφέρεται εδώ στην ανασκόπηση τής Θεωρίας τού Υποκειμένου την οποία παρουσίασα σε δύο μέρη στα τεύχη με αριθμό 12 και 13 τού αγγλικού περιοδικού PLI: The Warwick Journal of Philosophy (2001-2002). Ενώ στην απάντησή του ουσιαστικά αποδέχεται τις κριτικές παρατηρήσεις που αφορούσαν τον ίδιο και τον Λακάν, μεταβάλλει τον αποδέκτη τής κριτικής μου: ισχυρίζεται έτσι ότι δεν είναι ο Λακάν αλλά ο Μπαντιού που αδυνατεί να στοχαστεί τη νέα συνεκτικότητα· ότι ,σε αντίθεση με τον Λακάν, ο Μπαντιού μένει προσκολλημένος σε μια δυσδιάκριτη και δογματική σύλληψη τού συμβάντος· ότι εκείνος που υποπίπτει στο σφάλμα τής «μη-σκέψης» έναντι τού συμβάντος είναι ο Μπαντιού και όχι ο Λακάν, κ.λπ. Απάντησα με τη σειρά μου σε ορισμένες από τις αντιρρήσεις τού Ζίζεκ στο δοκίμιο «Badiou without Žižek» που δημοσιεύθηκε το 2005 στο αμερικανικό περιοδικό Polygraph, αρ.17, ειδικό τεύχος αφιερωμένο στη Φιλοσοφία τού Αλαίν Μπαντιού, σελ.223-246.

====

Με λίγα λόγια, το ‘αστόχαστο’ του Αλτουσέρ έγκειται στο ότι υπάρχει ένα ανοίκειο υποκείμενο που προηγείται της χειρονομίας της υποκειμενοποίησης”, γράφει ο Ζίζεκ: “‘Πέραν της υποκειμενοποίησης’ βρίσκεται το τετράγωνο της επιθυμίας, της φαντασίωσης, της έλλειψης στον Άλλο και της ενόρμησης τα οποία πάλλονται γύρω από κάποιο αβάσταχτο πλεόνασμα απόλαυσης.” [22]

====

To [interpellated] «υποκείμενο» του Αλτουσέρ αντιστοιχεί εδώ στην ανάληψη μιας «υποκειμενική θέσης» (subject position), εξ ου και η ορολογική αντιστροφή που επιχειρεί ο Ζίζεκ και η Z. [το «ψυχαναλυτικό» υποκείμενο τής πράξης vs. το υποκείμενο της «υποκειμενοποίησης», η επιλογή του όρου γίνεται για να «διευκρινισθεί» ότι η διαδικασία υποκειμενοποίησης του Μπαντιού ταυτίζεται απόλυτα με την έγκληση του Αλτουσέρ].

Τι έχουμε εδώ; Ενώ ο Μπαντιού στο σημείωμα για Μίλερ «αναποδογύρισε» το αλτουσεριανό σχήμα για να δείξει ότι το υποκείμενο δεν εντοπίζεται πουθενά στη δομή της επανάληψης, ο φωστήρας το ξαναγυρίζει ανάποδα για να μας πει ότι το Μπαντιουϊκό «υποκείμενο» ταυτίζεται με την δομή της επαγωγής (n, n+1). Να τραβάς τα μαλλιά σου.

RDAntonis είπε...

Προτάσεις για μετάφραση:

Σημείωμα για Μίλερ (NN)
Τμήμα για το πείραμα με τους φυλακισμένους (TS).

Θέλεις να πιάσεις κάποια στιγμή το πρώτο και να πιάσω εγώ το δεύτερο;

RDAntonis είπε...

To [interpellated] «υποκείμενο» του Αλτουσέρ αντιστοιχεί εδώ στην ανάληψη μιας «υποκειμενική θέσης» (subject position), εξ ου και η ορολογική αντιστροφή που επιχειρεί ο Ζίζεκ και η Z. [το «ψυχαναλυτικό» υποκείμενο τής πράξης vs. το υποκείμενο της «υποκειμενοποίησης», η επιλογή του όρου γίνεται για να «διευκρινισθεί» ότι η διαδικασία υποκειμενοποίησης του Μπαντιού ταυτίζεται απόλυτα με την έγκληση του Αλτουσέρ].

Πολύ διαφωτιστικό αυτό για την πρόταση Ζούπανσιτς.

rdDcom είπε...

Υπάρχει και ένα άλλο πρόβλημα: είναι προφανές ότι δεν έχουμε 1-1 αντιστοίχηση τού Μπαντιουϊκού συμβάντος με την [υστερική] «πράξη υποκειμενοποίησης» (εδώ κι αν μπλέκουμε τα ορολογικά μας μπούτια) [να σημειωθεί ότι πρόκειται όρους που πρωτοχρησιμοποίησε ο Μπ. και όχι ο Ζίζεκ {δες το κείμενο για το «Εργοστάσιο» που μετέφρασα ήδη - }].

Άρα ο Ζίζεκ επιχειρεί να ιδιοποιηθεί την «πράξη» [υστερική υποκειμενοποίηση] (δίνοντάς της το νόημα τού συμβάντος), για να «δείξει» ότι Μπαντιού, Αλτουσέρ, και λοιποί παραμένουν δέσμιοι της ιδεολογίας.

Θα δακτυλογραφήσω σε λίγο την υποσημείωση από το βιβλίο του Bosteels [δεν είχα μεταφράσει το απόσπασμα] και θα δεις τι εννοώ.

rdDcom είπε...

Bosteels, trajectoire
p. 213, n.122
Une comparaison entre les théories du sujet de Žižek et de Badioy est compliquée par des confusions terminologiques- le premier appelant «sujet» (de manque) et «subjectivation» (comme interpellation) ce que pour le second seraient, respectivement «acte de subjectivation» (hystérique, evanouissant) et «processus subjectif» (consistant, magistral). {-} Tout en invoquant des raison symétriquement inverse, chacun de ces deux auteurs pourrait ainsi accuser l'autre d'en rester au niveau de la pure subectivation!

rdDcom είπε...

To 44 είναι η χαριστική βολή -

RDAntonis είπε...

Ναι, και αυτή η ορολογική διευκρίνιση είναι επίσης ιδιαίτερα χρήσιμη.

rdDcom είπε...

Για Μίλερ, ναι (αφού τελειώσω το τελευταίο σεμινάριο) -

Για τους φυλακισμένους καλό κουράγιο, είναι πολύ δύσκολο, αλλά θα δούμε.

RDAntonis είπε...

Χοντράδα, πολύ μεγάλη χοντράδα εδώ. Για πολύ λιγότερα έκανε σουρωτήρι τον Τζέιμσον ο Άχμαντ στο In Theory.

RDAntonis είπε...

Ναι, το ξέρω. Αλλά θα βοηθήσεις ;-)

rdDcom είπε...

Και για να μην γίνει παρανόηση η Μπαντιουϊκή «υστερική» «acte de subjectivation» (evanouissant) αναφέρεται σε κοινωνικές εξεγέρσεις (rioting), και όχι στην σκηνή της ψυχανάλυσης.

rdDcom είπε...

Δεν είναι τόσο ο «δυτικοκεντρισμός» το πρόβλημα στο σημείο αυτό, όσο το ότι ο τρίτος κόσμος ταυτίζεται με το «βασίλειο» της ιδεολογίας (βλ. ισλαμοφασισμός - θυμάσαι που σου είχα πει για εκείνη την περίεργη παρατήρηση του Toscano που επιχειρηματολογούσε - εναντίον ποιου; - ότι το σκοτεινό υποκείμενο δεν ταυτίζεται με τους μαχητές του Ισλάμ; Και να σημειώσω ότι σε σεμινάριό του ο Μπ. χρησιμοποιεί τον όρο «αντι-αποικιακή» για να περιγράψει την αντίσταση των Αφγανών -

RDAntonis είπε...

Ο "τρίτος κόσμος" παρουσιάζεται ως ο κατεξοχήν χώρος του πειναλέου μεσιανισμού, όπου η φιλοδοξία του καθένα είναι να γίνει suicide bomber. Πρόκειται για ανάλυση επιπέδου ciao, traffic, κλπ.

υστερία: Ναι, είναι το πολιτικό "acting out" στον Μπαντιού.

omadeon είπε...

Σας προσκαλώ να... σπάσετε πλάκα με μία πολύ σοβαρή, αλλά... ΚΑΙ αστεία παράφραση κειμένου του Ζίζεκ, που εκθέτει το φετίχ του Ευρώ
"Welcome to the desert of the EURO, Slavoj Zizek..."
http://omadeon.wordpress.com/2011/01/09/welcome-to-the-desert-of-the-euro/
χαχαχα (κι ο.. Ευρών λάθος αμοιφθήσεται)

RDAntonis είπε...

Πολύ συνοπτικά, και πάνω στη βάση του βίντεο που ετοίμασες (έξοχη προφορά, παρεμπιπτόντως!), γιατί δεν έχω προλάβει να δω το κείμενο αναλυτικότερα θα πω ότι με ψυχαναλυτικούς τουλάχιστον όρους δεν δουλεύει το ερμηνευτικό σχήμα που προτείνεις κατά την άποψή μου.Εξηγώ: στο βασικότερό του επίπεδο, το φετίχ είναι τρόπος αμφίσημης απάρνησης και καταγραφής μιας θεμελιώδους έλλειψης. Στην ανάγνωσή σου, το ευρώ είναι το φετίχ που απαρνείται και συνάμα εγγράφει ως σύμπτωμα την έλλειψη ευρωπαϊκής ενότητας. Θα μπορούσε όμως αρκετά άνετα κάποιος να πει ότι η "ευρωπαϊκή ενότητα" είναι απλώς μια ακόμα φαντασιακή κατασκευή, όχι διαφορετική στη φύση της από αυτή του ευρώ. Είναι δύσκολο να στηρίξει κανείς την υπόθεση ότι η ενότητα αυτή αντιστοιχεί σε κάποιο τραύμα του Πραγματικού, κάποιο εγγενές έλειμμα που καλείται να καλύψει το φετίχ του ευρώ.

Δεν θα πρέπει να ξεχνούμε ότι στο ευρώ, συναντάται η ψυχαναλυτική και η μαρξική ερμηνεία του φετίχ: το χρήμα δεν εξαιρείται από το λεγόμενο φετίχ του εμπορεύματος στο μέτρο που και το χρήμα, σύμφωνα με το Κεφάλαιο είναι εν μέρει εμπόρευμα όπως τα άλλα (με τη διαφορά ότι είναι επίσης το γενικό μέτρο υπολογισμού της αξίας των εμπορευμάτων). Ο τσιγκούνης, ο άνθρωπος που μαζεύει το χρήμα αντί να το επενδύει, είναι ένας φετιχιστής του χρήματος. Κατά την άποψή μου, το φετίχ του ευρώ δεν διαφέρει επί της ουσίας από το φετίχ της "πολιτιστικής κληρονομιάς": είναι, τρόπον τινά, το τελικό σημείο στο οποίο ανάγεται κάθε μορφή υποστασιοποίησης του "ευρωπαϊκού πνεύματος", μιας και κάθε τέτοια μορφή πραγμοποιεί το πνεύμα ως εμπόρευμα, ανταλλάξιμο σύμβολο στην αγορά. Το φετίχ του ευρώ συμβολοποιεί την πλήρη απορρόφηση του "διεθνισμού" αφηρημένου/ιδεαλιστικού τύπου από την λογική της "ελεύθερης αγοράς", δηλαδή της υποταγής όλου του ευρωπαϊκού χώρου στις κεφαλαιοκρατικές σχέσεις. Αυτή θα ήταν η δική μου προσέγγιση, όχι αυτή που θα εστίαζε σε κάποιο κατεσταλμένο ή αποκρυμμένο της έλλειψης ενότητας.

omadeon είπε...

Εξοχη κριτική Αντώνη! Πράγματι, δεν έλαβα υπ' όψη το ότι ΚΑΙ η "Ευρωπαϊκή Ιδέα" (ή "Ενότητα") αποτελεί άλλη μια φαντασιακή κατασκευή, ίσως επειδή είχα στο νου μου την συγκεκριμένη "αριστερή αλληλεγγύη που λείπει" - κι αυτό... πονάει, ίσως τόσο ώστε να αποτελεί "τραύμα" κατά κάποιον τρόπο, ειδικά για... ευρω-αριστερούς ! :) (μεταξύ αστείου και σοβαρού για τα... πονεμένα αυτά παιδιά -χεχε)
Ομως -σοβαρά τώρα- αυτό που εξήγησες στο τέλος με οδηγεί (ίσως ερασιτεχνικά) να υποθέσω πως το ευρώ, ΣΑΝ συμβολοποίηση της απορρόφησης από τον καπιταλισμό, να αποτελεί το ακριβώς αντίθετο αυτού που ΥΠΟΤΙΘΕΤΑΙ πως εκπροσωπεί, δηλαδή μια "δημοκρατική Ευρώπη των λαών με δικαιώματα και αρχές", κλπ. κλπ.
Και στο βαθμό που η επιθυμία για αλληλεγγύη και δικαιώματα αποτελεί πηγαία (νομίζω) ανθρώπινη τάση και ανάγκη, η έλλειψη ικανοποίησης αυτής ακριβώς της ανάγκης δικαιολογεί και την ερμηνεία του Ευρώ σαν φετίχ - συμβόλου για ΑΥΤΗ την έλλειψη ακριβώς. Νιώθω σαν... φοιτητής δωρεάν σεμιναρίου που ΙΣΩΣ άρχισε, δειλά - δειλά να καταλαβαίνει το θέμα! χεχε