Κυριακή, 2 Ιανουαρίου 2011

Σύντομο σημείωμα για τις φωτογραφίες απ' το Ντιτρόιτ

Οι φωτογραφίες από τα ερειπωμένα δημόσια κτίρια του Ντιτρόιτ --βιβλιοθήκες, σταθμοί τραίνων, αστυνομικοί σταθμοί, θέατρα, αίθουσες χορού-- απεικονίζουν ερείπια που έρχονται απ' το μέλλον: ένα μέλλον εφικτό, σε παγκόσμια κλίμακα. Αν στη διάσημη ερμηνεία του πίνακα του Κλέε απ΄τον Βάλτερ Μπένγιαμιν το παρελθόν είναι η σώρευση ερειπίων στα πόδια ενός αγγέλου που κινείται αβοήθητος προς ένα μέλλον το οποίο δεν μπορεί να δει, εδώ τα ερείπια δεν παραπέμπουν απλώς σ' αυτό που ήδη έγινε αλλά σ' αυτό που έρχεται αν τα πράγματα συνεχίσουν όπως έχουν. Υπ' αυτή την έννοια, είμαστε όλοι --στην Αθήνα, το Παρίσι, το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη-- δυνητικά απ' το Ντιτρόιτ. Ζούμε σε ένα παρόν χωρίς μέλλον, ή ακριβέστερα, σε ένα παρόν του οποίο το μέλλον είναι ήδη παρελθόν.

Από την άλλη πλευρά, οι εικόνες αυτές αποκαλύπτουν το βαθύ ψέμμα στην καρδιά της αλήθειας και την αλήθεια στην καρδιά του ψέμματος της βιομηχανίας του θεάματος: από το Κινγκ Κογκ και μετά, η βιομηχανία αυτή εμμένει να φαντάζεται το υπερμοντέρνο τοπίο της καπιταλιστικής πόλης ως τοπίο κρυφά παραδομένο στον μελλοντικό όλεθρο, ιδανικό πεδίο εκδίπλωσης μιας καταστροφής που έρχεται: οι καπιταλιστικές πόλεις είναι βιομηχανίες όπου παράγονται επερχόμενα ερείπια, ανθρώπινα, αρχιτεκτονικά, οικολογικά. Αυτή είναι η αλήθεια που ενοικεί και στις πιο εξαθλιωμένες εκδοχές μαζικής κουλτούρας.  Ποιο είναι το ψέμμα στην καρδιά αυτής της αλήθειας; Το γεγονός ότι η επερχόμενη καταστροφή δεν απεικονίζεται ποτέ με το πρόσωπό της, δεν έχει ποτέ την μορφή που της αρμόζει. Ο κινηματογράφος τη φαντάζεται πάντοτε ως συνέπεια εξωγενών, α-κοινωνικών αιτιών:  της επιδρομής τεράτων ή εξωγήινων, της πτώσης κομητών, της εξάπλωσης ιών, κοκ. Στις φωτογραφίες, η αστική καταστροφή αποκαλύπτεται κατ' αντιπαράθεση ως απόλυτα τετριμμένη: ως προϊόν εγκατάλειψης και εσωτερικής προδοσίας. Δημόσιοι χώροι που αφήνονται απ' το ίδιο το δημόσιο να σαπίσουν σαν τεράστια κουφάρια, κράτος που αυτοσαμποτάρεται σε ό,τι αφορά την ευθύνη του στην κοινωνική μέριμνα, κοινωνία που αποσύρεται από τον εαυτό της, αφήνοντας πίσω της μόνο το άδειο κέλυφος απαρχαιωμένων αστικών φιλοδοξιών.

Ανάμεσα στην κινηματογραφική μυθοπλασία και το φωτογραφικό ντοκουμέντο, το σημείο κριτικής τομής: για να παραφράσουμε τα λόγια του Τζέιμσον, είναι ευκολότερο σ' αυτό το ιστορικό σημείο να φανταστούμε την καταστροφή ολόκληρου του πλανήτη, μια πλανητική Πομπηία, παρά την ύπαρξη της κοινωνικής δυνατότητας για αναστύλωση μίας και μόνο ξεπερασμένης κεφαλαιοκρατικής περιπέτειας. Και είναι ευκολότερο, ίσως για αυτόν ακριβώς τον λόγο, να εμπιστευτούμε την πιο εξωφρενική μυθοπλασία για το μέλλον από ότι είναι να ατενίσουμε την πιο ρεαλιστική τεκμηρίωση του παρόντος. 

7 σχόλια:

real name είπε...

"...Και είναι ευκολότερο, ίσως για αυτόν ακριβώς τον λόγο, να εμπιστευτούμε την πιο εξωφρενική μυθοπλασία για το μέλλον από ότι είναι να ατενίσουμε την πιο ρεαλιστική τεκμηρίωση του παρόντος. .."

νέες επιθυμίες θα αναδειχθούν από το 2011 και μετά...άντε με τις ίδιες και τις ίδιες...

RDAntonis είπε...

Δεν νομίζω ότι υπάρχουν νέες επιθυμίες. Υπάρχει βέβαια επιθυμία για το νέο. Και ίσως νέος τρόπος να επιθυμείς αυτό που επιθυμούσαν άλλοι στο παρελθόν.

Stef είπε...

έχεις περιγράψει τον άνθρωπο με περιεχόμενο ως κάποιον που αν τον αδειάσεις θα μείνει μόνο το τοίχωμα του κουτιού. αυτό που δεν έχει τεθεί επι τάπητος - και είναι και η τελετουργία του αδιάσματος του ανθρώπου με περιεχόμενο - είναι ο άλλος άνθρωπος, αυτός που έρχεται και τον γυρνάει ανάποδα, αυτός που αν του σκίσεις το περιτύλιγμα μένει γυμνός. το πρωτοφανές έγκειται στη βία που εξουσιοδοτείται το δεύτερο είδος να φέρει εναντίων της πρώτης περίπτωσης. πλεόνασμα βίας που υπονοείται πως συσσωρεύτηκε στην επιλογή μη βίας κατά την συγκομιδή του περιεχομένου του και εδράζει (εξώφθαλμα υποτίθεται) προβληματικά 'exformative' επίστρωση του κουτιού.

Stef είπε...

* στην

RDAntonis είπε...

Νομίζω πως παρανόησες. Το αντίθετο του "ανθρώπου με περιεχόμενο" δεν είναι ο άνθρωπος με περιτύλιγμα. Ο άνθρωπος με περιεχόμενο είναι ακριβώς αυτός για τον οποίο το περιεχόμενο είναι, σε τελική ανάλυση, περιτύλιγμα. Το αντίθετο του "ανθρώπου με περιεχόμενο" είναι ο άνθρωπος στον οποίο δεν ξεχωρίζει το περιεχόμενο από το είναι, ο άνθρωπος που δεν "περιέχει" κάτι (γνώσεις, γούστο, εκλέπτυνση, χιούμορ, κλπ), αλλά είναι κάτι. Μιλώ για ανθρώπους που δεν μπορείς να αδειάσεις γιατί έχουν απορροφήσει κάτι με το είναι τους. Όταν τέτοιοι άνθρωποι συναντούν "ανθρώπους με περιεχόμενο", δεν επιδιώκουν να τους γυρίσουν ανάποδα και να τους αδειάσουν. Αυτό που το κάνει αυτό είναι η ίδια η παρουσία τους, το γεγονός ότι ενσαρκώνουν κάτι που για τους άλλους είναι απλώς feature, "πλεονέκτημα", qualification, κλπ.

RDAntonis είπε...

Κείμενο του exiled in berlin που αποκρίνεται στο πιο πάνω: http://exiledinberlin.wordpress.com/2011/01/03/detroit-ruins/

exiled είπε...

Νόμιζα ότι θα εμφανιστεί απευθείας στην αντιδράσεις. Ευχαριστώ για την παραπομπή.