Δευτέρα, 10 Ιανουαρίου 2011

Μερικά λόγια για τον Σλαβόι Ζίζεκ και την αριστερή δημόσια σφαίρα εν Ελλάδι

Με δεδομένα τα κριτήρια της μηντιακής ιεράρχησης της σπουδαιότητας δημόσιων γεγονότων (σύμφωνα με τα οποία μια κοινή συναυλία Βίσση-Βανδή θα αποτελούσε περίπου κοσμοϊστορικό γεγονός), η επίσκεψη του Σλαβόι Ζίζεκ στην Αθήνα απετέλεσε κάτι σαν μικρής κλίμακας σεισμό, κάτι ανάλογο με το συνέδριο για την κομμουνιστική ιδέα στο Μπέρκμπεκ -- εκδήλωση στην οποία ενεπλάκη σε οργανωτικό ρόλο ο Κώστας Δουζίνας και σε εκτελεστικό ο ίδιος ο Ζίζεκ, αμφότεροι εμπλεκόμενοι και τώρα. Το αμφιθέατρο του Πολυτεχνείου ήταν κατάμεστο, και η ομιλία κατεγράφη σε βίντεο, σε φωτογραφίες, και σε μια σειρά από δημοσιεύσεις σε εφημερίδες, ένθετα και ιστολόγια. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να αμφισβητήσουμε το προφανές: οι Έλληνες αγαπούν τον Σλαβόι Ζίζεκ, και τον αγαπούν γιατί συνδυάζει στοιχεία τα οποία τους είναι πολιτισμικά οικεία και τα οποία βρίσκουν άκρως ελκυστικά: ανεκδοτολογία, προκλητική αίσθηση χιούμορ, ικανότητα "μετάφρασης" ιδεών με απλά λόγια, χαρισματική αύρα, ελαφρώς κωμική προφορά και σκηνική παρουσία που αντιπαρέρχεται την παραδοσιακή εγχώρια αλλεργία στον "διανοουμενισμό."

Όλα καλά καμωμένα εφόσον το ζητούμενο της υπόθεσης είναι η συναισθηματική αποφόρτιση μιας έντονα δοκιμαζόμενης χώρας από τις πιέσεις της κρίσης, η συναίσθηση ότι "είμαστε σημαντικοί" στα διεθνή μάτια, η εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση ενός σταρ. Έχοντας παρακολουθήσει τον Ζίζεκ παλαιότερα, ομολογώ ότι δεν γνωρίζω κανέναν ακαδημαϊκό με μεγαλύτερο entertainment value, και αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να προσμετράται εναντίον του: πάρα πολλοί ακαδημαϊκοί είναι πράγματι αφόρητα ανούσιοι και βαρετοί και όχι απλώς "σοβαροί", όπως θα ήθελαν να παρουσιάζονται.

Όμως, αν το ζητούμενο ήταν διαφορετικό, αν δηλαδή η επίσκεψη και ομιλία Ζίζεκ αναμενόταν να ρίξει φως σε ακανθώδη και πιεστικά ζητήματα, αν αναμενόταν να παράσχει θεωρητικές βάσεις για επίπονα επείγουσες πρακτικές αναζητήσεις, αναρωτιέμαι τι ακριβώς θεωρούν ότι εισέπραξαν όσοι τον παρακολούθησαν ή διάβασαν την ομιλία του. Σε ό,τι με αφορά, άντεξα για περίπου 52 λεπτά ακατάσχετης φλυαρίας το θέμα της οποίας ήταν αδύνατο να εντοπίσω: αντί για ομιλία περί "Ευρώπης, κρίσης και κομμουνισμού", άκουσα μια συρραφή από παλιότερα τσιτάτα, χαρακτηριστικές και χρονίζουσες ζιζεκικές εμμονές (φονταμενταλισμός, παγκοσμιοποίηση, σεξουαλικότητα, καταναλωτισμός), ανέκδοτα, φιλοφρονήσεις και παρενθέσεις επί παρενθέσεων. Προς το παρόν, δεν έχω διαβάσει κάτι σε όσα μέσα παρουσίασαν την ομιλία το οποίο να εξηγεί τι ακριβώς ήταν καίριο ή χρήσιμο σε αυτό το συνονθύλευμα. Αυτό το οποίο μάλλον βλέπω είναι μια παθητική αποδοχή της σημαντικότητας των λεχθέντων ενός ανθρώπου στη βάση ότι είναι ο ίδιος σημαντικός -- στάση της οποίας τη λογική αδυνατώ να παρακολουθήσω. Όλοι μας, όσο εμβριθείς και αν είμαστε, είμαστε επίσης ικανοί για το τετριμμένο και αδιάφορο, και η αξία της έλλογης κριτικής υποδοχής συνίσταται, ανάμεσα σε άλλα, στην ικανότητά της να διακρίνει τις στιγμές κατά τις οποίες κάποιος παράγει σημαίνοντα λόγο και αυτές κατά τις οποίες αποτυγχάνει ή δεν προσπαθεί καν να το κάνει.

Είναι σε όλους γνωστό ότι ο Ζίζεκ είναι παγκοσμίως αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, ότι το είδος της δουλειάς του πολώνει το αναγνωστικό του κοινό σε φανατικούς υποστηρικτές και εξίσου φανατικούς πολέμιους, κλπ. Ως εδώ, τίποτε καινούργιο ή μοναδικό: το ίδιο ισχύει για τον Μπαντιού, ή παλιότερα για τον Ντεριντά ή τον Σαρτρ ή τον Χάιντεγκερ. Σπάνια όμως συμβαίνει η διχογνωμία αυτή να είναι ήδη η δεσπόζουσα υποκειμενική στόχευση του ίδιου του στοχαστή: δεν υπάρχει τίποτε που να λατρεύει περισσότερο ο Ζίζεκ από το σκάνδαλο γύρω από το πρόσωπό του, από το να προκαλεί ακραίες αντιδράσεις. Η θεωρητική του άλλωστε συγκρότηση (εννοώ την ψυχανάλυση) του επιτρέπει να παίζει ατέρμονα με την διαλεκτική του πρόδηλου και του απωθημένου, να αντλεί δηλαδή ναρκισιστική ικανοποίηση από κάθε απόρριψη (που δεν μπορεί παρά να δηλώνει κατεσταλμένη λατρεία) και αγωνία από κάθε αποδοχή (που δεν μπορεί παρά να είναι ένας συμβολικός ευνουχισμός μέσω της οικειοποίησης). Αυτό το οποίο ο ίδιος μοιάζει να θέλει πάσει θυσία να αποφύγει είναι η μέση οδός: ούτε οργισμένη απόρριψη, ούτε λατρευτική θεοποίηση αλλά ψυχρή, συναισθηματικά αποστασιοποιημένη αποτίμηση. 

Υπάρχει ένας τρόμος στο έργο του Ζίζεκ απέναντι σε αυτή την ερμηνευτική δυνατότητα: την δυνατότητα κάποιου να παρακάμψει την ατέρμονη θεατρικότητα που υπαγορεύουν οι αντιφάσεις, οι ανατροπές, οι διαρκείς αρνήσεις των αρνήσεων, οι ασκήσεις συνηγορίας του διαβόλου (Ταλιμπάν, Πάπας, Ραντ, καπιταλισμός, Χίτλερ) και να αναρωτηθεί για την ουσία ενός βιβλίου του ή του συνόλου του έργου του --για το τι αξίζει κανείς να κρατήσει από αυτό, και για το τι δεν είναι παρά εφήμερο ή επιφανειακό. Ο Ζίζεκ θα ήθελε να διατηρήσει εφ όρου ζωής μια παράδοξη τοπολογία σύμφωνα με την οποία τίποτε στο έργο του δεν θα μπορούσε να αναδειχθεί ουσιώδες χωρίς να ντύνεται πρώτα με το ένδυμα του γελοίου ή ανόητου, και τίποτε δεν θα μπορούσε να κριθεί γελοίο ή ανόητο χωρίς να μας απειλεί με την προοπτική να κρύβει μέσα του κάτι εμβριθές και αποκαλυπτικό. Αυτό που θα ήθελε οπωσδήποτε να αποφύγει αυτό το έργο είναι η εκχώρηση στον αναγνώστη του δικαιώματος να διαχωρίσει το μεν από το δε, σαν από φόβο ότι εάν προκύψει ένας τέτοιος διαχωρισμός θα γίνει επίσης εφικτό να μπουν τα πράγματα σε αποτιμητική ζυγαριά: "χίλιες φορές η σύγχυση, η αμφιταλάντευση και η διχογνωμία γύρω από το τι ακριβώς λέω", μοιάζει να κραυγάζει η όλη του συγγραφική και ρητορική πρακτική, "παρά η απλή παραχώρηση της δυνατότητας στον άλλο να ξεχωρίσει την ήρα από το στάρι σε ό,τι με αφορά".

Σέβομαι την υπαρξιακή αγωνία που εκφράζει τούτη η στάση· στην πραγματικότητα, η προφάνειά της είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο συμπαθώ τον Ζίζεκ, που δεν διστάζει ποτέ να δείχνει πόσο ευάλωτος και γυμνός αισθάνεται πίσω από όλο τον ορυμαγδό που συντηρεί ο ίδιος. Υπάρχει μια κρυφή ταπεινοφροσύνη στην ατέρμονη πόζα του --στον βαθμό που η πόζα αυτή είναι τόσο γκροτέσκα εξόφθαλμη-- όπως υπάρχει και μια κρυφή έπαρση σ' αυτή την ταπεινοφροσύνη --στον βαθμό που ο Ζίζεκ αντλεί μια δεύτερου βαθμού ναρκισιστική ευχαρίστηση ακριβώς από το πρόδηλα γελοίο του ναρκισισμού του. Την ίδια όμως στιγμή, δικαιούμαι --όπως ο καθένας-- να έχω τις δικές μου προτεραιότητες και τις δικές μου απαιτήσεις από έναν παγκόσμιας φήμης διανοούμενο σε καιρούς μαζικής καταπίεσης και δυστυχίας. Και σ' αυτό το σημείο, δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ για τις απαιτήσεις το τρίπτυχου Αυγή, Ενθέματα, και Red Notebook που ανέβασαν την κάτωθι συνέντευξη: τις απαιτήσεις τους από τον εαυτό τους ως μέσων διάδοσης του αριστερού θεωρητικού λόγου, τις απαιτήσεις τους από τον Ζίζεκ, τις απαιτήσεις τους σε ό,τι αφορά το τι θεωρούν ότι αξίζουν να διαβάζουν οι αναγνώστες τους. Αντιγράφω μόνο το πρώτο τμήμα όπως δημοσιεύεται στο Red Notebook:

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλώς ένα όργανο του ΔΝΤ
Σλάβοϊ Ζίζεκ: Κάποια κομμάτια της Αριστεράς έχουν υποκύψει στον πειρασμό να θεωρήσουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι απλώς ένα όργανο του ΔΝΤ. Έτσι, το μόνο που τους απομένει να προτείνουν είναι: «Αποχώρηση, Αποσύνδεση από την Ε.Ε., επανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας κ.ο.κ.». Θεωρώ ότι αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη ατραπός. Όχι μόνο για τον προφανή πολιτικό λόγο ότι θα μείνουμε μόνοι μας, αλλά και γιατί το πολιτικό επίδικο της νέας ρατσιστικής αντιμεταναστευτικής πολιτικής είναι, εν τέλει, αντιευρωπαϊκό.
Κατά τη γνώμη μου, το πρόβλημα είναι το εξής: μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ, για μια δεκαετία, μπόρεσαν να διατηρήσουν τον τίτλο του «παγκόσμιου ηγέτη» –της παγκόσμιας αστυνομικής αρχής–, ενώ τώρα βρισκόμαστε στο τέλος της κυριαρχίας τους. Αλήθεια, τι σόι ηγέτες του κόσμου είναι, αν δεν μπορούν να επιβληθούν ούτε καν σε μια μικρή εξαθλιωμένη χώρα, όπως το Αφγανιστάν; Και δεν τολμούν ν’ αγγίξουν ούτε τη Βόρεια Κορέα! Θεωρώ, λοιπόν, ότι μπορούμε να πούμε ότι διαμορφώνεται ένας πολυ-κεντρικός κόσμος. Ήδη διαμορφώνονται συνασπισμοί κρατών.
Αυτό που με θλίβει είναι ότι διακρίνω μια απογοήτευση – αν εξαιρέσουμε το λατινοαμερικάνικο λαϊκιστικό μοντέλο, το οποίο ουσιαστικά δεν έχει παγκόσμια προοπτική, αφού είναι μη εξαγώγιμο. Νομίζω ότι η άποψή μου απέχει παρασάγγας από την έλξη που νιώθουν πολλοί ευρωπαίοι διανοούμενοι για τον Τσάβες. Εμείς οι διανοούμενοι εξιδανικεύουμε την επανάσταση. Θεωρώ ωστόσο ότι το λατινοαμερικάνικο λαϊκιστικό μοντέλο δεν έχει στην πραγματικότητα καμία ελπίδα, μπορεί να έχει μόνο βραχυπρόθεσμη εφαρμογή. Πριν τρία χρόνια, αν τολμούσατε να πείτε κάτι στον φίλο σας τον Όσκαρ Λαφοντέν εναντίον του Τσάβες, θα σας έκοβε τ’ αρχίδια. Τώρα απλώς μουρμουράει…
Υπάρχουν, λοιπόν, δυο ανταγωνιστικά μοντέλα σε όλο τον πλανήτη: το αγγλοσαξονικό φιλελεύθερο μοντέλο, και αυτό που ευγενικά αποκαλείται καπιταλισμός με ασιατικές αξίες, το οποίο είναι απολυταρχικό. Για να μην πολυλογώ, το ζήτημα είναι ότι δεν θα μου άρεσε να ζω σ’ έναν κόσμο όπου τα δύο αυτά μοντέλα είναι η μόνη επιλογή.
Η απογοήτευση, λοιπόν, για μένα, πηγάζει από την Ευρώπη που ανέφερα προηγουμένως – αυτή την Ευρώπη των ειδικών που συντάσσουν πολυσέλιδα Συντάγματα των 300 σελίδων, τα οποία αργότερα παραδέχονται ότι δεν τα διάβασαν ποτέ. Νομίζω ότι η μάχη συνεχίζεται, το παιχνίδι δεν έχει κριθεί ακόμα: ακόμα και αν την ορίζουμε με όρους αρνητικούς και όχι καταφατικούς, το διακύβευμα είναι η ύπαρξη της Ευρώπης ως μιας οντότητας που δεν είναι ούτε αυτοκρατορική ούτε φιλελεύθερη.
Αναρωτιέμαι αν μόνο εγώ βλέπω τον εκπληκτικό βαθμό ασυναρτησίας στα πιο πάνω. Οι θεματικοί πυρήνες των παραγράφων είναι εντελώς ανακόλουθοι: ενώ η πρώτη παράγραφος κλείνει με το επιχείρημα ότι "το πολιτικό επίδικο της νέας ρατσιστικής αντιμεταναστευτικής πολιτικής είναι, εν τέλει, αντιευρωπαϊκό", η επόμενη όχι απλώς δεν θεμελιώνει το επιχείρημα, αλλά δεν αναφέρεται ούτε στην (αντι)μεταναστευτική πολιτική ούτε στην Ευρώπη αλλά στην παρακμή της αμερικανικής αυτοκρατορίας που δεν μπορεί καν να επιβληθεί στο Αφγανιστάν. Η όποια σχέση ανάμεσα στις προτάσεις αποσύνδεσης από την ΕΕ και την κατάσταση της αμερικανικής γεωπολιτικής αφήνεται στην φαντασία του αναγνώστη. Έχοντας περάσει αστραπιαία από τα πολύπλοκα ζητήματα της ευρωπαϊκής κρίσης, της μεταναστευτικής πολιτικής, και των αριστερών προτάσεων για αποσύνδεση στην αμερικανική ήπειρο, ο Ζίζεκ κατόπιν κατεβαίνει νότια, σαν σε χάρτη, προς Βενεζουέλα, για να αποφανθεί ότι "το λατινοαμερικάνικο λαϊκιστικό μοντέλο δεν έχει στην πραγματικότητα καμία ελπίδα" (για ποιόν; για τους Λατινοαμερικάνους; για τους Ευρωπαίους; για τον Ζίζεκ;), και πάλι βέβαια χωρίς την παραμικρή αιτιολόγηση για την απόφανση. Συνέπεια των παραπάνω νεφελωδών συλλογισμών (;) είναι ότι "υπάρχουν [...] δυο ανταγωνιστικά μοντέλα σε όλο τον πλανήτη: το αγγλοσαξονικό φιλελεύθερο μοντέλο, και αυτό που ευγενικά αποκαλείται καπιταλισμός με ασιατικές αξίες" (αλλά τι σχέση έχει το "φιλελεύθερο μοντέλο" με την παρακμή της αμερικανικής αυτοκρατορίας και ο καπιταλισμός με ασιατικές αξίες με τη Βενεζουέλα, θεματικά κέντρα των αμέσων προηγούμενων παραγράφων;) 

Η τελευταία παράγραφος μας επιστρέφει στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ο οποία έχει παραμείνει μια απόλυτη αφαίρεση, για να περάσει από μια παρατήρηση για πολυσέλιδα συντάγματα που κανείς δεν διαβάζει στο όραμα "της Ευρώπης ως οντότητας που δεν είναι ούτε αυτοκρατορική ούτε φιλελεύθερη" (αν και ο Kojin Karatani έχει δείξει ότι δεν υπάρχει τρίτη τροπικότητα στην ιστορική διάρθρωση του καπιταλισμού, και αν και πουθενά δεν προκύπτει από τα λεγόμενα Ζίζεκ πώς θα δημιουργηθεί η δυνατότητα μιας τέτοιας τροπικότητας χωρίς την ήττα, σε παγκόσμιο επίπεδο, του καπιταλισμού). Αυτό το ακατανόητο συνονθύλευμα τιτλοφορείται βαρύγδουπα "Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλώς ένα όργανο του ΔΝΤ" από τους συντάκτες της συνέντευξης. Και όσοι τυχόν εκφράσουν κάποια αντίρρηση σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία των παραπάνω ως αποδεικτικών στοιχείων μιας τέτοιας πρότασης αποκαλούνται υποτιμητικά "φιλόσοφοι της μπλογκόσφαιρας" (de nos fabula narratur), έτσι, προληπτικά, για να μην χαλάσουν την μανέστρα που κάποιοι θέλουν να σερβίρουν, θεωρώντας προφανώς ότι ο  "ακαδημαϊκός ποπ σταρ" εκ Σλοβενίας τους παρέχει επαρκή θεωρητική κάλυψη. 

Και κάπου εδώ σταματάει η ανεκτικότητα που επιβάλλει ο σεβασμός σε όσα έχει προσπαθήσει, όσο αντιφατικά, να προσφέρει ο Σλοβένος και αρχίζει η απορία για το γιατί κάποιοι, οικειοποιούμενοι μάλιστα τη βαριά κληρονομιά της αδυσώπητα (αυτο)κριτικής σκέψης με την οποία μας επιφορτίζει η λέξη "αριστερά", αρέσκονται τόσο να πουλούν θλιβερά φύκια για μεταξωτές κορδέλλες.

48 σχόλια:

Susan είπε...

Ας είναι. Για κάποιους άλλους "στην Αθήνα, μάλλον για ένα πνευμα μπορουμε να μιλήσουμε παρά για συγκεκριμμένες προτασεις."

Πλήρης σύγχυση

RDAntonis είπε...

Εξήγησε αν θέλεις λίγο το παραπάνω γιατί δεν κατανόησα καθόλου τι θέλεις να πεις.

Susan είπε...

Σορρυ ήταν λόγια του ΛΛΣ για τη γονιμότητα που βλέπει στον Ζίζεκ

enescu είπε...

Πριν πούμε τίποτα επί του θέματος πρέπει να σημειωθεί ότι η ίδια η αποτύπωση της ομιλίας του Ζιζεκ σε γραπτο λόγο είναι προβληματική και μέτρια. Εδω ειναι το βίντεο : http://www.rednotebook.gr/details.php?id=1383

RDAntonis είπε...

Όπως γράφω στην ανάρτηση, ΕΙΔΑ την ομιλία σε βίντεο επί 50 κάτι λεπτά, όντας επαγγελματικά καταρτισμένος στη γλώσσα ομιλίας και στο έργο του Ζίζεκ και δεν κατάφερα να καταλάβω ποιο ήταν το θέμα της και πώς σχετιζόταν με τον τίτλο. Αυτό δεν ήταν ζήτημα μετάφρασης ή αποτύπωσης από άλλο.

Το απόσπασμα που παρέθεσα ΔΕΝ ήταν από την ομιλία αλλά από συνέντευξη που παραχώρησε. Τώρα, στις συνεντεύξεις υπάρχουν πολλά ελαφρυντικά κανονικά, που έχουν να κάνουν με την ροή του προφορικού λόγου.

Όμως:

α) η ομιλία δεν είχε μεγαλύτερη συνοχή από ότι η συνέντευξη
β) Έχεις ευθύνη όταν παίρνεις συνεντεύξεις να προετοιμάζεσαι ανάλογα και όχι να αφήνεις τον συνομιλητή σου να βόσκει όπου να 'ναι. Εδώ, όχι μόνο δεν έγινε προσπάθεια να συγκρατηθεί ο Ζίζεκ από το "πλίνοι κέραμοι ατάκτως εριμμένοι", αλλά είναι προφανής και η ιδεολογική εκμετάλλευση αποσπασμάτων από αυτή την ανερμάτιστη κουβέντα, ωσάν να αποδεικνύεται κάτι για το πολιτικά εχέφρον του αριστερού ευρωπαϊσμού με τον πιο περίτρανο τρόπο.

Αυτά θίγω στο πιο πάνω.

rdDcom είπε...

Πριν πούμε ποιοι τίποτε και επί ποιου θέματος απ'όλα ;
--
Και γιατί μας στέλνεις στο βίντεο, προς εμπέδωση; Εφόσον, υποθέτω, η επανάληψη είναι μήτηρ πάσας μαλακίας; -

====
«Όχι μόνο για τον προφανή πολιτικό λόγο ότι θα μείνουμε μόνοι μας, αλλά και γιατί το πολιτικό επίδικο της νέας ρατσιστικής αντιμεταναστευτικής πολιτικής είναι, εν τέλει, αντιευρωπαϊκό.»

Πρέπει να αναγνωρίσουμε «επιτέλους» ότι το ο φόβος να μείνουμε τελικά μόνοι μας (μουσικό background, all alone we are, with Tim Yuro και την Τζένη Καρέζη) είναι «προφανής» πολιτικός λόγος για να συνενωθούμε α λα γιουρο[λε]πεέν.

Σοβαρότερα τώρα, το δεύτερο σκέλος της φράσης είναι εντελώς άστοχο, εκτός κι αν εννοούσε [μέσω της ψυχαναλυτικής αρνήσεως] το αντίθετο:

«αλλά και γιατί το πολιτικό επίδικο της νέας ρατσιστικής αντιμεταναστευτικής πολιτικής είναι, εν τέλει, ακραιφνώς ευρωπαϊκό»

rdDcom είπε...

Μάλλον αναφέρεται στο κλιπ της συνέντευξης (απόσπασμα από την οποία που επεξεργάστηκε ο Ομαδεόν) - Ελπίζω να ξέρουν οι editors του Notebook τι θραύση θα έκανε ο τίτλος «Η Ευρώπη δεν είναι μόνο ΔΝΤ» σε γυμνάσια ανά τη επικράτεια ;- )

enescu είπε...

Μα αυτή (στο βίντεο) ΕΙΝΑΙ η συνέντευξη,η αυθεντική. Το κείμενο της συνέντευξης ειναι ένα κοψε-ράψε των δημοσιογράφων των προφορικών του απαντήσεων-δεν πιστεύω να υπήρξε συμπληρωματική συνέντευξη! Αν χάνω κάτι,παρακαλώ να μου εξηγήσεις.
Θίγεις και αυτό αλλά θίγεις και αυτά που λέει ο Ζίζεκ. Στο σημείο π.χ.που μιλάει για "την ΕΕ ως οργανο του ΔΝΤ" προφανώς υπερβάλλει και φαίνεται από τον τόνο της φωνής του.
Και μάλιστα κρίνεις τη δομή μιας παραγράφου που δεν έχει γράψει ο ίδιος -σε ένα σημείο η κοπελα τον ρωτάει για τη Λατινική Αμερική και αρχίζει το "ευαγγέλιο".
Επίσης να προσθεθεί τις απόψεις σου πως είναι δυσκολο να αναλύσεις διεξοδικά και με αυστηρή συλλογιστική πορεία σε μια συνεντευξη.Αυτό γίνεται κυρίως είτε σε ένα βιβλίο είτε εαν υπάρξει διευκρινιστική ερώτηση από το δημοσιογράφο.
Αλήθεια, στην εκδήλωση του Α.Β. υπήρξαν ερωτήσεις,και αν ναι του είπες αυτά που θέτεις εδώ;

RDAntonis είπε...

Από την ίδια συνέντευξη, περί Μπαντιού:

Σλ. Ζίζεκ: Ωστόσο, το παράδοξο είναι ότι διαρκώς τοποθετείται. Αν ανατρέξετε στη Monde του 1978 ή 1979, όταν το Βιετνάμ εισέβαλε στην Καμπότζη έγραψε μια υποστηρικτική επιστολή για τους Κόκκινους Χμερ και τον Πολ Ποτ. Γιατί γι’ αυτόν ο Πολ Ποτ εφάρμοζε μια πολιτική καθαρής και πλήρους παρουσίας κ.ο.κ. Όταν εξέδωσε την Κομμουνιστική υπόθεση σοκαρίστηκα. Είναι σήμερα ξεκάθαρο ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου του «Μεγάλου άλματος προς τα εμπρός», 35 εκατομμύρια άνθρωποι βρήκαν τον θάνατο. Εκείνο που με σόκαρε είναι ότι αυτό δεν συνέβη, όπως πιστεύαμε, επειδή υπήρχε σύγχυση ή χάος. Η σοδειά ήταν εξαιρετική και ο Μάο είπε «έχουμε αρκετό φαγητό, ας εξάγουμε και στη Σοβιετική Ένωση, για να αποκτήσουμε όπλα». Ο Μπαντιού μου επιτέθηκε, ότι αν τα αναφέρουμε όλα αυτά θα εξυπηρετούσαμε τα συμφέροντα των εχθρών και της «πολιτικής των ανθρώπινων δικαιωμάτων». Θεέ μου, αν το καθεστώς δολοφονεί συνειδητά 35 εκατομμύρια ανθρώπους, πρέπει να το πούμε!
Ο Μπαντιού βέβαια έχει κάνει καταπληκτικά πράγματα, είναι απίστευτα ειλικρινής. Η γυναίκα του ήταν γιατρός και ασχολείται με οροθετικές μητέρες. Όταν πέθανε μια από αυτές, αφήνοντας πίσω της ένα μικρό παιδί, το οποίο έπρεπε ν’ απελαθεί, εκείνοι το υιοθέτησαν. Ο Μπαντιού ακόμα και τώρα, που ο μικρός έχει προβλήματα με την αστυνομία, ασχολείται συνέχεια μαζί του. Είναι εύκολο να υπερασπίζεται κανείς τους μετανάστες, αλλά ο Μπαντιού περνάει ώρες ολόκληρες με τους «Sans Papiers», προσπαθώντας να τους διδάξει.

Όπερ εστί μεθερμηνευόμενο: "Ο Μπαντιού είναι το είδος ανθρώπου που δεν έχει κανένα πρόβλημα με τον θάνατο 35 εκατομμυρίων ανθρώπων όταν μεσολαβεί η ιδεολογία, αλλά συμπονά ένα έγχρωμο παιδί οροθετικής αρκετά για να το υιοθετήσει." Μπράβο τον Μπαντιού, να του πάρουμε γλυφιτζούρι. Αυτά τα μαοϊκά να μην είχε.

Σοβαρή συζήτηση, ε;

RDAntonis είπε...

Απογοητευτικό και το σχόλιο Δουζίνα: "Πιστεύω ότι ο Μπαντιού θα επέμενε στο φιλοσοφικό του δικαίωμα να μη μιλάει για την πολιτική, επειδή είναι φιλόσοφος. Πιστεύω ότι όσα λέει δεν μπορούν να μεταφραστούν στο πεδίο της πολιτικής, επειδή είναι μια εντελώς πούρα θέση."

Πού να μην ήταν συνιδριτής κόμματος (έστω, περιφερειακής σημασίας στη Γαλλία) και να μην έγραφε τόσα χρόνια για θέματα πρακτικής πολιτικής στα Circonstances δηλαδή.

rdDcom είπε...

Ντροπή, δεν έγραψε επιστολή «υποστήριξης» στον Πολ Ποτ - αυτό ήταν η συκοφαντία που εμφανίστηκε στη Marianne πέρσι - η επιστολή αναφερόταν στην Βιετναμική εισβολή και όχι στις εκκαθαρίσεις.

RDAntonis είπε...

Η απόλυτη ειρωνεία: Αν θυμάσαι, ο ίδιος ο Ζίζεκ είχε (υπο)γράψει κείμενο υπεράσπισης του Μπαντιού από την λασπολογία αυτού του άρθρου.

rdDcom είπε...

Ξέρω, ευτυχώς που τον έκοψα το Ζίζεκ προ πολλού, θα μου είχε χαλάσει τη μέρα η συνέντευξη. -

RDAntonis είπε...

Έγραψα ότι είδα το βίντεο ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ στο Πάντειο (μέχρι το 50 κάτι) και ΔΙΑΒΑΣΑ την συνέντευξη. Αυτό γράφω. Εάν το ΒΙΝΤΕΟ της συνέντευξης, που δεν έχω δει, έχει ειρμό (σε αντίθεση με την ομιλία, κάτι που θα ήταν παράξενο, μιας και οι ομιλίες είναι ευκολότερο να έχουν ειρμό από ότι οι συνεντεύξεις), να το δω στην πρώτη ευκαιρία, κανένα πρόβλημα. Αν ισχύει αυτό όμως, τότε η ευθύνη για το εντελώς ακατανόητο των όσων γράφονται βαραίνει τους επιμελητές της συνέντευξης, σωστά;

rdDcom είπε...

Από το 1978 παρακαλώ ο Μπαντιού υποστήριζε ίσα δικαιώματα για τους λαθραίους - και στηλίτευε τα «αριστερά» κόμματα της Γαλλίας για το θέμα - πούρα πολιτική και αρχίδια - άι σιχτίρ

---
Ανέκδοτο, αν το δει ο Ντουζίνας, ίσως να με θυμηθεί:
«Ψάχνω να βρω καλό μεταφραστή για το βιβλίο μου»
Εγώ: «Σόρι κ. Ντουζίνα αλλά οι μπλοκάκηδες κακοπληρώνονται για μεταφράσεις ακαδημαϊκών βιβλίων»
Κόκκαλο ο Ντουζίνας
(2000)

RDAntonis είπε...

Δεν παρακολούθησα την εκδήλωση Μπαντιού. Τον βρήκα απρόσμενα αδύναμο στην συνέντευξη με εκείνο τον γελοίο τύπο στο Hardtalk του BBC. Οι ομιλίες του είναι απόλυτα συγκεντρωμένες, το ίδιο και τα γραπτά του.

rdDcom είπε...

Ήταν στημένη η συνέντευξη, κάτω από το χαλί οι φασιστικές πολιτικές του Σαρκοζί (πεταινισμός), το «επίδικο» ήταν αν ο Μπαντιού ήταν αντισημίτης - αισχρότητες.

RDAntonis είπε...

Εννοείς στο Hardtalk? Ναι, προφανώς, ο τύπος εκείνος είναι αχρείος και στο BBC έχει γεμίσει κουμάσια, τα είδαμε με το κείμενο για διαδηλώσεις και με την ανάκριση του Jody. Αλλά περίμενα ότι o Μπ. θα ήταν έτοιμος για κάτι τέτοιο.

Dimitris είπε...

O Ζίζεκ είναι κλασσική περίπτωση αποτυχημένου διανοούμενου που έχει αποκτήσει φανατικό κοινό επειδή μπορεί να βάλει τον Λακάν και τη Μαντόνα στην ίδια πρόταση.

RDAntonis είπε...

Προφανώς, εμπορικά ή από άποψη απήχησης, κάθε άλλο παρά αποτυχημένος είναι. Αποτυχημένος μπορεί να κριθεί με βάση το ότι δεν ανταποκρίνεται ο ίδιος στις δυνατότητές του, ότι ανακυκλώνει και "πουλάει" τα αδιέξοδά του αντί να προσπαθήσει πραγματικά να τα ξεπεράσει. Πήρε νομίζω ένα γερό σπρώξιμο διανοητικά από τον συνασπισμό με τον Μπαντιού, αλλά δεν φτάνει αυτό.

rdDcom είπε...

Κοίτα να δεις, έχουν πρωτόκολλα για το ποια θέματα θα θιχτούν - ο ατζέντης των διασημοτήτων ορίζει τα «ανεπίτρεπτα» - ήταν προφανές ότι είτε ο Μπ. δεν είχε καθόλου ατζέντη, είτε παραπλανήθηκε από το briefing, είτε δεν είχε την «σύνεση» να προσλάβει τον ατζέντη της Μαντόνας. - Εγώ προσωπικά δεν ενοχλήθηκα από τη συνέντευξη, έχω φάει στα μούτρα πάνω από 10 χρόνια τη σαπίλα του BBC.

rdDcom είπε...

Με σάλιο και υπομονή....

RDAntonis είπε...

Κατανοητό. Ανεβάζω σε λίγο το δεύτερο και τρίτο μέρος του δεύτερου σεμιναρίου.

celin είπε...

Eγω θα εξακολουθησω να διαβαζω τον Ζιζεκ αλλα μου ειχε κανει αλγεινη εντυπωση κατι που ειχε πει εδω και μηνες για 'greek corruption",(το ειχαμε συζητησει και με τον Δημο στο μπλογκ του Ομαντεον),
και απο τοτε ειχα παψει να τον θαυμαζω οσο τον θαυμαζα.Οι εξελιξεις και ολη αυτη η Ζιζεκο-μανια τελευταια,νομιζω οτι με επιβεβαιωνει,λογος φλυαρος που πλατιαζει,αρκετες ασυναρτησιες και ελλειψη στιβαροτητας,κομφορμισμος και απουσια ενος καθαρου προταγματος.Κομμουνισμο δε θελει,ο Τσαβεζ του μυριζει,ο Μοραλες το ξυνιζει,
ε,τι θελει τελικα να πει;Και αυτο το "ας δρασουμε πρωτα και σκεφτομαστε αργοτερα",ας δρασουμε προς ποια κατευθυνση;Προς την ενδυναμωση των θεσμων της "Δημοκρατικης Ευρωπης";
Καλος ο Λακαν και η Ψυχαναλυση,αλλα ο πολυς Λακαν σου αφαιρει καθε επαναστατικη-ριζοσπαστικη πνοη,καταληγεις να τα θεωρεις ολα παιχνιδια του μυαλου,και προτιμας τα λεκτικα παιχνιδακια απο τη δραση και τα Συμβαντα.

Παντα ο λογος του Ζιζεκ ηταν χειμαρρωδης,καταιγιστικος κ μη στιβαρα-διαρθρωμενος,
στις ομιλιες που τον ειδα ειναι ακομα πιο ασυναρτητος,πολυ νευρικοτητα και περιεργες κινησεις..νομιζω οτι μπορω να εξηγησω αυτη την ασυναρτησια απο κατι που καταλαβα βλεποντας τον απο τα βιντεος,αλλα δε συνεχιζω γιατι δεν ειμαι μπατσος.

Δε διαφωνω παντως με ολα οσα λεει ο Ζιζεκ τελευταια.Λεει κ σωστα πραγματα,35.000.000 νεκροι στη Πολιτιστικη Επανασταση,ε,αν ο αριθμος αυτος αληθευει,δε μπορουμε να παραβλεψουμε αυτη τη φρικαλεοτητα.
Κ αλλα σωστα λεει ο Ζιζεκ,τα passage l'acte,τα οποια δε σημαινουν απολυτως,καμια εξεγερση καμια διαθεση αλλαγης παρα εκτονωση(Επεισοδια στα Προαστια της Γαλλιας,εγω στην αναρτηση μου αυτη http://celinathens.blogspot.com/2010/11/blog-post_15.html εκανα συνδεση και με τον Ελληνικο Δεκεμβρη)κτλ

Πολλα ειπα.Κλεινω με αυτο:το οτι προκαλει συζητηση γυρω απο αυτα που λεει,αυτο δε σημαινει απολυτως τιποτα,και ο Παγκαλος το καταφερνει αυτο.Απλα δε πρεπει επ'ουδενι καποιος να παραδοθει στη γοητεια του και να δεχεται ακριτα ολα οσα λεει.Μια κριτικη αναγνωση του Λογου του θα ειναι σιγουρα ωφελιμη και απαραιτητη.Γιατι πιστευω οτι εχει ακομη πραγματα να δωσει.

rdDcom είπε...

Ωχ, ωχ, να κάνω ένα μπάνιο, να πάω για ψώνια και μετά ένα τσουκάλι καφέ :-)

RDAntonis είπε...

Ώπα. Οι μαζικοί θάνατοι από πείνα στην Κίνα δεν αφορούν την Πολιτισμική Επανάσταση. Αφορούν την καταστροφική οικονομική πολιτική του Μεγάλου Άλματος Μπροστά (Great Leap Forward), στην περίοδο 1958-61. Αποτέλεσμα αυτής της αποτυχίας ήταν η περιθωριοποίηση του Μάο στο ΚΚΚ, την οποία αποπειράθηκε να αντιπαρέλθει με το κάλεσμα σε Πολιτισμική Επανάσταση κατά των γραφειοκρατικών στοιχείων του ΚΚΚ (και κατά των ανταγωνιστών του στην ΚΕ). Η δεύτερη ξεκινά το 1966. Κυρίαρχο στοιχείο της ΠΕ μέχρι ένα χρονικό σημείο ήταν η ΛΕΚΤΙΚΗ ΑΠΟΚΥΡΗΞΗ και όχι η βία. Παρ' όλα αυτά, βία υπήρξε, καθώς και πολλοί νεκροί--αδιευκρίνιστο πόσοι, σίγουρα όμως πολύ λιγότεροι από αυτούς που πέθαναν από πείνα την περίοδο 1958-61.

Δες, αρχικά τουλάχιστον, εδώ: http://en.wikipedia.org/wiki/Cultural_Revolution

celin είπε...

A,ok,παρανοησα καθως διαβασα τη συνεντευξη,ειναι κ οι ιστορικες μου γνωσεις πολυ ελλιπεις.Παντως,οταν ειχα διαβασει τη ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ,αντιληφθηκα μεγαλη λατρεια του Μπαντιου προς τον Μαο κ τη Πολιτιστικη Επανασταση,κ επειδη δεν ειχα ξαναδιαβασει τιποτα σχετικο,ειχε σχηματιστει στομυαλο μου η αποψη οτι η Π.Ε ηταν κατι καλο κ αναγκαιο για τη Κινα.
Μαλλον ετσι ειναι πραγματικα,απλα καλο ειναι να ξερουμε καθε φορα την ιστορικη αληθεια,οσο μπορουμε να τη προσεγγισουμε περισσοτερο.

RDAntonis είπε...

Η προσωπική μου αίσθηση από την ανάγνωση του Κ.Υ είναι πολύ διαφορετική.

Ο Μπαντιού παραδέχεται ανοιχτά τον βίαιο και χαωτικό χαρακτήρα της Π.Ε επανειλημμένα. Η εξέτασή του δεν αφορά σε κάτι την λατρεία της ή την εξιδανίκευσή της (αντίθετα, παραδέχεται αυτοκριτικά το ότι νεότερος έπεσε θύμα του cult of Mao σε κάποιο άλλο κείμενο, αλλά προσθέτει ότι δεν το μετανιώνει γιατί η εναλλακτική ήταν η αποστασία και η προδοσία του κομμουνιστικού κινήματος). Το αντίθετο, νομίζω ότι υπάρχει σημαντική αποστασιοποίηση. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι ένα και μόνο πράγμα: ποια η σημασία της Π.Ε στην άρθρωση της σχέσης κόμματος-κινήματος μετά την πορεία της Λενινιστικής λύσης υπέρ του πρώτου; Με άλλα λόγια, με δεδομένο ότι το Λενινιστικό κόμμα κατέληξε στην γραφειοκρατική τρομοκρατία στην ΕΣΣΔ, τι προσπάθησε να πετύχει η Π.Ε σε ό,τι αφορά την αποφυγή της παγίωσης της γραφειοκρατικής εξουσίας του κόμματος;

Η απάντηση του Μπ. στο ΚΥ είναι ξεκάθαρα ότι η ΠΕ απέτυχε στον στόχο αυτό και ο στόχος της εξέτασής του είναι α) να διερευνήσει τα αίτια από θεωρητική και όχι ιστορική σκοπιά και β) να αντλήσει συμπεράσματα από αυτή την αποτυχία.

Για τον Μπ., η αποτυχία της ΠΕ σηματοδοτεί το οριστικό κλείσιμο των προοπτικών της κομμουνιστικής πολιτικής με τους όρους που διαμορφώθηκαν τον 20ο αιώνα: Με άλλα λόγια, την αδυναμία του επαναστατικού κόμματος να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της επαναστατικής πολιτικής και την αδυναμία του κινήματος να στερεώσει πολιτική χωρίς να παραδοθεί στο χάος ή πίσω στην γραφειοκρατική πειθαρχία του κόμματος (όπως και έγινε στο τέλος στην περίπτωση της ΠΕ).

Για αυτό, εξαιτίας αυτής της διαπίστωσης, ο Μπ. στρέφεται στην θεωρητική ανάγκη επεξεργασίας της διαλεκτικής καταστροφής και υφαίρεσης. Θεωρώ την προσπάθεια αυτή ακόμα ανοιχτή.

Αυτά με λίγα λόγια για το συγκεκριμένο κεφάλαιο από το Κ.Υ από τη δική μου σκοπιά.

enescu είπε...

Σωστά! Οχι ότι ο προφορικός του λόγος απέχει παρασάγκας από το κείμενο αλλά δεν υπάρχει αυτό το ασυνάρτητο πήδημα από θέμα σε θέμα.

enescu είπε...

Φανηκε αδύναμος ίσως επειδή τα αγγλικά του είναι αδύναμα και ενα δεν μπορείς να εκφραστείς τελεια στη γλώσσα (δε βρίσκεις τις λεξεις,κανεις λαθη,η προφορά σου είναι κακή) τοτε αμέσως νίωθεις μειονεκτικά και σίγουρα δεν μπορείς να επιβληθείς.

omadeon είπε...

Αντώνη, από μένα πάντως... έχεις θερμά συγχαρητήρια για το ΑΠΟΛΥΤΑ δίκαιο ΚΑΙ καλοπροαίρετο αυτό ποστ, που... ούτε χαρίζει κάστανα στον Ζίζεκ, ούτε του στερεί την αξία του. Είναι μια πολύ δύσκολη ισορροπία. Και τη συνδυάζεις με μια δική σου ανάλυση του Ζίζεκ, αρκούντως ψυχαναλυτική και διεισδυτική αλλά ΟΧΙ στερούμενη ευαισθησίας.

Λες πράματα εδώ που είχα σκεφτεί κι εγώ αλλά... δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι τα ΕΙΧΑ σκεφτεί (και _πολλά_ άλλα.... που ΔΕΝ είχα σκεφτεί -χαχαχα).

Πάντως (Celin, hi) δεν θα πάψω να ασχολούμαι, ολοένα και περισσότερο με τον Ζίζεκ. Ευτυχώς έχω τώρα... πολύτιμο βοήθημα σε τούτη την ασχολία, ΚΑΙ τις κριτικές σας εδώ. Ο Δήμος είναι ο... "κακός ανακριτής" (χαχαχα) και ο Αντώνης ο "καλός" -ίσως...

Εγώ όμως ΔΕΝ ήθελα ποτέ να εξιδανικεύσω τον Ζίζεκ (όπως άλλοι) κι έτσι (μέχρι τώρα) δεν απογοητεύομαι τόσο, ώστε να φτάσω στο άκρο της πλήρους απόρριψής του. Ο Ζίζεκ (για μένα) είναι ΠΡΟΚΛΗΣΗ για σκέψη και... διαλεκτική "γυμναστική του νου" (παρόλα τα ελαττώματά του).

Εντελώς... άλλους (δημιουργικούς) "πονοκεφάλους", όμως, αποκτήσαμε. Π.χ.
http://omadeon.wordpress.com/2011/01/09/welcome-to-the-desert-of-the-euro/#comment-44762

-στο οποίο έγραψα και "Υ.Γ.":
Πίσω από όλα αυτά, κρύβεται και μια άλλη, ΠΟΛΥ βαθύτερη ανάγκη για ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΜΑ, που θα θέσω υπ’ όψη του Αντώνη και του Δήμου. Η ανάγκη να ξεκαθαριστεί κριτικά και συγκριτικά, η έννοια του Φαντασιακού, όπως την εννοούν…
[1] ο Καστοριάδης (που ήταν ΚΑΙ ψυχαναλυτής)
και
[2] οι Λακάν / Μπαντιού / Ζίζεκ (κ.ά. Λακανιστές).

omadeon είπε...

Και κάτι ακόμη, που... το βάζω σε χωριστό σχόλιο για να ΜΗ μπερδευτούν τυχόν απαντήσεις (σε διαφορετικά πράματα).

Αυτό το ποστ του Αντώνη, όπως και πολλά άλλα ντοκουμέντα, δικαιώνει νομίζω και μια άλλη, εντελώς διαφορετική προσέγγιση του Ζίζεκ, από εκείνη που είθισται, για τους άλλους διανοουμένους (ιδίως τους φιλοσόφους) μέχρι τώρα.

Αυτή η πιο σωστή προσέγγιση είναι το να δούμε τον Ζίζεκ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ σαν έναν... ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ των ιδεών. Για τον Ζίζεκ, η ΙΔΙΑ η φιλοσοφία δεν είναι τίποτε άλλο από ένα είδος... μουσαμά, στον οποίο ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ. Και -όπως όλοι οι καλλιτέχνες- είναι ΠΟΛΥ ανθρώπινος, ΤΟΣΟ ανθρώπινος ώστε κάνει ΚΑΙ στραβές πινελιές ΚΑΙ ακατανόητα ή αντιφατικά έργα (τέχνης). Μια μελλοντική μέρα, ίσως μακρινή, που η ανθρωπότητα θα έχει πλέον απελευθερωθεί από τους στείρους δογματισμούς της, τις ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ της ιδεολογίες (και θρησκείες) και -ιδίως- από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, κάποιοι θα ξανα-θυμηθούν, ίσως, αυτό τον ΜΕΓΑΛΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ. Κατάφερε να τινάξει στον αέρα την ίδια τη βεβαιότητα, εκείνη που "αξιολογεί αποστειρωμένα" τις ιδέες.

Και όπως είπε κι ο Ελύτης "η αλήθεια είναι κάτι που φτιάχνουμε, όπως και το ψέμα". Ισως αυτό να ταιριάζει απόλυτα στον Καλλιτέχνη Σλαβόϊ.

stef είπε...

άριστο κείμενο.- συμφωνώ απολύτως. εκτός από το γεγονός οτι είχα την εντύπωση πως θέμα της ομιλίας ήταν ''το κακό'' και οτι έγινε στο πολυτεχνείο.
Ανυπομονώ να δω το recontextualization του Ranciere

stef είπε...

stereo types

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/Slavoj_Zizek_in_Liverpool_2.jpg

http://3.bp.blogspot.com/_OTAYbDnYf3k/SIefYbDYwLI/AAAAAAAAAG8/3FGcA4qodOc/s1600-h/Be+In+The+No-Air+-+A+Tribute+To+Robert+Wyatt.jpg

http://www.youtube.com/watch?v=JZcIy8veKi4

RDAntonis είπε...

Σε ό,τι αφορά την χρήση του φαντασιακού στον Μπαντιού, νομίζω ότι κάποια από τα σεμινάρια που μετέφρασε ο Δήμος (ιδιαίτερα αυτά που αναφέρονται στην έννοια της Ουτοπίας στο πλατωνικό έργο, και σε συνάρτηση με την Ιδέα) είναι αρκετά κατατοπιστικά. Επίσης, ο χειρισμός του ζητήματος του φαντασιακού ως στοιχείου μυθοπλαστικού από το οποίο όμως περνά ένα πραγματικό στο βιβλίο για τον Παύλο είναι νομίζω σημαντικός. Θεωρώ ότι ο τρόπος με το οποίο σχετίζει το φαντασιακό με το πραγματικό και το συμβολικό ο Μπαντιού διαφέρει σε αρκετά σημεία από το έργο του Λακάν, αλλά χρειάζομαι χρόνο να επεξεργαστώ για δική μου ερευνητική δουλειά, οπότε ελπίζω να επιστρέψω στο θέμα κάποια στιγμή. Ως τότε, η κριτική στον Λακάν στα σεμινάρια που μόλις ανέβασα (δηλαδή η υπόδειξη του εσφαλμένου της υπόθεσης ταυτοσημίας των τριών κρατουμένων και οι λογικές απλουστεύσεις για τη φύση του πραγματικού που αυτό το εσφαλμένο προκαλεί) είναι χρήσιμη ως σημείο εκκίνησης για τις διαφορές Λακάν-Μπαντιού.

Για τον Καστοριάδη (φαντάζομαι ότι αναφέρεσαι στην Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας) δεν γνωρίζω αρκετά για να πω κάτι στοιχειωδώς χρήσιμο.

RDAntonis είπε...

Μπα, λάθος εντύπωση.

rdDcom είπε...

Από το blog του Ομαδεόν, δεν κρατιέμαι, αφιερωμένο στον μεγάλο έρωτα του Σλαβόι:

http://www.youtube.com/watch?v=3Pyrz0EgAm8

(Αυτό ήταν το νόημα του Living in the end of times;)

rdDcom είπε...

Α και σημείωμα στο «φιλελευθεριακό» ζωντόβολο, που μόλις έμαθε να μετράει κουκιά και να τα βάζει στις σακούλες (ένα κουκί, δυο κουκιά, μια σακούλα):

Όταν φτάσεις στα δυναμοσύνολα και τους πληθικούς αριθμούς, πέρασε από δω να μας πεις για τη σχέση των κουκιών και των σακούλων με την επανάσταση.

omadeon είπε...

Πολύ χρήσιμες οι υποδείξεις σου Αντώνη για το φαντασιακό στον Μπαντιού και στον Λακάν. Δυστυχώς όμως... το πιο καυτό θέμα που προέκυψε (σ' εμάς) είναι η σύγκριση με το φαντασιακό του Καστοριάδη. Κι έχω ψάξει αρκετά για τυχόν συγκριτικές μελέτες, κλπ. αλλά δεν βρήκα τίποτα.

Επιπλέον... παρατήρησα σε πολύ κόσμο το εξής, ότι όσοι έχουν μπει βαθιά στο λακανισμό, τείνουν να αγνοούν ή να μη λαμβάνουν υπ' όψη τον Καστοριάδη, ενω όσοι μελέτησαν πολύ Καστοριάδη τείνουν να έχουν άγνοια ή ελλείψεις στο λακανισμό. ΓΙΑΤΙ άραγε?

Για μένα η (ερασιτεχνική) μεγάλη διαφορά που βλέπω είναι ότι ο "κοινωνικό φαντασιακό" του Καστοριάδη αποτελεί συνειδητή πράξη βούλησης (πολιτών) ενώ το άλλο είναι προϋπάρχουσα κατάσταση ψυχαναλυτικά υπαρκτή αλλά ΟΧΙ απαραίτητα θέμα συνειδητής βούλησης. Αλλά... κάπου ΠΡΕΠΕΙ να συνδέονται αυτά τα δύο!

omadeon είπε...

Αστα να πάνε Δήμο, θα μας πάρει και ΟΛΑ τα κουκιά στο τέλος, να τα βάλει στο σακούλι. Ενα σακί κουκιά ο Μπαντιού, άλλο ένα ο Ζίζεκ.... φασούλι, φασούλι γεμίζει το σακούλι, διότι... η Δημοκρατική Αριστερά ΠΕΙΝΑ και θέλει να φάγει.

Κι εμείς... ΤΙ φταίμε, που ο Κουβέλης είναι μηδενικό υποσύνολο του... εαυτού του, ή που η Ντόρα είναι το αρνητικό δυναμοσύνολο της Δημ.Αρ. ΑΦΟΥ τετραγωνιστεί ο φιλελεύθερος κύκλος (της)? χαχαχαχα

RDAntonis είπε...

Ίσως βρεις το ακόλουθο χρήσιμο: "Tο πρόβλημα βέβαια για τον Kαστοριάδη, όπως και για όλη τη μαρξιστογενή σκέψη, ήταν γιατί οι άνθρωποι δεν επαναστατούν στην κοινωνική σφαίρα, γιατί αποδέχονται να χειραγωγούνται και να ετεροκαθορίζονται. Kατά τον Kαστοριάδη, αυτό οφείλεται στις «κοινωνικές φαντασιακές σημασίες» του καπιταλιστικού συστήματος, σε αντίθεση με τις ριζικές ή λογικές σημασίες, που καθορίζουν από την παιδική ηλικία την κοινωνική συνείδηση του ανθρώπου. Mολοντούτο, ο Kαστοριάδης αντιτίθεται στην αντίληψη του Lacan και του Φουκό ότι η γλώσσα μεταβιβάζει στο άτομο την ψυχολογία του ετεροκαθορισμού και επομένως η κατάκτηση της γλώσσας συμπορεύεται με την αποδοχή του ρόλου του κατακτημένου. Πιστεύει αντίθετα ότι η γλώσσα είναι απελευθέρωση, δηλαδή, ενώ εκκοινωνικεύει το άτομο, ταυτόχρονα του δίνει με τη δημιουργική της ανάπλαση, κατά τη διάδικασία της εξατομίκευσης, τη δυνατότητα να διατυπώσει την άρνησή του στο υφιστάμενο καθεστώς. Φυσικά το ερώτημα και πάλι παραμένει· γιατί τα σύγχρονα σκεπτόμενα υποκείμενα στον καπιταλιστικό κόσμο δεν επαναστατούν; "

Από το: http://www.phpbbserver.com/pfor/viewtopic.php?t=1467&sid=58914368bc45dd19e2b78662dfa7b50e&mforum=pfor

omadeon είπε...

Πράγματι Αντώνη, ΠΟΛΥ χρήσιμο ήταν αυτό....

Η ενστικτώδης αίσθηση που μου δημιούργησε το εδάφιο που παράθεσες, είναι ότι οι δύο οπτικές γωνίες και προσεγγίσεις ΜΠΟΡΟΥΝ τελικά να συνδυαστούν. Θυμήθηκα τη δική μου εξέλιξη, όσον αφορά τη γλώσσα. Οταν ήμουν παιδί, η γλώσσα αρχικά ήταν πράγματι γλώσσα των ΑΛΛΩΝ, για αρκετό χρονικό διάστημα. Διατήρησα αυτή την περίεργη αίσθηση (του κώδικα ξένου προς εμένα αλλά χρήσιμο για επικοινωνία με τους άλλους) μέχρι τη στιγμή που έμαθα... αγγλικά, με τα οποία -τότε- ταυτίστηκα περισσότερο, αλλά αυτή η ταύτιση έγινε ΑΚΡΙΒΩΣ τη στιγμή που έτυχε να γυρίσουμε στην Ελλάδα. Κάθε φορά, προσπαθούσα το... ανέφικτο κατά Βίτγκενστάϊν, το να υπάρξει -επιτέλους- γλώσσα "ιδιωτική" (άρα δική μου). Ημουν μοναχοπαίδι βέβαια (ναρκισσιστικές -ίσως- παραξενιές ακατανόητες για μη-μοναχοπαίδια -χεχε)

Πάντως... η εξατομίκευση νίκησε οριστικά όταν άρχισα να γράφω κειμενάκια, προσπαθώντας να εκφραστώ. Υποθέτω ότι ο πιο πολύς κόσμος, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ αν ΔΕΝ ξέρει δύο γλώσσες ταυτόχρονα, από παιδί... απλώς προσαρμόζεται (και υπακούει) στη "γλώσσα των άλλων" (δικαιώνοντας τη λακανική άποψη). Για να απελευθερωθεί ή να εξατομικευτεί χρειάζεται κάποια συνειδητή προσπάθεια (που πολλοί δεν κάνουν ή δεν τους δίνεται η ευκαιρία).

Η γλώσσα -ναι- ξεκινάει σαν φορέας ετεροκαθορισμού.
Και η γλώσσα -ναι- καταλήγει σαν μέσο αυτοκαθορισμού.
NO problem! :-)

omadeon είπε...

Είναι φυσικό αυτό, όπως π.χ. οι ΠΡΩΗΝ καπνιστές ενοχλούνται ΠΙΟ ΠΟΛΥ από τα... καπνιστήρια.
χαχαχα

Εγώ πάντως ρούφηξα με πάθος τη δόση... Ζιζεκίνης κι η διάλεξη μου άρεσε (γενικά).
Αλλοι πήγαν για να αποκομίσουν σοφία, εγώ πήγα για τη Ζιζεκίνη και το χαβαλέ.

RDAntonis είπε...

Και πάλι αντιγράφω σχόλιο που μόλις άφησα στου Ομαδεον:

Να βάλουμε ορισμένα πράγματα στη σειρά:

1. Δεν υπάρχει απολύτως καμμία σχέση αιτιατού ανάμεσα στους θανάτους που προκάλεσε η καταστροφική οικονομική πολιτική του Μεγάλου Άλματος Μπροστά και των σφαγών των Ερυθρών Χμερ. Τα δύο αυτά πράγματα έγιναν σε δύο διαφορετικές χώρες, αφορούν εντελώς διαφορετικές περιστάσεις, και διαφέρουν ως προς τη φύση τους (αθέλητες συνέπειες οικονομικής πολιτικής vs εκτεταμένες σφαγές). Κάθε σύμφυρση των δύο είναι εκ του πονηρού και εντάσσεται στα πλαίσια της ρητορικής του αντικομμουνισμού και όχι της ιστορικής κατανόησης του παρελθόντος. ΤΟ ΑΥΤΟ ισχύει και για την σύμφυρση των δύο στην συνέντευξη Ζίζεκ. Εκτός αν θεωρείται νόμιμο και μη προβληματικό για άλλους να μιλούν στην ίδια πρόταση για τη σφαγή στο Μάι Λάι και κραχ του 1929, που στο κάτω-κάτω αφορούν την ίδια χώρα.

2. Δεν γνωρίζω αν ο Μπαντιού έχει σχολιάσει το Μεγάλο Άλμα μπροστά, γεγονός όμως είναι ότι πάντοτε ο πυρήνας της ενασχόλησης του Μπαντιού με την Κίνα και το κέντρο του όποιου παρελθοντικού και παροντικού “μαοϊσμού” του ήταν η Πολιτισμική Επανάσταση. Και περιέργως, αυτό είναι το ένα πράγμα για το οποίο ΔΕΝ μιλάει ο Ζίζεκ. Είναι σαν να λέμε για κάποιον που επικεντρώνεται στην πολιτική του ΚΚΕ στην περίοδο της γερμανικής κατοχής και κατά τη διάρκεια της απελευθέρωσης “ναι, αλλά τι έχει να πει για την στάση του ΚΚΕ μετά τους Βαλκανικούς;”

3. Ο Μπαντιού έχει ρητά απευθύνει ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ στον Ζίζεκ για τις θέσεις του δεύτερου για την Πολιτισμική Επανάσταση. Βλ. http://radicaldesire.blogspot.com/2010/09/badiou-zizek.html
http://radicaldesire.blogspot.com/2010/10/badiou-zizek.html

Αντί να απαντήσει στην κριτική αυτή, η οποία αφορά τα όσα έγραψε ο Ζίζεκ για την Πολιτισμική Επανάσταση στο βιβλίο με τα κείμενα Μάο, ο Ζίζεκ έρχεται στην Αθήνα και μιλά για το ότι ο Μπαντιού τον επιπλήτει για το ότι μιλά για την καταστροφή που έφερε το Μεγάλο Άλμα Μπροστά!!!! Άλλα λόγια να αγαπιόμαστε και μικροπρέπειες.

omadeon είπε...

Αυτά είναι οπωσδήποτε... Ζιζέκιες ΜΠΟΥΡΔΙΤΕΣ (και εμμονές από τη... Σλοβενία).
Ομως το κείμενο το ΑΛΛΟΙΩΣΑΝ σοβαρά στη μετάφραση (γι' αυτό και ειπώθηκε εδώ ότι έχει σημασία το βίντεο). Τυχαίνει να... μεταφράζω ΟΛΟ το βίντεο σήμερα. Δύσκολο εγχείρημα, ίσως αργήσει. Προς το παρόν δες ΤΙ ειπώθηκε (με κόπη-πεηστ του αντίστοιχου σημείου). ΚΑΦΕΝΕΙΑΚΟΥ τύπου κουβέντα και "συνέντευξη" (my ass)

12
00:00:59,80 --> 00:01:08,600
Όχι μόνο για τον προφανή πολιτικό λόγο ότι
έτσι θα καταντήσουμε (τουλάχιστον δυνάμει-)
με πολύ παράξενη... "συντροφιά στο κρεβάτι",

13
00:01:08,720 --> 00:01:18,720
Εννοώ πως αυτή είναι επίσης, η πολιτική γραμμή
των πιο πολλών αντι-μεταναστευτικών (σχεδόν
όλων αντι-ευρωπαϊκών) ρατσιστικών κύκλων...

14
00:01:18,800 --> 00:01:22,760
Και το πρόβλημα για μένα, είναι το εξής:

15
00:01:22,760 --> 00:01:32,120
Νομίζω πως το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, είχε
συνέπεια -διαλεκτικά- ότι οι Η.Π.Α από μία άποψη
κέρδισαν, αλλά από μία... άλλη άποψη, έχασαν !

16
00:01:32,120 --> 00:01:41,680
Για 10 χρόνια, οι Η.Π.Α. κατάφεραν να κρατήσουν
μια αυταπάτη ότι έγιναν η Παγκόσμια ηγεσία, ή
Παγκόσμια Αστυνομία, αλλά τώρα, με κυνισμό...

17
00:01:42,80 --> 00:01:49,480
[ΔΙΑΚΟΠΗ] Κάποιος ανάφερε τη Λιουμπλιάνα,
και ο Ζίζεκ απάντησε Γαλλικά: "Aν δεν έχετε
κάτι καλύτερο να κάνετε, ελάτε εκεί..." (γέλια)

18
00:01:49,800 --> 00:02:02,120
Η δική μου στάση στη Λιουμπλιάνα ΔΕΝ είναι
σαν το αστείο του Γκρούτσο Μαρξ για το Club
όπου... δεν θα ήθελε να είναι μέλος... (κλπ.)

19
00:02:02,400 --> 00:02:09,360
ΟΚ, λέγαμε για το θέμα της Ευρώπης...

20
00:02:09,680 --> 00:02:19,680
-για την Ηγεσία των Η.Π.Α. Ι σόι Παγκόσμιος
Αφέντης είναι αυτός, που δεν έβαλε σε τάξη
μια τόσο μικρή χώρα... όπως το Αφγανιστάν;

omadeon είπε...

Φέρνω κι εγώ εδώ, _μέρος_ της απάντησής μου, για λόγους... δικαιοσύνης, να λέμε τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη, κλπ.
__________

Αντώνη έχω αρχίσει να πείθομαι, καθώς εξετάζω τα στοιχεία, ότι στη στάση του Ζίζεκ ΥΠΑΡΧΕΙ “bias”, ενδεχομένως λόγω φθόνου κλπ. προς τον Badiou, κάτι που υπέθεσες ΚΑΙ εσύ σαν πιο πιθανό. Είναι ΠΟΛΛΑ τα στοιχεία, δείχνουν μια περίεργη εμμονή λες και θέλει να χυμήξει πάνω στον Μπαντιού ο Ζίζεκ αλλά ταυτόχρονα δεν μπορεί ή δεν τολμάει και μανιωδώς προσπαθεί να τον υπονομεύσει, με ΚΑΘΕ τρόπο. Τόσο φιλοσοφικά (όπως φάνηκε από τα σημειώματα Bosteels) ΟΣΟ και πολιτικά ή κοινωνικά (όπως φαίνεται εδώ).

Δεν έχω ξεκαθαρίσει ακόμη το βαθμό και την έκταση του φαινομένου, ενώ σίγουρα μας λείπουν κι άλλες παράμετροι.... (μπλα μπλα μπλα)
[...]
...κάνω μια προσπάθεια να μεταφράσω ΟΛΑ τα (4) βίντεο...
[...]
Εκείνοι που έκαναν τη συνέντευξη τη μετέφρασαν ΑΠΑΙΣΙΑ, έβαλαν και λίγη δική τους “σάλτσα”, και… επίσης δεν έχουν ιδέα από κατασκευή βίντεο (διότι τα ανέβασαν με… λάθος aspect-ratio, 4/3 αντί του σωστού 16/9 και… φάνηκαν οι Ζίζεκ-Δουζίνας σαν να έχουν κάνει… δίαιτα αδυνατίσματος -χαχαχα) !
http://omadeon.wordpress.com/2011/01/09/welcome-to-the-desert-of-the-euro/#comment-44839

Susan είπε...

To καστοριαδικό φαντασιακό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ουσιοκρατικό ως μια πρώτη αρχή που διαρκώς παράγει. Από την άλλη θα μπορούσαμε να πούμε κάτι παρόμοιο και για τον Λακάν ότι δηλ. η αλήθεια είναι δομική και η έλλειψη της έλλειψης παραπέμπει σε μία αρνητική θεολογία. Όπως και το λακανικό πραγματικό ομοιάζει με το καντιανό πράγμα καθεαυτό. Σε αντίθεση, στον Μπαντιού το υποκείμενο διαμορφώνεται από διαδικασίες αληθείας και την πίστη στο συμβάν και τότε εκκινεί και η αγωνία κατά την έλευση του συμβάντος, ενώ στον Λακάν είναι εξ αρχής(αγωνία,κενό αλήθεια ως συγκροτητικός διχασμός του υποκειμένου).

Οι λακανικοί θα κατηγορούσαν την καστ. μέθοδο ως ψυχολογία του Εγώ, αλλά υπάρχουν σοβαρές κριτικές για το ότι και η λακανική ψυχαναλυτική μέθοδος είναι το ανεστραμμένο είδωλο μιας ψυχολογίας του Εγώ.Η ψυχαναλυτική διαδικασία είτε στον Καστοριάδη είτε στον Λακάν για τον Μπαντιού θα ήταν το πολύ πολύ οξυδερκέστατα πρωτόκολλα αλλά όχι διαδικασίες αληθείας.

RDAntonis είπε...

Τελικά, όντως Πολυτεχνείο. Διάβασα Πάντειο, δεν ξέρω γιατί. Απολογούμαι, mea culpa.