Δευτέρα, 31 Μαΐου 2010

ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΖΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ


Το παρακάτω κείμενο είναι αναδημοσίευση απο το symvanta.blogspot.com , κείμενο που δημοσιεύτηκε με αφορμή τα 410 χρόνια απο το θάνατο του Τζορντάνο Μπρούνο


σαν σήμερα 17 Φεβρουαρίου 1600, θανατώθηκε μέσα στη πυρά της Ιεράς Εξέτασης...

Ι.

Το κέντρο εκτόξευσες στο άπειρο , μέσα στις μουχλιασμένες στιγμές των κελιών, μέσα στις ατέλειωτες αστραπές των σκέψεων, το κέντρο δεν είναι ο άνθρωπος , το κέντρο είναι η ύλη, είναι το σύμπαν μας είπες και σε διαμέλισαν οι γλώσσες της φωτιάς των Ιερατείων και σε εξαφάνισαν για αιώνες τα τέρατα της επιφάνειας του κόσμου, τώρα στέκεσαι βλοσυρός και θλιμένος για τον αγώνα που δεν δώσαμε ακόμα.

Το κέντρο εκτόξευσες και απείλησες τον Θεό τους, απείλησες την Γή τους, απείλησες τον Φιλόσοφο τους, τράβηξες πρώτος την μάχαιρα της αλήθειας και έγινες τρόμος , ουρανός που κάλυψες τον μικρό θόλο του πλανήτη.

Το κέντρο εκτόξευσες και τώρα πια κοιτάζουμε το σύμπαν τις νύχτες και δεν το φοβόμαστε , κοιτάζουμε τις διαδρομές και τις τροχιές και σκεφτόμαστε πως θα ήταν να ιδρύαμε και εκεί πολιτείες, το κέντρο εκτόξευσες και βρήκαμε φως στο σκοτάδι,σαστισμένοι απο τους άπειρους και αόρατους κόσμους σου.

Σύντροφε Μπρούνο δεν σε ξεχνάμε

ΙΙ

Το βράδυ άργα, στο παιδί που θα περάσει απο το σκοτεινό σημείο που στέκεσαι απειλητικός , θα του μιλήσουμε εμείς για την ιστορία σου, η ύλη δεν θα πάψει ποτέ..την σημασία αυτή θα του πούμε ότι την είπες κόσμο, ένα κόσμο και κόσμο άπειρο.Το Βράδυ αργά στο παιδί που θα περάσει απο το σκοτεινό σημείο που στέκεσαι απειλητικός θα του πούμε εμείς ότι κοιτάζεις τους εχθρούς μας, και μας καλείς να συνεχίσουμε τον πόλεμο στα Ιερατεία του δικού μας αιώνα.

Σύντροφε Μπρούνο το δέντρο της γνώσης μετράει πάνω του τα κλαδιά του απείρου, το φως της φωτιάς είναι ο ανθός τους.

RD ( Godel)

Ισραήλ: Η χώρα όπου ζουν οι λιγότεροι Εβραίοι;

Κατά την άποψή μου, δεν υπάρχει μεγαλύτερη απειλή που να βαραίνει το όνομα των Εβραίων σήμερα από την πολιτική της κατάκτησης, της φυσικής εξάλειψης Παλαιστινίων, της σφαγής αράβων σχολιαρόπαιδων, της ανατίναξης σπιτιών, και των βασανιστηρίων που διεξάγονται τώρα στη χώρα του Ισραήλ. Σήμερα, σε συμφωνία με ό,τι δημιούργησε την ιερή του αναγέννηση μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το όνομα αυτό δεν μπορεί να έχει νόημα εκτός αν διαχωρίζεται δραστικά από το κράτος του Ισραήλ, και εκτός αν διακηρύσσεται ότι τούτο το κράτος είναι ανίκανο να ανεχθεί ή να αξίζει με οποιοδήποτε τρόπο την ετικέτα "Εβραίος." Επιπλέον, εάν όλο και περισσότεροι Εβραίοι αφεθούν να πάρουν την κατεύθυνση αυτού του κράτους, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι το Ισραήλ είναι μια χώρα όπου υπάρχουν όλο και λιγότεροι Εβραίοι, μια χώρα σε διαδικασία απο-ιουδαιοποίησης, μια αντισημιτική χώρα --με την έννοια, δηλαδή που λέμε πρόθυμα ότι το PCF είναι ένα αντικομμουνιστικό κόμμα. 

Δεν είναι άξιο απορίας που η βασική απειλή ενάντια στο όνομα των Εβραίων έρχεται από ένα κράτος το οποίο αποκαλεί τον εαυτό του εβραϊκό. Ο εξωτερικός εχθρός, όπως αυτός των αντισημιτιστών ναζί, μπορεί να σε αιχμαλωτίσει και να δολοφονήσει την φυσική σου ύπαρξη. Αυτός είναι ο νόμος του πολέμου και του τρόμου. Αλλά η απώλεια ενός ονόματος και ενός νοήματος έρχεται πάντοτε από μέσα. Γιατί έχει να κάνει με την παραίτηση [céder sur] από την ουσία κάποιου, και κάθε απο-ουσιοποίηση [désentification] είναι συνέπεια μιας εμμενούς διαδικασίας. Η ιεροποίηση του ονόματος των Εβραίων έχει πάρει την εξωγενή μορφή, αποικιακή στη φύση της, του κράτους του Ισραήλ. Φυσικά, για ορισμένες αντιλήψεις το ιερό παραμένει ανολοκήρωτο όταν δεν έχει στέμμα, σκήπτρα, ή αυτοκρατορία. Αλλά τούτο σημαίνει πώς το ιερό χρειάζεται δούλους, και ότι οι Άραβες και οι Παλαιστίνιοι είναι αυτοί οι δούλοι. Δεν είναι μόνο λάθος αυτός ο τρόπος σκέψης. Είναι ξένος προς οτιδήποτε έχει γεννηθεί στην ιστορία μας κάτω από το όνομα των Εβραίων. Είναι ξένος προς οτιδήποτε που, με τις κοινότητές τους, οι οποίες ήταν τόσο ανεξάλειπτα δυνατές όντας μειονοτικές, έχει εμφανιστεί στον πλούτο της ενικότητάς του. 

Ναι, το όνομα των Εβραίων απειλείται από το κράτος του Ισραήλ, αλλά οι δραματικές κρίσεις νοήματος δεν έρχονται με κανένα άλλο τρόπο. Η ιδέα του μαρξισμού και του κομμουνισμού επίσης εκτέθηκαν στη σοβαρότερη κρίση εξαιτίας του "σοσιαλιστικού" κράτους στην ΕΣΣΔ και την Πολωνία. Και επιπλέον, η συζήτηση εδώ δεν αφορά τον αντισημιτισμό και το φιλοσημιτισμό. Αφορά μάλλον τη συμμετοχή στη δημιουργία και την δύναμη ενός νέου σταδίου της εβραϊκής ταυτότητας, ενός σταδίου όπου η ριζική κριτική θα χρησιμοποιείται εναντίον όλων των προτάσεων για την εβραϊκή ταυτότητα που παράγουν μόνο το αντίθετό της: τον μιλιταρισμό, την εισβολή, τη σφαγή.

[...] 

Ξέρω ότι πολλοί Εβραίοι, περιλαμβανομένων αυτών στο Ισραήλ (δικάζονται και φυλακίζονται) δεν δέχονται ότι μια μέρα θα πρέπει να εγκαταλείψουν το ιστορικό τους όνομα. Αυτό θεμελιώνει την πεποίθησή μου ότι ο βασικός δεσμός ανάμεσα στη σκέψη την οποία κληρονόμησα και τους Εβραίους δεν θα κοπεί --τούτο θα ήταν καταστροφικό για την ίδια αυτή σκέψη.

[...] 

Ποτέ μου δε σκέφτηκα ότι πρέπει κάποιος να είναι μετανάστης για να μιλήσει για τους μετανάστες, χωρικός για να μιλήσει για τους χωρικούς, γυναίκα για να μιλήσει για τις γυναίκες, ή Εβραίος για να μιλήσει για τους Εβραίους. Σκοπός μου δεν είναι να υπερασπιστώ μια εβραϊκή ταυτότητα. Στην πραγματικότητα, ο Μπεγκίν οργανώνει μια γενική καταστροφή: πρέπει να της επιτεθούμε στη ρίζα. Αν ο Μπεγκίν και οι μισθοφόροι του είναι Εβραίοι, αν ο Μπρέζνιεφ είναι κομμουνιστής, τότε έχει μεσολαβήσει μια ολική καταστροφή του νοήματος. Η αλήθεια είναι πιο απλή και πιο δυνατή: όπως ο Μπρέζνιεφ είναι ένας αυτοκρατορικός πειρατής, ο Μπεγκίν είναι ένας κρατικός μαφιόζος. Οι κομμουνιστές και οι Εβραίοι, συχνά οι ίδιοι άνθρωποι, τους αρνούνται κάθε χρήση του ονόματός τους.

Alain Badiou, Οι χρήσεις του ονόματος "Εβραίος."
Μτφρ. RD (Αντώνης)


Εικόνα: www.martinfrost.ws

Old Boy- Η κραυγή και η κατακραυγή

Από το old-boy.blogspot.com
RD (Αντώνης)

Στην εύλογη απορία «μα καλά, δεν θα έπρεπε να λειτουργήσει αποτρεπτικά για το κράτος του Ισραήλ η προβλεπόμενη κατακραυγή;», η απάντηση μάλλον είναι ότι προφανώς τη συνυπολόγισε την κατακραυγή, αλλά στο ζύγι βάρυνε περισσότερο η επιθυμία του να ακουστεί για μια ακόμα φορά η κραυγή του, η κραυγή ενός κράτους που έχει αποδείξει τις τελευταίες δεκαετίες ότι δεν γνωρίζει ηθικούς ή νομικούς φραγμούς προκειμένου να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του.

Και δεν θα βάραινε περισσότερο στο ζύγι αν δεν είχαν προηγηθεί οι πολλές φορές στο παρελθόν που η κατακραυγή κόπαζε, ενώ η κραυγή είχε αποτελέσματα απτά, αποτελέσματα άμεσα.

Κατακραυγή που δεν θα κόπαζε, κατακραυγή που θα είχε μετατραπεί σε εναντίον του κράτους του Ισραήλ κραυγή, αν το Ισραήλ δεν ήταν τελικά με εμάς τους καλούς, με τον λευκό, δυτικό άνθρωπο που κυριάρχησε και κυριαρχεί στην ανθρωπότητα, αφενός με την ωμή του βία και αφετέρου με τους πάσης φύσεως προπαγανδιστικούς του μηχανισμούς, μηχανισμούς κατασκευής συναίνεσης, μηχανισμούς πλύσης εγκεφάλου.

Με αυτό το δίπολο - σιγουράκι, με αυτή τη δύναμη ονοματοδοσίας των πράξεων και ορισμού των εννοιών, τελικά τρομοκράτης θα είναι πάντα ο Άλλος και κολάσιμη η βία πάντα του Άλλου, με τις δικές μας ενέργειες να είναι το πολύ «δυσανάλογες».

Εικόνα: farm4.static.flickr.com

Αιματηρή επίθεση ισραηλινού στρατού στα πλοία για τη Γάζα

Λίγες ώρες μετά την κουβέντα που είχαμε στο ιστολόγιο, τα αποτρόπαια νέα.
RD (Αντώνης)


tvxs.gr

Αιματηρή επίθεση από την θάλασσα καθώς και από ελικόπτερα δέχτηκαν τα έξι πλοία του «Στόλου της Ελευθερίας», ενώ έπλεαν στα διεθνή ύδατα 70 μίλια μακριά από το Ισραήλ. Σύμφωνα με πληροφορίες των τουρκικών μέσων ενημέρωσης, από την επίθεση, στην διάρκεια της οποίας χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά πυρά, σκοτώθηκαν 2 άτομα και τραυματίστηκαν άλλα 30. Νεότερες αλλα πάντα ανεπιβεβαιώτες πληροφορίες κάνουν λόγο ακόμη και για 10 νεκρούς. Νωρίτερα η απεσταλμένη του Tvxs Κατερίνα Κιτίδη είχε μεταδώσει εικόνες μετά την περικύκλωση των σκαφών από το ισραηλινό πολεμικό ναυτικό.

Η επίθεση ξεκίνησε λίγο μετά τις 5 το πρωί σε 5 από τα 6 πλοία που κατέλαβαν οι ισραηλινοί κομμάντος. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τον αριθμό ή την ταυτότητα των θυμάτων.

Το έκτο πλοίο , το ελληνικό "Ελεύθερη Μεσόγειος" άλλαξε πορεία αλλά δέχθηκε και αυτό επίθεση γύρω στις 6 παρά 10. Όπως μεταδίδει η ιστοσελίδα http://digitalship.shiptogaza.gr/ στις 05.30 υπήρξε επικοινωνία με το πλοίο "Ελεύθερη Μεσόγειος" μέσω δορυφορικού τηλεφώνου. Οι επιβαίνοντες είπαν ότι στα πλοία που κατελήφθησαν υπάρχουν Έλληνες υπήκοοι που έχουν συλληφθεί και κακοποιηθεί. Ο Τάκης Πολίτης ανέφερε ότι ισραηλινές τορπιλάκατοι πλεύρισαν το ελληνικό φορτηγό και στις 05.54 ανέβηκαν ισραηλινοί κομμάντος στο καράβι. Οι τελευταίες λέξεις πριν διακοπεί η σύνδεση ήταν «ανεβαίνουν στο πλοίο με γάτζους, είμαστε υπό σύλληψη». Το τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera στην αραβόφωνη εκπομπή του μετέδωσε ότι υπάρχει Έλληνας σοβαρά τραυματίας ο οποίος αρνείται να δεχτεί περίθαλψη από τις ισραηλινές αρχές και ζητάει να μεταφερθεί στην Ελλάδα. Από όσα έχουν γίνει γνωστά το Ισραήλ κάλεσε 3 νοσοκομεία να είναι σε ετοιμότητα για να δεχτούν τραυματίες.

Έκτοτε η επαφή χάθηκε με όλους τους επιβάτες που συνελήφθησαν και κρατούνται από τις ισραηλινές αρχές. Στις εικόνες που μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης ακούγονται πραγματικά πυρά ενώ οι κομμάντος εμφανίζονται να χρησιμοποιούν κάποιου είδος σπρέι για να εξουδετερώσουν τους επιβάτες.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, η ισραηλινή κυβέρνηση επέβαλε απαγορεύσεις σε οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με νεκρούς και τραυματίες που μεταφέρονται στα ισραηλινά νοσοκομεία.

Σε μια πρώτη αντίδραση, η τουρκική κυβέρνηση κάλεσε τον Ισραηλινό πρεσβευτή για να του επιδώσει διαμαρτυρία έπειτα από την αιματηρή επίθεση ισραηλινών καταδρομέων στα σκάφη της διεθνούς νηοπομπής με εφόδια για τη Λωρίδα της Γάζας.

Λίστα επιβατών

«Ελεύθερη Μεσόγειος»

Πλήρωμα

Στυλιανάκης Ζαχαρίας, Κληρονόμος Εμμανουήλ, Χρυσοχοϊδης Νεκτάριος, Μισεμικές Γεώργιος, Γρηγορόπουλος Μιχαήλ, Μπόλος Νικόλαος

Επιβάτες

Damolin Mario Giovanni, Dror Feiler, Faraggi Marcello, Henning Mankel, Mehmet Kaplan, Saman Ali Abdulla, Sommer – Houdeville Thomas Georges, Viktoria Strand, Γασπαράτου Ευγενία, Θεοχαροπούλου Αικατερίνη, Καρατζάς Γεώργιος, Καρυπίδης Ιωάννης, Κοσματόπουλος Νικόλαος, Λάμπρου Ηλίας, Μαθιουλάκης Εμμανουήλ, Μουστάκας Ανδρέας – Μάριος, Ναϊμ Ελγαντούρ, Παπαδοκωστόπουλος Αριστείδης, Πισσίας Ευάγγελος, Πολίτης Παναγιώτης, Συγγελάκης Πολυάνθης, Τζιούμπας Αθανάσιος, Τικτόπουλος Μιχαήλ – Αχιλλεύς,
Ψαρά Μαρία

«Σφενδόνη»

Έλληνες - πλήρωμα

Μπούκας Θεόδωρος, Παπακινός Πέτρος, Παπαδημητρίου Απόστολος, Αυγήρης Σπυρίδων

Επιβάτες που ξεκίνησαν από την Ελλάδα

Ennafaa Elaati, Κampani Chalent, Βαλκάνος Νικόλαος, Γελάλης Δημήτριος, Κιτίδη Αικατερίνη, Κυρίλλου Δήμητρα, Λιερός Γεώργιος, Τραβάλου Αφροδίτη, Τσιγαρίδας Χρήστος

«Mavi Marmara»

Πλειώνης Δημήτριος, Χατζηστεφάνου Αριστείδης - Κυριάκος

Κυριακή, 30 Μαΐου 2010

Η ομιλία στο Σπόρτινγκ, 27/5


Η ομιλία Αλαβάνου στις 27/5.

Από το papaioannou.wordpress.com

RD (Αντώνης)
---


Αγαπητοί Φίλοι και Φίλες,
Σε αυτές τις ώρες που μέσα στην καρδιά όλων μας εναλλάσσονται τα συναισθήματα: Φόβου. Παραίτησης. Θλίψης. Θυμού. Οργής.
Σε αυτές τις στιγμές που γράφεται η ιστορία για τη χώρα μας. Και στη χώρα μας η ιστορία όλης της Ευρώπης. Και στην Ευρώπη όλου του κόσμου.
Σας ευχαριστούμε σήμερα, επέτειο της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, που δεχθήκατε το κάλεσμα του Μετώπου Αλληλεγγύης και Ανατροπής.
Το «Μέτωπο» είναι σήμερα το «password», η λέξη κλειδί για να βγούμε από την καταιγίδα.
Αν κάθε μέρα γινόμαστε πιο πολλοί, πολύχρωμοι από τις διαφορετικές προελεύσεις, όταν πλημμυρίσουμε πόλεις και πλατείες – τότε όλα, όλα θα αλλάξουν.
Και η καρδιά μας θα έχει πάλι θέση για το συναίσθημα της ελπίδας. Της αλληλοβοήθειας. Της προοπτικής.

Δέκα σημεία :
Πρώτο : Πρόβλημα κυριαρχίας
Δεν χύθηκε τόσο αίμα για να βρεθούμε στο σημείο που βρισκόμαστε σήμερα.
Η Βουλή ψηφίζει το τριετές πρόγραμμα στα αγγλικά. Η Βουλή αυτοευνουχίζεται, παραιτείται από το δικαίωμα και την υποχρέωση να επικυρώνει τις διεθνείς συμφωνίες.
Δεν μπορούμε να δεχθούμε μισό αιώνα μετά τον γερμανόδουλο πρωθυπουργό της κατοχής Τσολάκογλου, ενάμιση αιώνα μετά τον βαυαρό πρωθυπουργό κόμη Ιωσήφ Λουδοβίκο Άρμανσμπεργκ, η Ελλάδα να έχει γερμανίδα πρωθυπουργό την Άγκελα Μέρκελ.
Δεν μπορούμε να δεχθούμε η πρωθυπουργός της Siemens, της Thyssengroup, της Mann, που έχουν λαδώσει κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο να δίνει μαθήματα στον ελληνικό λαό ενάντια στη διαφθορά και την οκνηρία.
Δεν μπορούμε να δεχθούμε οι συμπατριώτες μας στο εξωτερικό – σπουδαστές, μεταπτυχιακοί, επιστήμονες, καλλιτέχνες, μεταλλωρύχοι, σουβλατζήδες, στεγνοκαθαριστές – να γίνονται δέκτες ρατσισμού, ευτελισμού, περιφρόνησης και διακωμώδησης.
Αυτό που γίνεται σήμερα δεν έχει σχέση με την αυτονόητη μεταβίβαση εθνικών εξουσιών σε διεθνείς δημοκρατικούς θεσμούς.
Αυτά είναι ιμπεριαλιστικές εντολές, τελεσίγραφα και διατάγματα.
Δεν είναι το πρόβλημα μας οι γερμανοί εργαζόμενοι με τους καθηλωμένους μισθούς. Είναι το γερμανικό κατεστημένο που έχει μάθει καλά την τέχνη του «μαύρου πρόβατου» από την εποχή του ολοκαυτώματος των Εβραίων. Σήμερα φταίνε οι Έλληνες. Αύριο ίσως οι Τούρκοι.
Είναι ωραίο να αγαπάς την πατρίδα σου, χωρίς να μισείς τον άλλον. Είμαστε περήφανοι που είμαστε Έλληνες.
Ο ευρωπαϊκός ουμανισμός που τώρα καταρρέει τροφοδοτήθηκε και από μια γραμματεία γραμμένη στη γλώσσα μας.
Και προς του καρδινάλιους των Βρυξελλών, σκλάβους στην πραγματικότητα της μαφίας των διεθνών τοκογλυφικών κεφαλαίων, ο ελληνικός λαός ας απευθύνει τους τέσσερις αγαπημένους στίχους του Μαρξ από τον «μεγαλύτερο άγιο και μάρτυρα στο φιλοσοφικό εορτολόγιο», όπως έλεγε, τον Προμηθέα του Αισχύλου:
«Μήπως λοιπόν θαρρείτε, πως σας φοβάμαι
εσάς τους νέους θεούς και μπρος σας πως ζαρώνω;
Εγώ τη δυστυχία μου, να ξέρετε
δεν θ ‘ άλλαζα ποτέ με τη σκλαβιά σας»

Δεύτερο : Πρόβλημα Δημοκρατίας
Η Δημοκρατία έχει πληγεί καίρια.
Από τον εκφυλισμό των θεσμών. Εκλέγεται μια κυβέρνηση για να εφαρμόσει τα ακριβώς αντίθετα από αυτά που υποσχέθηκε. Χωρίς καμία δημοκρατική νομοθεσία.
Από το υβριστικό επιχείρημα ότι τα Μέτρα είναι η μόνη λύση.
Κοινοβουλευτισμός και πολυκομματισμός σημαίνει πολλαπλότητα επιλογών.
Αλλιώς, κ. Παπανδρέου, φωνάξτε πάλι τους συνταγματάρχες.
Η δική τους λύση είναι καταστροφική. Κατάψυξη της οικονομίας. Μεγαλύτερο χρέος. Χειρότερο έλλειμμα. Μικρότερο ΑΕΠ.
Λένε δεν υπάρχει μια πλήρης αριστερή εναλλακτική λύση.
Η δική τους λύση έχει μόνο τρεις λέξεις. «Υποταγή στο ΔΝΤ και Ε.Κ.Τ.»
Τόσες λέξεις έχει και η δική μας λύση. «Πόλεμος στο ΔΝΤ και την Ε.Κ.Τ.». Εμείς έχουμε κι άλλες τρεις : «Υποταγή στο συμφέρον του λαού».
Ας σταματήσουν να ζητούν αναλυτικές δήθεν προτάσεις. Η πτώση της δικτατορίας έγινε με τρία συνθήματα: «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία».
Υπάρχει όμως και κάτι χειρότερο για τη Δημοκρατία. Η συνειδητή, επίμονη, μεθοδευμένη επιχείρηση του οικονομικού, πολιτικού και επικοινωνιακού κατεστημένου να ακυρώσουν μια συλλογική και συγκροτημένη παρουσία της κοινωνίας.
Θέλουν μια χώρα σε κρίση χωρίς λαό.
Ας τους πούμε λοιπόν :
Ματαιοπονείτε.
Εσείς καλλιεργείτε τον φθόνο του ανέργου προς τον ιδιωτικό υπάλληλο ή εργάτη. Τον φθόνο του ιδιωτικού προς τον δημόσιο. Τον φθόνο του δημόσιου προς τον μικροεπιχειρηματία. Τον φθόνο των 800 € προς τα 1000€. Τον φθόνο των 1000 κυβικών προς τα 1200. Το λιντσάρισμα του ενός από τον άλλο.
Εμείς θέλουμε το Μέτωπο Αλληλεγγύης του ανέργου, του ιδιώτη, του δημοσίου, του καταστηματάρχη. Του χαμηλού και του μέτριου μισθού. Αυτού που μένει στο νοίκι κι αυτού που πληρώνει το στεγαστικό.
Εσείς λέτε ότι όλοι είμαστε ένοχοι και άπληστοι. Κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του μεγάλου κεφαλαίου. Ότι στην κοινωνία μας αξίζει η θεία δίκη. Ότι τα ελληνόπουλα έχουν γονείς Σόδομα και Γόμορρα.
Εμείς θα μιλήσουμε για τις εργαζόμενες στα Σούπερμαρκετ. Για την ανασφάλιστη εργασία. Για τα εργατικά ατυχήματα. Για αυτούς που έχουν φτύσει αίμα. Γι’ αυτούς που έχουν μοχθήσει μια ζωή.
Εσείς διαιρείτε, αποθαρρύνετε, ενοχοποιείτε την κοινωνία.
Εμείς θέλουμε να την ενώσουμε, να την ενθαρρύνουμε και να την απενεχοποιήσουμε.

Τρίτο : Εναλλακτική λύση στο ευρώ και το χρέος
Μας φοβίζουν ότι θα πάρουμε «διαγωγή κοσμία» και θα μας αποβάλλουν από την ευρωζώνη.
Ασφαλώς η επιστροφή σε ένα εθνικό νόμισμα θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα. Ευκταία είναι η στήριξη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος με πολιτικές ισόρροπης ανάπτυξη και αύξησης του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Αν όμως η Ευρωζώνη οδηγεί τα πράγματα στα άκρα, επιβάλλει τα δίκαιο του ισχυρού, αφαιρεί τα εργαλεία για την ανάκαμψη της χώρας μας, θα το αντιμετωπίσουμε το δίλημμα.
Απέναντι στις Βρυξέλλες δεν είμαστε εμείς στη γωνία. Έχουμε την ισχυρή διαπραγματευτική θέση. Για μας η έξοδος από τα ευρώ θα έχει αρνητικές συνέπειες, αλλά και θετικές. Για την Ευρωζώνη θα είναι καταστροφή. Θα είναι η αρχή του τέλους της.
Και να είμαστε σαφείς:
Ο κάθε έλληνας αν είναι υποχρεωμένος να επιλέξει :
Από τη μια ανάμεσα στο παιδί του που δεν θέλει να ζήσει σε μια διαλυμένη οικονομία, άνεργο, με μεταπτυχιακά διπλώματα να αναζητά θέση στην υπηρεσία απορριμμάτων των δήμων, όπως γίνεται, χωρίς αυτοεκτίμηση, περιφερόμενο στη μοναξιά και την κατάθλιψη
Από την άλλη στο ευρώ.
Είμαστε βέβαιοι : θα επιλέξει το παιδί του.
Παρουσιάζουν τη χώρα μας και τον λαό μας αιώνιους όμηρους στο χρέος στους παγκόσμιους τοκογλύφους.
Άλλες χώρες όμως ακολουθούν άλλη πορεία.
Στην Ισλανδία πριν δύο μήνες έγινε δημοψήφισμα για το διεθνές χρέος. Με 93% ο ισλανδικός λαός ψήφισε «όχι». Αυτό είναι το πραγματικό ηφαίστειο της Ισλανδίας. Και η λάβα του θα φτάσει σύντομα και στην Αθήνα.
Αυτό το χρέος δεν είναι του λαού.
Αυτό είναι και το σύνθημα : «Δεν Πληρώνουμε».
Δεν πληρώνουμε για τα υποβρύχια που γέρνουν.
Δεν πληρώνουμε για τις φρεγάτες.
Δεν πληρώνουμε για τα άχρηστα και πανάκριβα έργα της SIEMENS.
Δεν πληρώνουμε για τις φαρμακευτικές εταιρείες.
Δεν πληρώνουμε για τις κομπίνες της Goldman Sachs.
Δεν είναι παλικαρισμοί αυτοί. Ο ίδιος ο Νόμος περί Χρεοκοπίας στις Η.Π.Α. προβλέπει σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμών τοπικών κυβερνήσεων να καταργούνται οι υποχρεώσεις από κάθε δάνειο που ήταν προϊόν συναλλαγής, να μη θίγεται από την αποπληρωμή ο ιστός της κοινωνίας.
Αναδιαπραγμάτευση των χρεών μας. Αυτή είναι η εναλλακτική λύση απέναντι στον απαγχονισμό της οικονομίας που προωθεί η κυβέρνηση.

Τέταρτο : Εναλλακτική λύση στα Δημόσια Οικονομικά
Παντού υπάρχει εναλλακτική λύση. Και στα δημόσια οικονομικά.
Κατεδαφίζουν το Κοινωνικό Κράτος για λόγους μείωσης των δαπανών. Και δεν μειώνουν ούτε κατά ένα ευρώ τις αγορές όπλων.
Δεν θέλουμε την Ελλάδα τέταρτη στον κόσμο σε απόλυτους αριθμούς στην αγορά όπλων μετά την Κίνα και την Ινδία των δισεκατομμυρίων και τα πάμπλουτα Αραβικά Εμιράτα.
Την θέλουμε τέταρτη στο ποσοστό του ΑΕΠ για την Παιδεία. Τέταρτη στην ποιότητα των νοσοκομείων. Τέταρτη στο πράσινο μέσα στις πόλεις. Τέταρτη στην καταπολέμηση του ρατσισμού.
Έχουν ένα στα λόγια μόνο «δημόσιο» τομέα που κατασπαταλά, λεηλατείται από τον ιδιωτικό χώρο, τον υπηρετεί, εξαγοράζεται από αυτόν. Όταν η χώρα μας χρειάζεται επειγόντως πραγματικά δημόσια εργαλεία, εθνικοποιημένες τράπεζες και κοινωφελείς επιχειρήσεις, διαφανείς, δημοκρατικές, αποτελεσματικές για να επιτύχει εκεί που απέτυχε η μεγάλη ιδιωτική επιχείρηση.
Ακόμα και τα πλατειά στρώματα της κοινωνίας μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των δυσκολιών. Με ένα τρόπο που δεν τα εκμηδενίζει, αλλά τα απελευθερώνει.
Το πρότυπο του lifestyle, της επώνυμης μάρκας σε βάρος της ελληνικής παραγωγής, της επίδειξης, της σπατάλης, της επίθεσης στο περιβάλλον έχει φθάσει στα όρια του.
Η έξοδος από την κρίση απαιτεί ένα ισχυρό πλήγμα στον καπιταλισμό. Απαιτεί όμως και να νικήσουμε εκεί που ίσως έχουμε χάσει κατά κράτος. Στον καπιταλισμό μέσα μας. Στις καπιταλιστικές αξίες του ατομισμού, του καριερισμού, του καταναλωτισμού, του ανταγωνισμού που έχουμε εσωτερικεύσει.
Γι’ αυτό η άλλη λύση της αριστεράς δεν κινείται μόνο σε πολιτικό – τεχνικό επίπεδο. Απαιτεί μια συνολική πολιτιστική επανάσταση στις αξίες, στα ιδανικά, στις συμπεριφορές. Ρήξη.
Αριστερά σημαίνει ένας άλλος τρόπος ζωής.

Πέμπτο : Το εναλλακτικό πολιτικό υποκείμενο
Μια εναλλακτική λύση απαιτεί ένα εναλλακτικό πολιτικό υποκείμενο.
Η πρώτη προϋπόθεση είναι να σαρωθεί το πολιτικό σύστημα. Και μαζί και η συστημική αντίληψη ως απόμερου περίπτερου της αριστεράς που ούτε τσιγάρα δεν πουλάει. Το σύνθημά μας «Αλλάζουμε το τοπίο» των εκλογών αποκτά μια ζωτική επικαιρότητα και δυνατότητα.
Να φύγει αυτή η κυβέρνηση και τα μέτρα ΔΝΤ και Ε.Ε. Όσο γρηγορότερα, τόσο μικρότερο το κόστος της άλλης λύσης.
Ανένδοτος Αγώνας.
Οι χήρες που θα χάσουν τη σύνταξή τους, οι «ανύπανδρες κορασίδες», οι υπερήλικοι εργάτες, οι μαζικά απολυμένοι θα είναι γύρω από το Μαξίμου την ώρα που θα φεύγετε κ. Παπανδρέου, με ελικόπτερο.
Δεν μπορώ να μη το πω :
Μια από τις χειρότερες πολιτικές εμπειρίες μου ήταν όταν ως ευρωβουλευτής έβλεπα, από τις χώρες που έχει καταρρεύσει το σοσιαλιστικό εγχείρημα, να έρχονται οι γιάπις υπουργοί από τη χώρα του Λένιν. Να τα ξεπουλούν όλα και την ίδια στιγμή να κάνουν επίδειξη στο Proficiency και να ποζάρουν ευτυχισμένοι δίπλα στον Κολ, τότε, τον Μιτεράν, τον Ντελόρ.
Τα ίδια αισθήματα έχω βλέποντας τον Παπανδρέου δίπλα στον Ομπάμα, τον Παπακωνσταντίνου στον Στρος Καν, τον Λοβέρδο στον Μπαρόζο.
Το σύστημα ψάχνει την τράπουλα του για λύση. Τα χαρτιά όμως είναι σημαδεμένα. Ακόμα και γελωτοποιοί ιταλικού τύπου που θα ήθελαν.
Και ποιος να έρθει;
Ο λαός. Αυτός που ήρθε με το ΕΑΜ το 1942. Η νεολαία. Αυτή που ήρθε το 1973 και άνοιξε την πόρτα εξόδου στη χούντα.
Μια νέα κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία.
Που αναδείχνεται μέσα στους μεγάλους αγώνες των τελευταίων εβδομάδων.
Που δεν είναι απλά μια κραυγή διαμαρτυρίας.
Που υποδέχεται την αυτοοργάνωση.
Που νομοθετεί στον δρόμο.
Που εξελίσσεται σε ένα μεγάλο ειρηνικό Αντάρτικο Πόλεων.
Να χαιρετίσω τις κινήσεις πολιτών που επιβάλλουν τη μη πληρωμή διοδίων, σήμερα στην Εθνική, αύριο στην Αττική Οδό.
Που θα στηρίξει μια μετωπική πολιτική λύση επιβίωσης της χώρας.
Ας τους απαντήσουμε.
Γεωγραφικά και ιστορικά η Ελλάδα ανήκει στην Ευρώπη.
Θέλουν να μας κάνουν Λατινική Αμερική; Μεξικό της κατάρρευσης, με πολίτες να ψάχνουν στα σκουπίδια; Αργεντινή, με τα νέα ζευγάρια να κάνουν παιδιά μόνο στα πλούσια προάστια;
Ε, αν είναι να γίνουμε Λατινική Αμερική, τότε θα επιλέξουμε να γίνουμε Βολιβία του Μοράλες, Νικαράγουα του Ορτέγκα, Ισημερινός, Βενεζουέλα, Κούβα του Κάστρο.

Έκτο : Η Αριστερά στην κρίση
Καταλύτης της νέας πλειοψηφίας μπορεί να είναι η αριστερά.
Είναι πολλοί απογοητευμένοι από σχήματα και πρόσωπα της σημερινής αριστεράς.
Μας περιπαίζουν. Μας ειρωνεύεται ο Λαζόπουλος.
Μέσα στη γενικότερη ανασφάλειά τους αισθάνονται ασφάλεια γιατί δεν έχουν μπροστά τους την αριστερά του άρθρου 16 που συνεγείρει τη νεολαία. Μια αριστερά που σπέρνει στον φόβο στο σύστημα. Φόβο που προκαλείται όχι τη βία αλλά από την ακαταμάχητη δύναμη της μαζικής λαϊκής δράσης.
Βιάζονται.
Αριστερά δεν είναι μόνο συλλογικότητες και πρόσωπα με τα παράσημά τους. Από την Εθνική Αντίσταση μέχρι τον Δεκέμβρη.
Αριστερά είναι ένας ανεκτίμητος, διαχρονικός και διατοπικός πλούτος αξιών, δράσεων και ιδεών. Από τον Σπάρτακο μέχρι τον Τσε Γκεβάρα. Από τον Ένγκελς μέχρι τον Μπαντιού. Από τον Πικάσο μέχρι τον Ρίτσο. Από την γαλλική επανάσταση μέχρι τα ματωμένα κόκκινα πουκάμισα της Ταϊλάνδης.
Αριστερά είναι το αυγό του αετού που κυοφορείται σε κάθε κοινωνία.
Όταν αυτό το πολύτιμο απόθεμα ενεργοποιηθεί από τον στρατηγικό σχεδιασμό γίνεται μια εκρηκτική μετασχηματιστική δύναμη.
Ο αετός όμως δεν κρίνεται με το πώς θα τακτοποιήσει τη μικρή του φωλιά. Αλλά με το πόσο ψηλά και πόσο μακριά, πόσο αγέρωχα μπορεί να υπερίπταται στους ουρανούς.
Η αριστερά σήμερα δεν κρίνεται με τις μικρές της ισορροπίες, επετηρίδες και τίτλους. Αλλά με την ικανότητά της ακόμα και να ανατρέψει τον εαυτό της για να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της ιστορίας.

Έβδομο : Το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής
Αυτή την μεγάλη λαϊκή ενότητα, που θα αγγίξει την πορεία της χώρας θέλει να υπηρετήσει το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής.
Μας λένε « Τι είναι το Μέτωπο, μια άγνωστη λέξη».
Αν θέλουμε όμως ειλικρινά να αφήσουμε πίσω ένα πολιτικό σύστημα που οδήγησε τη χώρα μας μέσα στο πηγάδι, πρέπει να βρούμε νέες λέξεις, έννοιες και απελευθερωτικές δυνατότητες.
Μας λένε: «Έρχεστε να διασπάσετε την αριστερά».
Μόνο μέσα σε μια γη ενότητας και κοινής δράσης μπορεί να μαζέψουν χυμούς οι ρίζες του Μετώπου. Όχι μόνο να ενώσουμε την Αριστερά. Να ενώσουμε την Αριστερά με ρυάκια από κάθε πολιτικό χώρο, με τη νεολαία, σε ένα ασταμάτητο χείμμαρο.
Μας λένε « Μεγαλοπιάνεστε, μιλάτε για νέο ΕΑΜ».
Κάθε ιστορική λαϊκή πρωτοβουλία επηρεάζει τα πράγματα της εποχής της και δημιουργεί ένα παράδειγμα για τις γενιές που έρχονται.
Εμείς οι μικροί και ασήμαντοι εμπνεόμαστε από τους μεγάλους που συγκρότησαν το ΕΑΜ, που πριν ήταν κι αυτοί μικροί : καραβοτσακισμένοι κομμουνιστές από την Ακροναυπλία, δηλωσίες, καταδιωγμένες ή καχεκτικές οργανώσεις της αριστεράς.
Το ΕΑΜ δεν είναι για τον τεχνητό φωτισμό της βιτρίνας του Μουσείου της Αριστεράς.
Μια μικρή Αριστερά που γνωρίζει από πού να εμπνευστεί και πώς να ονειρεύεται, που εκφράζει τα μεγάλα οράματα άλλων τόπων κι άλλων χρόνων μπορεί να γίνει μεγάλη.
Αυτό δεν είναι φυγή από την πραγματικότητα αλλά όρκος ζωής για την αλλαγή της.
Απευθυνόμαστε στα μέλη και τους φίλους του ΣΥΡΙΖΑ, που δεν φέρουν ευθύνη για το σήμερα.
Ας του δώσουμε πάλι πνοή με την δημοκρατική συγκρότηση, με το μετωπικό σχέδιο, με τις ιδέες.
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι σε καλή κατάσταση. Η ψυχή του όμως είναι ζωντανή. Είναι η δική σας ψυχή.
Είναι αυτή η ψυχή, γυναικών και ανδρών, που μπορεί πάλι να μας βγάλει από τη απομόνωση, να μας ξεσηκώσει από τη δουλειά και την κουζίνα, να μας βγάλει στο δρόμο με το κεφάλι ψηλά, να μας κάνει καπετάνιους σε αυτό τον Κάβο Ντόρο της πατρίδας μας, τα οράματά μας να γίνουν πάλι σημείο αναφοράς της κοινωνίας.
Απευθυνόμαστε στις δυνάμεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς. Μέχρι και ως εκείνο τον αντιεξουσιαστικό χώρο που κατήγγειλε αδυσώπητα την δολοφονική βία στη Marfin. Στα κινήματα. Συντροφικά ας πάρουμε την πρωτοβουλία να οικοδομήσουμε Μετωπικές Επιτροπές.
Θα βρούμε στους πολίτες εύφορη γη. Κάθε κομματικής προέλευσης.
Ο κατακερματισμός με βάση τις διαχωριστικές γραμμές ενός πολιτικού συστήματος στο κύκνειο άσμα του είναι το τελευταίο του όπλο.
Η αλληλεγγύη και η κοινή δράση είναι το δικό μας.
Ας ρίξουμε τα σκουριασμένα συρματοπλέγματα.

Όγδοο : Κοινή δράση με τον κοινωνικό χώρο του ΠΑΣΟΚ
Η Αριστερά δεν μπορεί μόνη της.
Η αριστερά έχει την πικρή εμπειρία του 1989. Δεν είναι η λεηλασία στο σοσιαλιστικό χώρο που έχει σημασία. Είναι η αφύπνιση και η συστράτευση μαζί του.
Για όλους ο αγώνας της ατομικής και συλλογικής επιβίωσης αρκεί για να δώσουν το «παρόν».
Για τους έντιμους φίλους του ΠΑΣΟΚ υπάρχει κι ένας πρόσθετος λόγος. Να σώσουν την προσωπική και συλλογική τους τιμή.
Συναγωνιστές και συναγωνίστριες, το ιδρυτικό τρίπτυχο σύνθημα σας για «Εθνική Ανεξαρτησία- Λαϊκή Κυριαρχία – Εθνική Απελευθέρωση» ποδοπατείται και εξευτελίζεται. Όχι από τους αντιπάλους του κόμματος σας. Εκ των ένδον.
Χαιρετίζουμε από καρδιάς τη στάση των τριών κυβερνητικών βουλευτών. Αυτή η στάση ευθύνης οδηγεί στη διαγραφή από την Κοινοβουλευτική τους Ομάδα. Στην εγγραφή όμως στο ολιγοσέλιδο βιβλίο με τις πράξεις γενναιότητας του Ελληνικού Κοινοβουλίου.
Εδώ, από το Σπόρτινγκ, όσοι πιστεύουμε στο Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής, σας απλώνουμε το χέρι για κοινούς αγώνες.

Ένατο : Οι περιφερειακές εκλογές στην Αττική
Η κυβέρνηση τρέμει στην ιδέα να ζητήσει έγκριση από τον λαό για το πρόγραμμα ΔΝΤ – ΕΕ που πραξικοπηματικά εφαρμόζει. Είτε με εκλογές είτε με δημοψήφισμα.
Δεν θα ξεφύγει όμως.
Το φθινόπωρο, σε λίγους μήνες, είναι οι αυτοδιοικητικές εκλογές.
Ο ίδιος ο νόμος Καλλικράτη είναι το Μνημόνιο του ΔΝΤ και της Ε.Ε. πετάει στο δρόμο δεκάδες χιλιάδες νέους, εργαζόμενους. Δίπλα τους ο δήμαρχος Ελληνικού Χρήστος Κορτζίδης στην 29η ημέρα απεργίας πείνας.
Είναι η ευκαιρία για ένα πανελλαδικό δημοψήφισμα ενάντια στα Μέτρα. Για το Κοινωνικό Κράτος.
Σε όλη την Ελλάδα. Μα πάνω από όλα εδώ, στη μητροπολιτική περιφέρεια της Αττικής, όπου ζει ο μισός σχεδόν πληθυσμός της Ελλάδας.
Πάντα σε όλες τις κρίσεις, κάποια χώρα γίνεται το σύμβολο, ο χώρος συγκρούσεων με διεθνή σημασία. Το Βιετνάμ της εισβολής. Η Γαλλία του Μάη. Η Αγγλία της Θάτσερ. Η Πολωνία της «Αλληλεγγύης».
Όταν το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης πέφτει γιατί είχε απεργία η ΑΔΕΔΥ καταλαβαίνουμε ότι σήμερα αυτό τον ρόλο έχει η Ελλάδα.
Εδώ είναι, στον «αδύναμο κρίκο» που θα κριθούν πολλά.
Όπως σε ένα μεγάλο πόλεμο η μάχη σε μια ορισμένη πόλη μπορεί να επηρεάσει την έκβαση όλου του πολέμου – ας θυμηθούμε το Στάλιγκραντ – έτσι η έκβαση του ελληνικού πειράματος θα έχει ευρωπαϊκή κι ίσως παγκόσμια επίπτωση.
Η ήττα μας θα είναι ήττα όλων των ευρωπαίων εργαζομένων – Η νίκη μας, νίκη τους.
Ας προκαλέσουμε αυτή την αναμέτρηση. Ας πετάξουμε το γάντι. Παντού. Ειδικά στον κρίσιμο κρίκο, την Αττική.
Και θα είναι εκείνη τη βραδιά εδώ στην Αθήνα και το CΝN, και το BBC, και το ΖDF, και το NBC και όλοι.
Και το μήνυμα θα φτάσει παντού. Στους απεργούς του Παρισιού και της Λισαβόνας. Στους ανέργους του Δουβλίνου και της Μαδρίτης. Στη νεολαία της Ρώμης και του Βερολίνου.
Και το μήνυμα θα είναι : Το πείραμα απέτυχε. Τα μέτρα δεν θα περάσουν. Υπάρχει άλλος δρόμος.
Και το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης θα πέσει πάλι στο βυθό.
Και η αισιοδοξία, η μαχητικότητα, η ελπίδα θα ανέβει στα ύψη.

Δέκατο : Στο όνομα της νεολαίας
Μια τουλάχιστον δεκαετία ύφεσης, δημοσιονομικής σκληρότητας, μαζικής ανεργίας προβλέπονται ως καρπός των μέτρων ΔΝΤ και Ε.Ε.
Δεν το δεχόμαστε.
Δεν αντέχει η ψυχή μας να παγιδεύσουμε και να καταστρέψουμε τα πιο όμορφα τους χρόνια.
Δεν αντέχουμε να δούμε τα παιδιά μας αντί να ανθίζουν να μαραίνονται από τα 10 στα 20 σε υποβαθμισμένα σχολεία με υποβαθμισμένους οικονομικά και ηθικά δασκάλους. Από τα 20 ως τα 30 στη μαύρη ζώνη της ανεργίας να θέτουν το υπαρξιακό ερώτημα «γιατί σπούδασα». Από τα 30 ως τα 40 να μένουν ακόμα στα παιδικά τους δωμάτια.
Δεν δεχόμαστε να πολλαπλασιάζονται οι νέοι – ερείπια χωρίς υπαρξιακό σκοπό, έξω από τον ΟΚΑΝΑ, οι συμμορίες παραβατικότητας, εγκληματικότητας και ρατσισμού
Ζούμε στην εποχή των βλαστοκυττάρων και της νανοτεχνολογίας. Πριν μια βδομάδα σε εργαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργήθηκε ζωή, τεχνητό βακτηριδιακό DNA.
Ποτέ, στην ιστορία της ανθρωπότητας, οι γενιές των παιδιών και των εφήβων δεν είχαν στη διάθεσή της ένα τέτοιο απόθεμα επιστημονικών δυνάμεων για να μειώσουν τις πίκρες της ζωής και να απολαύσουν τις χαρές της.
Κατηγορούν συχνά το «Μέτωπο» για εμπρηστικές δηλώσεις.
Ε, λοιπόν – αν το να ερχόμαστε σε ανοικτή, κάθετη και σφοδρή σύγκρουση με την κυβέρνηση που την γενιά των 700 ευρώ την εξευτελίζει σε γενιά των 500 ευρώ, που τα 30 χρόνια για την σύνταξη τα κάνει 40 χρόνια για ελεημοσύνη, είναι εμπρηστική πολιτική, τότε ναι, είμαστε εμπρηστές.
Αν για τα παιδιά μας που προσευχόμαστε κάθε βράδυ να ζήσουν περισσότερα χρόνια, έρχεται μια διαστροφική κυβέρνηση να μετρήσει το «προσδόκιμο» ζωής για να τους καθηλώνει στην εργασία μέχρι τα βαθιά γεράματα, τότε, ναι, κ. Λοβέρδο εμείς θα γίνουμε εμπρηστές του ασφαλιστικού σας.
«Η πλατεία ήταν γεμάτη, με το νόημα που έχει κάτι απ’ τις φωτιές,
Στις γωνίες και στους δρόμους από συντρόφους οικοδόμους, φοιτητές»
Τώρα, μόνο τώρα, μπορούμε να κατανοήσουμε την προφητική κραυγή του Δεκέμβρη, τη συνολική απόρριψη ενός συστήματος αλλά και των ατομικιστικών αξιών του όπως περνούσαν στην οικογένεια, στο σχολείο, στο γήπεδο από τις πιο ευαίσθητες κα τρυφερές ηλικίες της νεολαίας.
Είμαστε εμείς που σταθήκαμε χωρίς ταλαντεύσεις δίπλα στους μαθητές του Δεκέμβρη.
Είμαστε σίγουροι ότι γρήγορα οι νέοι και οι νέες θα βρεθούν στις πρώτες γραμμές του εργατικού Δεκέμβρη που έχει φανεί ήδη στον ορίζοντα.
Θα πλημμυρίσουν οι πλατείες και οι δρόμοι από πολύχρωμα πλήθη που πιστεύουν και αγωνίζονται για μια Ελλάδα που μπορεί να σταθεί απέναντι στη νεολαία της, την μόρφωση και την εργασία του, όχι με κυνισμό αλλά με αγάπη.
Κι αν το ΔΝΤ και η ΕΚΤ είναι ασύλληπτα ισχυροί για να τους αντιταχθεί η νεολαία στη χώρα μας, θα σηκωθούν από τα μνήματα και θα τους συνεπάρουν οι γενιές της ΕΠΟΝ , ο Πέτρουλας, ο Διομήδης Κομνηνός, οι χαμένοι του Πολυτεχνείου, ο Κουμής, η Κανελλοπούλου, ο Αλέξης Γρηγορόπουλος.

Στο όνομα της νεολαίας, λοιπόν.
Αγώνας μέχρι τέλους.
Ευχαριστώ.

Andrej Platonov-Chevengur I

Ένα από τα προβλήματα της αναφοράς στον "σταλινισμό" είναι ότι στην ουσία γνωρίζουμε, εξακολουθούμε να γνωρίζουμε, πολύ λίγα, ελάχιστα, για την εποχή. Ας πάρουμε για παράδειγμα την στερεότυπη αντίληψη ότι η εποχή του σταλινισμού είναι εποχή καλλιτεχνικού μαρασμού, εποχή όπου η τέχνη εγκατελείπεται σε έναν ανέμπνευστο, τετριμμένο και γραφειοκρατικό σοσιαλιστικό ρεαλισμό. Κι όμως, όπως μας θυμίζει ο Ζίζεκ, είναι επίσης η εποχή που οι Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς μεγαλουργούν στον χώρο της μουσικής σύνθεσης με μεγάλη λαϊκή απήχηση, η εποχή που ο Άιζενσταϊν γυρίζει τον Ιβάν τον Τρομερό (το έργο βραβεύτηκε με το κρατικό βραβείο), η εποχή του Μάντελσταμ, της Αχμάτοβα, της Τσβετέβα, του Σαλαμόφ, του Πλατόνοφ. Καταστολή της τέχνης και λογοκρισία υπήρξε εντονότατη, αλλά υπήρξε επίσης τέχνη, ζωτική, γεμάτη νεύρο, έμπνευση, όνειρα, τραγωδία, και συντριβή. 

Ο Αντρέι Πλατόνοφ γεννήθηκε το 1899 ως Αντρέι Πλατόνοβιτς Κλιμέντοφ. Μορφώθηκε ως μηχανικός στο Πολυτεχνείο του Βόρονετς, ενώ ταυτόχρονα ανέπτυξε το συγγραφικό του ταλέντο, γράφωντας ποίηση, διηγήματα, άρθρα, και δοκίμια. Η πρόζα του αφορούσε ένα τεράστιο εύρος θεμάτων: λογοτεχνία, τέχνη, πολιτισμική ζωή, επιστήμη, φιλοσοφία, θρησκεία, εκπαίδευση, πολιτική, οικονομικά, διεθνείς σχέσεις, τεχνολογία. Ενεπλάκη με τον τοπικό οργανισμό Proletkult και γράφτηκε στην Ένωση Κομμουνιστών Δημοσιογράφων το 1920. Την ίδια χρονιά, γράφτηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Αποχώρησε ένα χρόνο αργότερα, το 1921. Εικάζεται ότι διαφώνησε με την Νέα Οικονομική Πολιτική (NEP) και είναι βέβαιο ότι επηρεάστηκε βαθιά από την αδιαφορία των κομμουνιστών αξιωματούχων απέναντι στις συνθήκες λιμού που επήλθαν στην σοβιετική επαρχία. Με δεδομένες τις πολύ σκληρές συνθήκες που επήλθαν για τον αγροτικό πληθυσμό, ο Πλατόνοφ εγκατέλειψε τη συγγραφή και κατετάγη στην Επαρχιακή Διοίκηση του Βόρονετς, εργαζόμενος ως μηχανικός για την ανάπτυξη υποδομών στην επαρχία. Τα δύο του σπουδαιότερα έργα, το Chevengur και Το σκάμμα θεμελίων, γράφτηκαν μετά από αυτή την εμπειρία, στα έτη 1926-30. Τα περισσότερα έργα του της περιόδου αυτής δεν είδαν το φως της δημοσίευσης.

Σύμφωνα με αρχειακές πηγές, η στάση του Στάλιν απέναντι στον Πλατόνοφ ήταν έντονα αμφίθυμη: κατά τη διάρκεια της ίδιας συνάντησης αξιωματούχων, ο Στάλιν αναφέρεται ότι απεκάλεσε τον συγγραφέα "ανόητο, ηλίθιο, απατεώνα" και "προφήτη, ιδιοφυϊα". Παρά το γεγονός ότι διατήρησε επαφή με τον Στάλιν και υπήρξε επικριτικός για τους Τρότσκι και Μπουχάριν, ο Πλατόνοφ είδε το έργο του να αποκαλείται "αντικομμουνιστικό" και τον γιό του να συλλαμβάνεται σε ηλικία 15 ετών ως "τρομοκράτης" και να στέλνεται σε στρατόπεδο εργασίας, όπου και αρρώστησε βαριά από φυματίωση (πέθανε το 1941). Την αρρώστια αυτή κόλλησε στον πατέρα του, του οποίου η υγεία σταδιακά επιδεινώθηκε, ως τον δικό του θάνατο το 1951.

Τα έργα του έτυχαν μεταθάνατιας κυρίως, αναγνώρισης. Για πολλούς σημαντικούς ιστορικούς της ρωσικής λογοτεχνίας, ο Πλατόνοφ υπήρξε ο ρώσος πεζογράφος που πλησίασε περισσότερο τον Ντοστογιέφσκι, τόσο από άποψη λογοτεχνικής αξίας, όσο και βάσει ύφους και θεματικών ενασχολήσεων. Αν και το έργο του για τα χρόνια του λιμού είναι βαθιά υλιστικό, διαφοροποιείται ωστόσο κάθετα από αυτό του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, καθώς αφορά έναν εναλλακτικά  εκθαμβωτικά ανεξήγητο και ωμά θανατηφόρο κόσμο, τον οποίο αντιμετωπίζει αφενός με έκπληξη και τρυφερότητα και αφετέρου με αποστασιοποιημένη, ειρωνική νηφαλιότητα. Ο Πλατόνοφ --λέγεται ότι το όνομα "Πλατόνοβιτς" το εμπνεύστηκε ο πατέρας του από θαυμασμό για τον Πλάτωνα-- παρέμεινε, σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες και ενδείξεις, πιστός στον κομμουνισμό. Η γνωστότερη κριτική συζήτηση του έργου του στην δύση βρίσκεται στο βιβλίο του Fredric Jameson, The Seeds of Time. 

RD (Αντώνης)

Chevengur, 1928

Κεφάλαιο πρώτο (αποσπάσματα)

Οι παλιές επαρχιακές πόλεις έχουν παρυφές υπό κατάρρευση και οι άνθρωποι πηγαίνουν να ζήσουν εκεί απευθείας απ' τη φύση. Εμφανίζεται ένας άνθρωπος, με ένα ανυπόμονο πρόσωπο που έχει φθαρεί ως στο σημείο της θλίψης, ένας άνθρωπος που μπορεί να διορθώσει ή να εξοπλίσει οτιδήποτε, αλλά ο οποίος έζησε τη ζωή του χωρίς εξοπλισμό ο ίδιος. Δεν υπήρχε ούτε ένα αντικείμενο, από τηγάνι σε ξυπνητήρι, που να μην είχε κάποια στιγμή περάσει από τα χέρια του ανθρώπου αυτού. Ούτε και αρνήθηκε να περάσει σόλες σε παλιά παπούτσια, να προετοιμάσει σκάγια για κυνήγι λύκων, ή να φτιάξει πλαστά μετάλλια που πωλούνταν σε παλιομοδίτικα χωριάτικα πανηγύρια. Αλλά ποτέ του δεν είχε φτιάξει τίποτε για τον εαυτό του --ούτε οικογένεια, ούτε σπίτι. Το καλοκαίρι ζούσε απλώς έξω, με τα εργαλεία του σ' ένα σάκο, χρησιμοποιώντας τον ως μαξιλάρι --όχι τόσο επειδή ήταν μαλακός όσο για να φυλάξει τα εργαλεία του. Απέφευγε τον ήλιο το πρωί βάζοντας ένα μεγάλο φύλο πάνω στα μάτια του όταν ξάπλωνε το βραδάκι. Το χειμώνα ζούσε από ό,τι του έμενε από τα κέρδη του καλοκαιριού.

[...]

Δεν είχε κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ανθρώπους ή τη φύση. Μόνο για τα αντικείμενα που φτιαχνε ανθρώπινο χέρι, κάθε είδους. Και έτσι φερόταν στους ανθρώπους και στα χωράφια με αδιάφορη τρυφερότητα, χωρίς να παρεμβαίνει στα συμφέροντά τους. Το χειμώνα, τα βράδια, έφτιαχνε ορισμένες φορές πράγματα για τα οποία δεν υπήρχε καμμία ανάγκη: έφτιαχνε πύργους από κομμάτια καλωδίου, καράβια από λαμαρίνα, αεροπλάνα από χαρτί και κόλλα, και ούτω κάθε εξής, όλα για δική του ευχαρίστηση. Συχνά καθυστερούσε ακόμα και κάποια παραγγελία που τύχαινε εξαιτίας της συνήθειάς του. Μπορεί, ας πούμε, να του ζητούσε κάποιος να αλλάξει τους δακτύλιους σε ένα βαρέλι, αλλά αυτός θα απασχολούνταν φτιάχνοντας ένα ξύλινο ρολόι, πιστεύοντας ότι θα πρεπε να δουλεύει χωρίς ελατήρια, εξαιτίας της περιστροφής της γης. 

Ο διάκος δεν ενέκρινε τούτες τις απλήρωτες δραστηριότητες: "Θα ζητιανεύεις στα γεράματα, Ζαχάρ Πάβλοβιτς! Το βαρέλι τούτο στέκεται εδώ για μέρες κι εσύ συνεχίζεις να κρατάς κομμάτια ξύλο στο χώμα. Ένας θεός ξέρει τι νομίζεις ότι κάνεις!"

Ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς δεν είπε τίποτε: για αυτόν ο ήχος της ανθρώπινης λέξης ήταν σαν τους ήχους του δάσους για αυτούς που ζουν εκεί --κάτι που δεν ακούς. Ο διάκος συνέχισε ήρεμα, καπνίζοντας· εξαιτίας της συχνής παρακολούθησης λειτουργιών είχε χάσει την πίστη του στο Θεό, αλλά ήταν σίγουρος ότι ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς δεν θα κατέληγε πουθενά: ο κόσμος ζούσε στον πλανήτη ήδη πολύ καιρό, και τα είχε ήδη εφεύρει όλα. Ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς όμως σκεφτόταν διαφορετικά: υπάρχουν ακόμα πολλά πράγματα να εφεύρεις, εφόσον υπάρχει ακόμα ύλη στη φύση ανέγγιχτη από ανθρώπινα χέρια.

[...]

Ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς δούλευε συνέχεια, για να ξεχνάει την πείνα του, και δίδαξε στον εαυτό του πώς να φτιάχνει από ξύλο οτιδήποτε έφτιαχνε παλιότερα από μέταλο. Όσο για τον μοναχικό άνδρα, δεν είχε κάνει τίποτε σ' όλη του τη ζωή, και τώρα ακόμα περισσότερο. Μέχρι τα πενήντα του απλώς κοίταζε γύρω, κι αναρωτιόταν τι ήταν τι, και περίμενε για κάτι να αναδυθεί από τη γενική αντάρα, έτσι ώστε να μπορεί να αρχίσει να δρα όταν ο κόσμος ξεκαθάριζε και ηρεμούσε. Δεν τον συντάρασσε καθόλου η ζωή και δεν είχε κάνει ποτέ του βήμα είτε προς τον γάμο με μια γυναίκα είτε προς μια κάποια γενικώς χρήσιμη δραστηριότητα. Εξεπλάγη που γεννήθηκε και έμεινε έκπληκτος, με ανοιχτά γαλάζια μάτια στο νεανικό του πρόσωπο, ώσπου γέρασε. Ενώ ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς έφτιαχνε ένα ξύλινο τηγάνι, ο μοναχικός άνδρας είπε έκπληκτος ότι δεν θα μπορούσαν ποτέ να τηγανίσουν τίποτε σ' αυτό. Αλλά ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς έριξε νερό στο ξύλινο τηγάνι, και έκανε το νερό να βράσει πάνω σε μια χαμηλή φλόγα, χωρίς να πιάσει το τηγάνι φωτιά. Ο μοναχικός άνδρας δεν πίστευε στα μάτια του: "Τι περίεργο! Αλλά πώς, φίλε μου, φτάνει ένας άνθρωπος να τα γνωρίζει όλα;"

Τούτα τα οικουμενικά μυστήρια έκαναν τον μοναχικό άνδρα να αποθαρρύνεται. Κανείς δεν του είχε ποτέ εξηγήσει την απλότητα των συμβάντων --ή αλλιώς ο μοναχικός άνδρας ήταν πολύ μπερδεμένος. Και πράγματι, όταν ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς δοκίμασε να του εξηγήσει τι κάνει τον αέρα να φυσά αντί να στέκεται, ο μοναχικός άνδρας εξέφρασε ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη και δεν μπορούσε να καταλάβει τίποτε, αν και ένιωθε τις πηγές του ανέμου με ακρίβεια.

"Δεν το πιστεύω! Για ξαναπέστο! Από τις ακτίνες του ήλιου, ε; Τι ιστορία!"

Ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς εξήγησε ότι οι ακτίνες του ήλιου δεν ήταν μια ιστορία, ήταν απλώς θερμότητα. 

"Θερμότητα;" επανέλαβε ο μοναχικός άνδρας έκπληκτος. "Πω πω πω, τη μάγισσα!"

Η έκπληξη του μοναχικού άνδρα μετατοπιζόταν απλώς από το ένα αντικείμενο στο άλλο, χωρίς να αλλάζει οτιδήποτε στον νου του. Αυτό που τον κράταγε δεν ήταν το μυαλό του, αλλά μια αίσθηση ειλικρινούς σεβασμού.

Ως στο τέλος του καλοκαιριού ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς είχε φτιάξει από ξύλο κάθε ανθρώπινο τεχνούργημα που μπορούσε να βρει. Το χώμα γύρω του είχε γεμίσει με τα προϊόντα των τεχνικών του δεξιοτήτων, μια ολόκληρη συλλογή αγροτικών εργαλείων, μηχανών, οργάνων, μηχανημάτων και συσκευών καθημερινής χρήσης, όλα φτιαγμένα μόνο από ξύλο. Περιέργως, δεν υπήρχε ούτε ένα αντικείμενο που να επαναλάμβανε τη φύση: ένα άλογο, για παράδειγμα, ή μια κολοκύθα.

Μια μέρα τον Αύγουστο ο μοναχικός άνδρας πήγε στον ίσκιο, ξάπλωσε χάμω, πάνω στο στομάχι του, και είπε: "Ζαχάρ Πάβλοβιτς, πεθαίνω, χθες έφαγα μια σαύρα. Σου φερα δυο μικρά μανιτάρια, αλλά εγώ μαγείρεψα τη σαύρα. Κούνα κανα φύλλο στο πρόσωπό μου· μ' αρέσει ο άνεμος."

Ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς κούνησε ένα φύλλο στο πρόσωπό του, έφερε λίγο κρύο νερό και το έδωσε στον άνθρωπο που πέθαινε. "Δεν θα πεθάνεις στα αλήθεια. Απλώς νομίζεις ότι θα πεθάνεις."

"Θα πεθάνω, Ζαχάρ Πάβλοβιτς, αλήθεια, αλήθεια θα πεθάνω", είπε ο μοναχικός άνδρας, που είχε φοβηθεί υπερβολικά πολύ για να λέει ψέμματα. "Τα σωθικά μου δεν κρατάνε τίποτε, έχω ένα μεγάλο σκουλήκι μέσα μου, μου χει πιεί όλο το αίμα." Ο μοναχικός άνδρας γύρισε με την πλάτη προς τα κάτω. "Τι νομίζεις;  Θα πρεπε να φοβάμαι ή όχι;"

"Μη φοβάσαι," είπε θετικά ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς. "Και γω θα πέθαινα, στα γρήγορα, αλλά ξέρεις, όταν έχεις δουλειά να φτιάξεις πράγματα..."

Ο μοναχικός άνδρας χάρηκε με αυτή την εκδήλωση συμπάθειας και πέθανε το σούρουπο χωρίς φόβο. Την ώρα του θανάτου του ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς είχε πάει να κάνει μπάνιο στο ρυάκι και όταν επέστρεψε βρήκε τον μοναχικό άνδρα νεκρό, πνιγμένο με τον δικό του πράσινο εμετό. Ο εμετός ήταν στέρεος και ξερός, είχε γίνει σαν αλοιφή γύρω από το στόμα του μοναχικού άνδρα, και μικρά σκουλήκια κουνιόντουσαν μέσα του.

Το βράδι ο Ζαχάρ Πάβλοβιτς ξύπνησε και άκουσε βροχή· ήταν η δεύτερη απ' τον Απρίλη. "Αυτό θα εξέπλητε τον μοναχικό άνδρα", σκέφτηκε. Αλλά ο μοναχικός άνδρας βρεχόταν μόνος του από τη μπόρα που έπεφτε σταθερά απ' τον ουρανό, και φούσκωνε ήσυχα-ήσυχα.

Εικόνα: www.sovlit.com

You pay your crisis: Η ύφεση μπορεί να μην ανατραπεί


Εξαιρετικό κείμενο, κατά τη γνώμη μου, από τα εναργέστερα, σφαιρικότερα και πιο θεωρητικά στιβαρά που έχω δει ως τώρα για την κρίση στην Ελλάδα.
RD (Αντώνης)
---

Του ΗΛΙΑ ΙΩΑΚΕΙΜΟΓΛΟΥ*
Πηγή: Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία
30/5

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε ύφεση και εισέρχεται τώρα σε μια μακρά περίοδο υποβάθμισης του βιοτικού επιπέδου της μικροαστικής τάξης, περιθωριοποίησης μέσω της φτώχειας και απαξίωσης ενός σημαντικού μέρους των ασθενέστερων κοινωνικών τάξεων, καθώς επίσης απαξίωσης μεγάλων τμημάτων του παραγωγικού και ανθρώπινου δυναμικού της.

Εάν δεν ανατραπούν τα σημερινά δεδομένα, η διαδικασία αυτή θα μετατραπεί σε πολύπλευρη καταστροφή που θα βυθίσει τη χώρα σε παρατεταμένη περίοδο μαρασμού. Η ακολουθούμενη πολιτική, που πολλοί αποκαλούν «εσωτερική υποτίμηση» ή «ανταγωνιστικό αποπληθωρισμό», είναι μια σωρευτική διαδικασία διαδοχικών κύκλων μείωσης των μισθών και των τιμών. Μέσω αυτών των μειώσεων, σύμφωνα με την κυρίαρχη οικονομική θεωρία, που καθοδηγεί τώρα τις αποφάσεις που λαμβάνονται για την τύχη της ελληνικής οικονομίας, θα ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της χώρας και θα αυξηθούν οι καθαρές εξαγωγές.

Στο τέλος της διαδικασίας, η οικονομία θα είχε ισορροπήσει σε ένα ποσοστό ανεργίας υψηλότερο και ένα επίπεδο παραγωγής χαμηλότερο από το σημερινό, πλην όμως, θα είχε επιτευχθεί και βελτίωση στο εμπορικό έλλειμμα αγαθών και υπηρεσιών εξαιτίας των χαμηλότερων τιμών των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων.

Αυτή η διαδικασία είναι μακρά και για να επιταχυνθεί πρέπει, σύμφωνα πάντοτε με την κυρίαρχη οικονομική θεωρία, οι θεσμοί της αγοράς εργασίας που προστατεύουν (υπερβολικά, υποτίθεται) τους εργαζόμενους να μεταρρυθμιστούν στη γνωστή κατεύθυνση απελευθέρωσης των απολύσεων, αποδυνάμωσης των συλλογικών συμβάσεων κ.λπ.

Επομένως, η ύφεση, σε συνθήκες ευρώ, δεν είναι ένα «ατύχημα», το αποτέλεσμα κακών χειρισμών εκ μέρους της κυβέρνησης, του ΔΝΤ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των λοιπών, ούτε είναι απλώς το αποτέλεσμα των εγωιστικών συμφερόντων του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου ή του κεφαλαίου εν γένει. Η ύφεση θεωρείται, στο πλαίσιο της κυρίαρχης οικονομικής θεωρίας, το εργαλείο με το οποίο μια οικονομία θα ξαναβρεί τις χαμένες της ισορροπίες. Η ύφεση προβλέπεται, από την κυρίαρχη θεωρία, ως φυσιολογικό στάδιο της διαδικασίας προσαρμογής της οικονομίας σε εξωτερικές διαταραχές που έχει δεχτεί η οικονομία (σε καθεστώς ευρώ, δηλαδή αδυναμίας υποτίμησης του νομίσματος). Η ύφεση οργανώνεται ως μέσο για την πειθάρχηση των εργαζόμενων τάξεων, για να δεχθούν λιγότερες προστατευτικές ρυθμίσεις και χαμηλότερους μισθούς υπό την πίεση της ανεργίας.

Αυτό που οργανώνεται, όμως, ως ύφεση θα καταλήξει σε καταστροφή. Η ύφεση θα μετατραπεί σε μια σωρευτική διαδικασία αυτοτροφοδοτούμενης επιδείνωσης. Κατ' αρχήν από την πλευρά της ζήτησης: Η συνολική ζήτηση θα επηρεαστεί στην πρώτη φάση της «εσωτερικής υποτίμησης» από τις μειώσεις των μισθών. Προφανώς, ο αυξανόμενος δανεισμός των μισθωτών κατά την περίοδο που προηγήθηκε της χρηματοπιστωτικής κρίσης είχε επιτρέψει σε σημαντικό βαθμό την αποσύνδεση των μισθών από την ιδιωτική κατανάλωση. Από τη στιγμή, όμως, που η χρηματοπιστωτική κρίση οδήγησε σε μείωση του δανεισμού, η αγοραστική δύναμη των μισθών έχει ανακτήσει τον σημαντικό της ρόλο στη διαμόρφωση της ζήτησης. Η μείωση των μισθών επιφέρει, λοιπόν, μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Αυτή η αρχική μείωση επηρεάζει αρνητικά τη συνολική ζήτηση και μέσω αυτής τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου. Ετσι, η συμβολή όλων των συνιστωσών της εσωτερικής ζήτησης θα μειωθεί, η ανεργία θα αυξηθεί και θα μειώσει και αυτή με τη σειρά της την εσωτερική ζήτηση και ο φαύλος κύκλος θα αρχίζει από την αρχή.

Υπάρχει και χειρότερο: Η οικονομία δεν είναι ένα λάστιχο που μπορούμε να το τεντώσουμε και όταν το αφήσουμε να επανέλθει στην αρχική του κατάσταση. Μια οικονομία που έχει υποστεί παρατεταμένη μείωση της ζήτησης δεν επανέρχεται στην αρχική της κατάσταση όταν αυξήσουμε, κάποτε, τη ζήτηση, διότι έχει εν τω μεταξύ υποστεί μια σειρά από καταστροφές το παραγωγικό και το εργατικό δυναμικό της. Η παρατεταμένη μείωση της ζήτησης επιδρά στην πλευρά της προσφοράς: θα καταστρέψει ένα μέρος του κεφαλαιακού αποθέματος, καθώς θα πτωχεύσει σειρά επιχειρήσεων και ένα μέρος του εργατικού δυναμικού θα απολέσει τις γνώσεις του και τις δεξιότητές του. Αυτό σημαίνει ότι θα μειωθεί ο μέγιστος δυνατός ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Η κάθοδος θα συνεχίζεται ωσότου η εξωτερική ζήτηση, οι καθαρές εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αναλάβουν τον ρόλο του κινητήρα της οικονομίας χάρη στις μειώσεις του κόστους εργασίας και στις μειώσεις των τιμών των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων (δηλαδή χάρη στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τιμής). Αυτή είναι μια ηρωική υπόθεση, αλλά ας υποθέσουμε ότι έτσι θα συμβεί για την οικονομία του άρθρου. Πόσα χρόνια θα χρειαστούν ωσότου η ελληνική οικονομία ανακάμψει μέσα από τις στάχτες της ως εξαγωγική δύναμη; Η Γερμανία που εφάρμοσε πολιτική εσωτερικής υποτίμησης, και είναι τέρας εξαγωγικής ισχύος, χρειάστηκε μια δεκαετία.

Μπορούμε, όμως, να σκεφτούμε και άλλους τρόπους για να βγούμε από την κρίση, εξίσου αποτελεσματικούς, ξεκινώντας από την υποχρέωση των μεγάλων περιουσιών να αναλάβουν το κύριο βάρος της προσαρμογής, τη φορολόγηση των επιχειρηματικών κερδών με συντελεστή 45% όπως ίσχυε πριν αναλάβει τη διακυβέρνηση ο νεοφιλελευθερισμός, τον εξονυχιστικό έλεγχο των ανώτερων εισοδημάτων που φοροδιαφεύγουν ασύστολα, την κατάργηση όλων των φοροαπαλλαγών των εισοδημάτων της ιδιοκτησίας κ.λπ.

Ας μην ξεχνάμε ότι η αναλογία των εισοδημάτων ιδιοκτησίας προς τις αμοιβές εργασίας (λαμβάνοντας υπόψη και την αυτοαπασχόληση) στην Ελλάδα ανερχόταν, το 2009, σε 0,43, ενώ στις περισσότερες από τις άλλες χώρες της Ε.Ε.-15 βρισκόταν στην περιοχή 0,1-0,3 (μέσος όρος ευρωζώνης 0,25).

Πέραν όμως των εναλλακτικών προτάσεων πολιτικής που μπορεί να προτείνει η αριστερά, τον λόγο έχουν τώρα όσοι καλούνται, αδίκως, να υποστούν τις συνέπειες της δημοσιονομικής κρίσης, για μια περίοδο που κατά τα φαινόμενα θα υπερβαίνει τη δεκαετία, και απέναντι σε μια άρχουσα τάξη που δυσκολεύεται πλέον να νομιμοποιήσει ιδεολογικά την πολιτική της. Αυτές είναι συνθήκες αναγκαίες, ίσως δε και ικανές, για να εισέλθουμε σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλής κοινωνικής έντασης.

* Ο ΗΛΙΑΣ ΙΩΑΚΕΙΜΟΓΛΟΥ είναι μέλος του Δικτύου Αριστερών Οικονομολόγων.

Εικόνα: athensville.blogspot.com

Κρίση του υπαρκτού καπιταλισμού, άνοδος του υπαρκτού σουρεαλισμού


Ότι η Αριστερά περνάει δύσκολες ώρες, καθώς την αγνοούν οι απογοητευμένοι από τα δύο μεγάλα κόμματα ψηφοφόροι, δεν είναι κάτι καινούργιο: το δείχνουν οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων μηνών. Αυτό που συμβαίνει γύρω μας, δηλαδή η κατάρρευση της ελληνικής εκδοχής του σοβιετικού μοντέλου οικονομίας, είναι κάτι το οποίο η Αριστερά αδυνατεί να το συλλάβει διανοητικά. Το ερμηνεύει ως πρόβλημα του καπιταλισμού και προτείνει αυθεντικότερες μορφές του σοβιετικού μοντέλου, με αποτέλεσμα ο κόσμος να μην την παίρνει στα σοβαρά. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι φυσικό η ψυχολογική πίεση που υφίστανται οι πολιτικοί της Αριστεράς να είναι τεράστια και, δυστυχώς, όχι χωρίς κόστος για την υγεία τους.
Στ. Κασιμάτης, Καθημερινή, 30/5/2010

Εικόνα: http://www.warpart.co.nz

Kojin Karatani, Επανάσταση και επανάληψη (τελευταίο μέρος)

Το τελευταίο μέρος της μετάφρασης Karatani, για τις δύο τάξεις επανάληψης που αφορούν την επανάσταση.

RD (Αντώνης)
---


Η επανάληψη στην επανάσταση


Ως αυτό το σημείο, το επιχείρημά μου αφορούσε τη δομή της ιστορικής επανάληψης στη δυάδα κράτους και κεφαλαίου. Στο τμήμα αυτό, θα ήθελα να συζητήσω πώς τα αντικινήματα ενάντια στο κράτος και τον καπιταλισμό —τα σοσιαλιστικά κινήματα με την ευρύτερη έννοια— έχουν αλλάξει, σε συφωνία με τα κοσμοϊστορικά στάδια του κράτους και του κεφαλαίου, και πώς τα κινήματα αυτά έχουν την ίδια επαναληψιμότητα με τη δυάδα κράτους και κεφαλαίου. Δηλαδή, η κίνηση που εναντιώνεται στο κράτος και το κεφάλαιο καθορίζεται επίσης από την επαναληπτικότητα της ίδιας αυτής δυάδας. Από αυτή την άποψη η παρατήρηση του Wallerstein είναι ενδεικτική: η επανάσταση του 1968 είναι ισότιμη με αυτή του 1848. Σύμφωνα με τον Wallerstein, η επανάσταση του 1968 δεν είχε ως στόχο την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας, αλλά ήταν ένα ευρέως επιδραστικό κίνημα κόντρα στο σύστημα. Η επανάσταση του 1848 επίσης απέτυχε να κατακτήσει πολιτική εξουσία αλλά διευκόλυνε το οικουμενικό δικαίωμα ψήφου, την νομιμοποίηση των εργατικών συνδικάτων, και τις πολιτικές κοινωνικής πρόνοιας. Επιπλέον, η επανάσταση του 1968 αναζωογόνησε διάφορα είδη σοσιαλισμού και ουτοπισμού, περιλαμβανομένης της σκέψης του νεαρού Μαρξ, η οποία και είχε κατασταλεί από το 1848.

Θα ήθελα να υπογραμμίσω το γεγονός ότι η επανάσταση του 1968 ξέσπασε ακριβώς εκατόν είκοσι χρόνια μετά την επανάσταση του 1848. Ο Wallerstein θα απέρριπτε μάλλον την υπόθεσή μου περί κύκλων εξήντα και εκατόν είκοσι ετών, εφόσον αντιλαμβάνεται την περιοδικότητα βασιζόμενος στο μακρό κύμα Kondratieff. Όμως, η ομοιότητα ανάμεσα στο 1848 και το 1968 δεν είναι απλή σύμπτωση· ανταποκρίνεται στην περιοδικότητα των σταδίων της δυάδας κράτος-κεφάλαιο. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι περίπου εξήντα χρόνια πριν το 1848, έλαβε χώρα η γαλλική επανάσταση, και ότι περίπου εξήντα χρόνια μετά το 1848, έλαβε χώρα η ρωσική επανάσταση. Τα γεγονότα αυτά μπορούν να χαρτογραφηθούν ως εξής:

A 1789 Γαλλική επανάσταση (Kant, Διαρκής ειρήνη, 1795)
Β 1848
Α 1917 Ρωσική επανάσταση (Λίγκα των Εθνών, 1920)
Β 1968

Ο Wallerstein βλέπει την παγκόσια επανάσταση του 1848 ως υπερκέραση του 1789, την ρωσική επανάσταση του 1917 ως υπερκέραση του 1848, και την παγκόσμια επανάσταση του 1968 ως υπερκέραση του 1917.[17] Είναι όμως μάταιο να δούμε τα γεγονότα αυτά σε διαδοχική σειρά: η σειρά Α βρίσκεται στο ιμπεριαλιστικό στάδο και η σειρά Β στο φιλελεύθερο στάδιο. Η διαφορά αυτή και η επαναληπτικότητα είναι σημαντικές όταν αναλογιστούμε την περίοδο μετά το 1990.

Ας αρχίσουμε με τη σειρά Β. Οι επαναστάσεις αυτές συνέβησαν βασικά στο στάδιο του φιλελευθερισμού όταν η Βρετανία και η Αμερική πέτυχαν ηγεμονία· αυτές είναι οι πρώτες περιστάσεις προλεταριακού αντικινήματος ενάντια στον καπιταλισμό, αλλά χωρίς την προοπτική της αρπαγής της κρατικής εξουσίας. Στο σημείο αυτό, αυτές οι επαναστάσεις ηττήθηκαν εντελώς, αλλά είχαν ωστόσο σημασία. Στον απόηχο της επανάστασης του 1848, η εξέγερση του προλεταριάτου εξανάγκασε κάθε κράτος, το οποίο ήταν ισότιμο του κεφαλαίου, να χρησιμοποιήσει σοσιαλιστικές πολιτικές. Με λίγα λόγια, η επανάσταση δημιούργησε ένα μοντέλο του προνοιακού καπιταλιστικού κράτους. Κόντρα σε αυτή την τάση, ο ιμπεριαλισμός μετά το 1870 αναδύεται ως αυτό το οποίο απελευθερώνει την δυάδα κράτους και κεφαλαίου από το νέλεγχο του έθνους. Τα υποκείμενα του αγώνα του 1968 δεν ήταν προλετάριοι με τη στενή σημασία αλλά φοιτητές που ένιωθαν θύματα διακρίσεων εξαιτίας του φύλου, της εθνικότητας, της φυλής και της σεξουαλικόητάς τους. Για να δανειστούμε τον όρο των Hardt και Negri, η επανάσταση ήταν η εξέγερση του πλήθους. Αποτέλεσμα ήταν ότι ο κρατικός προνοιακός καπιταλισμός διευκολύνθηκε περισσότερο σε κάθε χώρα. Ο νεοφιλελευθερισμός μετά την δεκαετία του 1980 είναι ακριβώς απόηχος της δυάδας κράτους-κεφαλαίου, δηλαδή, της απελευθέρωσης από το έθνος.

Όταν στοχαζόμαστε για τη σειρά Α, βλέπουμε ότι η επανάσταση του 1789 ξέσπασε σε μία περίοδο όπου η Βρετανία και η Γαλλία αντιμάχονταν για ηγεμονία. Η επανάσταση είχε ως συνέπεια έναν πόλεμο που στόχο είχε να καταστήσει τη Γαλλία αυτοκρατορία που μπορούσε να ανταγωνιστεί τη Βρετανία. Η επανάσταση του 1917, από την άλλη πλευρά, ήρθε ως αποτέλεσμα του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου και δημιούργησε άλλον έναν πόλεμο. Ως συνέπεια της επανάστασης, η Ρωσία, που ήταν η λιγότερο ισχυρή των μεγάλων δυνάμεων, αναζωογονήθηκε ως Αυτοκρατορία. Μόνο οι μαρξιστές, που έδωσαν έμφαση στην τάξη περισσότερο από ό,τι στο έθνος, παρείχαν μια ιδεολογία που αρνήθηκε τον χωρισμό των αυτοκρατοριών του παλιού κόσμου σε έθνη-κράτη, αν και τελικά όντως χωρίστηκαν.

Σε ό,τι αφορά την αντίθεση με το κράτος και το κεφάλαιο, η σειρά Β είναι πιο σημαντική από τη σειρά Α. Δεν μπορούμε όμως να περιμένουμε σειρά Β στο μέλλον, γιατί το στάδιο μετά το 1990 είναι αυτό του ιμπεριαλισμού και, αν υπάρξει επανάσταση, θα ανήκει στη σειρά Α. Ο Wallerstein θεωρεί την επανάσταση του 1968 μια “πρόβα” των ανστισυστημικών κινημάτων σε παγκόσμια κλίμακα.[18] Όμως αυτό που θα συμβεί δεν μπορεί ποτέ να είναι η επανάληψη του 1968 σε ευρύτερη κλίμακα. Η εξέγερση του πλήθους που περιμένουν οι Hardt και Negri είναι ανέφικτη στο στάδιο του ιμπεριαλισμού. Όταν στοχαζόμαστε τα γεγονότα από το 1968 ως το 1990, θα πρέπει να αναφερόμαστε στην ιστορία από το 1848 ως το 1870 και τις συνέπειές της.[19] Όπως ο κόσμος μετά το 1870 δεν μπορούσε να περιμένει την επιστροφή του 1848, έτσι και εμείς, που ζούμε στον κόσμο μετά το 1990, δεν μπορούμε να περιμένουμε την επιστροφή του 1968. Μετά το 1990, οι αγώνες για πρώτες ύλες και αγορές ανάμεσα στις δυάδες κράτους-κεφαλαίου μπορεί να ενταθούν και να οδηγήσουν σε άλλο ένα παγκόσμιο πόλεμο. Αυτός ο παγκόσμιος πόλεμος μπορεί να φέρει την εξέγερση του πλήθους ή μπορεί να είναι συνέπεια αυτής της εξέγερσης. Όπως και να χει, στο πρώτο μισό του 21ου αιώνα, κάθε δράση αντικινήματος κόντρα στη δυάδα κράτος-κεφάλαιο πρέπει να λάβει υπόψη της την πιθανότητα του πολέμου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Kant έγραψε το Διαρκής ειρήνη κατά τη διάρκεια του πολέμου που ξέσπασε με τη γαλλική επανάσταση. Η ειρήνη σημαίνει γενικά την κατάσταση απουσίας πολέμου. Αλλά αυτό που ο Kant ονομάζει “ειρήνη” είναι το “τέλος κάθε εχθροπραξίας” στο οποίο δεν υπάρχει κράτος και στο οποίο η χομπσιανή φυική κατάσταση τελειώνει. Δηλαδή, η ειρήνη του Kant σηματοδοτεί τον υπερκερασμό του κράτους. Συνεπώς, αυτό το οποίο ονομάζει το “βασίλειο των τελών” ή “παγκόσμια κοινοπολιτεία” σηματοδοτεί μία κοινωνία όπου το κράτος και το κεφάλαιο υπερκεράζονται.[20] Με την έννοια αυτή, η σκέψη του Kant μπορεί να αποκληθεί αναρχική. Σε αντίθεση με τον αναρχισμό όμως, ο Kant ξεκίνησε από την ιδέα ότι το κράτος μπορεί να είναι κράτος μόνο σε σχέση με άλλα. Οι αναρχικοί και οι μαρξιστές αντιλαμβάνονται τον υπερκερασμό του κράτους μόνο μέσα σε ένα κράτος διότι προϋποθέτουν ότι το κράτος είναι δευτερεύον εποικοδόμημα. Όμως το κράτος είναι αυτόνομο και υπάρχει μόνο σε σχέση με άλλα κράτη. Προϋποθέτοντας αυτή την αυτονομία του κράτους, ο Kant αναρωτήθηκε για το πώς θα υπερκεραστεί το κράτος. Ο σχεδιασμός μιας ομοσπονδίας κρατών είναι μόνο το πρώτο βήμα προς μια οικουμενική κοινοπολιτεία, η οποία είναι το “ρυθμιστικό ιδεώδες” του λόγου. Ο Hegel σάρκαζε αυτή την ιδέα ως αντιρεαλιστική, αλλά για τον Kant, ήταν πραγματική. Ο Kant θεωρούσε ότι μια ομοσπονδία κρατών θα μπορούσε να επιτευχθεί όχι μέσω της ανθρώπινης λογικής ή καλής θέλησης αλλά εξαιτίας του ανθρώπινου ανταγωνισμού, δηλαδή του πολέμου. Αυτός ο ανταγωνισμός διαφέρει από την εγελιανή “πανουργία του Λόγου” και μπορεί να αποκληθεί “πανουργία της φύσης”. Πράγματι, αν και το σχέδιο του Kant αγνοήθηκε, αναγεννήθηκε στο τέλος του 19ου αιώνα, κατά το στάδιο του ιμπεριαλισμού. Και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Το σχέδιο του Καντ το ίδιο είχε πρωτοσυλληφθεί κατά το προηγούμενο στάδιο ιμπεριαλισμού. Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, το σχέδιο αυτό υλοποιήθηκε ως Λίγκα των Εθνών. Είναι περιττό να πούμε ότι η Λίγκα των Εθνών ήταν υπερβολικά αναποτελεσματική για να μπορέσει να εμποδίσει τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, είχε όμως ως συνέπεια την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών. Κι αυτά είναι επίσης αναποτελεσματικά, αλλά κάθε προσπάθεια να ανατραπούν θα είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυσή τους. Στο στάδιο του ιμπεριαλισμού, δεν υπάρχει τρόπος να αποφευχθεί η επανάληψη που προκαλεί η δυάδα κράτος-κεφάλαιο παρά επαναλαμβάνοντας την αντικίνηση την οποία εδραίωσε ο Kant.


Εικόνα:Μάης 68, http://www.purselipsquarejaw.org

Σάββατο, 29 Μαΐου 2010

143. Πείραμα

Αναδημοσιεύω από το Through the Loophole γιατί με ενδιαφέρουν οι απαντήσεις, και εκεί οι αναγνώστες είναι λιγότεροι.
RD (Αντώνης)
---

Θέλω να κάνω ένα πείραμα.

Πρόβλημα
Το πρόβλημά μας είναι ότι η μαρξική αριστερά δεν έχει συγκεκριμένες προτάσεις. Κάνει απλώς κριτική. Για αυτό εμπιστευόμαστε τη ζωή μας αλλού. Επειδή μας αρέσουν οι συγκεκριμένες και παραγωγικές λύσεις. Και χρειαζόμαστε συγκεκριμένη λύση σε ό,τι αφορά τον αντικειμενικό μας σκοπό.

ΑΝΣΚ
Στόχος μας είναι η δραστική περικοπή του χρέους και η ανάκαμψη της οικονομίας της χώρας με κάθε κόστος.

Αρχικές υποθέσεις:
1. Θα υποθέσουμε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κανενός είδους κομμουνιστική αριστερά.
2. Υπάρχει απόλυτη συναίνεση για το δέον και πρακτέο.
3. Όλοι δέχονται αδιαμαρτύρητα τις θυσίες που επιβάλλει το ΔΝΤ, τις περικοπές μισθών και συντάξεων, τις απολύσεις, τα πάντα. Δεν υπάρχουν απεργίες ή κινητοποιήσεις.
4. Όλοι όσοι έχουν δουλειά προσέρχονται στη δουλειά και είναι εργατικοί και γελαστοί.
5. Όλοι είναι περισσότερο αισιόδοξοι από ό,τι αν είχαν πάρει ψυχοφάρμακα. Τα βλέπουν όλα ρόδινα, έχουν πνεύμα ακμαίο. Δεν έχουν καμμία αμφιβολία ότι θα επικρατήσει η δύναμη του θετικού πνεύματος.

Όπως Αμερική.

Στάδια επίτευξης του ΑΝΣΚ:
Λαμβάνοντας τις παραπάνω υποθέσεις ως δεδομένα, γράψτε παρακαλώ [υπό μορφή σχολίων] πώς θα επιτευχθεί ο στόχος μας. Αν υποθέσουμε ότι σε κάθε έτος μιας πενταετίας θα έχει επιτευχθεί μέρος του στόχου, συμπληρώστε ποιο θα είναι αυτό:

2010-11:
2011-12:
2012-13:
2013-14:
2014-15:

[Αν δεν σας αρκεί η πενταετία, προσθέστε όσα έτη σας χρειάζονται για να αναπτύξετε το συγκεκριμένο περιεχόμενο της επίτευξης του ΑΝΣΚ].

Ευχαριστώ.

Υ.Γ.
Αν συμπληρώνετε το ερωτηματολόγιο στο Radical Desire, μην κοιτάτε το ρολογάκι που μετράει το εθνικό χρέος των ΗΠΑ στη δεξιά μπάρα. Θα σας αποπροσανατολίσει από τις μεθοδικές σας αναζητήσεις.

Εικόνα: mp3royale.com

Για τον "εθνικό" τουρισμό και το "γενικό καλό"

Καθώς η καλοκαιρινή σεζόν πλησιάζει, πληθαίνουν οι επιθέσεις εναντίον των κινητοποιήσεων των ναυτεργατών και του ΠΑΜΕ που παρεμπόδισαν την επιβίβαση σε κρουαζιερόπλοια, ενώ ασκείται εντονότατη κριτική για την μη δραστική άρση του καμποτάζ για τις κρουαζιέρες από το προτεινόμενο σχέδιο Λ. Κατσέλη (βλ. Καθημερινή εδώ, εδώ, και εδώ).

Σε ανακοίνωσή του που δημοσιεύτηκε σήμερα, ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), Γιώργος Δρακόπουλος, δήλωσε: "Επειδή η εθνική οικονομία [sic] δεν αντέχει την απώλεια 1 δισ. ευρώ και 40.000 θέσεων εργασίας ετησίως, κάθε βήμα που γίνεται και πλησιάζουμε όσο γίνεται πιο κοντά στην άρση του καμποτάζ, είναι θετικό".

Έτσι, ο κλάδος των ναυτεργατών καλείται να αυτοθυσιαστεί για το "γενικό καλό" της εθνικής οικονομίας και οι κινητοποιήσεις του προβάλλονται ως λίγο-πολύ ενέργειες σαμποτάζ ενάντια στο εθνικό συμφέρον.

Τρεις παρατηρήσεις. Οι δύο, θεωρητικές και σύντομες. Η τρίτη, πρακτική και πιο αναλυτική:

1. Υπάρχει ένα ικανό ποσοστό παραδοξότητας στην επίκληση του "γενικού καλού" --επίκληση που συνδέεται ιστορικά με τη ριζοσπαστική ρητορική νομιμοποίηση του επαναστατικού Τρόμου από τον Σεν Ζυστ ("Ce qui produit le bien général est toujours terrible")-- από αυτούς που έχουν αναγάγει το οικονομικό κέρδος σε αυτοσκοπό της συλλογικής ζωής. Αυτό το "γενικό καλό" ήταν για τον Σεν Ζυστ η διαφθορά εκείνη που η Δημοκρατία έπρεπε να ξεριζώσει δια της βίας, ώστε να υπηρετηθεί το γενικό καλό. Και διαφθορά, για να θυμηθούμε τα βασικά, είναι η προσάρτηση του γενικού καλού σε οτιδήποτε το ιδιωτικό και οτιδήποτε άπτεται του προσωπικού κινήτρου του συμφέροντος (το θεμέλιο εδώ, βέβαια, εξακολουθεί να είναι η Πολιτεία).

2. Υπάρχει ένα εξίσου ικανό ποσοστό παραδοξότητας στην επίκληση του "γενικού καλού" υπό το κράτος του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, του ανταγωνισμού όλων εναντίον όλων. Με βάση την πρωτότυπη αυτή ηθική, οι ναυτεργάτες αγνοούν ένα "γενικό καλό" που είναι μεν κάθε άλλο παρά καλό για τους ίδιους, είναι όμως πολύ καλό, για παράδειγμα, για τα μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα με τα οποία συμβάλλονται οι εταιρείες που εκτελούν κρουαζιέρες (όπως θα δούμε, οι ιδιοκτήτες κρουαζιερόπλοιων και μεγάλων ξενοδοχείων είναι αρκετές φορές οι ίδιοι άνθρωποι). Για κάποιο αξιοπερίεργο λόγο, μια ιδεολογία η οποία δέχεται την απόλυτη έκθλιψη της συλλογικής αλληλεγγύης που προαπαιτεί ο υγιής οικονομικός ανταγωνισμός θεωρεί δικαίωμά της να επικαλείται ένα για την ίδια ανύπαρκτο και παρωχημένο "γενικό καλό" κατά το δοκούν, όταν δηλαδή το "γενικό καλό" συμβαίνει να συμπίπτει με ένα επιμέρους καλό που έχει πολιτικο-οικονομική ισχύ.

3. Υπάρχει, τέλος, ένα ικανό ποσοστό παραδοξότητας στην "εθνικόφρωνα" πρόταξη του εθνικού "γενικού καλού" του τουρισμού, ως αρχής που θίγεται από την λίγο-πολύ μειοδοτική, ουσιαστικά προδοτική δράση των ναυτεργατών. Η Άντζελα (του Τόλη) το είχε πει άλλωστε: "ο Τουρισμός είναι αυτή τη στιγμή για τη χώρα, ένα από τα ελάχιστα πεδία που μπορούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης." (Ναι Άντζελα, σε αντίστιξη με τα ποταπά και ασήμαντα χρέη του Τόλη προς το δημόσιο, για παράδειγμα).

Γιατί παραδοξότητα όμως;

Έχει ένα κάποιο ενδιαφέρον να δούμε ποιος είναι αυτός ο "εθνικός τουρισμός" που υποφέρει από την ανευθυνότητα ναυτεργατών που δεν κατανοούν ότι η θυσία τους επιβάλλεται από ανώτερους ηθικούς κανόνες.

Οι "άρχοντες της ελληνικής κρουαζιέρας", όπως τους ονόμασε δημοσίευμα της press-time, είναι ο Κύπριος κ. Κ. Λοϊζου (γνωστός και ως Louis, of "Sea Diamond", "Louis Majesty" και Corcyra Beach fame) και ο Έλλην Α. Ποταμιάνος, ενώ ο νέος "παίκτης" είναι ο πασίγνωστος Αγγλο-Κύπριος κ. Σ. Χατζηιωάννου (of easyGroup fame).

Ο πρώτος, "που δεν λύγισε", όπως μας λέει και το άρθρο, από το ναυγάγιο του "Sea Diamond" (παρά την συντριβή του από τον χαμό ανθρώπινων ζωών, εικάζουμε εμείς, αλλά το άρθρο μιλάει βασικά για το πρόβλημα της μείωσης κερδών, άγνωστο γιατί), "είναι ένας από τους μεγαλύτερους τουριστικούς ομίλους στην περιοχή της Μεσογείου, αφού διαθέτει 12 κρουαζιερόπλοια, από τα οποία τα τέσσερα είναι ναυλωμένα στην αγγλική Thomson Cruises και ένα στη γερμανική Transocean."

Βλέπετε, ο εθνικός τουρισμός, ως καπιταλιστική βιομηχανία και όχι ως μικροαστική βιοτεχνία του κυρ-Παντελή με τις καρτ ποστάλ και τους φαλλοφόρους Πάνες ή της κυρά-Μαρίας με τα "frei zimmer", δεν είναι ούτε περιορισμένος σε ένα οικονομικό τομέα δραστηριοποίησης, ούτε πολύ στενά εθνικός. Ήδη το 2002, το Βήμα μιλούσε για "κυπριακή επέλαση στον ελληνικό τουρισμό" και έγραφε: "Η κυπριακή επιχειρηματική κοινότητα είναι η ισχυρότερη «ξένη» δύναμη του ελληνικού τουρισμού! Το αποκαλυπτικό αυτό συμπέρασμα ανέφερε στη διάρκεια πρόσφατης συνομιλίας μας ο πρόεδρος του ΕΟΤ κ. Ι. Πατέλλης, ο οποίος διαπίστωνε ότι επιχειρήσεις κυπριακών συμφερόντων ελέγχουν ένα πολύ σημαντικό ποσοστό του συνολικού αριθμού κλινών πρώτης και πολυτελούς κατηγορίας των εν Ελλάδι ξενοδοχείων. Ορισμένοι μάλιστα κάνουν λόγο για ποσοστό που υπερβαίνει το 30% (!)[...] Οι κυπριακές επιχειρηματικές οικογένειες των κκ. Δάκη Ιωάννου, Γ. Δαυίδ, Παρασκευαΐδη, Λοΐζου, Λανίτη και Λεπτού ελέγχουν ήδη πολύ σημαντικές ξενοδοχειακές μονάδες στη χώρα μας, προσφέροντας ένα προϊόν υψηλών προδιαγραφών. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις η δραστηριότητα αυτή συνδυάζεται και με παρεμφερείς. Σύμφωνα πάντως με κάποιες πληροφορίες την είσοδό του στον ελληνικό τουρισμό δεν αποκλείεται να κάνει και ο γνωστός κύπριος επιχειρηματίας κ. Στ. Χατζηιωάννου."

Δύο χρόνια πριν, το 2000, η ίδια εφημερίδα ανέφερε ότι ο κ. Λοϊζου είχε αγοράσει 14 "σημαντικές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις" μέσα σε ένα μόλις χρόνο. Το 2009, τις είχε κάνει 26. Σε δημοσίευμά της τον Απρίλη του 2007, η Ελευθεροτυπία εξέταζε την πιθανότητα η εντυπωσιακή αυτή επιτυχία να είχε κάποια σχέση με τις φιλίες του όχι μόνο με κύπριους αλλά και με έλληνες πολιτικούς, κυρίως δε με πολιτικούς γαλάζιων πεποιθήσεων, οι οποίοι νομοθέτησαν ώστε ο διεθνής ανταγωνισμός να είναι αρκετά διεθνής για να τον συμπεριλαμβάνει, αλλά όχι αρκετά διεθνής για να συμπεριλαμβάνει τους ανταγωνιστές του. Τον ίδιο μήνα και έτος, το Βήμα ανέφερε, μεταξύ άλλων: "Πρόσφατα ο όμιλος του κ. Λοΐζου ανακοίνωσε τη συνεργασία του με την τράπεζα Marfin Popular αρχικά στον τομέα των ξενοδοχείων με προοπτική να επεκταθεί σε όλο το τουριστικό φάσμα. Λίγο πριν από το δυστύχημα στη Σαντορίνη ο κ. Λοΐζου πούλησε στον κ. Α. Βγενόπουλο και στη νεοσυσταθείσα τότε τράπεζα Marfin Popular Bank το πλειοψηφικό πακέτο του πολυτελούς ξενοδοχείου Hilton στη Λευκωσία αντί 51,9 εκατομμυρίων ευρώ. Πριν από περίπου έξι μήνες ο κ. Λοΐζου υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με ακόμη έναν επιχειρηματικό όμιλο κυπριακών συμφερόντων, την Easycruise του κ. Στ. Χατζηιωάννου."

Δυστυχώς, δεν μας είναι νομικώς εφικτό να κάνουμε άλλο από το να παραπέμπουμε σε ήδη δημοσιευμένο στον Τύπο υλικό πάνω στις ιδιαίτερες, επιμέρους μορφές --χρησιμοποίησα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της περιόδου 2000-08-- του "γενικού καλού" που λέγεται τουριστική βιομηχανία στην Ελλάδα. Για τέτοιου είδους "γενικό καλό" λοιπόν, αξίζει να θυσιαστεί κανείς. Για τέτοιου είδους "γενικό καλό" αξίζει να τα βάζει με την προδοτική μειοδοσία του ΠΑΜΕ. 

Για την Ελλάδα, ρε γαμώτο! Για την ιερότητα της ανθρώπινης ζωής, αν μη τι άλλο! Όχι στον μηδενισμό του κομμουνισμού! Λευτεριά στους εφοπλιστές και τους μεγαλοξενοδοχειάρχες!

RD (Αντώνης)

Εικόνα: www.sailingissues.com

Παρασκευή, 28 Μαΐου 2010

Αφιέρωση

Πάντα ζήλευα τους ραδιοπειρατές των νεανικών μου χρόνων για το ότι μπορούσαν να κάνουν αφιερώσεις. Είναι ωραίο να αφιερώνεις. Δε λέμε αρκετά ευχαριστώ στη ζωή μας, δεν βρίσκουμε τον χρόνο ή τον τρόπο. Δεν δίνουμε με αρκετή ανεμελιά, δεν καταλαβαίνουμε αρκετά συχνά ότι δεν χρειάζεται να έχεις για να δίνεις (αυτή δεν είναι η χαρά της μουσικής αφιέρωσης;) Αυτό λοιπόν είναι για σένα. You will know who you are.

RD (Αντώνης)



Οι Λετονοί δικαστές ακύρωσαν τα μέτρα του ΔΝΤ για το ασφαλιστικό

Enet.gr. Ο Δήμος τώρα δικαιώνεται! (για τα διαρκή σχόλιά του για την αντισυνταγματικότητα της εξύψωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον δανεισμό πάνω από τις ευθύνες του κράτους στους πολίτες). Οι αντιφάσεις πληθαίνουν.

RD (Αντώνης)
---

Οι Λετονοί δικαστές ακύρωσαν τα μέτρα του ΔΝΤ για το Ασφαλιστικό

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ

Η πρόσφατη ακύρωση του αντιασφαλιστικού νόμου της λετονικής κυβέρνησης, ο οποίος ψηφίσθηκε κατ' επιταγήν της Ε.Ε. και του ΔΝΤ, ανοίγει τον δρόμο για δικαστική ανατροπή και των αντίστοιχων νομοθετημάτων που προωθούνται εσπευσμένα και στην Ελλάδα.

Από παλαιότερες συγκρούσεις διαδηλωτών-αστυνομίας στη Λετονία Από παλαιότερες συγκρούσεις διαδηλωτών-αστυνομίας στη Λετονία Εκεί, το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας κατήργησε ως αντισυνταγματικές τις διατάξεις που επέβαλλαν μαζικές περικοπές συντάξεων από 10% έως και 70%, στο όνομα της σωτηρίας του ασφαλιστικού συστήματος!

Εδώ, η απόφαση αυτή δημιουργεί ευνοϊκές νομικές προϋποθέσεις για μελλοντική ακύρωση του ασφαλιστικού νόμου Λοβέρδου.

Κοινός τόπος είναι η επίκληση των συνταγματικών αρχών της προστασίας του κοινωνικού κράτους δικαίου και της αναλογικότητας. «Οι διεθνείς δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν οι κρατικές Αρχές (υπουργικό συμβούλιο) απέναντι σε διεθνείς δανειστές δεν είναι ικανές από μόνες τους να δικαιολογήσουν οποιονδήποτε περιορισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων», επισημαίνουν οι Λετονοί δικαστές.

Σύμφωνα με το λετονικό δικαστήριο, «θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών τα οποία στηρίζονται στο Σύνταγμα είναι υποχρεωτικά για τον νομοθέτη, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση του κράτους». Το άρθρο 109 του λετονικού Συντάγματος προβλέπει ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα κοινωνικής ασφάλισης λόγω ηλικίας, ατυχήματος, ανεργίας κ.ά.

Αντίστοιχα, το άρθρο 22 παράγραφος 5 και το άρθρο 25 του ελληνικού Συντάγματος επιβάλλουν στο κράτος να μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση ως ο νόμος ορίζει και να εγγυάται την αρχή του κοινωνικού κράτους. Οι όποιοι περιορισμοί πρέπει να προβλέπονται ρητά και να μην παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας.

Οι Λετονοί δικαστές δέχονται ότι το κράτος έχει τη δυνατότητα επιλογών για τη σωτηρία του ασφαλιστικού συστήματος. Ομως, τα μέτρα που λαμβάνει πρέπει να είναι επαρκώς τεκμηριωμένα, να μην παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας και να μην καταργούν δικαιώματα που είχαν ήδη παραχωρηθεί στους πολίτες.

«Το λετονικό δικαστήριο έκρινε αντίθετες με τη δημοκρατική αρχή και την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας τις δημοσιονομικές συμφωνίες της χώρας με τους διεθνείς δανειστές της (ΔΝΤ και Ε.Ε.). Οι συμφωνίες αυτές, όπως και στη χώρα μας, δεν μπορούν να χρησιμεύουν ως επιχείρημα για περιορισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων», επισημαίνει ο καθηγητής του Εργατικού Δικαίου, Αλ. Μητρόπουλος.

Σε σχόλιό του για την απόφαση στην Εφημερίδα Δημοσίου Δικαίου, ο καθηγητής της Νομικής Σχολής της Αθήνας, Κων. Γιαννακόπουλος, επισημαίνει μεταξύ άλλων: «...Οι κεκτημένες εγγυήσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν εκποιούνται. Η δε τήρησή τους διασφαλίζεται τελικώς από τους δικαστές, η ανεξαρτησία και η συνταγματική νομιμοποίηση των οποίων αποδεσμεύουν τις αποφάσεις τους από τη στάθμιση του πολιτικού κόστους... Ο αποτελεσματικός δικαστικός έλεγχος των εθνικών μέτρων εφαρμογής των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής του ΔΝΤ δεν είναι a priori ασυμβίβαστος με την υλοποίηση εαυτών των προγραμμάτων, όπως συνάγεται από πρόσφατη (Μάρτιος) έκθεση του ΔΝΤ για τη Λετονία. Ο εθνικός δικαστής έχει έναν κρίσιμο ρόλο ως προς την υλοποίηση αυτή, καθώς, τη στιγμή που θέτει όρια στην αποδοχή των υποδείξεων του ΔΝΤ, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον εξορθολογισμό και στη βελτίωση των σχετικών κρατικών επιλογών».

Λαός, έθνος, κράτος: 13 παρατηρήσεις

1. Είναι προφανές ότι "λαοί" υπήρχαν πριν τα σύγχρονα έθνη, ότι το όνομα λαός και τα παράγωγά του (λαϊκός, κλπ) προηγούνται ιστορικά του ονόματος έθνος με την σύγχρονή του έννοια, αυτή που απέκτησε μετά, κυρίως, τον 18ο αιώνα.

2. Είναι επίσης προφανές ότι, άμα τη εμφανίσει του, το  σύγχρονο έθνος προσπάθησε να προσαρτήσει την έννοια του λαού, περιορίζοντάς τη στα πλαίσιά του: ο "λαός" έγινε κάτι που δεν ήταν παλιότερα, δηλαδή ένα υποτίθεται εθνοτικά, γλωσσικά, και θρησκευτικά ομοιογενές μόρφωμα.

3. Το κριτήριο συγκρότησης του λαού ως λαού όμως δεν ήταν η διαφορά του από άλλους λαούς. Ήταν η διαφορά του από την πιο ολιγάριθμη τάξη των ευγενών, των κληρικών, των τοπικών ή κεντρικών αρχόντων. Η λαϊκή κουλτούρα ήταν η ημι-αυτόνομη κουλτούρα ενός χώρου που βρισκόταν σε αντίστιξη με την υψηλή κουλτούρα των μη λαϊκών στρωμάτων. Μέχρι τη θρησκευτική Μεταρρύθμιση του 17ου αιώνα η αντίστιξη είχε επίσημο χαρακτήρα, μιας και σηματοδοτούνταν από την αντίστιξη γλωσσών: Λατινικά για την κρατική και κληρική εξουσία, λαϊκά ιδιώματα (vernaculars) για το λαό. Στην Ελλάδα, η κατοπινή αντίστιξη καθαρεύουσας και δημοτικής διατύπωσε (αν και όχι πλήρως ή με απόλυτη σαφήνεια) μια αντίστοιχη διαφοροποίηση.

4. Η διαφορά του λαού από άλλους λαούς, η μετατόπιση δηλαδή του κριτηρίου συγκρότησης του λαού από την "εσωτερική" διαφορά του από τις υψηλόβαθμες κάστες και τον κλήρο στην "εξωτερική" διαφορά του από τους λαούς άλλων χωρών, είναι φυσικά δημιούργημα του εθνικισμού, και όχι του εθνικισμού tout court, αλλά του εθνικισμού ως έκφρασης της αστικής ιδεολογίας. Ο "λαός" του Ρήγα Φεραίου δεν είναι ο ίδιος με τον "λαό" του Ιωάννη Πολέμη.

5. Η προσάρτηση του λαού από το έθνος και την εθνική ιδεολογία δηλώνεται ξεκάθαρα από την προσάρτηση του ουσιαστικού "λαός" από το εθνικό επίθετο: "ελληνικός λαός", σε αντίστιξη με τον "γερμανικό", τον "γαλλικό", κλπ, και όχι απλώς "λαός", σε αντίστιξη με την κοινωνική ελίτ που ζει σε μία χώρα (αξιωματούχοι, "τζάκια", "προύχοντες" κλπ).

6. Μέρος της ιδεολογικής αντίληψης περί έθνους είναι ότι αποτελεί μια υπερβατική έννοια στον βαθμό που δεν περιορίζεται από τον χρόνο (το έθνος παρουσιάζει τον εαυτό του ως προαιώνιο) ή τον χώρο (το έθνος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως υπερβαίνον τα σύνορα του κράτους, είτε αλυτρωτικά, είτε μέσω αναφοράς στους εθνικούς πληθυσμούς που ζουν ως μετανάστες εκτός κράτους).

7. Ο "λαός" είναι επίσης μια κατηγορία που, στον δικό του νου, υπερβαίνει τον χρόνο: υπήρχε πάντα λαός, και τα ονόματά του είναι πολλά: πληβείοι, sans culottes, δήμος, πλήθος, Third Estate.

8. Δεν είναι όμως μια κατηγορία που θεωρεί ότι υπερβαίνει τον τόπο: ο λαός ζει σε ένα κράτος και μια συγκεκριμένη γεωγραφική έκταση την οποία το κράτος αυτό νέμεται. Δεν έχει νόημα η συμπερίληψη στον λαό που ζει στην Ελλάδα, στο κράτος της Ελλάδας, λαών που ζουν αλλού.

9. Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ασυμμετρία μεταξύ έθνους και λαού, συνεπώς. Το έθνος είναι δυνάμει υπερκρατική ιδέα --αλυτρωτικά, λόγω "ομογένειας", κλπ-- αλλά είναι επίσης αναγκαστικά μια ιδέα για την ομοιότητα (γλωσσική, θρησκευτική, εθνοτική). Ο λαός είναι πάντα εγκλωβισμένος στο κράτος, είναι αυτός που εγκλωβίζεται από την ισχύ του κράτους στο ρόλο της παραγωγικής μάζας, αλλά είναι ταυτόχρονα ανομοιογενής, ετερογενής, πολύγλωσσος, πολύθρησκος, πολυ-εθνοτικός. 

10. Οι λέξεις έχουν σημασία. Μια αντιμετάθεση επιθέτου και ουσιαστικού και όλα αλλάζουν: ο "ελληνικός λαός" δεν είναι "ο λαός της Ελλάδας". Ο πρώτος είναι παράγωγο του έθνους, επικαθορίζεται από το έθνος, συγκροτείται με βάση την εθνική ταυτότητα με όλες της τις υπερβατικές, οιωνεί μεταφυσικές  διαστάσεις. Ο δεύτερος είναι απλώς ο λαός που συμβαίνει να ζει στο κράτος που λέγεται Ελλάδα. Ο "λαός της Ελλάδας" είναι ένα σύνολο που περιλαμβάνει τα υποσύνολα "Αλβανός", "Νιγηριανός", "σλαβόφωνος", "μουσουλμάνος". Ο "ελληνικός λαός" είναι ένα σύνολο που τα αποβάλλει υπόρρητα ή τα καταστέλλει ρητά. 

11. Ως σημαίνον, η λέξη "λαός" δεν έχει κατηγορικό περιεχόμενο. Είναι ένα άδειο σημαίνον. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει νόημα. Το νόημα της λέξης "λαός/λαϊκός" είναι εξ ολοκλήρου αρνητικό: μέλος του είναι αυτός που δεν είναι ούτε ευγενής, ούτε κληρικός, ούτε αξιωματούχος του κράτους. Ο "λαός" είναι το σημαίνον ενός απορρίματος, ενός άνευ διάκρισης και αξίας "περισσεύματος", το οποίο ταυτόχρονα αποτελεί τον πυρήνα της (ανα)παραγωγής της υλικής ζωής ενός τόπου.

12. Είναι γνωστό ότι στο κράτος που λέγεται Ελλάδα, το κράτος δεν κατάφερε ποτέ να νομιμοποιήσει τον εαυτό του, και συνεπώς το μονοπώλιο βίας του, στα μάτια του "λαού." Στην Ελλάδα, ο "λαός" εξακολουθεί να βλέπει το κράτος ως ένα ουσιαστικά ξένο, άνωθεν επιβληθέν μόρφωμα, και όχι ως έκφραση του εαυτού του. Τόσο η παροιμειώδης δυσανεξία του ελληνικού κράτους ("Ψωροκώσταινα"), όσο και η εξίσου παροιμειώδης έφεση των κατοίκων του στην εξέγερση και την απείθεια, αποτελούν συνέπειες της αποτυχίας του κράτους να νομιμοποιήσει την οργανικότητα και αντιπροσωπευτικότητά του στα μάτια του "λαού."

13. Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία ότι στην ουσία η Ελλάδα απετέλεσε διαχρονικά ένα αποτυχημένο εγχείρημα περάσματος στο σύγχρονο κράτος. Οι αιτίες της αποτυχίας είναι πολλές. Αυτό όμως που έχει σημασία είναι ότι η αποτυχία αυτή διατηρεί ακέραια, εμφανή, εξόφθαλμη, την ουσιαστική --ιστορική και πολιτική-- ετερογένεια του "λαού" προς το κράτος. Το "επιτυχημένο" κράτος είναι αυτό όπου ο λαός ξεχνά αυτή την ετερογένεια, και μαζί της, την αντίθεση ανάμεσα στον εαυτό του και το κράτος, που υποκρύπτει η υπερβατική ιδεολογία του έθνους. Ο λαός, είπαμε, είναι αυτός που εγκλωβίζεται μέσα σε ένα κράτος αρκετά ώστε να πάρει μορφή ως τέτοιος. Είναι αυτός τον οποίο το κράτος παγιδεύει μέσα σε σύνορα, νόμους, κατασταλτικούς και ιδεολογικούς κρατικούς μηχανισμούς, ώστε να τον μετατρέψει στην παραγωγική "γεννήτρια" που θρέφει όσους ελέγχουν το κράτος, όσους ένωσαν την ατομική εξουσία τους και τον ατομικό τους πλούτο για να δημιουργήσουν την πάγια δομή του κράτους. Είναι το αίμα στις αρτηρίες του κράτους, ένα αίμα που άλλοτε κυλάει ομαλά και άλλοτε προκαλεί θρομβώσεις, καρδιακά επεισόδια, ξαφνικούς θανάτους.

RD (Αντώνης)

Εικόνα: mcco12.vox.com

Κομμουνισμός, δογματισμός και καινοτομία

Θα ήθελα να γράψω κάποιες κατά το δυνατόν απλές και εύληπτες κουβέντες για την υπόθεση του κομμουνισμού από τη σκοπιά μου, για τα πράγματα που είναι στο μυαλό μου αλλά εκφράζονται συχνά με θολό ή κρυπτικό ή υπόρρητο ίσως τρόπο.

Και θα ήθελα να ξεκινήσω με μια συζήτηση για ένα θέμα γύρω από το οποίο μπορούμε να πούμε ότι δομήθηκε η πρόσληψη της κομμουνιστικής ιδέας από το 1946-47 ως το 1990, με ένα ενδιάμεσο σημείο έντονων διαμαχών και ανακατατάξεων κατά την περίοδο 1966-68.

Το θέμα αυτό είναι η σύζευξη του κομμουνισμού με τον δογματισμό, μία σύζευξη που πρέπει να πούμε ότι δεν αποτελούσε κυρίαρχο κομμάτι της υποδοχής του κομμουνισμού στην αστική κοινωνία ούτε κατά την περίοδο της Πρώτης Διεθνούς (1864-1871), ούτε κατά αυτή της Δεύτερης (1889-1916), ούτε καν κατά αυτή της Τρίτης (1919-1943). Ο κομμουνισμός του Μαρξ, ως γνωστόν, ήταν απλώς ένα ρεύμα ανάμεσα σε άλλα, από τον Σενσιμονισμό στον Φουριερισμό και τον Ουενισμό, σε ποικιλίες αναρχισμού (Προυντόν, Μπακούνιν, Μπλανκί), αριστερού εγελιανισμού (Μπάουερ, Στίρνερ, Φόυερμπαχ), συνδικαλισμού (κυρίως αγγλικού), με συγκριτικά μικρή πολιτική δύναμη στην εποχή του. Στην Δεύτερη Διεθνή, από την άλλη, ο βασικός άξονας αντιπαλότητας είναι η διαμάχη γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας και ρωσικού λενινισμού, αλλά υπάρχουν επίσης οι αναρχικοί (Κροπότκιν, κίνημα Ναρόντνικ), οι γάλλοι σοσιαλιστές (όπως ο Jaurès), κλπ. Ίσως κανείς να ισχυριστεί ότι για τον Λένιν, ο Μαρξ μεταμορφώνεται σε πηγή δόγματος, αλλά αφενός θα πρέπει να παραδεχτεί ότι το έργο του πρώτου είναι επιφορτισμένο με πολύ μεγαλύτερο βάρος στην θεωρητικοποίηση της πολιτικής οργάνωσης, στρατηγικής και τακτικής από αυτό του δεύτερου, θέτοντας πολύ διαφορετικής τάξης προβλήματα, και αφετέρου, θα πρέπει επίσης να παρατηρήσει ότι δεν είναι ο "δογματισμός" το κυρίαρχο στοιχείο της κριτικής που ασκεί η σοσιαλδημοκρατία στον Λένιν, αλλά μάλλον ο ανεξέλεγκτος βολονταρισμός, η έλλειψη επιστημονικής κατανόησης των σταδίων του σοσιαλισμού, κλπ. Δεν είναι καθόλου εύκολο, με άλλα λόγια, να κατανοήσει κανείς τις κεντρικής σημασίας διαφορές Κάουτσκι-Λένιν με όρους "ανοιχτής" και "δογματικής" αντιστοίχως σκέψης. Ακόμα όμως και κατά την Τρίτη Διεθνή, όταν και ο Σταλινισμός εγκαθίσταται στην ΕΣΣΔ, η δυτική πρόσληψή του δεν έχει ακόμη πριμοδοτήσει τον "δογματισμό" ως βασικό σημαίνον, μιας και τα σταλινικά εγκλήματα παραμένουν εν πολλοίς άγνωστα, και η επαφή δυτικών με σοβιετικούς διανοούμενους αμελητέα.

Παραδόξως λοιπόν, είναι μόνο μετά το τέλος του πολέμου που το ιδεολόγημα του "δογματισμού" θα έρθει στην επιφάνεια ως λίγο-πολύ συνώνυμο του "κομμουνισμού", και όχι μόνο σε συνάφεια με τις ακρότητες της σταλινικής κρατικής τρομοκρατίας ή με τις θεωρητικές αγκυλώσεις του "διαλεκτικού υλισμού", αλλά και ως συνολική καταδίκη της κομμουνιστικής παράδοσης σκέψης. Η σύνδεση αυτή κομμουνισμού και δογματισμού παραμένει όχι μόνο ατράνταχτη αλλά επιτείνεται από τα ρεύματα που συνδέονται με το Μάη του 1968, περιλαμβανομένου, παραδόξως από την σημερινή οπτική, του μαοϊσμού· και επιβιώνει αλώβητη όχι απλώς μέχρι και την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά και σε όλη την περίοδο 1990-2008.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου απορίας άξιο ότι σήμερα, η συνεύρεση της λέξης "κομμουνισμός" με τη λέξη "καινοτομία" προκαλεί αυτόματα μειδιάματα, ως φύσει αντιφατική. Ο κομμουνισμός, αυτό συνεχίζει να λέει η κοινή λογική, είναι το αντίθετο της καινοτομίας, όχι απλώς θέσει, δηλαδή εξαιτίας συγκεκριμένων ιστορικών συνθηκών σε συγκεκριμένες κοινωνίες, αλλά φύσει, εξαιτίας της ίδιας της σύστασής του ως τρόπου σκέψης και πράξης. Ιδιαίτερα η θέση του Έγκελς ότι ο διαλεκτικός υλισμός αφορά όχι μόνο την επικράτεια της ιστορίας αλλά και αυτή της φύσης (Διαλεκτική της φύσης, 1883), όντας έτσι μια πλήρως ανεπτυγμένη και ενδελεχής επιστήμη, θεωρείται η αρχή της υβριστικής στροφής δια της οποίας μια πολιτική ιδεολογία εξέλαβε τον εαυτό της ως αντικειμενική αλήθεια για την συνολική τάξη του κόσμου, οδηγώντας σε κάθε είδους δονκιχωτικές και αιματηρές ακρότητες στον αιώνα που ακολούθησε. Αυτό που για τον Έγκελς αποτελούσε μια ξεκάθαρα πειραματική καινοτομία, μια απόπειρα να σπρώξει στα όριά της την σκέψη του συντρόφου του, Μαρξ, θεωρήθηκε αργότερα ως πρώιμο σημάδι του μαρξικού δογματισμού, της υπερφίαλης και υβριστικής φιλοδοξίας για την κατασκευή ενός υπερσυστήματος του οποίου οι "νόμοι" θα ήταν αδιατάρακτοι, χαραγμένοι στην πέτρα.

Υπάρχει σήμερα οποιαδήποτε δυνατότητα να επανεξεταστεί το ζήτημα της σχέσης κομμουνισμού και δογματισμού;  Θα έλεγα ότι το πρώτο βήμα θα ήταν η παραδοχή ότι ο κομμουνισμός δεν μπορεί παρά να είναι δογματικός, εφόσον καθορίζει τον εαυτό του με βάση κάποιες αδιαπραγμάτευτες αρχές ή επιταγές: κατάλυση της εξουσίας της τάξης των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής πάνω στην τάξη αυτών που ενοικιάζουν την ικανότητά τους για εργασία, κοινοκτημοσύνη των μέσων παραγωγής, απόλυτη (και όχι απλά φορμαλιστική ή νομικιστική) ισότητα, ελευθερία από τον οικονομικό καταναγκασμό της επιβίωσης. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτές οι αρχές αποτελούν τον κορμό μιας κομμουνιστικής ηθικής. Και θα ήταν ενδιαφέρον να προσπαθήσει να εντοπίσει τις αντίστοιχες αδιαπραγμάτευτες επιταγές, τις ηθικές, ας τις πούμε έτσι, αρχές, του καπιταλισμού.

Ο καπιταλισμός όμως δεν έχει καμμία ηθική αρχή, καμμία κατηγορηματική επιταγή. Αν έχει κάποια, αυτή είναι η φράση του Γκουϊζό "πλουτίστε!" ή αμερικανιστί, "make money!" Ο καπιταλισμός βασίζεται όχι σε κάποιο σύστημα κατηγορηματικών επιταγών, αλλά α) σε μια πλειάδα από νόμους και νομοθετικές ρυθμίσεις, συνδετικός πυρήνας των οποίων είναι ο σεβασμός στην ιδιοκτησία (από τα πνευματικά δικαιώματα και το δικαίωμα στην ακροαματική διαδικασία, μέχρι το δικαίωμα της ζωής ή της ελευθερίας, η βασική δομή είναι η δομή της ιδιοκτησίας: είμαι ιδιοκτήτης των γραπτών μου, του σώματός μου, της ζωής μου, της οικίας μου, της εκπροσώπησης του εαυτού μου στο δικαστήριο) και β) στους αυτοματισμούς ενός συστήματος πέραν από την ηθική, πέραν από το καλό και το κακό, του συστήματος καπιταλιστικής παραγωγής, της αγοράς ανταλλαγής αξιών, και του κινήτρου του κέρδους. Ο μεγάλος σύμμαχος του νιτσεϊκού ηθικού σχετικισμού, της ιδέας ενός κόσμου πέρα από το απρόσωπα, οικουμενικά καλό και κακό, δεν ήταν ο Μαρξ ή οι επιγονοί του, αλλά ο Σμιθ και οι δικοί του.

Καθιστά αυτή η ασυμμετρία τον καπιταλισμό λιγότερο δογματικό; Ναι, αν ταυτίσει κανείς την έννοια του δόγματος με αυτή ενός πυρήνα κατηγορηματικών αρχών. Όχι, αν δει στην διαλεκτική νομικιστικού ελέγχου και αμοραλιστικής αυτοματικότητας τον δογματικό μηχανισμό που προσιδιάζει στο κεφάλαιο. Είναι το να καταδικάζεσαι σε εξορία στη Σιβηρία επειδή έχεις μια αιρετική ερμηνεία της φύσης του διαλεκτικού υλισμού περισσότερο ή λιγότερο δογματικό από το να καταδικάζεσαι σε φυλάκιση για χρέη επειδή χάνεις στο παιχνίδι του οικονομικού ανταγωνισμού;  Δεν είναι εύκολη η απάντηση. Κάποιοι θα προσέφευγαν στο να αποδώσουν μεγαλύτερη δογματικότητα στον κομμουνισμό επειδή στην πρώτη περίπτωση η καταδίκη αφορά την ελευθερία της σκέψης. Όμως τι ελευθερία σκέψης έχει ένας άνθρωπος καταδικασμένος να μην σκέφτεται άλλο από την οικονομική του επιβίωση; Οι αρχαίοι Έλληνες, γνωρίζουμε, ονόμαζαν μια τέτοια κατάσταση "βαναυσία" και τους ανθρώπους που ήταν εγκλωβισμένοι σ' αυτή "βάναυσους." Ελευθερία σκέψης σήμαινε ελευθερία της σκέψης από την επιβίωση μέσω της εργασίας --αυτό ήταν το ιδρυτικό συμβόλαιο της φιλοσοφίας, και ένας από τους λόγους που σήμερα έχει γίνει εν μέρει ανεξήγητη και εν μέρει απεχθής. 

Η διαφορά λοιπόν μεταξύ κομμουνιστικού και καπιταλιστικού δογματισμού δεν αφορά την ύπαρξη δογματικά απαράβατων δεδομένων ή την ένταση των συνεπειών τους πάνω σε ανθρώπους. Αφορά μάλλον την αντίληψη ότι στην περίπτωση του καπιταλισμού, ο δογματισμός συνίσταται ουσιαστικά στην αυθαιρεσία της τύχης: έτσι, ένας ορθόδοξος δογματισμός, όπως υποτίθεται ότι ήταν ο ιστορικός κομμουνισμός της περιόδου 1930-1990, αποκλείει και καταδικάζει προβλέψιμα αυτόν που διαφωνεί, ενώ ο ετερόδοξος δογματισμός του κεφαλαίου καταδικάζει σε τυχαία βάση, χωρίς να μπορεί κανείς να γνωρίζει την τελική τύχη του εκ των προτέρων (το μεγάλο θέμα των αξεπέραστων μυθιστορημάτων του Μπαλζάκ).

Όμως α) μια στοιχειώδης γνώση της αποκορύφωσης του μαρξικού δογματισμού υπό τον Στάλιν αποδεικνύει ότι το ίδιο απρόβλεπτο ήταν, σε καθημερινή βάση, το αν θα βρισκόσουν με την μεριά της ορθής δόξας ή με αυτή της βδελυρής και κολάσιμης αιρετικότητας (βλ. το σχετικό κεφάλαιο Ζίζεκ στο Υπερασπίζοντας χαμένους αγώνες, όπου, με το γνωστό μαύρο χιούμορ του, διηγείται την ιστορία του συνθέτη Προκόφιεφ, που παρουσιάστηκε έντρομος και βέβαιος ότι φεύγει για τη Σιβηρία στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του για να ανακαλύψει ότι είχε φύγει για την Σιβηρία την προηγούμενη ο αστυνομικός στον οποίο έπρεπε να παρουσιαστεί, με αποτέλεσμα ο ίδιος να αφεθεί ελεύθερος χωρίς καμμία περαιτέρω παρενόχληση)· β) αξίζει υπογράμμισης η κραυγαλέα αντίφαση που υποφώσκει στο γεγονός ότι ο ιστορικός κομμουνισμός από τη μία παρουσιάζεται ως αταλάντευτα δογματικός και από την άλλη ως ατελείωτα ετεροδοξικός και σχισματικός: δεν ήταν ο Λένιν ήδη ένας αιρετικός αναγνώστης του Μαρξ από τη σκοπιά του Κάουτσκι; Δεν ήταν ο Στάλιν ένας ιδιόμορφος αναγνώστης του Λένιν από τη σκοπιά του Τρότσκι; Δεν ήταν ο Τρότσκι ένας ακραίος αριστεριστής από τη σκοπιά του Στάλιν; Δεν είναι ο Μάο αιρετικός από τη σκοπιά των σοβιετικών; Δεν είναι ο Αλτουσέρ ένας αιρετικός από τη σκοπιά του E.P. Thompson; Η λίστα συνεχίζεται επ' άπειρον, και περιλαμβάνει τον ίδιο τον Μαρξ, εφόσον δεχτούμε τα πολλαπλά κενά και χάσματα που ανοίγουν ανάμεσα στον Μαρξ αριστερό-εγελιανό και τον "ώριμο" Μαρξ, τον Μαρξ-ιστορικό, τον Μαρξ-οικονομολόγο, τον Μαρξ-θεωρητικό της πολιτικής, και τον Μαρξ-φιλόσοφο: Ο Μαρξ ως αιρετικός απέναντι στον εαυτό του. Εδώ έχουμε να κάνουμε με το δόγμα ως, κυριολεκτικά, μηχανή παραγωγής αιρέσεων δίχως ορθοδοξία. Θα τολμούσα να πω ότι ο Μαρξισμός είναι ένας δογματισμός χωρίς εγγυήσεις δογματικής συναίνεσης (σε ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα εδραιωθούν οι αδιαμφισβήτητοι πυλώνες του), ένας δογματισμός που έχει συνεπώς πολύ μεγαλύτερη ροπή στην σφοδρή εσωτερική διαφωνία από τον φιλελευθερισμό: αναγνώστης του ιστολογίου παρατήρησε χαριτολογώντας εχθές ότι η ομάδα των τεσάρων συγγραφέων και συνδιαχειριστών αναμένεται να κυκλοφορήσει μακροσκελή κείμενα-μανιφέστα διαφωνιών άμα τη διαλύσει της· τόσο έχει παγιωθεί στην ευρύτερη συνείδηση η ιδέα ότι δεν υπάρχει κανένα επαρκώς συνεκτικό δογματικό αγκυροβόλημα στον μαρξισμό, και δικαίως, όταν λαμβάνεται υπόψιν η εμπειρική ιστορία του· γ) η οικονομική τύχη του καθενός υπό καπιταλιστικές συνθήκες δεν είναι απόλυτα αυθαίρετη αλλά εξαρτάται από αρκετούς συστημικούς παράγοντες (εκπαίδευση, οικογενειακό υπόβαθρο, διασυνδέσεις, εθνικότητα, φύλο, χρώμα, σεξουαλικότητα, σωματική ακεραιότητα, κλπ). Αν και όλοι είναι εκτεθειμένοι στα νάζια της τύχης, κάποιοι έχουν μεγαλύτερο (ή πολύ μεγαλύτερο) μερίδιο στην καλή τύχη από τους άλλους. Αλλιώς θα ήταν μια πολύ αξιοπερίεργη σύμπτωση ότι ο υιός Μπους έγινε και αυτός πρόεδρος των ΗΠΑ, ή ότι οι απόφοιτοι του Γέιλ και του Πρίνστον έχουν μια ιδιόμορφη τάση να καταλαμβάνουν υψηλόβαθμες επιχειρηματικές και κυβερνητικές θέσεις.

Δεν νομίζω λοιπόν ότι μπορούμε να φθάσουμε πολύ μακριά στη βάση μιας συλλογιστικής για την οποία ο κομμουνισμός είναι "δογματικός" σε αντίστιξη με το αντίπαλο σύστημα. Αυτό το οποίο διαφοροποιεί τα δύο συστήματα είναι ότι το πρώτο είναι, θεωρητικά τουλάχιστον, ενσυνείδητα δογματικό, προτάσσει δηλαδή ως αξίες που πρέπει να είναι συλλογικά σεβαστές τα δόγματά του, ενώ το δεύτερο καταφέρνει να εξαφανίζει τον δογματικό χαρακτήρα του πίσω από το προπέτασμα της τύχης, δηλαδή του αυτοματισμού ενός πετάγματος των ζαριών. Κατά συνέπεια, ο καπιταλισμός είναι ικανός να παράγει ένα πολύ μεγαλύτερο επιφαινόμενο ελευθερίας, χωρίς σε κανένα σημείο να καταστήσει την ελευθερία αυτή απειλητική για το απαράλλαχτο των δογματικών του αρχών, δηλαδή του πλέγματος νομικισμού και αυτοματισμού που περιέγραψα πιο πάνω.

Μια δεύτερη, εξίσου σημαντική διαφορά όμως, αφορά στην σχέση του δογματισμού που προσιδιάζει σε κάθε ένα από τα δύο μοντέλα οργάνωσης, και της καινοτομίας. Κατ' αρχάς, θα πρέπει να προσπεράσουμε άμεσα κάθε σκέψη που θεωρεί τον δογματισμό και την καινοτομία φύσει ασύμβατες έννοιες. Ας το κάνουμε με ένα απλό παράδειγμα: κάθε γλώσσα διαθέτει ένα σύνολο από απαράβατους κανόνες που αφορούν στους εφικτούς συνδυασμούς των επιμέρους στοιχείων της· έχει γραμματική και συντακτικό. Κανένας ομιλητής δεν μπορεί να γίνει αντιληπτός από άλλους εφόσον θεωρεί ότι έχει την ελευθερία να παραβιάζει αυτούς τους κανόνες. Μέσα όμως από αυτό το καθ' όλα αυστηρό και περιοριστικό πλαίσιο, πηγάζει κάθε δυνατότητα γλωσσικής καινοτομίας: όλη η λογοτεχνία, όλο το γραπτό υλικό του λόγου σε κάθε πεδίο. Προφανώς, αυτό το οποίο προσλαμβάνει αυτός που διαβάζει Σέξπιρ δεν είναι η σιδηρόφραχτη πειθαρχία του Άγγλου στους κανόνες της σύνταξης ή της γραμματικής της γλώσσας του αλλά η εξαίσια καινοτομία των μεταφορών και εικόνων του· εξίσου προφανώς, αυτό δεν καθιστά τον Σέξπιρ ελεύθερο από τους ίδιους κανόνες που ίσχυαν για τον τελευταίο ομιλητή της αγγλικής γλώσσας στην εποχή του.

Παρόμοια πράγματα θα μπορούσαμε να πούμε για την αντίστιξη των σιδηρών κανόνων της αρμονίας και του ατέρμονου των συνθέσεων στη μουσική, ή την αντίστιξη ανάμεσα στην αυστηρή αξιωματικότητα των βασικών αρχών των μαθηματικών και του απέραντου και απρόβλεπτου του αριθμητικού σύμπαντος το οποίο ανοίγουν.

Ο δογματισμός συνεπώς δεν είναι φύσει το αντίθετο της καινοτομίας. Αντίθετα, αυτό που ισχύει τόσο στη γλώσσα όσο και στην επιστήμη είναι ότι η αυστηρή προσκόλληση σε αξιωματικές παραδοχές ή κανόνες είναι το εχέγγυο κάθε δυνατότητας καινοτομίας, η βάση πάνω στην οποία γίνεται εφικτή η καινοτομία. Με άλλους όρους, το βασίλειο της ελευθερίας είναι χτισμένο πάνω στα θεμέλια του σεβασμού της αναγκαιότητας, ή, για να θυμηθούμε τον Μαρξ, "Στην πραγματικότητα, το βασίλειο της ελευθερίας αρχίζει μόνο εκεί όπου η εργασία που καθορίζει η αναγκαιότητα και οι πεζές συνθήκες σταματά....πέρα από τούτο [το βασίλειο της αναγκαιότητας] αρχίζει η ανάπτυξη της ανθρώπινης ενέργειας ως σκοπού του εαυτού της, το πραγματικό βασίλειο της ελευθερίας, το οποίο όμως μπορεί να ανθίσει μόνο έχοντας τον χώρο της αναγκαιότητας ως βάση του" (Κεφάλαιο, τομ. 3, κεφ. 48, "Ο τύπος της τριάδας").

Τώρα, είναι γνωστό και χιλιοειπωμένο ότι ο καπιταλισμός αποτελεί μια διαρκώς ανανεώσιμη πηγή καινοτομίας. Η βασική μαρξική θέση όμως είναι ότι η καινοτομία αυτή έχει δομικά όρια. Σε τελική ανάλυση, το σύνολο της μαρξιστικής σκέψης εξαρτάται από την αλήθεια αυτής της πρότασης. Εάν η δυνατότητα του καπιταλισμού για καινοτομία είναι όντως ατέρμονη, τότε ο καπιταλισμός είναι όντως το τέλος της ιστορίας, γιατί απλούστατα δεν μπορεί να ξεπεραστεί κάτι το οποίο ξεπερνά διαρκώς τον εαυτό του. Οι οικονομικές κρίσεις, ως γνωστόν, φέρνουν στην επιφάνεια αυτά τα συνήθως ξεχασμένα ή απωθημένα δομικά όρια, τα οποία παίρνουν την μορφή φαινομενικά αξεπέραστων αντιφάσεων. Δεν είναι επί του παρόντος --και δεν είναι αρμοδιότητά μας-- να απαντήσουμε εάν η τωρινή κρίση θα αποδειχθεί τελική, δικαιώνοντας την μαρξική θέση, ή αν ο καπιταλισμός θα καταφέρει για μία ακόμα φορά να ανανεώσει τις καινοτομικές του δυνατότητες και να εξέλθει απ' αυτήν.

Αυτό το οποίο θα ήθελα να θίξω εδώ, γιατί αυτό είναι πολύ λιγότερο ανεπτυγμένο, είναι η σχέση του κομμουνισμού με την καινοτομία. Η κομμουνιστική καινοτομία δεν είναι τεχνολογικής φύσης (αν και η ΕΣΣΔ προσπάθησε να πείσει για αυτό). Δεν αφορά τους αυτοματισμούς και την παραγωγικότητα· ούτε καν τις τέχνες, όσο και αν η σοβιετική ποίηση, η ζωγραφική, ή ο κινηματογράφος της πρώτης περιόδου έχει να επιδείξει αναμφισβήτητες καινοτομίες (προς τιμή τους, ο πίνακας του Malevich που επιλέχθηκε για αυτήν την ανάρτηση). Η προσπάθεια δε να πειστεί η ανθρωπότητα ότι ο κομμουνισμός αντιπροσωπεύει το σημείο αιχμής σε ό,τι αφορά την επιστημονική καινοτομία απετέλεσε κομμάτι της ψυχροπολεμικής προπαγάνδας και στερείται οποιασδήποτε στοχαστικής αξίας, ακόμα και όταν ανακλά πραγματικότητες (την σοβιετική υπεροπλία στα θεωρητικά μαθηματικά κατά τη δεκαετία του 50, για παράδειγμα). Η καινοτομία της οποίας φορέας είναι ο κομμουνισμός ως εγχείρημα και υπόσχεση είναι η καινοτομία της εφαρμογής του αδύνατου, η καινοτομία του να βλέπεις αυτό το οποίο φαντάζει εξίσου προαιώνια επιθυμητό και ανέφικτο να λαμβάνει χώρα: η λαϊκή εξουσία· η κοινοκτημοσύνη των μέσων παραγωγής· η ισότητα όλων με όλους· η απελεύθερωση από τον ζυγό της αγωνίας για επιβίωση.

Εκεί βέβαια έγκειται και η αχίλλειος πτέρνα του ιστορικού κομμουνισμού: στο ότι οι καινοτομίες αυτές, που φυσικά δεν είναι παρά η έλευση στο είναι των κατηγορηματικών προταγμάτων που συνιστούν το κομμουνιστικό δόγμα, δεν ρίζωσαν ποτέ: έμειναν ανεκπλήρωτες, ημιτελείς, διασπαθίστηκαν, χάθηκαν, διαστρεβλώθηκαν, εκλογικεύτηκαν, καταστάληκαν. Και είναι ακριβώς αυτή τους η μοίρα που έσπρωξε τα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού να προτάξουν μια ψευδεπίγραφη, φετιχιστική εκδοχή της καινοτομίας: πυραύλους, την εξερεύνηση του διαστήματος, τανκ, πρότυπες κουζίνες στα περίφημα kitchen debates Nixon-Krustchev. Τα φετίχ αυτά ήταν πάντα σηματοδότες και ταυτόχρονα μέσα απόκρυψης της έλλειψης πραγματικής καινοτομίας, ή μάλλον της έκθλιψής της μετά την πρώτη περίοδο, χονδρικά αυτήν από το 1917 έως το 1920-21. Και υπ' αυτή την έννοια, η συμμετρία της δομής του ψυχρού πολέμου έλεγε την αλήθεια: δεν υπήρχε καμμία ποιοτική διαφορά ανάμεσα στην καπιταλιστική και την σοσιαλιστική καινοτομία, γιατί και οι δύο συνίσταντο στην συνηθισμένη εκδοχή της καινοτομίας ως νέας τεχνολογικής ή τεχνικής εφαρμογής: κουζίνες, αυτοκίνητα, ψυγεία, ερπύστριες. Ο υπαρκτός σοσιαλισμός πρόδωσε, ανάμεσα σε άλλα, την αυθεντική καινοτομία, που δεν είναι η εφεύρεση του ολωσδιόλου νέου ως τελετουργικά επαναλαμβανόμενου μοτίβου (τίποτε πιο βαρετό από την επανάληψη της καινοτομίας, τίποτε πιο παλιό από τα νέα του χτες: η ανία είναι εφεύρεση της νεωτερικότητας, της εποχής της ξέφρενης τεχνικής και τεχνολογικής καινοτομίας). 

Η πραγματική καινοτομία, η καινοτομία για την οποία μιλά ή την οποία υπόσχεται ο κομμουνισμός ως εγχείρημα (και όχι ως λίγο-πολύ κατεστημένη κρατική εξουσία), δεν αφορά γκάτζετ. Αφορά το άνοιγμα του χρόνου στην υπόσχεση που η προϊστορία δεν εκπλήρωσε ποτέ, την στροφή προς την υλοποίηση του αδύνατου, αυτού που η ίδια η "φύση" ή το "ανθρώπινο πεπρωμένο" φαίνεται να αποκλείει. Το άνοιγμα αυτό δεν πρέπει να εννοηθεί ως κάποιου είδους ταχυδακτυλουργική κίνηση που εκτελείται στιγμιαία και εξαφανίζεται σε ένα σύννεφο καπνού εν μέσω χειροκροτημάτων. Η υλοποίηση του αδύνατου είναι η ίδια ατέρμονη, διαρκεί για πάντα. Είναι, θα μπορούσε να πει κανείς, μια αποτυχία της εκπλήρωσης του τέλους που επιμένει χωρίς τέλος, και για αυτό, μεταμορφώνεται σε έναν ιδιότυπο νέο νόμο: τον νόμο του βασιλείου της ελευθερίας από κάθε εργαλειοποιημένο στόχο ή σκοπό. Πρόκειται για ένα νόμο που πηγάζει όχι πια από την βαρβαρότητα και την αθλιότητα της προϊστορίας (μιας προϊστορίας που περιλαμβάνει όχι μόνο την σφεντόνα αλλά και την ατομική βόμβα, όπως έλεγε ο Αντόρνο) αλλά απ' τον ορίζοντα ενός πραγματικού μέλλοντος, που διαρκεί όσο και ο χρόνος μας επί της γης. "Η ανάπτυξη της ανθρώπινης ενέργειας ως σκοπού του εαυτού της": αυτή είναι η κομμουνιστική καινοτομία, στηριγμένη στην ρηξικέλευθη αιωνιότητα των πυλώνων του κομμουνιστικού δογματισμού (ισότητα, κοινοκτημοσύνη, λαϊκή εξουσία, ελευθερία από τον ζυγό της αλλοτριωμένης εργασίας), στους συντακτικούς εκείνους κανόνες που συγκροτούν το γράψιμο της κομμουνιστικής πρότασης. Είναι μια ατελείωτη πρόταση, μεγάλη όσο ο κόσμος. Ο κομμουνισμός είναι μόνο η αρχή της.


RD (Αντώνης)

Εικόνα: Kasimir Malevich, Black Circle
www.artlies.org