Παρασκευή, 30 Απριλίου 2010

Theorema

Έστω ότι έχουμε ένα σύστημα στο οποίο οι τιμές της ισχύος είναι έτσι κατανεμημένες ώστε η ολιγομελέστερη ομάδα α να συγκεντρώνει μεγαλύτερη ισχύ από την πολυπλεθέστερη ομάδα β. Θα ονομάσουμε το σύστημα συσχετισμών αυτό "κατάσταση."

Θα καλέσουμε "ενότητα" την αρχή με την οποία διατηρείται η συνοχή της κατάστασης, δηλαδή παρέχονται οι εγγυήσεις ότι η κατανομή της ισχύος παραμένει διχοτομημένη ανισομερώς.

Θα καλέσουμε "διάσπαση" την αρχή στην οποία βασίζεται οποιαδήποτε απόπειρα ανακατανομής της ισχύος ανάμεσα στις δύο ομάδες, οποιαδήποτε δηλαδή απόπειρα άρσης της κατάστασης ανισομερούς διχοτόμησης. 

Θα καλέσουμε "νομιμότητα" το σύνολο των κωδίκων που εξασφαλίζουν την ενότητα της κατάστασης, δηλαδή την διχοτόμηση των ομάδων α και β βάσει ανισομερώς κατανεμημένης ισχύος.

Θα καλέσουμε "παρανομία" το σύνολο των πρακτικών που στόχο έχουν την διάσπαση της κατάστασης, δηλαδή την άρση της διχοτόμησης των ομάδων α και β βάσει ανισομερώς κατανεμημένης ισχύος.

Συνταγματάρχες=αυτοί που προστατεύουν τις αρχές του συντάγματος

Πρέπει όλοι να σεβαστούμε τη συνταγματική τάξη, το νόμο της δημοκρατίας. Τη νομιμότητα τη συνταγματική πρέπει να τη σεβαστούμε. Αυτή τη δύσκολη ώρα δεν επιτρέπεται ο καθένας να κάνει ό,τι νομίζει και να παραβιάζει. Κάνω έκκληση και στην αριστερά, να σεβαστεί τη δημοκρατική νομιμότητα. Ανυπακοή στη δημοκρατία δεν υπάρχει. Ανυπακοή, αν το πάρει κανείς στα σοβαρά - δεν το παίρνω και δεν νομίζω ότι και αυτοί το εννοούν -, σημαίνει επανάσταση, σημαίνει εμφύλιο πόλεμο.
[...]Στην αστική δημοκρατία, η πλειοψηφία κυβερνά. Δεν υπάρχει νόμος εκτός από το νόμο της δημοκρατίας και προσέξετε πάρα πολύ. Εγώ σας το λέω με αγάπη. Μην οξύνετε τα πράγματα. Σήμερα είναι μια δύσκολη κατάσταση που περνάει η χώρα. Εγώ που έχω παλιά πείρα αισθάνομαι ότι πρέπει να είμαστε όλοι πάρα πολύ προσεκτικοί και πάρα πολύ υπεύθυνοι. Χρειάζεται υπευθυνότητα, αυτοκυριαρχία και όχι ακρότητες. Και, πάντως, σας λέω ξεκάθαρα ότι δική μου θέση είναι ότι το κράτος δεν μπορεί να παραδίδεται σε οποιονδήποτε θέλει να παραβιάζει το νόμο. Πρέπει να γίνει σεβαστό και πρέπει και εσείς οι κομμουνιστές να το παραδεχθείτε, εκτός αν θέλετε να βρεθείτε πάλι σε αντίθεση με την έννομο τάξη.
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, συνέντευξη στο mega channel, 29/4/2010

Πέμπτη, 29 Απριλίου 2010

Aformi: Έχει η συνείδηση της εργατικής τάξης καταρρεύσει;

Έχει η συνείδηση της εργατικής τάξης καταρρεύσει;
 Phil Hearse, International Viewpoint
Αρχική δημοσίευση: aformi.wordpress.com

Ταξική συνείδηση: «Η συνειδητοποίηση από τα άτομα μιας συγκεκριμένης κοινωνικής τάξης πως έχουν κοινά συμφέροντα και μια κοινή κοινωνική κατάσταση. Η ταξική συνείδηση συνδέεται με την ανάπτυξη μιας «τάξης για τον εαυτό της», όπου τα άτομα στο πλαίσιο της τάξης ενώνονται με σκοπό την επιδίωξη κοινών συμφερόντων».
Online Λεξικό των Κοινωνικών Επιστημών


Η κρίση της εκπροσώπησης της εργατικής τάξης είναι ένα γνωστό θέμα στην αριστερά διεθνώς, η ιδέα ότι, είτε λόγω της στροφής προς τα δεξιά των σοσιαλδημοκρατικών και σταλινικών κομμάτων είτε λόγω της κατάρρευσης τους, η εργατική τάξη στερείται μιας πολιτικής δύναμης που να μπορεί να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της σε εθνικό επίπεδο.

Σε πολλές χώρες έχουν καταβληθεί προσπάθειες για να δημιουργηθούν, ή να αρχίσουν να δημιουργούνται, ευρύτερα αριστερά κόμματα που να μπορούν να καλύψουν αυτό το κενό. Ωστόσο, η ιδέα της «κρίσης του εργατικού υποκειμένου» πάει ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι η ταξική συνείδηση έχει μειωθεί σε τέτοιο βαθμό που η συντριπτική πλειοψηφία της εργατικής τάξης δεν έχει συνείδηση του εαυτού της ως μέρος μιας τάξης που έχει τα δικά της συμφέροντα, πέραν εκείνων της άρχουσας τάξης. Χρησιμοποιώντας τη διάκριση του Λούκατς, «η εργατική τάξη είναι μια “τάξη καθεαυτή”», αλλά δεν είναι πλέον μια «“τάξη για τον εαυτό της”». Αν αυτό είναι σωστό, φυσικά, τότε έχει μεγάλη επίπτωση στη σοσιαλιστική ανάλυση και στρατηγική.

Υποστηρίζουμε εδώ ότι η ιδέα μιας εργατικής τάξης που δεν είναι πλέον μια «τάξη για τον εαυτό της» είναι μια υπερβολή, αλλά όπως και οι περισσότερες σχηματοποιήσεις βασίζεται σε πτυχές της πραγματικότητας που η Αριστερά πρέπει να τις εντοπίσει και να τις ενσωματώσει στη στρατηγική και την τακτική της. Η συνείδηση, ιδιαίτερα η συνείδηση των μαζών, είναι ένα δυναμικό στοιχείο το οποίο υπόκειται σε αλλαγές και μερικές φορές, σε περιόδους κρίσης, υπόκειται σε απότομη μεταβολή. Έτσι κάθε προσπάθεια για να συλλάβουμε και να ερμηνεύσουμε τη συνείδηση της μάζας της εργατικής τάξης είναι πιθανό να είναι μερική και μονόπλευρη. Πριν μπούμε σε λεπτομέρειες, ας πούμε κάτι σχετικά με τη μεταβαλλόμενη διάρθρωση της εργατικής τάξης, στη Βρετανία και διεθνώς.

Ο Τζον Μέιτζορ το 1996 υποστήριξε ότι «είμαστε όλοι μεσαία τάξη τώρα» -με άλλα λόγια, η βελτίωση της διαβίωσης της εργατικής τάξης έχει επιτευχθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε η διαφορά με τη μεσαία τάξη να έχει γίνει δυσδιάκριτη. Ωστόσο ο ακαδημαϊκός Phillip Bond του πανεπιστημίου Cumbria υποστήριξε πρόσφατα το ακριβώς αντίθετο -η «μεσαία τάξη» υποβιβάζεται προς την εργατική τάξη(1).

Ισχυρίζεται:

«Η μεσαία τάξη δεν έχει πια τη μισθολογική άνεση προς το ζην που είχε, ενώ μια νέα παγκόσμια υπερ-τάξη κατέχει πάνω από 11τρισεκατομμύρια δολάρια σε off-shore φορολογικούς παραδείσους … Πριν από σαράντα χρόνια ένας εξειδικευμένος εργαζόμενος είχε αρκετό μισθό ώστε να προσφέρει τα προς το ζην για τη γυναίκα και την οικογένειά του. Τώρα, ακόμη και ένα ζευγάρι της μεσαίας τάξης και με τα δύο μέλη της να εργάζονται με δυσκολία τα βγάζει πέρα.

Η χρυσή εποχή για τους μισθωτούς σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ ήταν μεταξύ 1945 και 1973, όταν οι μισθοί των απλών ανθρώπων που εργάζονταν έφτασαν στο υψηλότερο ποσοστό ως προς το ΑΕΠ. Από τότε οι πραγματικοί μισθοί της μεσαίας τάξης και της εργατικής τάξης έχουν παραμείνει στάσιμοι ή μειώθηκαν, ενώ το εισόδημα των πλουσίων και των σούπερ-πλουσίων έφτασε στη στρατόσφαιρα.

Τα γεγονότα είναι αδιάψευστα. Σε αντίθεση με τις αυταπάτες των φονταμενταλιστών της ελεύθερης αγοράς, η Θατσερική / Ριγκανική επανάσταση πραγματοποιήθηκε με τεράστιο κόστος για την εργατική και την μεσαία τάξη. Στις ΗΠΑ, το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού απόλαυσε 78% αύξηση του μεριδίου της στο εθνικό εισόδημα από το 1979, ενώ το 80% τοις εκατό του πληθυσμού βιώνει μια πτώση κατά 15%.

Αντί να αυξάνει την ευημερία όλων, ο νεοφιλελευθερισμός έχει υπονομεύσει τον πλούτο και την ασφάλεια της πλειοψηφίας του εργαζόμενου πληθυσμού. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, οι χρηματικές απολαβές του 50% του πληθυσμού μειώθηκαν από 12% το 1976 σε μόλις 1% το 2003, ενώ το πλουσιότερο 0,01% στη Βρετανία έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στο εθνικό εισόδημα από οποιαδήποτε άλλη φορά στη σύγχρονη ιστορία και έχουν δει τα εισοδήματά τους να αυξάνονται κατά περισσότερο από 500% σε λιγότερο από μια γενιά.

Οι μισθωτοί προσπαθώντας να ανταπεξέλθουν αυτήν τη διαρθρωτική αλλαγή, συσσωρεύουν πρωτοφανή επίπεδα χρέους, εργάζονται περισσότερο και επιδιώκουν οι γυναίκες τους να ενταχθούν στο εργατικό δυναμικό. Η οικογενειακή ζωή υποφέρει. Τα παιδιά βλέπουν τους γονείς τους λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη χρονική περίοδο τα τελευταία 100 χρόνια και δεδομένου ότι ο ελεύθερος χρόνος αποτελεί πολυτέλεια, η κοινωνική ζωή έχει περιοριστεί δραματικά.

Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι οι άνθρωποι σ’ όλη την υδρόγειο έχουν αγανακτήσει από αυτήν την αχαλίνωτη ανισότητα. Σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση των Financial Times, η τεράστια πλειοψηφία σ’ όλο τον κόσμο θεωρούν την εισοδηματική ανισότητα πολύ μεγάλη. Τα ποσοστά κατά της παγκόσμιας μεταφοράς πλούτου στους πλούσιους είναι εξαιρετικά μεγάλα: 87 τοις εκατό στη Γερμανία θεωρεί ότι η εισοδηματική ανισότητα είναι πολύ μεγάλη, το 76 τοις εκατό στην Ισπανία το ίδιο. Στη Βρετανία το 74% των ανθρώπων πιστεύουν ότι οι πλούσιοι πρέπει να φορολογηθούν περισσότερο και οι φτωχοί λιγότερο. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 80% των Κινέζων συμφωνεί».

Ενώ η οργή κατά των σούπερ πλούσιων είναι μεγάλη και υποδηλώνει την πιθανότητα μιας μελλοντικής εμβάθυνσης της ταξικής συνείδησης, δεν είναι απαραίτητα ένδειξη της ανάπτυξης μιας «εργατικής τάξης για τον εαυτό της» τώρα. Πράγματι, οι οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που επισημαίνει ο Phillip Bond μπορεί να είναι ταυτόχρονα υπεύθυνες για την άμβλυνση της ταξικής συνείδησης. Κατά την άποψή μας, οι θεμελιώδεις παράγοντες που οδηγούν προς αυτήν την κατεύθυνση είναι:

I) Η εμπειρία της ήττας των αγώνων της εργατικής τάξης στη δεκαετία του 1980 και του 1990, οι οποίες έχουν υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στη συλλογική δράση και λύσεις, με αποτέλεσμα να μειώνεται σε μεγάλο βαθμό η συμμετοχή σε συνδικαλιστικές οργανώσεις. Στη Βρετανία, το σημείο καμπής ήταν οι ήττες της απεργίας των ανθρακωρύχων το 1984-5 και της απεργίας στην περιφέρεια του Λονδίνου Wapping που ακολούθησε (1986, http://en.wikipedia.org/wiki/Wapping_dispute).

II) Ως αποτέλεσμα αυτών των ηττών και ως συνέπεια της αναδιάρθρωσης του εργατικού δυναμικού που ακολούθησε, το αποτέλεσμα ήταν η πτώση του ποσοστού της εργατικής τάξης που απασχολείται στη βιομηχανία, η απότομη μείωση του αριθμού των μεγάλων εργοστασίων με παράδοση σε οργανωμένη δράση της εργατικής τάξης και η αντικατάστασή τους με γενικά μικρότερες επιχειρήσεις υπηρεσιών.

III) Στη Βρετανία, ειδικότερα, μέσω της ημι-καταστροφής της κρατικής κοινωνικής πολιτικής για τις εργατικές κατοικίες από την Margaret Thatcher, εξανάγκασε τους ανθρώπους σε μια τεράστια οικονομική προσπάθεια για να βρουν κάπου για να ζήσουν και υποχρέωσε τους ανθρώπους να στηρίζονται στα δικά τους κεφάλαια, συνήθως με τη μορφή ενός σπιτιού, για την εξεύρεση πόρων για τα γηρατειά τους.

IV) Ως συνέπεια αυτών των ηττών και της μείωσης της εμπιστοσύνης στη συλλογική δράση, υπάρχει μια γενική ιδεολογική υποχώρηση των καταπιεσμένων που βρίσκει την έκφρασή της στην «συμπίεση» του λαϊκού πολιτισμού, την παράλογη λατρεία των διάσημων σταρ και την αναζήτηση της φήμης σε ονειρικούς κόσμους. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στους νέους οι οποίοι είναι πολύ πιθανό να είναι απολίτικοι, δεν έχουν καμία εμπειρία σε συνδικαλιστικές οργανώσεις, αν και υπάρχουν σημαντικά αντι-παραδείγματα, κυρίως η συμμετοχή των νέων στο οικολογικό κίνημα.


Που έχει πάει η εργατική τάξη;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι: πουθενά. Η αναδιάρθρωση της παραγωγής έχει διεθνώς μετατοπίσει το επίκεντρο της μεταποιητικής βιομηχανίας νότια και ανατολικά, έτσι ώστε η Κίνα είναι τώρα το «εργαστήρι του κόσμου» και χώρες όπως η Ινδία και η Ινδονησία είναι όλο και πιο βιομηχανοποιημένες. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού σε χώρες όπως η Βρετανία δεν ανήκει στην εργατική τάξη. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τους εργαζόμενους στους διάφορους παραγωγικούς κλάδους στη Βρετανία το αποδεικνύουν, όπως μπορεί να διαπιστωθεί από τον ακόλουθο πίνακα:

Επάγγελμα – Ποσοστό του εργατικού δυναμικού

Μεταποίηση – 14%

Κατασκευές – 9%

Δημόσια διοίκηση, εκπαίδευση και υγεία – 27%

Γεωργία – 2%

Τράπεζες, χρηματοπιστωτικός τομέας κ.λπ. – 15%

Διανομή, ξενοδοχεία και εστιατόρια - 21%

Ενέργεια και ύδρευση – 1,5%

Μεταφορές και των επικοινωνίες – 7%

Άλλες υπηρεσίες – 7%

Πηγή: Begum Nasima, Γραφείο Εθνικών Στατιστικών: Τάσεις της Αγοράς Εργασίας.

Η ίδια μελέτη δείχνει ότι περίπου το 14% του εργατικού δυναμικού έχει κάποιο διευθυντικό ή εποπτικό ρόλο – οτιδήποτε και να σημαίνει αυτό, από τους διευθυντές μέχρι απλούς επόπτες.

Σε κάθε μία από τις κατηγορίες αυτές η συντριπτική πλειοψηφία του εργατικού δυναμικού είναι προλετάριοι, δηλαδή άτομα των οποίων η εργασία συμβάλλει στην παραγωγή και αναπαραγωγή της υπεραξίας. Ωστόσο, η υποκειμενική εμπειρία της εργατικής τάξης είναι σήμερα πολύ διαφορετική από ότι ήταν στη δεκαετία του 1930 ή ακόμη και τη δεκαετία του 1960. Η «μαζοποίηση» της εργατικής τάξης έχει λήξει, με πολλούς εργαζόμενους να εργάζονται σε μικρότερες μονάδες εργασίας. Στους μεγαλύτερους χώρους εργασίας, όπως τα τηλεφωνικά κέντρα, οι εργαζόμενοι είναι πιθανό να είναι χαμηλόμισθοι, η εργασία τους στρατιωτικοποιημένη και οι ίδιοι να μην είναι οργανωμένοι σε συνδικάτα. Η οργάνωσης της εργατικής τάξη εξαρτάται από τους αγώνες και η ανάπτυξη της εργατικής συνείδησης, όπως και των οργανώσεών της, αναπτύσσονται με την πάροδο του χρόνου. Θα ήταν απίστευτο αν στα τηλεφωνικά κέντρα και τα παρόμοια οι εργαζόμενοι είχαν διαμορφώσει συνδικαλιστική συνείδηση από την αρχή. Γι’ αυτούς του λόγους, η μείωση της συμμετοχής στα εργατικά σωματεία είναι εντυπωσιακή: από λίγο πάνω από 13 εκατομμύρια εργαζόμενους το 1979 σε μόλις πάνω από 6 εκατομμύρια σήμερα.

Αλλά αυτοί οι άνθρωποι, οργανωμένοι σε συνδικάτα ή όχι, θεωρούν ότι ανήκουν στην εργατική τάξη; Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, τον Ιανουάριο του 2007, το 57% των πολιτών δηλώνει ότι θεωρούν τους εαυτούς τους εργατική τάξη, ένας αριθμός που το Κέντρο θεώρησε «εκπληκτικό». Υπό το πρίσμα του ιδεολογικού βομβαρδισμού από τα ΜΜΕ που υποστηρίζουν ότι «είμαστε όλοι μας μεσαία τάξη», που διατείνονται ότι κάποιος με ένα υποθηκευμένο σπίτι και ένα αυτοκίνητο «ανήκει στη μεσαία τάξη», το 57% δείχνει την αντίθετη εικόνα, ακόμα κι αν είναι κάτω κατά 10% περίπου από το αντίστοιχο ποσοστό έρευνας του 1960.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο αριθμός αυτών που θεωρούν ότι ανήκουν στην εργατική τάξη είναι πολύ μεγαλύτερος από εκείνους που εργάζονται σε χειρωνακτικές εργασίες. Σύμφωνα με το BBC από όσους συμμετείχαν στην έρευνα, «… μόνο το 31% των ανθρώπων είναι στην πραγματικότητα απασχολούμενοι σε παραδοσιακά βιομηχανική εργασία. Ο αριθμός όσων θεωρούν ότι ανήκουν στην εργατική τάξη, ξεπερνά κατά πολύ αυτό τον αριθμό» (2). Με άλλα λόγια, μεγάλος αριθμός των ατόμων που εργάζονται σε τηλεφωνικά κέντρα, αποθήκες, τράπεζες και κομμωτήρια θεωρούν ότι εξακολουθούν να είναι εργατική τάξη, έστω και αν δεν είναι μέλη κάποιου σωματείου.

Έτσι φαίνεται ότι, στη Βρετανία τουλάχιστον, η εργατική τάξη εξακολουθεί να υφίσταται ως αντικειμενική κατηγορία και ότι πάρα πολλοί θεωρούν ότι ανήκουν στην εργατική τάξη. Αλλά μήπως αυτό αντιστοιχεί σε αυτό που θα ονομάζαμε «τάξη για τον εαυτό της»; Σαφώς η συνείδηση ότι ανήκεις σε μια τάξη απέχει πράγματι λίγο από την αναγνώριση ότι αυτή η τάξη έχει τα δικά της συμφέροντα, αλλά απαιτείται ένα πολύ μεγαλύτερο βήμα για την εξεύρεση των μέσων για την υπεράσπιση των συμφερόντων αυτών.

Ωστόσο χρειάζεται δύο παράγοντες να ληφθούν υπόψη. Πρώτον, η οικονομική κρίση είναι πιθανό να είναι παρατεταμένη. Όπως όλες οι οικονομικές κρίσεις πρόκειται για μια τεράστια επίθεση στην εργατική τάξη, στο βιοτικό επίπεδο και τις συνθήκες ζωής της. Πιθανώς οι άνεργοι να μετριούνται σε εκατομμύρια μέσα σε ένα χρόνο ή δύο χρόνια. Οι αυξήσεις των πραγματικών τιμών λίγο πάνω από 10% για τις φτωχότερες οικογένειες της εργατικής τάξης (που ξοδεύουν περισσότερα από το εισόδημά τους για τρόφιμα και ενέργεια) είναι καταστροφικές για τους εργαζόμενους των οποίων οι αυξήσεις μισθών είναι γύρω στο 2% για αρκετά χρόνια. Ενώ η αυξανόμενη ανεργία είναι πιθανό να είναι ένας παράγοντας εκφοβισμού και πειθαρχίας, είναι πολύ πιθανό ότι θα δούμε στο επόμενο διάστημα μεγάλη αύξηση σε απεργιακές κινητοποιήσεις, ιδίως στο δημόσιο τομέα. Ήδη έχουμε δει σημαντικές απεργίες εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση αυτό το έτος. Η πιθανότητα είναι ότι ο συνδικαλισμός θα ενισχυθεί κατά την περίοδο αυτή και δεν θα συρρικνωθεί, η αύξηση των αγώνων οδηγεί σε εμβάθυνση του επιπέδου της ταξικής συνείδησης όχι σε παρακμή της.

Ο δεύτερος παράγοντας, που μνημονεύονταν στην έκθεση του Phillip Bond που αναφέραμε προηγουμένως, είναι η αυξανόμενη οργή πολλών απλών πολιτών για την τεράστια διαφορά μεταξύ των υπερ-πλούσιων και όλους τους άλλους. Ο νεοφιλελευθερισμός είχε ως αποτέλεσμα την υπεροχή του χρηματιστικού κεφαλαίου και την επιδεικτική επίδειξη προϊόντων πολυτελείας.(3) Αυτό που οι απλοί άνθρωποι βλέπουμε είναι ότι οι σούπερ πλούσιοι επιβραβεύονται για την ανικανότητα και την ηλιθιότητα τους και οι άνθρωποι της εργατικής τάξης τιμωρούνται για τα λάθη των πλουσίων.

Το παράδειγμα της Northern Rock είναι πολύ εύγλωττο. Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος Andy Kuipers που πρωτοστάτησε στο επιχειρηματικό μοντέλο να «δανείζουμε χρήματα που δεν έχουμε», και που οδήγησε την τράπεζα σε πτώχευση, πήρε «αποζημίωση» μεγαλύτερη του ενός εκατομμυρίου λυρών. Η Northern Rock, εν τω μεταξύ, απέλυσε 1.300 εργαζόμενους και πρωτοστατεί στην κατάσχεση σπιτιών όσων δεν μπορούν να τα αποπληρώσουν.

Γενικότερα τα τεράστια κέρδη του τομέα ενέργειας ή των εμπορικών αλυσίδων είναι ορατά σε όλους καθώς και το γεγονός ότι οι πλούσιοι γενικά πληρώνουν ελάχιστα ή δεν φορολογούνται ενώ απολαμβάνουν έναν πολυτελή τρόπο ζωής. Ένα διασκεδαστικό αποτέλεσμα αυτής της επίγνωσης ήταν η λαϊκή αντίδραση Ιταλών παραθεριστών στην Σαρδηνία. Σύμφωνα με τον Alexander Chancellor:

«Καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να σφίξουν το ζωνάρι τους, να διαβιούν χωρίς πολυτέλειες, και να περιορίζουν τις μέρες των διακοπών τους, αναρωτιέται κανείς για πόσο καιρό θα ανέχονται την αλαζονική επίδειξη πλούτου των σούπερ-πλούσιων, και πότε θα αρχίσουν να διεκδικούν ότι θα πρέπει να πληρώσουν το τίμημα της κρίσης και οι πλούσιοι επίσης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι το πλήρωμα του χρόνου έχει επέλθει. Την περασμένη εβδομάδα στο Emerald Coast της Σαρδηνίας όταν μεγαλόσχημοι πλούσιοι προσπάθησαν να αποβιβαστούν στην ακτή από πολυτελείς λέμβους αγανακτισμένοι παραθεριστές εμπόδισαν την αποβίβασή τους σφυροκοπώντας τους με μπάλες υγρής άμμου. Ο στολίσκος των προσωπικοτήτων προερχόταν από ένα πολυτελές γιοτ αγκυροβολημένο στα ανοιχτά της θάλασσας με οικοδεσπότη τον Flavio Briatore, συνιδιοκτήτη του ποδοσφαιρικού συλλόγου QPR και διαχειριστή της ομάδας της Renault της φόρμουλα ένα.

Ο Briatore συνοδευόμενος από τη σύζυγό του Elisabetta, που ξοδεύει πολύ χρόνο στο Λονδίνο για ψώνια, είχε έρθει για να εγκαινιάσει ένα νέο παραλιακό εστιατόριο, καταφύγιο για τους ιδιοκτήτες γιοτ πολυτελείας και των καλεσμένων τους, αντίστοιχο με ένα κλαμπ δισεκατομμυριούχων που επίσης κατέχει στην περιοχή. Ο Briatore και οι VIP καλεσμένοι του έφθασαν με τρεις μηχανοκίνητες λέμβους κάτω από μία θύελλα διαμαρτυριών από παραθεριστές που συνωστίζονταν στην παραλία Capriccioli. Ουρλιάζοντας και βρίζοντας το πλήθος τους φώναζε: «Καθάρματα, φύγετε από δω». Τους κατάβρεχαν με νερό από τους κάδους των παιδιών τους. Τους πέταγαν μπάλες άμμου».(4)

Αυτό το μικρό περιστατικό είναι ενδεικτικό. Καθώς η κρίση βαθαίνει, και μαζί της η απέχθεια για τους πλούσιους και διάσημους, θα αυξηθεί σημαντικά και η τάση για την εμβάθυνση της ταξικής συνείδησης.


Το πραγματικό ζήτημα: στρατηγική και τακτική
Παρ’ όλα αυτά, ο θυμός και η δυσαρέσκεια, καθώς και η δυνατότητα των μελλοντικών αγώνων, δεν δημιουργούν κατ’ ανάγκη μια τάξη «για τον εαυτό της». Ένα τεράστιο έργο πρέπει να γίνει για την ανασύσταση της αγωνιστικότητας και της οργάνωσης της εργατικής τάξης, κάτι που θα πάρει μια ολόκληρη ιστορική περίοδο. Ποιος ο αντίκτυπος που έχει αυτό για την Αριστερά; Η τακτική δημιουργείται από τη συνολική στρατηγική και δεδομένου ότι η εργατική τάξη παραμένει η μόνη κοινωνική δύναμη που μπορεί να πραγματοποιήσει τη μετάβαση στο σοσιαλισμό, οι αγώνες της παραμένουν στο επίκεντρο της προσοχής των επαναστατών. Ωστόσο αυτή τη στιγμή υπάρχει μια διασπορά των πεδίων του αγώνα, των εκστρατειών και των θεμάτων για τους αγωνιστές της Αριστεράς και η προσοχή των αγωνιστών δε κατευθύνεται προς την οργανωμένη εργατική τάξη. Αλλά το θέμα δεν είναι, και δεν μπορεί να είναι, να συμμετέχουμε σε 101 εκστρατείες και «να περιμένουμε την εργατική τάξη», να επιτύχει ένα υψηλότερο επίπεδο οργάνωσης και συνείδησης σε κάποια μελλοντική στιγμή. Αντίθετα, ο εργατικός προσανατολισμός πρέπει να είναι άμεσος για όλα τα πεδία πάλης.

Ας πάρουμε πρώτα απ’ όλα το θέμα των τοπικών αγώνων. Πολλές κινηματικές δράσεις, φυσικά, εμφανίζονται ως αντίδραση της τοπικής κοινότητας, όπως για παράδειγμα στο κλείσιμο ενός νοσοκομείου ή στο κλείσιμο ενός ταχυδρομικού γραφείου. Εκστρατείες για τέτοια θέματα είναι πολλές. Αλλά η ηγεσία αυτών των αγώνων διεκδικείται από πολλούς. Οι Συντηρητικοί, ακόμη και το British National Party (η βρετανική ακροδεξιά), εμπλέκονται συχνά σε αυτούς τους αγώνες ή τους στηρίζουν δημαγωγικά ως ένα τρόπο να επιτεθούν στους Εργατικούς. Η απάντηση σε αυτό δεν είναι μόνο η ενεργητική παρέμβαση των αγωνιστών της Αριστεράς, αλλά η σύνδεση με το τοπικό εργατικό κίνημα και η εμπλοκή συνδικαλιστικών οργανώσεων -κάτι που συμβαίνει αυθόρμητα σε πολλές περιπτώσεις. Η οικοδόμηση συμμαχιών, συμπεριλαμβανομένων των συνδικάτων προωθεί το συνδικαλισμό στην ευρύτερη κοινότητα.

Επιπλέον, διεξάγοντας πολιτικές καμπάνιες με επίκεντρο το εργατικό κίνημα, ενισχύουμε αφενός αυτές τις καμπάνιες και βοηθάμε στην πολιτικοποίηση και ριζοσπαστικοποίηση του κινήματος. Η πάλη για το περιβάλλον είναι ένα προφανές παράδειγμα. Το κίνημα για το περιβάλλον είναι ένα κεντρικό πολιτικό ζήτημα το οποίο χρειάζεται να έχει κοινωνικό βάρος για να είναι αποτελεσματικό πράγμα που μπορεί να γίνει με τη συμμετοχή της οργανωμένης εργατικής τάξης. Οι αριστερές ακτιβίστικες ομάδες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην υπόθεση της πάλης κατά της κλιματικής αλλαγής. Για την Αριστερά, το ζήτημα είναι να διαμορφωθούν συμμαχίες που να εμπλέκουν κεντρικά το εργατικό κίνημα.

Οι επαναστάτες σοσιαλιστές δεν είναι φετιχιστές με τα συνδικάτα, και κατανοούν πολύ καλά ότι ο προσανατολισμός προς «το εργατικό κίνημα», μπορεί να εκφυλιστεί σε ψηφίσματα φορέων του εργατικού κινήματος που δεν δεσμεύονται για την ανάληψη πρακτικής δράσης. Πολλοί ακτιβιστές είναι επιφυλακτικοί σχετικά με το εργατικό κίνημα και αυτό είναι κατανοητό. Ακόμα κι έτσι ωστόσο, τα συνδικάτα και οι αγώνες της εργατικής τάξης παραμένουν στο επίκεντρο της μακροπρόθεσμης στρατηγικής συμμαχιών που επιδιώκουμε.


Κίνδυνοι από τη λουμπενοποίηση
Λόγω του γεγονότος ότι η σοσιαλδημοκρατία έχει πάψει να αποτελεί μια δύναμη που αγωνίζεται για οποιοδήποτε είδος μεταρρύθμισης, τμήματα της λευκής εργατικής τάξης, όπου η αποβιομηχανοποίηση λαμβάνει χώρα είναι επιρρεπή σε «λουμπενοποίηση» πράγμα που δίνει τη δυνατότητα για την ανάπτυξη της ακροδεξιάς . Φυσικά το British National Party προσπαθεί να δομήσει μια κλασική φασιστική συμμαχία τμημάτων των μικροαστών και «λουμπενοποιημένων» εργαζομένων. Το British National Party υποστηρίζουν κυρίως σε περιοχές όπως το Barking και το Dagenham, πόλεις στο πολεοδομικό συγκρότημα του Μάντσεστερ που είναι περιοχές ακραίας ένδειας με υψηλή ανεργία, υψηλά επίπεδα εγκληματικότητας, χρήσης και διακίνησης ναρκωτικών και γενικής απελπισίας. Καθίσταται ολοένα και πιο προφανές ότι οι «παραδοσιακές» αντι-φασιστικές δραστηριότητες του τύπου Anti-Nazi League (http://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Nazi_League), ενώ παραμένουν σημαντικές, δεν πρόκειται ποτέ να αντιμετωπίσουν το ζήτημα σε μακροπρόθεσμη βάση. Μόνο μια ανάπτυξη των αγώνων της εργατικής τάξης και η οικοδόμηση μιας μαζικής εργατικής πολιτικής εναλλακτικής λύσης μπορεί να αμφισβητήσει την προσπάθεια του British National Party να μονοπωλήσει το πολιτικό κενό που η κατάρρευση της σοσιαλδημοκρατίας έχει αφήσει σε αυτές τις περιοχές.

Για άλλη μια φορά ωστόσο, η αριστερά δεν μπορεί να υιοθετήσει μια αυθορμητίστικη στάση, τη στάση βλέποντας και κάνοντας, ελπίζοντας σε μια άνοδο των ταξικών αγώνων και έως ότου εμφανιστεί μια αριστερή εναλλακτική λύση με μαγικό τρόπο. Η ταξική πολιτική, του είδους που προσπάθησε να κάνει το Respect, βοηθά στην ανάπτυξη της ταξικής συνείδησης και του συνδικαλισμού.


Παγκόσμια εργατική τάξη
Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση έχει δημιουργήσει μια νέα, παγκόσμια εργατική τάξη. Η παρακμή της αγροτιάς και η αριθμητική αύξηση του προλεταριάτου παγκοσμίως δημιουργεί τη βάση για μια νέα πολιτική τάξη σε μια πραγματικά παγκόσμια κλίμακα. Όπως ο Paul Mason γράφει στο βιβλίο του(5) η εμφάνιση μιας νέας ταξικής συνείδησης θα είναι μια μακρά και περίπλοκη διαδικασία. Στην Κίνα μαζικοί αγώνες συμβαίνουν καθημερινά, σε μεγάλο βαθμό οι αγώνες αυτοί αποκρύπτονται, αλλά η ανάπτυξη της εργατικής ταξικής συνείδησης και οργάνωσης προχωρά με αργούς ρυθμούς. Στο Βιετνάμ αυτό το χρόνο, δεκάδες απεργίες(6) έχουν συμβεί σε εργοστάσια πολυεθνικών εταιρειών και το ίδιο συμβαίνει σε πολλές χώρες.

Η ταξική συνείδηση ενδέχεται να έχει μειωθεί στις δυτικές χώρες, αλλά η μείωση δεν συνιστά απουσία. Για να γίνει πραγματικά «τάξη για τον εαυτό της» η εργατική τάξη, στη Βρετανία και αλλού, δεν αρκεί μόνο να αγωνίζεται για τα άμεσα συμφέροντά της, αλλά να αγωνίζεται για μια εναλλακτική ιστορική προοπτική. Και αυτό είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη. Ο σοσιαλισμός δεν είναι αναπόφευκτος, μόνο η εργατική τάξη μπορεί να αναπτύξει τη συνείδηση και την οργάνωση για να τον καταστήσει πραγματικότητα. Το γεγονός αυτό παραμένει στο επίκεντρο της σοσιαλιστικής στρατηγικής και τακτικής.

Την ευθύνη της μετάφρασης είχε ο Άγγελος Κ

Σημειώσεις
1. http://www.cumbria.ac.uk/AboutUs/News/Press% 20Releases/2008/June/PR339.aspx

2. http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/6295743.stm

3. Βλ. M. Chossudovsky, The Globalisation of Poverty, http://globalresearch.ca/globaloutlook/GofP.html

4. http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2008/aug/15/italy.globaleconomy

5. Βλέπε: http://www.amazon.co.uk/Live-Working-Die-Fighting-Global/dp/0436206153

6. Βλέπε «Vietnam labour strikes scare foreign companies» http://asia.news.yahoo.com/060409/afp/060409020352business.html

Έθνος υπερχρεωμένων και τεμπέληδων; Think again! (feat. Cynical and herrK)

Αντίσταση στην νεοφιλελεύθερη, ενοχική, ψευδο-εθνογραφική χειραγώγηση των ημερών. Με όλα τα διαθέσιμα μέσα του ιστοχώρου. This is anti-propaganda, baby!

Cynical, "Τα 'χρυσά' κουτάλια"

Ένα ερώτημα που βασανίζει τον τελευταίο καιρό τη χώρα είναι με τι είδους κουτάλια έτρωγαν οι Έλληνες τα τελευταία χρόνια.

Ήταν χρυσά, ήταν αργυρά, ή ήταν απλώς τσίγκινα; Εκεί που συμφωνούμε όμως όλοι είναι ότι ήταν δανεικά.

Πράγματι ο ιδιωτικός δανεισμός, δηλαδή δανεισμός νοικοκυριών και επιχειρήσεων την τελευταία δεκαετία πήρε πολύ τα πάνω του. Από το 2000 και μετά ένα μεγάλο κομμάτι της αύξησης του ελληνικού ΑΕΠ προερχόταν από ιδιωτικό δανεισμό.

Το 2000 ο δανεισμός μόνο των νοικοκυριών ήταν 16,96 δισ. ευρώ. Το 2004 το ποσό αυτό έφτασε τα 51,63 δισ. ευρώ. Το 2007 έφτασε τα 104,11 δισ. ευρώ, ενώ στο τέλος του 2009 έκλεισε στα 119, 6 δισ. Ευρώ, δηλαδή στο περίπου 50% του ΑΕΠ. Η αύξηση δε, του δανεισμού των νοικοκυριών (μεταξύ 2000 και 2009) ήταν τεράστια. Καθόλου περίεργο, μιας και όλοι ήμασταν αυτόπτες μάρτυρες αυτής της πρακτικής.

Μπορούν όμως αυτά τα νούμερα να υποστηρίξουν επιχειρήματα περί εθνικού δανειακού ξεσαλώματος; Από τι μέταλλο ήταν τελικά φτιαγμένα τα κουτάλια;

Εξαρτάται. Μπορεί να ήταν χρυσά, μπορεί και να μην ήταν. Για να το αποφασίσουμε ας προσφύγουμε στη μέθοδο σύγκρισης με άλλες χώρες εντός και εκτός της Ευρωζώνης.

Τα παρακάτω στοιχεία από το τέλος του 2008 είναι ενδεικτικά. Προσοχή όμως αναφέρονται στον συνολικό ιδιωτικό δανεισμό, (νοικοκυριά και επιχειρήσεις).

Έχουμε και λέμε λοιπόν: [στοιχεία: capital και ισοτιμία]


- Λουξεμβούργο 202,8 δισ. ευρώ στο 553%.του ΑΕΠ

- Μάλτα 25 δισ. ευρώ στο 433% του ΑΕΠ.

- Κύπρος 54,4 δισ. ευρώ στο 321% του ΑΕΠ.

- Ηνωμένο Βασίλειο 5,11 τρισ. ευρώ στο 281% του ΑΕΠ.

- Ιρλανδία 481 δισ. ευρώ στο 259%.

- Δανία 554 δισ. ευρώ στο 238% του ΑΕΠ.

- Κάτω Χώρες 1,1 τρισ. ευρώ στο 185% του ΑΕΠ.

- Ισπανία 1,98 τρισ. ευρώ στο 181% του ΑΕΠ.

- Πορτογαλία 281,76 δισ. ευρώ στο 169% του ΑΕΠ.

- Αυστρία 420 δισ. ευρώ στο 149% του ΑΕΠ.

- Γερμανία 3,23 τρισ. ευρώ στο 129% του ΑΕΠ.

- Γαλλία 2,3 τρισ. ευρώ στο 117% του ΑΕΠ.

- Βέλγιο δάνεια 402 δισ. ευρώ στο 117% του ΑΕΠ.

- Ιταλία 1,8 τρισ. ευρώ στο 115% του ΑΕΠ.

- Σλοβενία δάνεια 34,54 δισ. ευρώ στο 93% του ΑΕΠ.

- Ελλάδα δάνεια 225 δισ. ευρώ στο 92% του ΑΕΠ.

- Φιλανδία δάνεια 165,46 δισ. ευρώ στο 89,6% του ΑΕΠ.

- Σλοβακία 30,75 δισ. ευρώ στο 47,4% του ΑΕΠ.

Ίδρωσα μέχρι να βρω την Ελλάδα, πεταμένη στις τελευταίες θέσεις του πίνακα, και τρίτη από το τέλος. Κρίμα στις τράπεζες και στην προσπάθεια που κατέβαλαν για να μας δανείσουν. Βράχοι όμως εμείς. Αντιστεκόμενοι, τραβήξαμε μόνο ένα 92% του ΑΕΠ, τρίχες κατσαρές δηλαδή, μπροστά στο 553% των Λουξεμβουργιάνων και το 433% των Μαλτέζων.

Τι ήταν τα κουτάλια τελικά; Τσίγκινα θα τα 'λεγα, χωρίς πολύ μεγάλο δισταγμό.



Ωρες εργασίας ετησίως ανά εργαζόμενο [στοιχεία ΟΟΣΑ]

Οι 10 πρώτες χώρες παγκοσμίως:

1. ΧΙΛΗ 2402

2. ΚΟΡΕΑ 2256

3. ΕΛΛΑΔΑ 2152

4. ΤΣΕΧΙΑ 1992

5. ΠΟΛΩΝΙΑ 1990

6. ΟΥΓΓΑΡΙΑ 1989

7. ΕΣΘΟΝΙΑ 1969

8. ΣΛΟΒΕΝΙΑ 1956

9. ΙΣΡΑΗΛ 1943

10. ΤΟΥΡΚΙΑ 1918

Ας δούμε και τις τρεις τελευταίες:

ΓΕΡΜΑΝΙΑ 1430

ΝΟΡΒΗΓΙΑ 1422

ΟΛΛΑΝΔΙΑ 1392

Συμπέρασμα: οι Ελληνες ζουν πάνω από τις δυνάμεις τους ! (λαϊκή σοφία δυτικοευρωπαϊκού τύπου)



Εικόνα:www.mediabistro.com

Karl Marx, Για τις τράπεζες και το δημόσιο χρέος


Το παρακάτω κείμενο στάλθηκε στο email του ιστολογίου. Ευχαριστώ θερμά τον αποστολέα, Γ.Π.


Το σύστημα της δημόσιας πίστης, δηλ. των κρατικών χρεών, που τις αρχές του τις ανακαλύπτουμε κιόλας στο μεσαίωνα στη Γένουα και στη Βενετία, διαδόθηκε σ’ όλη την Ευρώπη στη διάρκεια της περιόδου της μανιφακτούρας. Το αποικιακό σύστημα με το θαλάσσιο εμπόριό του και με τους εμπορικούς του πολέμους τού χρησίμευσε σαν θερμοκήπιο. Έτσι στέριωσε πρώτα στην Ολλανδία. Το δημόσιο χρέος, δηλ. το ξεπούλημα του κράτους –αδιάφορο αν είναι απολυταρχικό, συνταγματικό ή δημοκρατικό κράτος– βάζει τη σφραγίδα του στην κεφαλαιοκρατική εποχή. Το μοναδικό κομμάτι του λεγόμενου εθνικού πλούτου, που στους σύγχρονους λαούς ανήκει πραγματικά στο σύνολο του λαού, είναι το δημόσιο χρέος τους. Γι' αυτό είναι πέρα για πέρα συνεπής η σύγχρονη θεωρία που λέει πως ένας λαός γίνεται τόσο πιο πλούσιος, όσο πιο βαθιά βουτιέται στα χρέη. Το δημόσιο χρέος γίνεται το credo [πιστεύω] του κεφαλαίου. Και από τη στιγμή που εμφανίζεται η χρέωση του δημοσίου, τη θέση του αμαρτήματος ενάντια στο άγιο πνεύμα, για το οποίο δεν υπάρχει άφεση, την παίρνει η καταπάτηση της πίστης απέναντι στο δημόσιο χρέος.

Το δημόσιο χρέος γίνεται ένας από τους πιο δραστικούς μοχλούς της πρωταρχικής συσσώρευσης. Σαν με μαγικό ραβδί προικίζει το μη παραγωγικό χρήμα με παραγωγική δύναμη και το μετατρέπει έτσι σε κεφάλαιο, χωρίς νάναι υποχρεωμένο να εκτεθεί στους κόπους και στους κινδύνους που είναι αχώριστοι από τη βιομηχανική μα ακόμα κι από την τοκογλυφική τοποθέτηση. Οι πιστωτές του δημοσίου στην πραγματικότητα δεν δίνουν τίποτα, γιατί το ποσό που δανείζουν μετατρέπεται σε κρατικά ευκολομεταβιβάσιμα χρεώγραφα, που στα χέρια τους εξακολουθούν να λειτουργούν, όπως θα λειτουργούσαν αν ήταν ισόποσο μετρητό χρήμα. Άσχετα όμως και από την τάξη των αργόσχολων εισοδηματιών που δημιουργείται μ’ αυτό τον τρόπο και τον αυτοσχέδιο πλούτο των χρηματιστών που παίζουν το ρόλο του μεσίτη ανάμεσα στην κυβέρνηση και το έθνος –καθώς και των φοροενοικιαστών, των εμπόρων, των ιδιωτών εργοστασιαρχών, που μια καλή μερίδα κάθε κρατικού δανείου τούς προσφέρει την υπηρεσία ενός κεφαλαίου πεσμένου από τον ουρανό– το δημόσιο χρέος έχει δημιουργήσει τις μετοχικές εταιρείες, το εμπόριο με συναλλάξιμες αξίες όλων των ειδών, την επικαταλλαγή, με δυο λόγια: το παιχνίδι στο χρηματιστήριο και τη σύγχρονη τραπεζοκρατία».

0ι στολισμένες με εθνικούς τίτλους μεγάλες τράπεζες ήταν από τη γέννηση τους απλώς εταιρίες ιδιωτών σπεκουλάντηδων πού στάθηκαν στο πλευρό των κυβερνήσεων και που χάρη στα προνόμια πού πήραν, ήταν σε θέση να δανείζουν σ αυτές χρήματα. Γι αυτό η διόγκωση τον δημόσιου χρέους δεν έχει άλλον πιο αλάθητο μετρητή από την προοδευτική άνοδο των μετοχών αυτών των τραπεζών, που ή πλέρια ανάπτυξή τους χρονολογείται απ την ίδρυση της Τράπεζας της Αγγλίας (1694). Η Τράπεζα τής Αγγλίας άρχισε τη δράση της δανείζοντας στην κυβέρνηση τα χρήματα της με τόκο 8%. Ταυτόχρονα είχε εξουσιοδοτηθεί από τη βουλή από το ίδιο κεφάλαιο να κόβει νόμισμα, δανείζοντας το ακόμα μια φορά στο κοινό με τη μορφή τραπεζογραμματίων.

Με τα τραπεζογραμμάτια αυτά, είχε το δικαίωμα να προεξοφλεί συναλλαγματικές, να δανείζει επί ενεχύρω εμπορευμάτων καί ν' αγοράζει ευγενή μέταλλα Δεν πέρασε πολύς καιρός και το πιστωτικό αυτό χρήμα, που δημιούργησε ή ίδια, έγινε τό νόμισμα, μέ το οποίο ή Τράπεζα της Αγγλίας έδινε δάνεια στο κράτος και πλήρωνε για λογαριασμό του κράτους τους τόκους του δημόσιου χρέους. Και σα να μην ήταν αρκετό ότι έδινε με τό ένα χέρι για να εισπράττει περισσότερα μέ τ άλλο. έμενε, ακόμα καί τη στιγμή πού εισέπραττε, αιώνιος πιστωτής του έθνους ως την τελευταία πεντάρα πού είχε δόσει. Σιγά-σιγά έγινε ό αναπόφευχτος φύλακας του μεταλλικού θησαυρού τής χώρας καί το κέντρο έλξης όλης τής εμπορικής πίστης. Τόν ίδιο καιρό πού έπαψαν στην Αγγλία να καίνε μάγισσες, άρχισαν νά κρεμούν παραχαράκτες τραπεζογραμματίων. Ποια είναι ή εντύπωση πού προκάλεσε στους συγχρόνους τους ή ξαφνική εμφάνιση αυτής της φάρας των τραπεζοκρατών, χρηματιστών, εισοδηματιών, μεσιτών, σπεκουλάντηδων καί σκυλόψαρων του χρηματιστηρίου, το δείχνουν τα γραφτά του καιρού εκείνου, λχ. του Μπόλινμπροκ.

Μαζί με τα δημόσια χρέη δημιουργήθηκε ένα διεθνές πιστωτικό σύστημα, πού συχνά για τούτον ή για κείνον το λαό αποτελεί μιαν από τις κρυφές πηγές τής πρωταρχικής συσσώρευσης. Έτσι, οι προστυχιές του βενετσιάνικου ληστρικού συστήματος αποτελούν μια τέτoια κρυφή βάση του κεφαλαιακού πλούτου της Ολλανδίας, που ή Βενετία της παρακμής τής δάνειζε μεγάλα χρηματικά ποσά. Τό ίδιο ισχύει καί γιά τίς σχέσεις Όλλανδίας καί Αγγλίας. Στίς αρχές κιόλας του 18ου αιώνα έχουν υπερφαλαγγιστεί κατά πολύ οί μανουφακτούρες της Όλλανδίας, πού έχει παύσει νά είναι κυρίαρχο εμπορικό καί βιομηχανικό έθνος. Γι αυτό από τό 1701 ώς τό 1776 μια άπό τίς κύριες επιχειρήσεις της Όλλανδίας είναι νά δανείζει τεράστια κεφάλαια ειδικά στον ισχυρό ανταγωνιστή της, την Αγγλία. Κάτι παρόμοιο γίνεται σήμερα ανάμεσα στην Αγγλία καί τίς Ενωμένες Πολιτείες. Πολλά κεφάλαια, πού εμφανίζονται σήμερα στίς Ενωμένες Πολιτείες χωρίς πιστοποιητικό γέννησης είναι αίμα παιδιών πού μόλις χτες είχε κεφαλαιοποιηθεί στην Αγγλία.

Επειδή το δημόσιο χρέος στηρίζεται στα κρατικά έσοδα, πού οφείλουν να καλύπτουν τις χρονιάτικες τοκοχρεωλυτικές κλπ. πληρωμές, το σύγχρονο φορολογικό σύστημα έγινε αναγκαίο συμπλήρωμα του συστήματος των εθνικών δανείων. Τα δάνεια δίνουν τη δυνατότητα στην κυβέρνηση ν' αντεπεξέρχεται σε έκτακτα έξοδα, χωρίς να γίνεται αυτό αμέσως αισθητό στον φορολογούμενο, μετά όμως άπαιτούν αυξημένους φόρους. Από την άλλη μεριά, η αύξηση των φόρων, πού προκλήθηκε με τη συσσώρευση απανωτών δανείων, αναγκάζει την κυβέρνηση σέ κάθε περίπτωση καινούργιων έκτακτων εξόδων νά καταφεύγει διαρκώς σε καινούργια δάνεια. Ετσι, τό σύγχρονο φορολογικό σύστημα, πού άξονας του είναι οι φόροι στά πιο αναγκαία μέσα συντήρησης (επομένως καί τό ακρίβαιμά τους), κρύβει μέσα του το σπέρμα της αυτόματης προοδευτικής αύξησης. H υπερφορολόγηση δεν είναι επεισόδιο, αλλά μάλλον αρχή. Γι' αυτό στην Όλλανδία, όπου πρωτοεγκαινιάστηκε το σύστημα αυτό, ό μεγάλος πατριώτης Ντε Βίττ τό εξύμνησε στα «Αξιώματα» του καί τό χαρακτήρισε σαν τό καλύτερο σύστημα για νά γίνει ό εργάτης υπάκουος, λιτοδίαιτος, φιλόπονος και... γιά νά παραφορτωθεί μέ δουλειά. Ωστόσο, ή καταστρεπτική επίδραση πού άσκεί στην κατάσταση των μισθωτών εργατών μας ενδιαφέρει εδώ λιγότερο άπό τή βίαιη απαλλοτρίωση του αγρότη, του χειροτέχνη, με δυό λόγια όλων των συστατικών μερών τής μικρής αστικής τάξης, πού προκαλεί. Πάνω στό ζήτημα αυτό δεν υπάρχουν δυό γνώμες, ούτε ακόμα καί στους αστούς οικονομολόγους. Η απαλλοτριωτική αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος εντείνεται επιπλέον μέ τό προστατευτικό σύστημα, πού αποτελεί ένα άπό τά συστατικά του μέρη.

Ό μεγάλος ρόλος, πού τό δημόσιο χρέος καί τό αντίστοιχο του φορολογικό σύστημα παίζουν στην κεφαλαιοποίηση του πλούτου καί στην απαλλοτρίωση τών μαζών, ώθησε πλήθος συγγραφείς, όπως τόν Κόμπετ, τόν Ντάμπλνταιη καί άλλους, νά κάνουν τό λάθος να αναζητούν σ' αυτό τή βασική αίτια της αθλιότητας των σύγχρονων λαών.

(Κ. Μαρξ, Κεφάλαιο, Τόμος Ι, σ. 779-781).

 Εικόνα: battleofthegiants.files.wordpress.com

"Εμείς είμαστε αυτοί που περιμέναμε"--Δύο σχόλια του Στέργιου

Αντώνη,

η ευαισθησία μου από το κείμενο προέρχεται από το απόσπασμα που βάζεις "μικρός, θεωρούσα ότι οι επαναστάτες είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι..» Δεν θυμάμαι που και πως το είχα δημοσιεύσει μάλλον στη Cynical.

Είναι απόσπασμα από ένα μεγάλο αδημοσίευτο κείμενο στη βάση μιας συζήτησης με το γιό μου (του έδειξα την ανάρτηση και γέλασε ευχαριστημένος) πριν χρόνια που είχε να κάνει ακριβώς με το θέμα που πραγματεύεται η ανάρτηση, την ιδεαλιστική και την διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Ο γιός μου υποτιμούσε τους αγώνες της γενιάς του (εκ του αποτελέσματος) και νόμιζε πως «δεν έχει κάνει τίποτα» ενώ για τη δική μου γενιά του ΄60 και ΄70 τα θεωρούσε όλα σπουδαία…. «μα εσείς ήσασταν ήρωες», μου είπε!!!

Η αντίδρασή μου ήταν άμεση με μια μεγάλη διαλεκτική ανάλυση των «ηρώων» στην εντελώς ανθρώπινη διάστασή τους, σε αντιδιαστολή με την ιδεαλιστική που θεωρεί τους ήρωες υπεράνθρωπους. Το νόημα της όλης υπόθεσης είναι ότι «οι ήρωες είμαστε εμείς».

Ένα άλλο κείμενο που δημοσίευσα σαν συνέπεια όλων αυτών («Οι εκτελέσεις που δεν έγιναν») είχε ακριβώς το στόχο, να απομυθοποιήσει τον ιδεαλιστικό χαρακτήρα του υπεράνθρωπου ηρωισμού αναφέροντας τραγικές προσωπικές περιπτώσεις που μετά θεωρήθηκαν ηρωισμός αλλά την ώρα που γίνονταν ο τρόμος του ανθρώπου από τις πράξεις του ήταν μεγαλύτερος από τον τρόμο των συνεπειών.

Όταν ήμουν πολύ μικρός πράγματι τους φανταζόμουν υπεράνθρωπα όντα και κάθε μου πράξη την υποτιμούσα όπως ακριβώς ο γιός μου.

Πέρασαν χρόνια για περάσω από την παιδική μυθική – ιδεαλιστική στη διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Με βοήθησαν σε αυτό συνταρακτικά γεγονότα στη ζωή μου αλλά και η αναπάντεχη συνάντηση με εκατοντάδες αγωνιστές που όταν διάβαζα τα κατορθώματά τους τους νόμιζα υπεράνθρωπους. Απλοί άγνωστοι άνθρωποι που μοιράζονταν το κελί, το φαγητό, τον θάλαμο της εξορίας, που έπαιζαν και μάλωναν μαζί μου, ανακάλυψα σταδιακά ότι ήταν οι ήρωες που διάβαζα! Δεν υπάρχει χώρος για αφηγήσεις δυστυχώς.

Μετέπειτα πολλές μικρές πράξεις μου τις είπαν «ηρωικές» αλλά επειδή εγώ είχα την ανθρώπινη διάστασή τους δεν δεχόμουν την ιδεαλιστική θεοποίησή τους γιατί αυτό ήταν άκρως επικίνδυνο για τις νεότερες γενιές που θα παραιτούνταν από… «ακατόρθωτα» πράγματα και θα μετατρέπονταν σε μοιρολάτρες. Έκανα μάλλον το αντίθετο. Απομυθοποιούσα κάθε ηρωισμό σαν κάτι που όταν το κάνεις αγνοείς ότι είναι ηρωισμός έτσι που να μη ξέρεις αν αυτό που κάνεις κάθε μέρα υπερβάλλοντας τις δυνάμεις και τις διαστάσεις σου αύριο ονομαστεί ηρωισμός. Και αυτό το πιστεύω. Και να σου πω την αλήθεια μισώ την εκ τω υστέρων φιλοσοφία του ηρωισμού. Είναι ψέμα. Έζησα το φόβο του ηρωισμού! Εγώ Άνθρωπος ήμουν όχι ο ψευδής «Άνθρωπος από μάρμαρο». Καμιά θεωρία ηρωισμού δεν είχα κείνη την ώρα. Μόνο ένα αμυδρό φως της συνείδησης και μαύρο σκοτάδι - πίσσα. Ε, μετά όσες θεωρίες θέλεις σου αραδιάζω!

Για τους νέους που περιμένουν ήρωες και γω μαζί σου, ακριβώς αυτό λέω: «εσείς είστε αυτοί που περιμένατε»! και συνηθίζω να προσθέτω ότι κανείς δεν γεννιέται ήρωας, κανείς δεν επιδιώκει «ηρωισμό» κανείς δεν γνωρίζει την ηρωική πράξη την ώρα που τη κάνει, κανείς δεν τη προγραμματίζει, διαφορετικά είναι ένας ήρωας ψεύτης.

Και δεν υπάρχει εποχή που δεν είναι για ήρωες όπως λένε οι υπονομευτές κάθε μαχητικού αγωνιστικού πνεύματος και πράξης.

Σήμερα όπως κάθε εποχή γράφεται καθημερινά η ιστορία. Αύριο θα γνωρίζουμε την πραγματική αξία αυτών των πράξεών μας. Σήμερα απλά διαισθανόμαστε το καθήκον της συνείδησης, της κοσμοθεωρίας,της αναγκαιότητας, της αυτοσυντήρησης, της κοινωνίας…. Ότι κάνουμε το κάνουμε κάτω από όρους και γεγονότα. Το κάνουμε σαν φυσική δράση. Όλα τα άλλα είναι μετά.

Δεν υπάρχουν σωτήρες – ήρωες να έρθουν και να μας απαλλάξουν από τους «ηρωισμούς» που η αναγκαιότητα επιβάλει σε μας. Εμείς είμαστε, εμείς θα παλέψουμε. Και στο «εμείς» χωράνε όλοι οι αγωνιστές για μια καλύτερη κοινωνία και δεν είναι κάποιο κλειστό κλαμπ φωτισμένων που πήρε την αποκλειστικότητα της παραγωγής ηρώων. Όσοι πιστοί παλέψετε και αυτό είναι το μόνο διαβατήριο της σωτηρίας μας.

----
Και μια και άνοιξα τη συζήτηση για το πόσο ανθρώπινη διάσταση έχει ο ηρωισμός σου βάζω ένα απόσπασμα από τις «Εκτελέσεις που δεν έγιναν» για να φανεί σε τι κατάσταση μπορεί να βρίσκεται ο «ήρωας» την ώρα του ηρωισμού:

«Να ζήσω ή να πεθάνω;

Λίγες μέρες μετά την άφιξή μας στη Γιούρα με φωνάζουν από τα μεγάφωνα, που στα κενά έπαιζαν παραδόξως Τζόαν Μπαέζ, να πάω στο «τμήμα ασφαλείας» του στρατοπέδου. Φώναξαν και άλλους νέους. Με περίμεναν σ’ ένα γραφείο μερικοί αγριεμένοι ασφαλίτες! Χωρίς περιστροφές μου είπαν ότι ήθελαν «να με σώσουν από τον… κομμουνισμό»! Με τράνταζαν, με απειλούσαν, με έσυραν και μου είπαν ότι ως εδώ ήταν η ζωή μου, ως «κομμούνι». Κάρφωσαν ένα πιστόλι στον κρόταφο και ένας αξιωματικός φώναξε: «Τώρα όλα τελειώνουν με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Αν πεις «ναι» σημαίνει θα κάτσεις φρόνιμα και φεύγεις ζωντανός αμέσως, πας στο σπίτι σου, στις γκόμενες στα γλέντια και τέρμα όλα! Αν πεις «όχι» φεύγεις ένα πτώμα με μια σφαίρα! Λέγε ρε… ναι ή όχι; Λέγε ρεεε!»

Έχασα το χρώμα μου. Η φωνή δεν έβγαινε. Νόμιζα ότι μετρούσα τις τελευταίες στιγμές της ζωής μου. Είπα, «τώρα δεν γλιτώνω»! Όπως το αίμα έφευγε από το κεφάλι όλη η ζωή μου, που δεν είχε προλάβει να 18κταρίσει, πέρασε σαν αστραπή από μπροστά μου.

Μέσα μου ξέσπασε αστραπιαία μια μάχη. Το σώμα έλεγε να ζήσω με οποιοδήποτε κόστος. Η ψυχή μου έλεγε τέτοια ζωή τι να τη κάνεις. Ο διχασμός στην απόλυτη μορφή του. Πάλη σκληρή σε δέκατα δευτερολέπτου… τώρα αποφασίζω, ζω ή πεθαίνω. Να προσκυνήσω να ζήσω… μα αν προσκυνήσω δε θα ζω... Όλα συμπιεσμένα σε κατάσταση τρόμου. Βρέθηκα σε απόγνωση τα δευτερόλεπτα περνούσαν, οι ασφαλίτες ούρλιαζαν. Εγώ είχα πάψει πια να τους ακούω. Άκουγα μόνο τις εσωτερικές φωνές μου. Καλύτερα νεκρός είπα στο τέλος μέσα μου…

Κρύος ιδρώτας παντού, τα ρούχα βρεγμένα… Νόμισα πως «έφευγα»…

Ξαφνικά ξεστόμισα κομπιαστά ένα φρικτό, ξεψυχισμένο, άχρωμο και απελπισμένο «όχι»! Περίμενα να καταλάβω τα ελάχιστα χιλιοστά του χρόνου από το «μπαμ» μέχρι το απόλυτο μηδέν σαν εκρηκτική συμφωνία θανάτου. Δεν άκουσα τίποτα. Περίπου 100 χρόνια πέρασαν μέσα σ’ αυτές τις ελάχιστες στιγμές. Το αίμα έφυγε όλο από πάνω μου, χάθηκε. Κατάχλωμος ακούω ξανά τη φωνή: «μα, τι μ…κας είναι αυτός ρε! Προτιμά να πεθάνει!» Απομακρύνεται κλωτσάει μια καρέκλα και μετά εμένα. Αρχίζει τις φωνές, το κήρυγμα, τις απειλές κουνώντας το πιστόλι. Μετά αποφορτίζεται. «Τη γλιτώνεις για την ώρα, δε γουστάρω να σε σκοτώσω εδώ ρε αλλά θα σε στείλω στρατοδικείο, και εκεί αν δεν «ανανήψεις» θα σε καταδικάσουν σε θάνατο»! Γλίτωσα και η ζωή ξαναήρθε. Άκουγα κανονικά, έβλεπα κανονικά!»

Δεν νομίζω να χρειάζεται να σχολιάσω.

Radical Desire, "Περί ζωής και θανάτου" (Slavoj Zizek)
David Bowie, "Heroes"

Εικόνα: Rosa Parks, μετά τη σύλληψή της για απειθαρχία στον νόμο για τους φυλετικούς διαχωρισμούς στις δημόσιες συγκοινωνίες στις Η.Π.Α.
http://almostdorothy.files.wordpress.com

Αστικής δημοκρατίας φαρμακεία, ή περί της συγκλίσεως των αντιθέτων

"Το ΠΑΣΟΚ δέν διαθέτει δημοκρατική νομιμοποίηση για τα μέτρα που θα ανακοινωθούν τα επόμενα 24ωρα. Να κάνουμε εκλογές; Δέν είμαστε αυτόχειρες. Αρα τι μένει; Μία κυβέρνηση σαν και εκείνη του Κωνσταντίνου Καραμανλή τον Ιούλιο του 1974, από όλους τους πολιτκούς χώρους. Η κυβέρνηση αυτή πρέπει να έχει έκτακτες εξουσίες, για να το πώ πιο απλά η χώρα είναι σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης χωρίς δικτατορία αλλά ορισμένα άρθρα του συντάγματος πρέπει να βγούν "εκτός" η να ερμηνευτούν ανάλογα. Εκδηλώσεις σαν κι εκείνες του ΠΑΜΕ στον Πειραιά πρέπει να δίνεται η δυνατότητα [να] κηρύσσονται αμέσως παράνομες με διαδικασίες αυτοφώρου, πρέπει να περιοριστεί το δικαίωμα της απεργίας αλλά και της διαμαρτυρίας σε ευαίσθητους τομείς (πχ πιλότοι της πολεμικής αεροπορίας, απεργία εκπαιδευτικών μέσα στις εξετάσεις). Στο Βέλγιο πρίν μερικά χρόνια μία τετοια κυβέρνηση συναπισμού προχώρησε σε αναστολή ορισμένων συνταγματικών διατάξεων για ενα διάστημα. Ο κ Παπανδρέου είναι ακατάλληλος για να ηγηθεί μιας τέτοιας κυβέρνησης "εθνικής ανάγκης", μπορεί να είναι αντιπρόεδρος της και υπουργός των Εξωτερικών αλλά επικεφαλής πρέπει να είναι κάποιος που να μην διστάζει μπροστά σε όποιο κόστος. Η μόνη προϋπόθεση που θέτει η κοινωνία είναι να μοιραστεί το βάρος δίκαια."
Τάσος Τέλλογλου, σχόλιο στο ιστολόγιο www.protagon.gr, 28/4/2010

Τετάρτη, 28 Απριλίου 2010

"Εμείς είμαστε αυτοί που περιμέναμε"

Υπάρχει μόνο μια σωστή απάντηση σ' αυτούς του αριστερούς διανοούμενους που περιμένουν απελπισμένα την έλευση του νέου επαναστατικού δράστη που θα μπορεί να ξεκινήσει την πολυαναμενόμενη ριζοσπαστική κοινωνική μεταμόρφωση. Παίρνει την μορφή του παλιού ρητού των Χόπι, με μια εξαίσια εγελιανή στροφή από την ουσία στο υποκείμενο: "Εμείς είμαστε αυτοί που περιμέναμε" [...] Αλλά η παγίδα που πρέπει να αποφευχθεί εδώ είναι αυτή της διαστροφικής αυτο-εργαλειοποίησης [...] Σε αντίθεση με τον κλασικό μαρξισμό όπου "η ιστορία είναι μαζί μας" (το προλεταριάτο εκπληρώνει τον προαποφασισμένο ρόλο της οικουμενικής χειραφέτησης), στην τωρινή συγκυρία, ο μεγάλος Άλλος είναι εναντίον μας: αν αφεθεί στον εαυτό της, η εσωτερική δυναμική της ιστορικής μας ανάπτυξης οδηγεί στην καταστροφή, στην αποκάλυψη· το μόνο που μπορεί να σταματήσει μια τέτοια καταστροφή είναι ο καθαρός βολονταρισμός, δηλαδή, η ελεύθερή μας απόφαση να δράσουμε ενάντια στην ιστορική αναγκαιότητα.
Slavoj Zizek, First as tragedy, then as farce

Αν και ακούγονται παρηγορητικά, τα παραπάνω λόγια του Zizek παραμένουν προβληματικά από τουλάχιστον δύο απόψεις: πρώτον, ο "καθαρός βολονταρισμός", η εμμονή στην αυτοτέλεια της πράξης (passage à l' acte), δεν είναι καθόλου καινούργια ιδέα, μιας και αποτελεί τον πυρήνα της ιδεολογίας της επαναστατικής τρομοκρατίας. Και τούτη φαίνεται μια πολύ ανεπαρκής βάση για να σκεφτεί κανείς για τις συνθήκες του παρόντος. Δεύτερον, πρόκειται για ένα σχήμα που φλερτάρει επικίνδυνα με την αναπαραγωγή ενός πλέον αφόρητα σολιψιστικού ναρκισισμού σύμφωνα με τον οποίο "οι αριστεροί διανοούμενοι" είναι αυτό που περίμεναν τόσο καιρό "οι αριστεροί διανοούμενοι", ή, λίγο πιο κακεντρεχώς, ο νέος, λενινιστής λακανιστής Zizek είναι η εκπλήρωση αυτού που περίμενε ο παλιός, δημοκρατικός λακανιστής Zizek.

Κι όμως, δεν νομίζω ότι αυτές οι δύο βασικές αντιρρήσεις επαρκούν για να απορριφθεί ολότελα η πολιτική λογική αυτού του ελκυστικού σλόγκαν. Πιστεύω, με άλλα λόγια, ότι υπάρχουν τουλάχιστον δύο τρόποι να διασωθεί ένας πυρήνας αλήθειας από αυτό που εκ πρώτης όψεως φαίνεται απλώς "παρηγοριά στον άρρωστο".

Ο ένας τρόπος του να ξανασκεφτεί κανείς την αξία της φράσης είναι κάποιος που προτείνει ο ίδιος ο Zizek, σε παλαιότερό του βιβλίο, και που περιέργως ξεχνάει εδώ: Σε μια συζήτησή του για το πέρασμα από την φαντασίωση στην πραγματικότητα, ο Σλοβένος αναφέρεται σε κάτι που κάθε γονιός έχει νιώσει κάποιες στιγμές στη ζωή του: νιώθεις ότι το παιδί σου σε βλέπει ως μια μορφή αυθεντίας και αταλάντευτης ασφάλειας που γνωρίζεις πολύ καλά ότι δεν είσαι στην πραγματικότητα. Νιώθεις πολύ ανεπαρκής όταν σκέφτεσαι πόσο περισσότερο ποντάρει επάνω σου από ό,τι εσύ στον εαυτό σου. Η αίσθηση όμως αυτή έλλειψης των απαραίτητων προσόντων να ανταποκριθείς σε ό,τι αντιλαμβάνεσαι ως φαντασίωση του άλλου, υπό κανονικές συνθήκες διαπραγμάτευσης μαζί της, σε σπρώχνει να αναλάβεις τις πραγματικές ευθύνες που χρειάζεται να αναλάβεις ως γονιός, υπό την παραπλανητική βεβαιότητα ότι απλώς προσπαθείς να μην καταλάβει το παιδί σου ότι δεν είσαι αυτό που νομίζει ότι είσαι. Και έτσι, με μια ενάρετη εξαπάτηση του εαυτού σου, γίνεσαι, και αυτό είναι το υλιστικό θαύμα της υπόθεσης, αυτό που πρέπει να είσαι, αυτό που είσαι κρυφά βέβαιος ότι δεν είσαι, και το μόνο πράγμα που μπορείς να ελπίζεις να γίνεις: ένας συγκριτικά καλός γονιός. Στην περίπτωση αυτή --δεν είναι βέβαια η μόνη, υπάρχουν πολλές ανάλογες-- η "ρεαλιστική/κυνική" ανάγνωση του εαυτού μας ("δεν είμαι αυτό που ο άλλος νομίζει ότι είμαι") σφάλλει. Και σφάλλει στο επίπεδο που περιστέλλει το τι είμαστε στην διάσταση μιας δεδομένης, προκαθορισμένης "ουσίας", αγνοώντας την τεράστια σημασία της διαυποκειμενικής διαδικασίας μέσα απ' την οποία αυτό που είμαστε συγκροτείται: είμαστε, σε κάθε χρονική στιγμή, αυτό που (θα) έχουμε γίνει στην προσπάθειά μας να ανταποκριθούμε προς μια προσδοκία την οποία βρίσκουμε αδύνατο να εκπληρώσουμε.Ή, με έναν άλλο τρόπο διατύπωσης, αυτός που θεωρεί ότι προσπαθεί απλά να περισώσει την "επιφανειακή" εικόνα του απέναντι στις προσδοκίες του άλλου, ουσιαστικά βρίσκει ένα τρόπο να μείνει πιστός σε μια  ουσιαστική δυνητικότητα στον εαυτό του.Με πολιτικούς όρους, μπορεί κάποιος να μεταφράσει τα παραπάνω στην εξής εκπληκτικής ακρίβειας φόρμουλα, την οποία διάβασα σε σχόλιο σε άλλο ιστολόγιο, και την οποία παραφράζω από μνήμης, αδυνατώντας δυστυχώς τώρα να την εντοπίσω και να την λινκάρω: "μικρός, θεωρούσα ότι οι επαναστάτες είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι, περίεργοι, διαφορετικοί απ' τους άλλους. Και τώρα είμαι κάποιος που οι άλλοι χαρακτηρίζουν ως επαναστάτη, και δεν μπορώ να καταλάβω πώς συνέβει αυτό, γιατί στο δικό μου μυαλό δεν άλλαξε κάτι μέσα μου." Με άλλα λόγια: η ίδια η αντίληψη του πόσο απίθανα δύσκολο είναι να είναι κανείς πραγματικός επαναστάτης, η ίδια η συναίσθηση της τρομακτικής ανεπάρκειάς μας απέναντι σε ένα τέτοιο ρόλο είναι στην πραγματικότητα το πρώτο βήμα προς την αυτοπειθάρχηση που απαιτεί η εκπλήρωσή του (όπως είναι για τον καλό γονιό η συναίσθηση του πόσο σχεδόν αδύνατο είναι να γίνεις καλός γονιός, για τον καλό τεχνίτη το πόσο σχεδόν αδύνατο είναι να γίνεις καλός τεχνίτης, ή για τον πραγματικό στοχαστή το πόσο σχεδόν αδύνατο είναι να γίνεις πραγματικός στοχαστής).

Ο δεύτερος τρόπος δεν βασίζεται στην ψυχαναλυτική προσέγγιση στο ερώτημα του πώς γίνεται να είσαι αυτός που περίμενες ("το φτωχό παιδί, μακάρι να είχε έναν καλύτερο πατέρα/μια καλύτερη μητέρα από μένα") αλλά στην διαλεκτική αντίληψη της ειρωνείας της ιστορίας. Και εδώ θα είμαστε λακωνικοί και όχι λακανικοί: για χρόνια, οι λίγοι πιστοί της επαναστατικής αριστεράς έψαχναν απελπισμένα στον ορίζοντα για το νέο προλεταριάτο, το υποκατάστατο του επαναστατικού υποκειμένου που εν μέρει μετατοπίστηκε στις "αναπτυσσόμενες" χώρες, εν μέρει απορροφήθηκε από την αστική και μικροαστική τάξη στις χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού. Και ήρθε η εποχή που ο ίδιος ο καπιταλισμός, με ένα βίαιο πέταγμα ολόκληρων κοινωνιών πίσω στη μοίρα της γυμνής ύπαρξης του ανθρώπου που δεν έχει τίποτε να πουλήσει εκτός της εργασίας του, απαντά με αδήριτη ωμότητα: "εσείς είστε αυτοί που περιμένατε (εσείς, οι ριζοσπάστες αριστεροί ανάμεσά σας), και είστε αυτοί που περιμένατε για τον απλό λόγο ότι δεν είστε πια αυτοί που νομίζατε ως τώρα ότι είστε --δηλαδή κρυφοαστοί. Δεν είστε κρυφοαστοί όχι γιατί απέδωσε καρπούς η απελπισμένη σας προσπάθεια να μην αφομοιωθείτε στην αστική ιδεολογία (αυτή οδηγεί μόνο στην ενοχή και την διπλή συνείδηση), αλλά για τον απλούστατο λόγο ότι η οικονομία των αναπτυγμένων σας χωρών δεν έχει πλέον θέση για σας άλλη από αυτή για την οποία έγραφε ο Ένγκελς και ο Μαρξ: αυτή της κρατικά απροστάτευτης, υπαρξιακά απρόσωπης δυνατότητας να νοικιάσετε το σώμα σας για μισθούς που θα καθορίζονται χωρίς καμμία αναφορά σε οποιοδήποτε δήθεν εγγενές σας "δικαίωμα". Θέλετε λοιπόν να δείτε επιτέλους το πρόσωπο του νέου προλεταριάτου, του νέου αποκλεισμένου απ' το μέτρημα κοινωνικών ρόλων και ταυτοτήτων; Ορίστε ένας καθρέφτης."

Ανάμεσα στους δύο αυτούς μηχανισμούς --μέσω της δύναμης του υποκειμένου να γίνει αυτό που θεωρεί ότι μόνο κάποιος "μεγάλος Άλλος" είναι, ή μέσω της αντικειμενικής συντριβής αυτού που ήμασταν, της μεταμόρφωσής του οικτρά αδύναμου εαυτού μας στον απόκληρο άλλο που περιμέναμε μισοφοβισμένα, μισοάπιστα ως μεσσία-- διανοίγεται η προοπτική --ελπιδοφόρα και συνάμα τρομακτική, ελεύθερη και ταυτόχρονα καταναγκαστική-- να είμαστε πράγματι αυτοί που περιμέναμε.

Εικόνα: www.open2.net

Κήρυξη πτώχευσης τώρα! (Και γιατί)

Μετά το μιξ τοξικής μνησικακίας και απέραντης μπαρουφολογίας διαφόρων opinion makers του τελευταίου τριημέρου, διάβασα με μεγάλη ανακούφιση το λιτό, συγκρατημένα ρεαλιστικό κείμενο του καθηγητή οικονομικής θεωρίας Γιάννη Βαρουφάκη. Όχι γιατί έχει καλά νέα να πει: καλά νέα για την ελληνική οικονομία και το άμεσο μέλλον της δεν υπάρχουν.[1] Αλλά γιατί δεν αναλώνεται στην καλλιέργεια εντυπώσεων και τον αισχρό πολιτικαντισμό του κάθε νεοφιλελεύθερου λακέ, του οποίου η βασική προσέγγιση εξαντλείται, για να ανατρέξω σε μια παλαιότερη ανάρτηση, στον όψιμο και εκδικητικό για τις μάζες ηθικισμό. Αρχική δημοσίευση στο protagon.gr:

Το πρώτο τανγκό στην Ευρωζώνη;
του Γιάννη Βαρουφάκη

Κάποιες φορές ο κόμπος φτάνει τόσο κοντά στο χτένι που απαιτεί καθαρές κουβέντες: Η "πτώχευση" του ελληνικού δημοσίου, έτσι όπως βαίνουν τα πράγματα, είναι επιθυμητή επειδή είναι αναπόφευκτη. Δεν πρέπει να μας φοβίζει η προοπτική της άμεσης "πτώχευσης". Όχι επειδή είναι ανώδυνη αλλά επειδή είναι πολύ καλύτερη από μια "πτώχευση" σε δύο χρόνια. Κατ' αρχήν, ένα κράτος ποτέ δεν πτωχεύει όπως πτωχεύει μία επιχείρηση που κλείνει και χάνεται δια παντός στην ιστορική λήθη.

Ένα κράτος, όσο έχει μη ρευστοποιούμενους πολίτες, δεν μπορεί να πτωχεύσει πραγματικά. Απλά, κηρύσσει στάση πληρωμών και έτσι αρχίζει μια διαπραγμάτευση με τους δανειστές του. Κι όταν χρωστά 300 δις ευρώ, η διαπραγματευτική του ισχύς δεν είναι αμελητέα.

Προφανώς το κόστος μιας στάσης πληρωμών είναι τεράστιο και μάλιστα δύσκολο να προβλεφτεί. Για να μην παρεξηγηθώ, αν δηλώνω ότι πρόκειται για "επιθυμητή" εξέλιξη το κάνω όχι επειδή μας υπόσχεται καλύτερες μέρες αλλά ακριβώς επειδή είναι αναπόφευκτη και συνεπώς θα μας φέρει ενώπιον χειρότερων ημερών αν συμβεί στο μέλλον. Να το πω πιο απλά: Από το να κηρυχθεί στάση πληρωμών σε δύο χρόνια, όταν το δημόσιο θα χρωστά πάνω από 400 δις, καλύτερα να γίνει σήμερα που το χρέος είναι 300 δις. Από τη στιγμή που στην περίπτωση "πτώχευσης" η ακολουθούσα διαπραγμάτευση συνήθως καταλήγει στην αποπληρωμή του 80% του χρέους, προτιμότερο είναι να επιστρέψουμε το 80% των 300 δις παρά το 80% των 400 δις και βάλε.

Γιατί όμως ισχυρίζομαι ότι ή "πτώχευση" είναι αναπόφευκτη; Για τον απλούστατο λόγο ότι δεν βγαίνουν τα νούμερα: Για να αποφύγουμε την στάση πληρωμών τα επόμενα πέντε χρόνια πρέπει να πληρώσουμε σε τόκους το ένα από αυτά τα πέντε ΑΕΠ! Και αυτό εφόσον οι επίσημες προβλέψεις για το ΑΕΠ βγουν, ανέλπιστα, ακριβείς. Όμως ήδη γνωρίζουμε ότι η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε κατά 20%, η οικοδομική δραστηριότητα ακόμα περισσότερο, η πραγματική ανεργία επιδίδεται σε πρωταθλητισμό και, γενικά, η πίτα μειώνεται πολύ πιο γοργά απ' ότι υπολογίζει τόσο η κυβέρνηση όσο και η ΕΕ. Σε μια τέτοια κατάσταση βαθειάς ύφεσης, αν καταφέρει η κυβέρνηση να μετατρέψει ένα πρωτογενές έλλειμμα του 7% σε πρωτογενές πλεόνασμα του 6% θα αποτελεί πρωτόγνωρο θαύμα στην παγκόσμια οικονομική ιστορία (με πιθανή εξαίρεση την Τζαμάϊκα της δεκαετίας του 1970, τότε που οι περικοπές στις κρατικές δαπάνες οδήγησαν σε πλήρη κοινωνική κατάρρευση).

Και το πακέτο στήριξης του ΔΝΤ-ΕΖ (Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου - Ευρωζώνης) δεν θα βοηθήσει; Όχι μόνο δεν θα βοηθήσει αλλά κινδυνεύει να αποβεί καταστροφικότερο από την άμεση πτώχευση. Κατ' αρχήν, το ΔΝΤ θα εξαντλήσει τις δυνατότητές του μέσα σε μερικούς μήνες, καθώς το Ταμείο δεν μπορεί να μας δανείσει πάνω από 15 δις σε μια χρονιά που μέχρι τα τέλη της χρειαζόμαστε μόνο για αποπληρωμές 20 δις. Μετά τι;

Αν συζητάμε σήμερα περί ΔΝΤ ο λόγος είναι ότι οι άνθρωποί του ήρθαν έτοιμοι, με συγκεκριμένα ποσά, συμβόλαια και επιτόκια. Αντίθετα, η ΕΖ ακόμα συν-σκέπτεται για το αν, για τον ποσόν, για το επιτόκιο. Και δεδομένου ότι ούτε οι ίδιοι οι Γερμανοί δεν γνωρίζουν τι και αν θέλουν να μας προσφέρουν ως αρωγή, το μεγάλο μέρος του πακέτου (30 δις) ακόμα υπάρχει μόνο στην συλλογική μας φαντασία. Αν μάλιστα οι εταίροι μας επιμείνουν στο επιτόκιο του 5%, καλύτερα να κατεβάσουμε τα ρολά σήμερα.

Το ΔΝΤ δεν με φοβίζει καθώς, υπό τον Στρος-Καν, τα τελευταία χρόνια προσπαθεί να εξιλεωθεί για τα πρότερα εγκλήματά του στην Αφρική, στην Λ. Αμερική και στην Ν.Α. Ασία. Αυτό που με φοβίζει είναι ότι η ΕΖ παίζει στην περίπτωσή μας τον ρόλο που έπαιξε το ΔΝΤ στην Αργεντινή την περίοδο 1998-2002. Πράγματι, η ΕΖ επέλεξε να εμπλέξει το ΔΝΤ μόνο και μόνο για να μοιραστεί με αυτόν τον "στιγματισμένο" οργανισμό την ενοχή.

Ας δούμε λοιπόν τον ρόλο του ΔΝΤ πριν μια δεκαετία στην κρίση της Αργεντινής ώστε να αναδειχθεί ο λόγος που φοβάμαι ότι, σήμερα, αντίστοιχο ρόλο παίζει η ΕΖ στην περίπτωση της Ελλάδας: Εκείνη την εποχή η Αργεντινή πέρασε μια κρίση που κυριολεκτικά κατέστρεψε ολόκληρη την μεσαία τάξη, έφερε την απόλυτη φτώχεια στις λαϊκές τάξεις και συγκλόνισε την χώρα με τρόπο που ακόμα δεν έχει ξεπεραστεί. Πως ξεκίνησε αυτή η εξέλιξη;

Να θυμίσω ότι στην δεκαετία του 1980 η Αργεντινή, με σκοπό να υπερβεί το δυσάρεστο προηγούμενο του πληθωριστικού της παρελθόντος, "έδεσε" το νόμισμά της με το Αμερικανικό δολάριο επιβάλλοντας την ισοτιμία ένα-πέσος-προς-ένα δολάριο. Η φαεινή αυτή ιδέα δεν ήρθε ουρανοκατέβατη στην Αργεντινή: της την πρότειναν οι "τεχνοκράτες" του ΔΝΤ.

Παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός συγκρατήθηκε, τα επιτόκια έπεσαν και η χώρα άρχισε να αναπτύσσεται με 4% ετησίως, από το 1998 τα προϊόντα της Αργεντινής έδειχναν σημάδια μειωμένης ανταγωνιστικότητας απέναντι στα εισαγόμενα λόγω της σταθερής ισοτιμίας μεταξύ πέσος και δολαρίου (σας θυμίζει κάτι αυτή η ιστορία;). Όταν το εμπορικό ισοζύγιο μπήκε βαθειά στο κόκκινο και η εγχώρια οικονομία σε ύφεση, οι πλουσιότεροι Αργεντινοί και οι ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στην χώρα φοβήθηκαν ότι η σταθερή ισοτιμία κινδυνεύει.

Άρχισαν λοιπόν να μετατρέπουν τα χρήματά τους σε δολάρια (με την σταθερή ισοτιμία ένα προς ένα) εξαφανίζοντας λίγο-λίγο τα αποθέματα δολαρίων του κράτους. Τότε, το ΔΝΤ, αντί να παραδεχτεί το σφάλμα του, προσέφερε το ένα δάνειο μετά το άλλο στην κυβέρνηση της Αργεντινής με σκοπό να προστατευτεί η ισοτιμία δολαρίου-πέσος. Την περίοδο 1998-2002 η Αργεντινή δανείστηκε το αστρονομικό ποσό των 50 δις δολαρίων για να διατηρήσει την ισοτιμία αυτή.

Το 2002, και αφού όλοι οι "έχοντες" είχαν χρησιμοποιήσει την ευκαιρία που τους έδινε η συγκεκριμένη ισοτιμία (που κρατιόταν εν ζωή με τα δάνεια του ΔΝΤ) για να εξάγουν τον πλούτο τους από την Αργεντινή (μετρητά και έσοδα από πωλήσεις ακινήτων) στην Νέα Υόρκη ή το Λονδίνο, η ισοτιμία κατέρρευσε. Σύντομα ένα δολάριο αντιστοιχούσε σε 4 πέσος, η ανεργία εκσφενδονίστηκε στα ουράνια και μεσοαστές κυρίες έβγαζαν τα έπιπλά τους στα πεζοδρόμια όπου τα προσέφεραν για μια πλαστική σακούλα λαχανικών. Όσο για το τεράστιο χρέος προς το ΔΝΤ, το κληρονόμησαν εκείνοι που δεν είχαν χρήματα να βγάλουν στο εξωτερικό όσο τα δολάρια του ΔΝΤ εισέρρεαν στα ταμεία του κράτους.

Από το 2005 η Αργεντινή άρχισε να ανακάμπτει επωφελούμενη από την ραγδαία υποτίμηση του πέσος και, κυρίως, από την διογκούμενη ζήτηση των αγροτικών της προϊόντων στην ανερχόμενη Κίνα - ιδίως της σόγια. Πρώτο μέλημα της νέας κυβέρνησης ήταν η αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ έτσι ώστε η χώρα να μην χρειαστεί να ξαναδεί μπροστά της τους "τεχνοκράτες" του, ακόμα και αυτούς με το νέο image που προωθεί ο Στρος-Καν. Όμως, παρά την ανάκαμψη, το τραύμα της περιόδου 1998-2002 παραμένει νωπό.

Επιστρέφοντας στα δικά μας, ο φόβος μου είναι ότι οδεύουμε στον δρόμο που χάραξε η Αργεντινή του 2002. Κάθε μέρα που περνά τα δάνεια που παίρνουμε, είτε από τις αγορές είτε αυτά που υποτίθεται ότι θα μας δώσει ο μηχανισμός ΔΝΤ-ΕΖ, μου θυμίζουν τα δάνεια του ΔΝΤ προς την Αργεντινή της περιόδου 1998-2002: Δάνεια που μας κρατούν εντός του ευρώ προσωρινά αλλά τα οποία κάποια στιγμή δεν θα μπορέσουμε να αποπληρώσουμε. Και τότε;

Το 2002 η χώρα του τάνγκο (ας με συγχωρήσουν οι φίλοι Ουρουγουανοί που το διεκδικούν) προέβη και σε στάση πληρωμών αλλά και σε απώλεια ενός (ουσιαστικά) κοινού νομίσματος δολαρίου-πέσος με τέσσερα χρόνια και 50 δις δολάρια μεγαλύτερη καθυστέρηση από όσο έπρεπε. Το 2012 τι επιφυλάσσει σε εμάς; Νομίζω ότι μας επιφυλάσσει ένα εκ των ακόλουθων δύο σεναρίων:

(1) Στάση πληρωμών που όμως θα έχει πολύ μεγαλύτερο κόστος λόγω ενός απίστευτα αναποτελεσματικού δανεισμού δεκάδων δις ευρώ του οποίου η μόνη λογική εν τέλει είναι η καθυστέρηση της στάσης πληρωμών ώστε να διασωθούν οι Γερμανικές τράπεζες που θα χρησιμοποιήσουν τον χρόνο που εμείς "αγοράζουμε" (δανειζόμενοι) εκ μέρους τους ώστε να προλάβουν να πουλήσουν τα ομόλογά μας.

(2) Την συνειδητοποίηση εκ μέρους της Γερμανίας ότι, αν θέλουν να κρατήσουν το ευρώ ως έχει, δηλαδή να αποτρέψουν αλυσιδωτές κρίσεις τύπου Αργεντινής εντός της ευρωζώνης, θα πρέπει επί τέλους να κατανοήσουν ότι μία πραγματική οικονομική ενοποίηση, ιδίως μετά από μια παγκόσμια οικονομική κρίση τύπου 1929 ή 2008, απαιτεί ανακύκλωση των πλεονασμάτων - δηλαδή, πολιτική και δημοσιονομική ενοποίηση.

Αν κρίνουμε από τις έως τώρα συμπεριφορές των βορείων εταίρων μας, οδεύουμε ολοταχώς προς το πρώτο σενάριο. Και αν πραγματικά μας ενδιέφερε να συμβάλουμε προς την προώθηση του δεύτερου σεναρίου, η κυβέρνησή μας δεν θα έπρεπε να είχε εμπλακεί σε μια διαπραγμάτευση με την κα Μέρκελ. Οι βέλτιστες υπηρεσίες του πρωθυπουργού τόσο στην ελληνική όσο και στην γερμανική κοινωνία, η οποία μακροπρόθεσμα θα θιγεί από την κατάργηση του ευρώ, θα προσφέρονταν αν έθετε την κα Μέρκελ προ ενός απλού διλήμματος: Άμεση στάση πληρωμών (με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το ευρώ) ή πραγματική οικονομική ενοποίηση της Ευρωζώνης.

Δυστυχώς, αντί για αυτό, έχουμε εμπλακεί σε μια ατέρμονη διαπραγμάτευση που μας σέρνει όλο και κοντύτερα σε ένα Αργεντίνικο τάνγκο εντός της ευρωζώνης, με την υποχρεωτική συμμετοχή και άλλων δεινοπαθούντων χωρών (π.χ. Ισπανία, Πορτογαλία - ακόμα και Γαλλία), του οποίου η λογική κατάληξη είναι ο προαναγγελθείς θάνατος του ευρώ.

*Ο Γιάννης Βαρουφάκης διδάσκει οικονομική θεωρία και πολιτική οικονομία στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

[1] Πόσο κακά είναι τα κακά νέα όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρωζώνη ευρύτερα; Για εχθές Τρίτη, ως εξής.

Εικόνα: Καρέ από το 'Last Tango in Paris', σκην. Bernardo Bertolucci, www.bravo.co.uk

Τρίτη, 27 Απριλίου 2010

Μία διάγνωση της συγκυρίας

Συνειδητοποιώ εκ των υστέρων ότι τα παρακάτω λόγια του Δημήτρη αξίζουν ανάσυρσης από τα σχόλια και προβολή σε περίοπτη θέση. Έχουν στα μάτια μου μεγάλη διαγνωστική αξία για το ψυχοπολιτικό μομέντουμ που διαμορφώνεται στο μετά-παράδοση στο ΔΝΤ τοπίο σε μεγάλα κομμάτια του αριστερού χώρου. Και τα αναπαράγω από κάτω, ελπίζοντας να μην έχει αντίρρηση ο Δημήτρης:
Φίλε Αντώνη όπως θα έχεις διαπιστώσει η τοποθέτηση της αριστεράς απέναντι στην κρίση, τόσο της "ανανεωτικής" όσο και της βερμπαλιστικά αντισυστημικής θυμίζει έναν ιδιότυπο θρήνο του στιλ "Και τώρα τι θ' απογίνομεν χωρίς ανάπτυξη". Θυμίζει τα στάδια εκδήλωσης του πένθους: Σε πρώτη φάση η ιδεολογική άρνηση (η κρίση δεν υπάρχει είναι μία καμπάνια των από πάνω για να αφαιρέσουν τα κεκτημένα, είναι αποτέλεσμα των κερδοσκόπων κλπ). Κατόπιν τη διαδέχεται ο θυμός και η διαπραγμάτευση (ανανεωτικοί - να πληρώσουν οι τεμπέληδες και διεφθαρμένοι δημόσιοι υπάλληλοι, ΚΚΕ, Άκρα - να πληρώσουν οι πλούσιοι- λεφτά υπάρχουν). Σε λίγο θα περάσουμε στο επόμενο στάδιο που είναι η κατάθλιψη για να ολοκληρωθεί το έργο με την αποδοχή αφού τα μέτρα κυβέρνησης και ΔΝΤ θα εφαρμοστούν χωρίς ιδιαίτερες αντιστάσεις.
Τελικά η αριστερά έχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον καπιταλισμό από τους αστούς και το κράτος. Τόσο στην ανανεωτική της εκδοχή που έπαιρνε ως δεδομένη τη συνεχή ανάπτυξη και έβλεπε τον εαυτό της στη θέση του εκφωνητή θεσμικών προτάσεων και ομάδων πίεσης για τη διάχυση αυτής της ανάπτυξης σε περισσότερα κοινωνικά στρώματα, όσο και της "αντισυστημικής" που επίσης προεξοφλούσε την ευρωστία του καπιταλισμού και περιορίζονταν στη διεκδίκηση (πιο μαχητικά αυτή τη φορά) μεγαλύτερου μέρους μιάς όλο και διευρυνόμενης πίτας. Σε κάθε περίπτωση ο ορίζοντας ήταν αυτός που προσδιόριζε η διευρυμένη αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Τώρα όμως που αυτή η αναπαραγωγή προϋποθέτει τη μαζική απαξίωση της εργασίας ας φαγωθούμε μεταξύ μας.
Το βρίσκω τρομερά δύσκολο να αντιτείνω κάτι "παραγωγικό" σ' αυτό το σχόλιο. Εκθέτει την συνολική δυσπραγία του χώρου με εξαιρετική και αδήριτη διαύγεια. Η βάση άσκησης αριστερής πολιτικής ήταν απ' άκρη σ' άκρη η πίστη στην μονιμότητα και φερεγγυότητα του καπιταλισμού. Και αυτή την πίστη θα συνεχίσουν κατά τα φαινόμενα να την προασπίζονται αυτοί που θα έπρεπε να την συνθλίβουν πρώτοι, κομμάτι-κομμάτι. Επειδή έχουν ανάγκη ένα άλλοθι, κάτι που να δικαιολογεί την ύπαρξή τους όπως την συνήθισαν. 

Υπό τέτοιες συνθήκες, γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη η διατήρηση έστω της στοχειώδους ιδεολογικής αξιοπρέπειας. Της μη παράδοσης, του μη συμβιβασμού. Το αρνητικό καθήκον του να μην αφομοιωθείς, το οποίο απαιτεί ατελείωτη ενέργεια χωρίς να διαφαίνεται η προοπτική μιας κατάφασης. Τουλάχιστον όχι τώρα. Όχι ακόμα.

Η μακρά αντεπανάσταση (απ' το 49; απ' το 68; απ' το 74; απ' το '89;) έχει ακόμα πολύ δρόμο κατά τα φαινόμενα. Επιφυλάσσει πολλές ακόμα απογοητεύσεις. Επιφυλάσσει πολύ μοναξιά. Η πίστη όμως στο φαινομενικά αδύνατο, η χαρά της ρήξης μας με την κατάσταση, μας κρατάει ζωντανούς ως υποκείμενα πολιτικής. Δεν μπορούμε να υπάρξουμε αλλιώς.

Αντί φωτό για την ανάρτηση, λινκ στο συναφές καρτούν του Γιάννη Ιωάννου.

Δευτέρα, 26 Απριλίου 2010

Πεινάνε! (Οι εκπρόσωποι του ΔΝΤ)


Έκτακτη είδηση από την εσχάτως πριαπικά ντούρα Ελευθεροτυπία. Το σκάνδαλο της δεκαετίας στο πανελλήνιο:
Οι τρεις καμπαλέρος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που βρίσκονται ήδη εδώ και έχουν φρίξει από τη ρωμέικη νοοτροπία του σταρχιδισμού, τρώνε με 45 ευρώ -και οι τρεις- στο «Κεντρικό» κάθε μεσημέρι (ενώ οι αντίστοιχοι δικοί μας θα έτρωγαν με 300 ευρώ στο Four Seasons), αλλά ψάχνουν την άκρη του νήματος στα λεφτά, ενώ δεν είναι εκεί.
Το υπόλοιπο άρθρο καυτηριάζει την γνωστή εγκληματική συμπεριφορά των ελλήνων τεμπελχανάδων (aka εργαζομένων). Αλλά αυτή η εικόνα των τριών του ΔΝΤ να τη βγάζουνε με 45 ευρώ ενώ φρίττουν και με το ανεπίδεκτο μαθήσεως ρωμέϊκο μου ραγίζει την καρδιά. Έναν ανοιχτό λογαριασμό ρε παιδιά, έχουνε λυσσάξει στην τηγανιτή πατάτα οι ανθρώποι! Μόνο για τους αϊτινούς καιγόμαστε δηλαδή; Αχ, αυτές οι επιλεκτικές ευαισθησίες μας βγάλανε το κακό όνομα!

ΥΓ. Λογαριασμός εκτάκτου εισφοράς για τους πεινασμένους εκπροσώπους του ΔΝΤ στην μπάρα παραπλεύρως. Όχι, μόνο ο Μάικλ Μουρ θα κάνει έρανο για τις τράπεζες. Αμ δε!

Fuck Buttons/The Beatles/Tricky

Προσωπικό, συνειρμικό μιξ, χωρίς επεξηγήσεις.











CYNICAL: Η Εξουσία ως Θύμα

Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, το κείμενο της cynical δημοσιεύτηκε με διαφορετική κειμενική αφορμή από την δική μου. Εξ όσων δηλώνει η ίδια, αφορμή των παρακάτω ήταν κείμενο που δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία. 

CYNICAL: Η Εξουσία ως Θύμα


Προς στιγμήν είχα την εντύπωση ότι οι εμπαθείς επιθέσεις ενάντια στον αποκαλούμενο διεφθαρμένο λαό είχαν αρχίσει να ατονούν, λόγω του ότι, όπως φαντάστηκα, η κριτική με τα νέα στοιχεία που είχαν προστεθεί στην ανάγνωση της κρίσης, όπως η συμβολή των διαρθρωτικών προβλημάτων της ΕΕ στον οικονομικό μαρασμό της περιφέρειας, η απομύζηση του πλούτου μέσω του μηχανισμού των δανείων και χρεών κλπ, είχε προχωρήσει σε ανώτερα και πιο σύνθετα επίπεδα.

Έκανα λάθος. Οι βιτριολικές πένες, ενίοτε αυτοαποκαλούμενες και αριστερές συνεχίζουν ακάθεκτες το βιολί τους, βουτηγμένες μέχρι το λαιμό στις ηθικολογικές προκείμενες του νεοφιλελεύθερου λόγου.

Ποιες είναι λοιπόν οι αντιρρήσεις μου;

Οι επιθέσεις αυτές πρώτα πρώτα εξακοντίζονται από ένα άκρως απολιτικό επίπεδο εστιάζοντας σε πράξεις απομονωμένες από τις κοινωνικοπολιτικές τους συνιστώσες. Έτσι μένει η εντύπωση ότι η διαφθορά των ελλήνων οφείλεται είτε σε ένα σκάρτο διαχρονικό DNA είτε ότι έγινε ερήμην του συγκεκριμένου πολιτικού συστήματος στο οποίο η διαφθορά, ως γνωστόν, αποτελεί ενδημικό φαινόμενο.

Οι επιθέσεις αυτές, και ειδικά από αυτοαποκαλούμενους αριστερούς που απ’ ότι φαίνεται τα όπλα της κριτικής τους έχουν πάρει διαζύγιο από τη μαρξιστική θεωρία, γίνονται από τη σκοπιά της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας που εκλαμβάνει το λαό σαν Ηθικό και όχι σαν Πολιτικό υποκείμενο και την κοινωνία σαν έναν Αταξικό Όχλο. Κατά κανόνα δε, το κατώτερο στρώμα αντιμετωπίζεται σαν εχθρική μάζα, χωρίς την διαβρωτική επίδραση της οποίας το σύστημα θα λειτουργούσε σαφώς καλύτερα. Από πότε η Ηθική ήρθε να αντικαταστήσει την Πολιτική; Από πότε η κοινωνία έχασε την ταξική της δομή και έπαψε να απαρτίζεται από εκμεταλλευόμενες και εκμεταλλεύτριες τάξεις, εξουσιαζόμενους και εξουσιαστές;

Οι επιθέσεις αυτές, με τον τρόπο που διατυπώνονται αποκρύπτουν τις αιτίες της διαφθοράς που είναι εγγενείς στον τρόπο λειτουργίας του παρόντος συστήματος διακυβέρνησης, καθιστούν το λαό στον ίδιο βαθμό συνυπεύθυνο για την οικονομική παρακμή, και επιπλέον του ζητούν και τα ρέστα για το ότι δεν έδρασε εγκαίρως για ν’ ανατρέψει το σύστημα. Πώς γίνεται και επιλέγοντας μεμονωμένα τρανταχτά «παραδείγματα» να τα γενικεύουν και κατόπιν να εξομοιώνουν το λαό με το δείγμα;

Κι όλα αυτά εκ των υστέρων, όταν μέχρι χθες του ζητούσαν να κάνει ακριβώς το αντίθετο. Δηλαδή να δανείζεται και να καταναλώνει πατριωτικά, για να συντηρείται η παραγωγική μηχανή και να δημιουργούνται θέσεις εργασίας (αυτή ήταν η ορθοδοξία, αυτό ήταν το δόγμα). Ποιος τώρα έρχεται να τον κατηγορεί ότι έτρωγε με δανεικά και με χρυσά κουτάλια, όταν οι ίδιες οι ανώτατες οικονομικές αρχές της Ευρώπης και Αμερικής με το να μειώνουν τα επιτόκια δανεισμού σε ιστορικά χαμηλά έσπρωχναν κράτη και λαούς στο να κάνουν ακριβώς αυτό, να δανείζονται δηλαδή ασύστολα για να καταναλώνουν; Με διαχρονικό φυσικά στόχο την παγίδευση των λαών στη χρηματιστηριακή αιχμαλωσία.

Ποιος επέτρεψε στις τράπεζες να δανείζουν σε πολλαπλάσιο βαθμό σε σχέση με τα κεφάλαια που διέθεταν; Ο διεφθαρμένος και ηδονοθηρικός λαός; Αυτός ήταν που τις εκλιπαρούσε και αυτές ήταν οι ανήμπορες που ενέδιδαν; Ή συνέβη το ακριβώς αντίθετο;

Πού άνθισαν τα περιβόλια της διαφθοράς, παρά σ’ αυτά τα ίδια κράτη, ντόπια και ξένα που σήμερα μάς λιθοβολούν; Μπορεί να παριστάνει η Γερμανία την άμωμη, όταν οι επιχειρήσεις της, εντός και εκτός συνόρων, δρουν με δέλεαρ τη μίζα που θα μπουκώσουν τους εκάστοτε κατέχοντες θέσεις εξουσίας; Υπάρχει άραγε καπιταλισμός χωρίς διαφθορά; Ας θυμηθεί κάποιος το πού και πότε και ας μας πληροφορήσει. Και τώρα γιατί μας πειράζει τόσο πολύ που η διαφθορά του συστήματος εκδημοκρατίστηκε και κατέστη και κτήμα του λαού; Άπαξ και απλώθηκε και προς τα κάτω πάψαμε να βλέπουμε και την πηγή απ’ όπου συνεχίζει ν’ αναβλύζει;

Κι ας δούμε τελικά τι και ποιον τελικά εξυπηρετούν όσοι συνεχίζουν να εστιάζουν το πρόβλημα της κρίσης στην «ηθική παρακμή» του ίδιου του λαού. Παίζουν το ρόλο τιμωρών; Παίζουν το ρόλο ψυχαναλυτών, οι οποίοι ελπίζουν ότι στήνοντας ντιβάνια σε κάθε γωνιά της Αθήνας ο λαός θα συνέλθει και θα ανακάμψει ηθικά; Τι νομίζουν ότι τελικά θα πετύχουν; Την ηθική ανάκαμψη ενός λαού μέσα από ψυχολογικές προτροπές του τύπου: «να δει επιτέλους τον εαυτό του στον καθρέφτη;». Τι σόι καθρέφτης θα είναι όμως αυτός από τον οποίο θα απουσιάζει το δαιμονικό πρόσωπο της εξουσίας-μέδουσας;

Είναι θέμα ενός κακού λαού η διαφθορά τελικά, ή εγγενής ιδιότητα του συστήματος που εκμαυλίζοντας και εκμαυλιζόμενο εξασφαλίζει την αναπαραγωγή του; Είναι τελικά οι εκλογές το καθαρτήριο κάθε ανομίας; ‘Η η επικύρωση και η νομιμοποίηση προσώπων και πολιτικών που έχουν ήδη προαποφασιστεί και έχουν διοχετευθεί μέσα από κανάλια προπαγάνδισης σαν οι μόνες ορθές και επωφελείς για τον τόπο; Τελευταίο παράδειγμα, ο Nick Clegg στην Αγγλία. Υπάρχει καμιά αμφιβολία για το από πού ξεπήδησε, αν όχι μέσα από τα κανάλια και τα studio των τηλεοράσεων;

Αφού λοιπόν, ο λαός εκλέγει διεφθαρμένους, σύμφωνα με την τρέχουσα «θεωρία» δεν φταίνε οι διεφθαρμένοι πολιτικοί αλλά ο λαός που τους εκλέγει. Επομένως, δεν είναι δύσκολο να βρει κανείς ποιος είναι ο πραγματικός εχθρός. Ο λαός φυσικά, ενώ οι άλλοι απλά «κάνουν τη δουλειά τους»!

Αν η Αριστερά ακόμα επιδιώκει την ανατροπή του συστήματος καλό θα κάνει να ξαναπιάσει στα χέρια της τα μαρξιστικά εργαλεία κριτικής και ν’ αρχίζει, μέσα από τη σούπα που λέγεται λαός, να ξεχωρίζει, τις τάξεις, τους ταξικούς συσχετισμούς, την ταξική πάλη και άλλα συναφή, ξεχασμένα από καιρό και ας βάλει όλη της την τέχνη στο να ξαναστήσει στα πόδια του αυτό που λέγεται ταξική συνείδηση και ταξικός εχθρός. Έννοιες, ξεχασμένες, συκοφαντημένες και αλεσμένες, χρόνια τώρα, στο μύλο του νεοφιλελευθερισμού και των ηθικών του κατηγοριών. Αυτό θα ήταν, όντως, ένα πολύ πιο χρήσιμο έργο!

Αντι-θέσεις: Μια κριτική στην πολιτική ρητορική της δημοκρατικής αριστεράς

Διάβασα χθες στην Αριστερή Στρουθοκάμηλο, ιστολόγιο το οποίο πρόσκειται στη λεγόμενη δημοκρατική αριστερά, ένα κείμενο με τον προβληματικά νοσταλγικό τίτλο "Δουλειά, τσίπα και φιλότιμο", [1] το οποίο διατυπώνει, κατά τα φαινόμενα, την προσέγγιση της εχέφρονος και ώριμης αριστεράς στο πρόβλημα της κοινωνικής αναδιάρθρωσης της χώρας.  Είναι ένα κείμενο με το οποίο διαφωνώ ολοκληρωτικά και το οποίο θεωρώ ότι προδίδει τις συνέπειες της απουσίας στοιχειωδών εργαλείων ιστορικής και θεωρητικής ανάλυσης, την οποία έχω θίξει ως καίριο πρόβλημα της συγκυρίας στο παρελθόν. Θα προχωρήσω συνεπώς στην διατύπωση των αντιρρήσεών μου εδώ. Λαμβάνοντας υπόψη την τοξικότητα του κλίματος που έχει διαμορφωθεί (όχι άδικα) μέσα στους κόλπους της ελληνικής αριστεράς, θα προσπαθήσω να αποφύγω κάθε απόχρωση ειρωνείας στα παρακάτω. Θα διευκρινίσω επίσης ότι τα παρακάτω γράφονται χωρίς καμμία διάθεση αντιπαράθεσης σε προσωπικό επίπεδο αλλά για χάρη αποσαφήνισης πραγμάτων που πρέπει επιτέλους να μπουν σε μία τάξη στο μυαλό. Στην πορεία, θα αναπαράξω το σύνολο των σύντομων ούτως ή άλλως θέσεων που παρουσιάστηκαν στο ιστολόγιο Αριστερή Στρουθοκάμηλος.

Θέση 1. Η διαφθορά είναι ο κανόνας στην ελληνική κοινωνία, έχει γενικευτεί.
Λίγο ή πολύ όλοι εμπλεκόμαστε στα γρανάζια της, άλλοι εθελοντικά, άλλοι εξ ανάγκης, άλλοι από παθητικότητα ή και αδιαφορία.

Αντί-θεση 1. Το ιστορικό αρχείο για το ελληνικό κράτος, τις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα, ή τις σχέσεις ιδιωτικών συμφερόντων και πολιτικών βρίθει αναφορών στην διαφθορά διαχρονικά. Δεν υπήρξε κανένα χρονικό σημείο κατά το οποίο η έννοια της "διαφθοράς" να μην αποτελεί βάση κριτικής συγκεκριμένων κυβερνητικών ή ιδιωτικών πρακτικών και συνάμα βάση πολιτικών υποσχέσεων άλλων φορέων που με τη σειρά τους κατηγορήθηκαν για "διαφθορά" όταν κατέκτησαν την εξουσία, συνήθως όχι άδικα.

Κατά συνέπεια η διάγνωση ότι "η διαφθορά έχει γενικευτεί" δεν αφορά στο παραμικρό μια ιστορική αντίληψη για το πρόβλημα αλλά μια εν γένει ιμπρεσιονιστική πριμοδότηση της "διαφθοράς" ως τρόπου κωδικοποίησης της κρίσης --με το κόστος, βέβαια, της εξάλειψης κάθε αναφοράς στις παγκόσμιες, συστημικές της διαστάσεις.

Θέση 2. Αιτία είναι η επιλογή των κυρίαρχων πολιτικών του δικομματισμού που μιας και διαχειρίστηκαν εξ αρχής ποσοστά κέρδους από μεταπρατικά κεφάλαια, ποτέ δεν ενδιαφέρθηκαν για την παραγωγική βάση αυτής της χώρας αλλά για την προμήθειά τους από επιλογές τρίτων τους οποίους αφειδώς διευκόλυναν.

Αντί-θεση 2. Η διαφθορά προηγείται του δικομματισμού ιστορικά, εφόσον κυριαρχεί ήδη στην συζήτηση για τον δημόσιο βίο της Ελλάδας στον 19ο αιώνα (για να μην πούμε ότι αποτελεί βασικό θέμα για την Πολιτεία του Πλάτωνα!) Επίσης, αποτελεί βασικό εργαλείο της ίδιας της κομματικής ρητορικής, ιδιαίτερα σε προεκλογικές περιόδους.

Όσο για την έλλειψη ενδιαφέροντος για την παραγωγική βάση της χώρας, η υπανάπτυξή της δεν μπορεί να χρεωθεί αποκλειστικά στον δικομματισμό μια και αποτελεί επίσης χρόνιο πρόβλημα ενός κράτους με ασαφείς στόχους, το οποίο από πολύ νωρίς καθόρισε την πορεία του με βάση τις ξένες επενδύσεις και τους διεθνείς συσχετισμούς συμφερόντων.

Τέλος, "αιτία" της διαφθοράς δεν μπορεί να καθοριστεί χωρίς κάποια στοιχειώδη επεξεργασία του τι εννοούμε με τον όρο. Στο βιβλίο του για τον Σαρκοζί, ο Μπαντιού, αφού μας θυμίσει ότι στην δική του Γαλλία, "η διαφθορά είναι κλασικό θέμα στην αντικοινοβουλευτική προπαγάνδα, ιδιαίτερα αυτή της άκρας δεξιάς" προτείνει την διαφοροποίηση μεταξύ "συστημικής", ας την πούμε, διαφθοράς και ενδεχομενικής διαφθοράς --της διαφθοράς που είναι ανεξάληπτο μέρος της δομής ενός συστήματος και της διαφθοράς που μπορεί να αφορά ή να μην αφορά συγκεκριμένους εκπροσώπους του. Σημειώνει συνεπώς: "η διαφθορά δεν είναι κάτι που απειλεί τη λειτουργία της δημοκρατίας. Είναι η γνήσια ουσία της δημοκρατίας. Το αν οι πολιτικοί είναι προσωπικά διεφθαρμένοι ή όχι με την καθημερινή έννοια του όρου δεν έχει καμμία σχεδόν σημασία σε ό,τι αφορά αυτή την θεμελιώδη διαφθορά." Και συνεχίζει με την κρίσιμης σημασίας διατύπωση: "Ήδη στις απαρχές της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στην Ευρώπη, ο Μαρξ παρατήρησε ότι οι κυβερνήσεις που διορίζονται από την ισχύ του καθολικού δικαιώματος ψήφου είναι απλώς οι βάσεις της δύναμης του Κεφαλαίου. Είναι τέτοιες πολύ περισσότερο σήμερα από ότι τότε! Διότι αν δημοκρατία σημαίνει αντιπροσώπευση, η αντιπροσώπευση του γενικού συστήματος είναι το πρώτο πράγμα που φέρει την μορφή του Κεφαλαίου. Με άλλα λόγια: η εκλογική δημοκρατία είναι αντιπροσωπευτική μόνο στο βαθμό που είναι πρωτίστως η συναινετική αντιπροσώπευση του καπιταλισμού, ή αυτού που σήμερα έχει μετονομαστεί σε 'οικονομία της αγοράς'. Αυτή είναι η θεμελιώδης διαφθορά της, και δεν είναι ασήμαντο ότι ο μεγάλος ανθρωπιστής στοχαστής Μαρξ, αυτός ο φιλόσοφος του Διαφωτισμού, πίστευε ότι είναι απαραίτητο να εναντιωθούμε σε μια τέτοια “δημοκρατία” με μια μεταβατική δικτατορία, την οποία και αποκάλεσε δικτατορία του προλεταριάτου."

Με απλά λόγια, η μαρξική αντίληψη της λειτουργίας της αστικής δημοκρατίας βρίσκεται πέραν της ηθικολογίας, η οποία με την σειρά της αφορά την "διαφθορά" ως "παρέκκλιση" από την ορθή κοινωνική συμπεριφορά. Ο Μαρξ χρησιμοποίησε σπανιότατα τη λέξη "διαφθορά" και ποτέ για να κριτικάρει τον Χ ή Ψ πολιτικό ή βιομήχανο. Αν η "διαφθορά" έχει την παραμικρή θέση στην μαρξιστική ανάλυση (και έχει περιορισμένη θέση), είναι μόνο υπό την μορφή αναφοράς στην συστημική, δηλαδή αναπόφευκτη ή αναπόδραστη διαφθορά που χαρακτηρίζει τα δομικά όρια ενός συστήματος όπως ο καπιταλισμός. Εφόσον στόχος του κεφαλαίου είναι εξ ορισμού το κέρδος, εφόσον το κέρδος γίνεται η βάση στην οποία χτίζεται η σύγχρονη αστική κοινωνία, η ατομική διαφθορά δεν είναι παρέκκλιση, αλλά ανταπόκριση στις ίδιες τις βασικές αξίες του συστήματος όπως διαχέονται σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής. Για κάθε Μπέρναρντ Μάνγκτοφ που κλείνεται στην φυλακή για σχέδιο πυραμίδας, κυκλοφορούν ελεύθεροι εκατό χρηματιστές που αισχροκερδούν με πιο νομότυπα μέσα. Για κάθε εμπειρικά διεφθαρμένο πολιτικό που εκλέγεται στη βουλή μένουν εκτός βουλής άλλοι εκατό εξίσου (ή περισσότερο) εμπειρικά διεφθαρμένοι πολιτικοί. Και κανείς "έντιμος", όσο έντιμος και να είναι, δεν αρκεί για να αναχαιτίσει την καθολική επίδραση της συστημικής διαφθοράς. Ακόμη και τα πιο δρακόντεια μέτρα, ακόμα και η πιο αεροστεγής νομικιστική ομπρέλα γύρω από την λειτουργία του συστήματος, δεν αρκεί για να εξαλείψει την συστημική διαφθορά του. Οι επιχειρηματικές πρακτικές στην ευνομούμενη Γερμανία δεν είναι καθόλου πιο ηθικές από την παρανομούσα Ελλάδα, ούτε είναι το πολιτικό παιχνίδι στις Η.Π.Α και η εξάρτησή του από ιδιωτικά συμφέροντα περισσότερο καθαρό από ό,τι στην χώρα μας. Εφόσον συνεπώς δεν υπάρχει πολιτική θέληση καταστροφής του ίδιου του συστήματος, η αναφορά στην διαφθορά περιορίζεται στο να κάνει αυτό που πάντοτε έκανε: να καυτηριάζει ή να εκθέτει τους διεφθαρμένους ώστε να ανέλθουν στην εξουσία (ή να αποκτήσουν οικονομικές προσβάσεις) άλλοι, εξίσου αναπόφευκτα διεφθαρμένοι. Η ηθική αποκήρυξη της διαφθοράς αδυνατεί να κάνει οτιδήποτε περισσότερο από αυτό.

Θέση 3. Με την είσοδο στην εξουσία του ΠΑΣΟΚ, αυτή η πολιτική διευρύνθηκε σε νέα κοινωνικά στρώματα και η διαφθορά έγινε μαγκιά και καλύφθηκε ιδεολογικά είτε ως ιστορική δικαιοσύνη ("αποκατάσταση" των αριστερών) είτε ως τρόπος αφαίμαξης των ιμπεριαλιστών (κοινοτικές επιδοτήσεις).
Με λίγα λόγια ο λαϊκισμός έφερε νέες ομάδες του πληθυσμού στην διαφθορά με την προσχώρηση στα ιδεολογήματα της "αλλαγής".

Αντί-θεση 3. Το μόνο που έγινε επί ΠΑΣΟΚ ήταν ο εκδημοκρατισμός της διαφθοράς, δηλαδή το αναπόφευκτο αποτέλεσμα του εκδημοκρατισμού μέσα στα πλαίσια της διατήρησης του καπιταλισμού ως αναντίρρητου πλαισίου αναφοράς. Εφόσον απορρίπτεται εξ αρχής η μαρξική ανάλυση για χάρη του ηθικισμού --όπως και γίνεται στις θέσεις της Αριστερής Στρουθοκαμήλου-- η μοναδική εναλλακτική στον εκδημοκρατισμό της διαφθοράς είναι η αριστοκρατία της διαφθοράς, αυτό δηλαδή που προϋπήρχε του 1981, όταν το κεφάλαιο εμπιστευόταν τον εαυτό του σχεδόν αποκλειστικά στους φορείς της δεξιάς και της άκρας δεξιάς, και επιστράτευε την ωμή βία με μεγάλη συχνότητα για να προασπίσει τα συμφέροντά του. Είναι μάλλον ιδιόρρυθμο, ακόμα και για μια ανοιχτά αντι-μαρξική αριστερά, να επικαλείται με νοσταλγία τις μέρες που οι αριστεροί δεν ήταν διεφθαρμένοι, απλώς γιατί σαπίζανε στα ξερονήσια ή είχαν πάρει τα βουνά κυνηγημένοι. Ο ΠΑΣΟΚικός λαϊκισμός της εποχής Παπανδρέου είναι αναμφισβήτητος, όμως τι άλλο εκτός από λαϊκισμός είναι η καταδίκη του Παπανδρεϊσμού στη βάση του νοσταλγικού οράματος μιας αριστεράς περισσότερο ηθικής επειδή ήταν πιο πολιτικά περιθωριοποιημένη;

Όσο, τέλος, για την υποτιθέμενη νομιμοποίηση της διαφθοράς ως "τρόπου αφαίμαξης των ιμπεριαλιστών", καλό είναι να θυμόμαστε ότι αν τα κονδύλια της ΕΕ κατασπαταλήθηκαν ήταν για να στηρίξουν καταναλωτικές συνήθειες που επέτρεψαν στους "κλεμμένους" να διατηρήσουν τις κερδοφόρες τους εξαγωγές στην ελληνική αγορά. Δεν είναι βέβαιο, καθόλου μάλιστα, ότι η Ελλάδα είχε κάποιο άλλο ρόλο στην Ευρωπαϊκή οικονομία από ό,τι απέκτησαν τα πρώην κράτη του ανατολικού μπλοκ: δηλαδή αυτού του ιδανικού πεδίου ανάπτυξης μιας αναλφάβητης για τη φύση του αναπτυγμένου καπιταλισμού κουλτούρας που θα χρησιμοποιούσε τις επιδοτήσεις για να χρηματοδοτήσει με τη σειρά της τις εξαγωγές των αυτοκινητοβιομηχανιών, των βιομηχανιών ένδυσης, των βιομηχανιών του θεάματος, κλπ, των αναπτυγμένων δυτικών οικονομιών.

Θέση 4. Σήμερα, αυτοί που την πληρώνουν είτε στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα είναι αυτοί που τηρούν τον όρκο τους και πληρώνουν τους φόρους τους - οι γραφικοί.
Πίσω από αυτούς καλύπτονται τα κάθε λογής λαμόγια και είναι καθήκον της αριστεράς να βρει τρόπους να ξεχωρίσει την ήρα από το στάρι.
Όχι με γενικεύσεις αλλά με διάκριση, νηφαλιότητα αλλά και παραδειγματική αντιμετώπιση των παρασίτων του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου.
Σε αυτήν την προσπάθεια οι υγιείς δυνάμεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα πρέπει να βρουν έναν κοινό κώδικα δεοντολογίας βάσει του οποίου θα εκθέτουν στην κοινωνία την διαφθορά και τους φορείς της.

Αντί-θεση 4. Οι τελευταίοι αριστεροί στην Ευρώπη που έκαναν στόχο τους να διαχωρίσουν την ήρα από το στάρι στη βάση της προάσπισης της δημοκρατίας από την διαφθορά λεγόταν Ροβεσπιέρος και Σεν Ζυστ. Η μέθοδος διαχωρισμού λεγόταν Επαναστατική Τρομοκρατία και το εργαλείο της ήταν η σύντομη παραμονή των κατηγορούμενων για διαφθορά στα μπουντρούμια, και κατόπιν η λαιμητόμος. Το να πλασάρεται ως ανανεωτικό όραμα για το μέλλον η επιστροφή στο 1793-94 δεν είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπονοείται επουδενί μια τέτοια επιστροφή και ότι συνεπώς η προτροπή για "παραδειγματική αντιμετώπιση των παρασίτων του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου" συνιστά άδεια λόγια με την αυστηρή έννοια του όρου: η τιμωρία της ατομικής, ενδεχομενικής διαφθοράς δεν αφήνει απλώς την συστημική ανέγγιχτη, αλλά προϋποθέτει υποκείμενα-τιμωρούς, που με την σειρά τους δεν μπορεί παρά να είναι αυτοχρισθέντες "αδιάφθοροι", με πρόσβαση στον κατασταλτικό μηχανισμό του κράτους (εφόσον δεν μιλούμε για τρομοκρατία εκτός κράτους, όπως με την 17Ν). Εν τη απουσία της επιθυμίας ανάληψης του ρόλου του κρατικού Τρομοκράτη που αναλαμβάνει να αυτοχριστεί αδιάφθορος, ποιο είναι το νόημα της προτροπής τούτης εκτός από το να αναπαράγει αστόχαστα τη ρητορική που έχει χρησιμοποιήσει εδώ και ενάμιση αιώνα ο τελευταίος φιλόδοξος πολιτευτής της ελληνικής επαρχίας ("θα πατάξωμεν την φοροδιαφυγήν και την διαφθοράν, θα προσελκύσομεν μεγάλους επενδυτάς, θα φέρομεν στον τόπον προκοπήν"...κλπ);

Θέση 5. Αυτόν τον κώδικα πρέπει να τον προτείνει και εφαρμόσει πρώτη στις τάξεις της η αριστερά εάν θέλει να είναι αυτή ο φορέας της κοινωνικής αναγέννησης, αλλιώς θα πρέπει να βγει οριστικά από το παιχνίδι.

Αντί-θεση 5. Εάν η παραπάνω ανάλυσή μας έχει την παραμικρή βάση, ο κώδικας αυτός αποτελεί το ακριβώς αντίθετο κάθε προοπτικής "κοινωνικής αναγέννησης". Αποτελεί στην καλύτερη περίπτωση κενό πολιτικού περιεχομένου ουτοπισμό (ποιος βικτωριανός ουτοπιστής δεν οραματίστηκε τον αλτρουϊσμό που ο ίδιος απέδιδε στον εαυτό του ως επαρκή βάση κοινωνικού μετασχηματισμού;) και στην χειρότερη επικίνδυνη ολίσθηση σε ένα ηθικολογικό λεξιλόγιο "κοινωνικής ανατάσεως" που χειρίζεται με σαφώς μεγαλύτερη εμπειρία, στρατηγική οξύνοια και τακτική επιδεξιότητα η υπαρκτή δεξιά και άκρα δεξιά.


[1] Η αναφορά είναι βέβαια στο "Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο", σκην. Αλέκος Σακελλάριος, 1955. Πληθαίνουν, φοβάμαι, μετά το κείμενο Ξανθούλη, οι αναφορές, μέσα από τους κόλπους της "αριστεράς", σε μια φαντασιακή, ιδεατή Ελλάδα "όπου όλα ήταν πιο απλά" --και ως εκ τούτου, σε μια εκδοχή της ιστορίας χωρίς ιστορία, του παρελθόντος ως σεναρίου ρομαντικής κομεντί. Έτσι, οι αδιανόητες πολυπλοκότητες της παροντικής συγκυρίας εξορκίζονται με το λιβάνι της ενελικτικής φαντασίωσης, της επιστροφής σε μια αθώα παιδικότητα που είναι αθώα στον βαθμό ακριβώς που αρνείται να ενηλικιωθεί, και που αρνείται να ενηλικιωθεί στον βαθμό που επιμένει να εξαλείφει το ίχνος της πολιτικής από την ιστορική εμπειρία. Η τάση αυτή φτάνει σε πραγματικά αξιογέλαστα σημεία, όταν π.χ ο Ξανθούλης μας καλεί να θυμηθούμε "την ευλογία του ελαιόλαδου, της κορινθιακής σταφίδας, του χαλβά Φαρσάλων, των εσπεριδοειδών, της σαρδέλας και των λατρεμένων ραδικιών", λες και όλα αυτά τα καλούδια τα παράγουν καλοσυνάτοι, ροδομάγουλοι αγρότες έτσι, για να τα φέρνουν στα φρεσκοστρωμένα τραπέζια μας στην Κυψέλη και το Μοσχάτο, λες δηλαδή και ο περίφημος διαχωρισμός πόλης-επαρχίας που σε περίπτωση σοβαρής κρίσης εκθέτει την πόλη στο ενδεχόμενο πείνας καταργείται επειδή έτσι απαιτεί το σενάριο της όψιμης φαντασίωσης κάθε καλομαθημένου μπούλη του κλεινού άστεως.

Αλλά η συμπόρευση όλο και περισσότερων απ' τον ευρύτερο "χώρο" της "αριστεράς" με την λογική της μετατροπής της ανάγκης σε αρετή (λες και ο ίδιος ο κόσμος δεν έχει ήδη αναγκαστεί να προσαρμοστεί στην νέα κατάσταση χωρίς εκ των άνωθεν προτροπές για επιστροφή στα παλιά, καλά χρόνια) έχει και διαστάσεις που φλερτάρουν ανοιχτά με την λογική "νόμος και τάξις" της άκρας δεξιάς. Ξανθούλης και πάλι, ενδεικτικά: "Να επανακτήσουμε το κύρος μας, χρησιμοποιώντας βοϊδόπουτσες, βέργες κι ό,τι τέλος πάντων απαιτούσε ο βασικός σωφρονιστικός κώδικας τα χρόνια της περήφανης ανέχειας."