Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου 2010

Bruno Bosteels, Ο Μπαντιού χωρίς τον Ζίζεκ (τρίτο μέρος)

Τέλος, για ορισμένα θέματα ο Ζίζεκ φαίνεται να παίζει με έναν αριθμό υποθέσεων που είναι πιστά πειράματα και δεν αποσκιρτούν στ’ αλήθεια από την σκέψη του ίδιου του Μπαντιού, αν και σπρώχνουν τη σκέψη αυτή σε μάλλον απροσδόκητες και δυνητικά ακραίες κατευθύνσεις. Έτσι, όταν αναφέρεται στην πολιτική, την τέχνη, την επιστήμη και την αγάπη ως τις τέσσερις συνθήκες της αλήθειας, ή τις τέσσερις γενολογικές διαδικασίες που λειτουργούν ως προϋποθέσεις για τη φιλοσοφία σύμφωνα με τον Μπαντιού, ο Ζίζεκ επιμένει σε κάτι που θα μπορούσαμε να καλέσουμε άνιση ανάπτυξη, δηλώνοντας στο μεταξύ ότι είτε η θρησκεία είτε η αγάπη θα λάμβαναν μια συμπτωματική θέση μέσα (ή έξω) από τη σειρά — είτε ως το απαρνημένο μοντέλο και των τεσσάρων συνθηκών είτε ως κάτι σαν τελικά καθοριστική συνθήκη, και η οποία συνεπώς θα έπρεπε να μετρηθεί εις διπλούν, μία φορά ως μέρος της σειράς και μια δεύτερη φορά ως μοντέλο και για τις τέσσερις. “Έτσι, αν πάρουμε ίσως την ίδια τη σκέψη του Μπαντιού ως μια “κατάσταση” του Είναι, που να υποδιαιρείται σε τέσσερις γενολογικότητες [génériques], η (χριστιανική) θρησκεία είναι η ίδια η “συμπτωματική του συστροφή” [symptomal torsion], το στοιχείο που ανήκει τον χώρο της Αλήθειας χωρίς να είναι ένα από τα παραδεκτά του τμήματα ή υποκατηγορίες”, γράφει ο Ζίζεκ στο Ευερέθιστο υποκείμενο, ενώ στο κείμενό του για τον τόμο Ξανασκέψου, και ίσως κάτω από την επιρροή των επιχειρημάτων στην ίδια κατεύθυνση της Αλένκα Ζούπανσιτς, αυτή η λειτουργία της συμπτωματικής συστροφής αποδίδεται στην ίδια την αγάπη: “δεν είναι λοιπόν η αγάπη ο 'ασιατικός τρόπος παραγωγής' του Μπαντιού — η κατηγορία μέσα στην οποία πετάει κάθε διαδικασία αλήθειας που δεν ταιριάζει με τις τρεις άλλες κατηγορίες; Αυτή η τέταρτη διαδικασία χρησιμεύει επίσης ως ένα είδος θεμελιακής μορφικής αρχής ή βάσης [matrix] για όλες τους.”[10] Όπως είναι βέβαια αναμενόμενο, ο Ζίζεκ προχωρά κατόπιν στην πρόταση ότι η ψυχανάλυση είναι πρωταρχική από αυτή την άποψη: “και στον βαθμό που ο Μπαντιού αναγνωρίζει πως η επιστήμη της αγάπης —αυτή της τέταρτης, πλεοναστικής διαδικασίας αλήθειας— είναι η ψυχανάλυση, δεν θα πρέπει να εκπλήσσεται κάποιος όταν ανακαλύπτει ότι η σχέση του Μπαντιού με τον Λακάν είναι το κομβικό σημείο της σκέψης του”. [11] Η ίδια η αμφιταλάντευση ανάμεσα σε θρησκεία και αγάπη μπορεί να χρησιμεύσει ως περαιτέρω ένδειξη του γεγονότος ότι ο Ζίζεκ απλώς πειραματίζεται με τα όρια και τις δυνατότητες της φιλοσοφίας του Μπαντιού σε ότι αφορά το στάτους των διαφορετικών προϋποθέσεων αλήθειας, χωρίς όμως να αρθρώνει ακόμα κάποιο εγγενές ή αξεπέραστο έλειμμα ή αδιέξοδο.

Αναμφίβολα, θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο για την συζήτηση από τον Ζίζεκ των τεσσάρων υποκειμενικών μορφών στην φιλοσοφία του Μπαντιού (του αυθέντη, του υστερικού, του διεστραμμένου, και του μυστικιστή — αν και αυτά είναι παλιά ονόματα που δεν προτάσσονται στην τωρινή θεωρία του υποκειμένου του Μπαντιού που είναι μέρος του Λογικές των κόσμων, όπου οι μορφές του υποκειμένου είναι είτε πιστές, είτε συσκοτισμένες είτε αντιδραστικές — με μια τέταρτη μορφή, αυτή της ανάστασης, να τετραγωνίζει τον κύκλο με μια ανανεωμένη πιστότητα) σε σχέση με την περίφημη θεωρία του Λακάν για τους τέσσερις λόγους (του αυθέντη, του υστερικού, του αναλυτή και του πανεπιστημίου). Και εδώ επίσης η ανάλυση του Ζίζεκ επιβεβαιώνει τις θεμελιακές προτάσεις του Μπαντιού, ενώ τις συμπληρώνει με μια ακριβοδίκαιη σύνοψη των συγκεκριμένων διαφορών και αλληλεπικαλύψεων που τις διαχωρίζουν ή τις συνδέουν με τον Λακάν. Στην πραγματικότητα, υπογραμμίζοντας την προφανή εγγύτητα του Μπαντιού με τη μορφή του αυθέντη, περιλαμβανομένης αυτής στον ίδιο τον ορισμό του Μπαντιού — και ενώ είναι μάλλον ο λόγος του υστερικού που χρησιμεύει ως μοντέλο για τον Λακάν— ο Ζίζεκ δείχνει με ειλικρίνεια το πώς η δική του ανταπόκριση στον Μπαντιού ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στην επαναλαμβανόμενη παρωδία του υστερικού, στην αποκήρυξη του φιλοσόφου ή αυθέντη-στοχαστή μέσω της πρόταξης, απέναντι σε όλες τις προτάσεις του δεύτερου, μιας ειρωνικής απόρριψης:  Ce n’est pa ça!” [12]

4.
Στην ανάγνωση του Μπαντιού απ’ τον Ζίζεκ, οι πραγματικές κριτικές μπορούν να διαιρεθούν σε τρία είδη, τα οποία, με σειρά αυξανόμενης σημασίας, είναι φιλοσοφικά, πολιτικά και ψυχαναλυτικά αντίστοιχα.

Πρώτη κριτική

Με φιλοσοφικούς όρους, το επιχείρημα παίρνει δυο φαινομενικά ασύμβατες μορφές. Πρώτα από όλα, ο Ζίζεκ κατηγορεί τον Μπαντιού ότι είναι πολύ πιο ουσιωδώς καντιανός από ότι έχει φανεί πρόθυμος ή ικανός να παραδεχτεί ο Μπαντιού. Ο καντιανισμός του Μπαντιού, απέναντι στον οποίο Ζίζεκ ψοφάει να παίξει τον ρόλο του σαδικού βασανιστή, θα ήταν ιδιαίτερα σαφής σε ό,τι αφορά το άκαμπτο χάσμα το οποίο, σύμφωνα με την σύνοψη και ανάλυση του Ζίζεκ, χωρίζει την θετική (φαινομενική) τάξη του Είναι από την δραστικά διαφορετική (νοητή) διάσταση του Συμβάντος Αλήθειας [Truth-Event]: “αυτό που σημαίνουν όλα τούτα είναι ότι υπάρχει ένα καντιανού τύπου πρόβλημα με τον Μπαντιού το οποίο στηρίζεται στον δυϊσμό στο έργο του μεταξύ Είναι και Συμβάντος, και το οποίο πρέπει να ξεπεραστεί” [13] Όταν ο Μπαντιού προτείνει πως μια από τις μορφές του “Κακού” θα ήταν ακριβώς ο υπερκερασμός αυτού του χάσματος, δηλαδή η άμεση αλληλεπικάλυψη ή η εξαναγκασμένη σύμπτωση δύο δραστικά μη αμοιβαία αναγώγιμων διαστάσεων που είναι (ή θα έπρεπε να είναι) το Είναι και το Συμβάν Αλήθειας, υποτίθεται πως μας υπενθυμίζει με προβλέψιμα καντιανό τρόπο την αναντικατάστατη προϋπόθεση ότι το επιτελεσμένο Συμβάν Αλήθειας πρέπει να ειδωθεί ως ρυθμιστική ιδέα και όχι ως συντακτική αρχή [constitutive principle]. Ορίστε πώς διαβάζει ο Ζίζεκ το επιχείρημά μου για τον “ωσάν” [as if] τρόπο [mode] της γενολογικής προέκτασης μιας κατάστασης: “μπορούμε να φανταστούμε μια πιο άμεση εφαρμογή του καντιανού διαχωρισμού μεταξύ συντακτικών αρχών (κατηγοριών a priori που διαμορφώνουν άμεσα την πραγματικότητα) και ρυθμιστικών ιδεών, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζονται στην πραγματικότητα με τον ωσάν τρόπο (πρέπει κανείς να δρα ωσάν η πραγματικότητα να υποβασταζόταν από μια τελεολογική τάξη, ωσάν να υπήρχε Θεός και άφθαρτη ψυχή, κλπ);” [14] Θα παραμόνευε λοιπόν μια καντιανή μετριοπάθεια στην ιδέα μιας ηθικής της αυτοσυγκράτησης, που προϋποτίθεται ρητά στην ιδέα του Μπαντιού πως δεν πρέπει να σπρώξουμε την διαδικασία του εξαναγκασμού μιας αλήθειας στο σημείο που να περιλαμβάνει το ακατανόμαστο σημείο του πραγματικού μιας κατάστασης στην διαδικασία της συναφούς με το συμβάν μεταμόρφωσής της. Τέλος, και παρά την λεγόμενη εκκοσμίκευση του ατέρμονου που πραγματοποιείται στην μαθηματική θεωρία συνόλων, ο Μπαντιού όπως διαβάζεται “με τον Ζίζεκ” θα παρέμενε εγκλωβισμένος στην ιδέα της περατότητας που παραμένει κεντρικής σημασίας στο κριτικο-υπερβατολογικό εγχείρημα του Καντ: “Αν και ο Μπαντιού υποτάσσει το υποκείμενο στην ατέρμονη διαδικασία αλήθειας, ο χώρος αυτής της διαδικασίας περιορίζεται σιωπηλά από την περατότητα του υποκειμένου.” [15] Για τον Μπαντιού, το υποκείμενο δεν είναι τίποτε άλλο από την περατή εκδήλωση μιας διαδικασίας αλήθειας η οποία είναι αυτή καθαυτή ατέρμονη, και το χάσμα αυτό ανάμεσα στο περατό και το ατέρμονο δεν μπορεί να εξαλειφθεί χωρίς την εμπλοκή με μια “καταστροφή” ανάλογη με τον χώρο και τη λειτουργία της “υπερβατικής ψευδαίσθησης” στον Καντ.
----

Πρώτο μέρος: http://radicaldesire.blogspot.com/2010/10/bruno-bosteels.html
Δεύτερο μέρος: http://radicaldesire.blogspot.com/2010/12/bruno-bosteels.html

29 σχόλια:

rdDcom είπε...

«Ορίστε πώς διαβάζει ο Ζίζεκ το επιχείρημά μου»

Υπάρχει κάποιο πρόβλημα στην παράγραφο, ίσως με εισαγωγικά που λείπουν, ίσως με τις αντωνυμίες.

RDAntonis είπε...

Fixed, thanks!

rdDcom είπε...

«Ορίστε πώς διαβάζει ο Ζίζεκ το επιχείρημά *μου* για τον “ωσάν” »
Ποιος μιλάει εδώ; Ο Bosteels

«Όταν ο Μπαντιού προτείνει πως μια από τις μορφές του “Κακού” θα ήταν ακριβώς ο υπερκερασμός αυτού του χάσματος, δηλαδή η άμεση αλληλεπικάλυψη ή η εξαναγκασμένη σύμπτωση δύο δραστικά μη αμοιβαία αναγώγιμων διαστάσεων που είναι (ή θα έπρεπε να είναι) το Είναι και το Συμβάν Αλήθειας»

Ο Ζίζεκ ανακάλυψε τον Ντελέζ και προσάπτει στον Μπαντιού ότι δεν είναι αρκετά Ντελεζιανός. Τα προβλήματα που ενέχει η σκέψη του Ντελέζ έχουν αναλυθεί επαρκώς στον Clamour


«όχι ως συντακτική αρχή [constitutive principle]. »
Το πρόβλημα με τους διαφόρων αποχρώσεων «νεο»-καντιανούς (από Χούσερλ μέχρι Αλτουσέρ) ήταν το ανάστροφο από την ανάγνωση του Ζίζεκ. Στο πεδίο της επιστήμης δεν λειτούργουσε η «ρυθμιστικότητα» - εξ ου και η κριτική της Ρόουζ για Λακάν ως Καντιανό (με είχαν πληροφορήσει ότι η Ρόουζ είχε κάνει τη ζωή μαρτύριο σε ένα μεταπτυχιακό που επιχείρησε να διαβάσει Χέγκελ με Λακάν)


κριτικο-υπερβατικό---> κριτικο-υπερβατολογικό

RDAntonis είπε...

Ναι, ο Bosteels μιλά για το δικό του επιχείρημα στο οποίο είχε απαντήσει ο Ζίζεκ.

Όταν λες ότι ο Ζίζεκ ανακάλυψε τον Ντελέζ εννοείς σε ό,τι αφορά την τάση για του για μια μονιστική θεώρηση, κόντρα στην επιμονή στο χάσμα στον Μπαντιού;

Έγινε η διόρθωση στο κριτικο-υπερβατολογικό, merci.

rdDcom είπε...

Γιεπ, για Ντελέζ, αυτό το επιχείρημα το επαναλαμβάνει συνεχώς, όπως και την κοινοτοπία για εικόνες=πραγματικό. - Όταν τον είχαν καλέσει να μιλήσει στο σεμινάριο Μπαντιού για Πλάτωνα, μίλησε για ο,τιδήποτε άλλο εκτός από Πλάτωνα (Μπόρχες, Εμπεδοκλή, Ντελέζ, για Ζίζεκ).

---

Το βασικό αντεπιχείρημα είναι όμως εκείνο που ανέφερα για νεο-καντιανούς.

rdDcom είπε...

Ακούω τον Λαπαβίτσα στο Μέγα για «ευρωομόλογο»
Ο άνθρωπος λέει ότι:
«το ευρωομόλογο δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα - αποτελεί κι αυτό μια λύση ρευστότητας για τράπεζες και οικονομίες (αν ποτέ συμφωνηθεί)- αλλά το βασικότερο πρόβλημα είναι αυτό της μη αποπληρωμής των δανείων.»

Αλλά το ticker από κάτω του Μέγα μας πληροφορηθεί το «Ευρωομόλογο λύση [ρευστότητας]»

----

RDAntonis είπε...

Καζάκης έφα, και αναμεταδίδω για έτερους ανησυχούντες για τις καταθέσεις τους:

"Τώρα, επειδή βλέπω ότι ο κ. Μπινιάρης έχει ιδιαίτερο καημό με τις καταθέσεις στις τράπεζες, έχω να του πω να μην ανησυχεί. Πριν προλάβουμε εμείς, που προτείνουμε όλα αυτά τα καταστροφικά, να εξανεμίσουμε τις καταθέσεις, θα το έχουν κάνει οι σημερινοί κρατούντες. Η πολιτική που ασκείται είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα «στεγνώσει» την οικονομία από κάθε ρευστότητα. Είναι κάτι που συμβαίνει ήδη και κλιμακώνεται μέρα τη μέρα. Με την κάλυψη της τρόικας και της κυβέρνησης, η καταθετική βάση των τραπεζών, όση έχει απομείνει, λεηλατείται ασύστολα από τις ίδιες τις τράπεζες, προκειμένου να καλύψουν τις «μαύρες τρύπες» του ενεργητικού τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, αργά ή γρήγορα, θα προχωρήσουν σε δέσμευση των καταθέσεων με τη μια ή την άλλη μορφή.[...]
Αυτό θα είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα που θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε αν και όποτε κληθούμε να εφαρμόσουμε την πολιτική που προτείνουμε. Θα έχουμε να αναστηλώσουμε μια οικονομία και μια κοινωνία εντελώς διαλυμένη, χωρίς ίχνος ρευστότητας στην αγορά και τις τράπεζες, με εισοδήματα πείνας και μαζική ανεργία πρωτοφανή, με κατεστραμμένους τους τρεις από τους τέσσερις ελευθεροεπαγγελματίες, βιοτέχνες, αγρότες και μικρομεσαίους επιχειρηματίες. Κι από πάνω φορτωμένη με τα υπέρογκα βάρη του αναδιαρθρωμένου χρέους της και των ιδιωτικοποιημένων υποδομών της."

rdDcom είπε...

Το πλήρες κείμενο της απάντησης εδώ:
http://antarsya-patras.blogspot.com/2010/07/blog-post_26.html

Τι χώρου είναι ο Μπινιάρης;

rdDcom είπε...

Να ανεβάσω την παρέμβαση των καλλιτεχνών ενάντια στο μνημόνιο στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «το ξεπουπουλιασμένο ρόδο»;

rdDcom είπε...

Διάβασα την σημερινή εισήγηση του Ζίζεκ -
Η ουσία για Μπαντιού εδώ , σεμινάριο όπου ο τελευταίος δεν μιλάει για «αμυντική βία» ή απόσυρση, αλλά για «αμυντικό κίνδυνο»- τα υπόλοιπα είναι ζιζεκική σαλάτα waldorf:

---
Το αστείο της υπόθεσης είναι βεβαίως ότι ο Ζίζεκ (ο οποίος έσχιζε τα ιμάτια του για τον «Καντιανισμό» του Μπαντιού) παρουσιάζεται στη εισήγηση ως super-Καντιανός - βάλε μέσα και λίγη «Ευρώπη», λίγη ταύτιση της ακροδεξιάς με την αριστερά, λίγο αντιεθνιλαϊκισμό, μια κάποια ιστορική άγνοια -- και να που σκάει το χαμόγελο στα πικραμένο το χειλάκι των Συνασπισμένων.

Κουκούπετρος είπε...

Καλός ο Zizek, ενδιαφέρων ο Badiou.
Αλλά διάβασα πρόσφατα νεαρό Hegel (πρό του 1800, εποχής Φραγκφούρτης - Tübingen, τότε που ήταν συγκάτοικος με τους Hölderlin και Schelling) και βρήκα τα δικά του πιό διαφωτιστικά και επίκαιρα. Ο Χέγκελ "χάλασε" λίγο μετά το 1800, επιλέγοντας ως φίλη την ιστορία και εχθρό τη φύση. Έτσι "χάλασε" και ο Μάρξ ωριμάζοντας, περίπου όταν έγραψε το "Εβραικό ζήτημα". Από τότε έτσι "χαλάνε" όλοι οι "Μαρξιστές" διανοητές μόλις ωριμάσουν.
Ο Μπαντιού ήταν χαλασμένος από την αρχή, πολύς θετικιστικό-αλτουσερισμός, μολύνθηκε και από τον "ιό του Μάο". Ο Ζίζεκ πάει ανάποδα, ωριμάζοντας "φτιάχνει" κάπως (επιτέλους, την έπεσε στους "αριστερο"-εθνικολαικιστές, εξαιρετικά επίκαιρος για την Ελλάδα).
Οι Τσίπριδες, Λαφαζάνηδες κτλ; Άστα να πάνε στο διάολο, there is nothing right in the wrong.
Όσο για τους "ιππότες της δραχμής" (Λαπαβίτσηδες, Καζάκους, Αλαβάνηδες ...), ίσως το μυστικό τους είναι ότι τους αρέσει πολύ η Τορτούγκα ή το Τρινιτάντ έντ Τομπάγκο.

Κουκούπετρος

RDAntonis είπε...

Το σχόλιο λέει πολλά (=δηλαδή μιλάει για πολλούς) και τίποτα (=δηλαδή δεν λέει τίποτε απτό ή συγκεκριμένο). Προφανώς, βασίζεται σε κάποιου είδους προσωπική χαρτογράφηση πορειών, όπως επίσης και σε πρόδηλες ιδεολογικές θέσεις (περί μαρξισμού, κλπ) με τις οποίες προφανώς διαφωνώ.

Δυο απορίες: Τι είναι "θετικιστικο-αλτουσερισμός" (με άλλα λόγια, τι σχέση έχει ο Αλτουσέρ με τον θετικισμό) και ποια η σχέση του υποτιθέμενου αυτού χαρμανιού με το κείμενο Μπαντιού;
Τι ακριβώς είναι "εθνολαϊκισμός"; Ήταν ο Ροβεσπιέρος "εθνολαϊκιστής"; Και ποιο είναι το αντίθετο του "εθνολαϊκισμού"; Ο cosmopolitan ελιτισμός; Ο εγχώριος ελιτισμός; Ο cosmopolitan λαϊκισμός;

rdDcom είπε...

Κι εγώ ο έρμος μελέτησα πρώιμο Έγελο, όταν ασχολιόμουν με Χαμπερμάς, Ντεριντά και Ρόουζ, αλλά η «επικαιρότητα» της Πίστης και Γνώσης, κριτικής στον Φίχτε, κ.λπ. για τον ελληνικό (αντι)«εθνικολαϊκισμό» είναι κάτι που μάλλον μου ξέφυγε.

RDAntonis είπε...

Θα μας τα εξηγήσει όλα ο σχολιαστής, φαντάζομαι.

Κουκούπετρος είπε...

Για ν' αποσαφηνίσω τις "πρόδηλα αντιμαρξιστικές ιδεολογικές θέσεις" μου, ομολογώ ότι κατά τη γνώμη μου, η "Διαλεκτική του Διαφωτισμού" των Adorno-Horkheimer είναι το σημαντικότερο θεωρητικό βιβλίο που γράφτηκε στον 20 αιώνα. Και παραμένει, μέχρι το τέλος του 2010.

Κουκούπετρος είπε...

Μια και έγινε λόγος περί "κοσμοπολιτισμού" ως αντίθετο του εθνικο-λαικισμού, σχεδόν υποχρεωτικά μπλέκεται και ο Heidegger στο δράμα αυτό (πραγματική γεννήτρια καταστροφής από τότε που υπάρχει καπιταλισμός και νεωτερικότητα) : Άλλος μέντορας των μετα-δομιστών, μετα-μοντέρνων, αντι-ρομαντικών και στο βάθος θετικιστών.
Christoph F. JAMME : Anfängliches Denken versus Weltbürgertum, Hölderlin und die Destruktion des Humanismus bei Heidegger (Η σκέψη των απαρχών εναντίον του κοσμοπολιτισμού, ο Χαίλντερλιν και η καταστροφή του ουμανισμού από τον Χάιντεγκερ), στο περιοδικό Philotheos 7, Βελιγράδι 2007.
Δυστυχώς το πολύ υψηλού επιπέδου πολύγλωσσσο Σερβικό φιλοσοφικο-θεολογικό περιοδικό είναι δυσεύρετο. Τα περιεχόμενα του τεύχους:
http://orthodoxie.typepad.com/ficher/Philotheos.pdf
Ίσως όμως το κείμενο μεταφραστεί στα Ελληνικά.
Ο Chr. Jamme είναι Γερμανός με πολύ ενδιαφέρουσες μελέτες για τον πρώιμο Έγελο, τους φίλους και συγακτοίκους του στη "φοιτητική εστία" του Τύμπιγκεν και την επίδραση τους στη Σχολή της Φραγκφούρτης.

RDAntonis είπε...

Η Διαλεκτική του διαφωτισμού δεν είναι μαρξιστικό βιβλίο, λυπάμαι. Είναι αντιφασιστικό βιβλίο και είναι συμβατό με μια σειρά θέσεων πολύ-πολύ έξω απ' τον μαρξισμό. Είναι ένα σημαντικό θεωρητικό βιβλίο αλλά δεν αποδεικνύει απολύτως τίποτε αυτό που είπες που να διαψεύδει τις αντιμαρξιστικές σου συντεταγμένες. Και θα ήταν καλό να είσαι ειλικρινής.

Περιμένω ακόμη απαντήσεις σε όσα ερωτήματα σου τέθηκαν πιο πάνω. Διότι βέβαια ο σχολιασμός εδώ δεν είναι δωρεάν. Έχει κόστος και ευθύνες.

Κουκούπετρος είπε...

Ως γνωστόν, μετά το θάνατο του Ζτάνωφ δεν υπάρχει υπηρεσία που παρέχει πιστοποιητικά "μαρξιστικότητας", βιβλίων ή ατόμων.
Τα λοιπά: Έδωσα τις απάντήσεις αλλά για κάποιο λόγο δεν ανέβηκαν. Δοκιμάζω πάλι, με την κατά το δυνατόν συντομία:
Τα χρέη του (πρώιμου τουλάχιστον) αλτουσερισμού με τον θετικισμό έχουν επισημανθεί από τον Edward Thompson ήδη από το 1978, άν δεν απατώμαι (The poverty of Theory).
Η νεανική θητείια του Badiou στον δομισμό και στον αλτουσερισμό είναι γνωστή.
Ο Ροβεσπιέρος φυσικά είναι ο (αστός) εθνικοιλαικιστής par excellence, αρχετυπική φυσιογνωμία.
Τα αντίθετο του εθνικολαικισμού δεν είναι ο cosmopolitan ελιτισμός ή λαϊκισμός, ούτε ο εγχώριος ελιτισμός, αλλά μάλλον η Αριστοτελική λογική, ιδιαίτερα άν συνοδεύεται από κάμποση Καντιανή ηθική. Ακόμα πιό καλά, άν έχει και ότι αποδείχθηκε βιώσιμο και αξεπέραστο από την κληρονομιά του Μάρξ, δηλαδή την διαλεκτική και την ανάλυση του κεφαλαίου (όχι την "κοινωνιολογία" του, σ' αυτήν αποδείχθηκε πιό σωστός ο Max Weber).
Προφανώς, κατά την ταπεινή γνώμη μου, ο "ορθόδοξος Μαρξισμός" τα έχει φάει τα ψωμιά του προ δεκαετιών, αλλά βέβαια, αυτή η γνώμη δεν με καθιστά ..."αντιμαρξιστή".
Τέλος, μια και αναφέρθηκε ο Habermas, η δυστυχώς αμετάφραστη Τheorie des kommunikativen Handelns είναι μεγάλο έργο, αντάξια συνέχεια των παλιότερων Φραγκφουρτιανών. Ιδιαίτερα η θέση για την αποικιοποίηση του βιοτικού κόσμου (Lebenswelt) από το σύστημα, ως γνώρισμα του καπιταλισμού. Αλλά βέβαια, όλη η Κριτική Θεωρία χρωστά πολλά στον νεαρό Έγελο και τους φίλους του στο Τύμπιγκεν, εκεί σπάρθηκε ο σπόρος.

RDAntonis είπε...

Συναρπαστικό, αλλά δεν απαντά σε απολύτως τίποτε. Και ο συνδυασμός θεωρητικολογείν και για την ταμπακιέρα τίποτε αρχίζει να μου θυμίζει έναν σχολιαστή που έκανε μια χωρίς αμφιβολία εντυπωσιακή αλλά φευ σύντομη καριέρα εδώ. Θα μας πει και ο Δήμος την άποψή του, βέβαια.

Κουκούπετρος είπε...

Πάλι δεν ανέβηκαν οι απαντήσεις μου στα ερωτήματα; Μυστήριο!

Κουκούπετρος είπε...

Μια προσπάθεια ν' "ανεβάσω" το αρχικό, πρωινό μου απαντητικό σχόλιο: Είναι σαν ν΄ανεβάζω σιδερένια μπάλα ή ελέφαντα στα Ιμαλάια. Ιδού:
Ναι πέσανε πολλά μαζί, μοιραίο, και ο Zizek και ο Badiou είναι πολυπράγμονες (και δεν είναι πάντα κακό). Έχουμε και λέμε:
Ο Badiou φυσικά έχει τις απαρχές της σκέψης του στον πρώιμο δομισμό-αλτουσερισμό, της δεκαετίας του 1960. Και οι αγάπες της νεότητας δεν κατά βάθος δεν πεθαίνουν ποτέ.
Ότι ο αλτουσερισμός έχει μέσα του πολύ κλασικό κομτιανό θετικισμό το διατύπωσε έγκαιρα με ολόκληρο βιβλίο ο Edward Thomson (The Poverty of Theory, 1978).
O Ροβεσπιέρος φυσικά ήταν ο εθνικολαικιστής par excellence, ο αρχετυπικός.
Το αντίθετο του εθνολαϊκισμού δεν είναι ο cosmopolitan ή εγχώριος ελιτισμός ούτε ο cosmopolitan λαϊκισμός, αλλά η τυπική Αριστοτελική λογική, ιδιαίτερα άν συνοδεύεται από κάμποση Καντιανή ηθική. Ακόμη καλύτερα άν κρατά και από τη σκέψη του Μάρξ όσα αποδείχθηκαν ολόσωστα, δηλαδή τη διαλεκτική και την ανάλυση του κεφαλαίου. Όχι την "κοινωνιολογία" του. Ποφανώς δεν είμαι "ορθόδοξος Μαρξιστής", αλλά αυτό δεν με κάνει "αντιμαρξιστή", ιδιαίτερα από τότε που μας έλειψε ο γνωστός κύριος Ζντάνωφ που παρείχε τα σχετικά πιστοποιητικά "μαρξιστικότητας"
Όσα έγραψε ο Jürgen Habermas στην Theorie des kommunikativen Handelns (έργο δυστυχώς αμετάφραστο στα Ελληνικά), είναι πολύ σημαντικά για το κίνημα χειραφέτησης, ουσιαστική συνέχεια στο αξεπέραστο έργο των παλιότερων Φραγκφουρτιανών. Iδιαίτερα η διάκριση βιοτικού κόσμου (Lebenswelt) και συστήματος, με την αποικιοποίηση του βιοτικού κόσμου από το σύστημα ως βασικό χαρακτηριστικό του καπιταλισμού. Βέβαια, τα σπέρματα της Κριτικής Θεωρίας υπάρχουν ήδη στον πρώιμο Hegel και στους τότε φίλους του, όταν ακριβώς "την έπεφταν" στον Fichte και τους λοιπούς μέντορες των Ροβεσπιέρου και Co. Άν διαβάσει κανείς τον "Υπερίονα" και τα ποιήματα του Hölderlin θα βρεί πάρα πολλά κρυμμένα.
Όσο για την "Πίστη και Γνώση" του Habermas και τον διάλογο με τον Βενέδικτο, μεγάλο θέμα, αλλά ο Φραγκφουρτιανός είπε και πιό σκληρά. Σε μια συνέντευξη είπε, ότι με δεδομένη την κατάσταση του κόσμου και με δεδομένη την μέχρι τώρα άσχημη πορεία της "διαλεκτικής του διαφωτισμού", ακόμα και οι μή πιστοί, οι άθεοι, ίσως θα πρέπει να σκεφθούν μήπως τυχόν πρέπει να πράττουν σαν να υπάρχει Θεός. Μου φαίνεται ότι δεν έχει πολύ άδικο.
Ο Ελληνικός εθνικολαϊκισμός είναι πάντως, αρκετά μεταμοντέρνος. Ενώνει ΚΚΕ, "ριζοσπαστική" αριστερά και Εκκλησία της Ελλάδος: Anything goes.
Συγχρηrητήρια για το Radical desire στους υπεύθυνους. Το ανακάλυψα πρόσφατα, είναι νομίζω πολύ υψηλού επιπέδου τόπος συζήτησης.

RDAntonis είπε...

Επιτέλους, απαντήσεις:

a) Tο Poverty of Theory αποτελεί το ίδιο παιάνα στον αγγλικό εμπειρισμό και αντιθεωρητική πολεμική, όπως λέει και ο τίτλος. Πώς ακριβώς αποδεικνύει την σχέση Αλτουσέρ με θετικισμό; Ρίξε και μια ματιά, πχ στον David Simpson, Romanticism, Nationalism and the Revolt against Theory για Thompson και έλα να εξηγήσεις πού έγκειται ο θετικισμός του Αλτουσέρ απ' τον οποίο είναι απαλλαγμένος ο Thompson.
β) Για τον "θετικισμό" του Μπαντιού θα περιμένουμε, προφανώς θα πρέπει να κάνεις κάποια προετοιμασία αφού θα μιλήσεις συγκεκριμένα.
γ) Μάλιστα, ο Ροβεσπιέρος είναι αστός εθνολαϊκιστής. Μια χαρά, συμφωνούμε. Αλλά από τότε που η αστική τάξη έπαψε να είναι επανασταστική αυτός ο "εθνολαϊκισμός" très banal, ε;
δ) Αξεπέραστη η κληρονομιά του Μαρξ , δηλαδή η ανάλυση του κεφαλαίου; Μα αυτή έπεται του "Για το εβραϊκό ζήτημα" απ' το οποίο και μετά ο Μαρξ "χάλασε". What gives?
ε) Ο "ορθόδοξος" Μαρξισμός έχει φάει τα ψωμιά του αλλά δεν είσαι αντιμαρξιστής. Είσαι υπέρ ποιου "ετερόδοξου" Μαρξισμού; Του "μαρξισμού" του Theory of Communicative Action? ΟΚ, και εγώ δεν είμαι ενάντια στον δομισμό tout court. Μου αρέσει ο δομισμός του Derrida, αλλά μη μου πεις για Claude-Levi Strauss και Propp, βγάζω φλύκταινες. Κοροϊδευόμαστε τώρα;

RDAntonis είπε...

Τα σχόλιά σου δεν εμφανίζονται αυτόματα γιατί υπάρχει σύστημα μετριασμού σχολίων. Νομίζω ότι το πιο κάτω σχόλιο αναπαράγει αυτό στο οποίο έχω ήδη απαντήσει, οπότε, είναι η σειρά σου. Θα με ενδιέφερε ιδιαίτερα η παράθεση σημείων του βιβλίου του Thompson στα οποία βασίζεσαι για να αποδείξεις τον θετικισμό Αλτουσέρ, όπως βέβαια και το πώς είναι θετικιστής ένας φιλόσοφος που προχωρά σε αξιωματική βάση και δίνει τόση έμφαση στο μη αναπαραστάσιμο. Αυτό πραγματικά έχω περιέργεια να μου το εξηγήσεις.

Κουκούπετρος είπε...

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση, και ευχαριστώ, αλλά ξεφύγαμε πολύ από Zizek και Badiou (και απολογούμαι, φταίω). Με συντομία, μέχρι νεωτέρας:
α) Θεωρία και Πράξη, τι προέχει, θέμα που πονάει από την εποχή του Goethe και του Φάουστ (πάλι 1800, εκεί άρχισαν όλα). Τι έλεγε ο Μεφιστοφελής; Δεν πρόκειται πάντως να το λύσουμε εδώ. Προσωπικά για την κόντρα εκέινη του 78 είμαι πιό κοντά στον Thompson, αλλά ακόμα πιό κοντά στον (όψιμο) Πουλαντζά, άν και δεν είμαι δομιστικών "πεποιθήσεων".
β) Μπαντιού και θετικισμός: Μια ανάγνωση της "Διαλεκτικής επιστημολογίας" (Καστανιώτης, 1972) είναι χρήσιμη ακόμα και τώρα για να ανιχνευθούν οι ρίζες. Επιφυλάσσομαι για εκτενέστερο σχόλιο, αρκεί ...να ξαναβρώ το βιβλίο στη βιβλιοθήκη μου (είμαι παλιός δυστυχώς).
γ) Ροβεσπιέρος: Πάλι το διαολεμένο 1800, ο Έγελος στο Τύμπιγκεν, ο Hoelderlin και οι συγκαλυμμένες επιθέσεις τους στους "εθνιστές" πιά αστούς, βλέπε και "Υπερίονα".
ε) Γύρω στο "Εβραικό ζήτημα" χάλασε η πολιτική κατεύθυνση του Μάρξ. Αποδέχθηκε τη λατρεία της πολιτικής και της ιστορίας, όπως ο Έγελος μετά την Ιένα. Η ανάλυση του κεφαλαίου δεν έχει να κάνει με αυτό.
ε) Εμένα πάλι δεν μου αρέσει ο Derrida, ούτε όμως βλέπω δομισμό στον Habermas. Ο δομισμός και η δι-υποκειμενικότητα του Habermas είναι ασύμβατα πράγματα. Όλη την ιστορία περί Lebenswelt την εξέλιξε από τον Husserl. Εκεί "τρακάρουν" άγρια με τον Ηeidegger, γι αυτό τον ανέφερα.
Τέλος πάντων, μου αρέσει ο λεγόμενος Δυτικός Μαρξισμός (Anderson ?). Προπάντων και πάντα, εκτός από τους Adorno/Horkheimer, όλος ο Gramsci και ο πρώιμος (μόνον) Lucacs. Μετά, λίγα πράγματα.
Τα αναφέρω για να γνωριστούμε, όπως είπαμε.

RDAntonis είπε...

α) Δεν απαντάς στο ερώτημα του πώς αποδεικνύεται ο "θετικισμός" Αλτουσέρ. Μάλλον αλλάζεις θέμα. Γιατί; Επειδή δεν θα το λύσουμε εδώ; Κάνε μια προσπάθεια. Συ είπας.
β) Αναμένουμε συνεπώς. Το έχω στα αγγλικά, αλλά θα βρούμε άκρη.
γ) Τι ακριβώς να δω στον Υπερίωνα του Χέλντερλιν;
δ) Χάλασε η πολιτική κατεύθυνση του Μαρξ; Το Για το εβραϊκό ζήτημα γράφτηκε το 1843-44. Για να δούμε τι έγραψε ο Μαρξ ΜΕΤΑ λοιπόν: Ταξικοί αγώνες στη Γαλλία, 1850· 18η Μπρυμαίρ, 1852· Εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, 1870-71 (για την Κομμούνα, ξέρεις). ΔΗΛΑΔΗ ΤΑ ΤΡΙΑ ΚΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑ. Ποια είναι τα σημαντικά πολιτικά έργα του Μαρξ ΠΡΙΝ το "Για το Εβραϊκό Ζήτημα";
ε) Τι θα πει "λατρεία της ιστορίας και της πολιτικής"; Και πώς αυτή συνιστά "χάλασμα" των "πολιτικών έργων" του Μαρξ;
στ) Δεν είπα ποτέ ότι μου αρέσει ο Ντεριντά. Λόγου χάριν το παράδειγμα για να γίνει κατανοητό το άτοπο του ισχυρισμού σου.
ζ) Περί γούστων, δεν θα γνωριστούμε έτσι. Θα γνωριστούμε αφού έχουμε ξεκαθαρίσει τι λες και τι λέω πάνω σε πολύ συγκεκριμένα θέματα.

Εν αναμονή λοιπόν.

rdDcom είπε...

Να το πάλι το εβραϊκό ζήτημα - ράκης 2 - Αντώνη τον αποκλείω αμέσως, δεν έχω καμία πρόθεση να βλέπω ανοησίες με λίστες βιβλιογραφικών αναφορών - έχω χάσει πολύ χρόνο με ράκηδες και αγυρτοφιλοσόφους - ουστ

rdDcom είπε...

Ο Φάουστ, και όχι ο Μεφιστοφελής, έλεγε αν αρχή ην η πράξη, σε απλά ελληνικά (και με ψυχαναλυτικούς overtones) «στην αρχή ήταν το γ*» - μου φαίνεται ότι θα πρέπει να κάνω αγιασμό με Diamanda ανήμερα.

RDAntonis είπε...

ΟΚ, απλά ήθελα επιβεβαίωση ότι σκεφτόμαστε το ίδιο mate.

RDAntonis είπε...

Εν τω μεταξύ, δες και αυτό και πες μου τι συμπέρασμα βγάζεις: http://www.filosofia.gr/forum/viewtopic.php?t=3116&sid=07a000b29ac2233e2f76b12e886f1b01