Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου 2010

Ο αφορισμός της ημέρας

Κόντρα στον συρμό ευκαιριακών αναλύσεων του προβλήματος της βίας κάθε φορά που η βραχυπρόθεσμη μνήμη της μηντιοκρατούμενης κοινωνίας μας αναμοχλεύεται αρκετά για να το θυμηθεί, πρέπει να δηλώσουμε ευθαρσώς ότι δεν υπάρχει καμμία θεωρία της βίας και καμμία δυνατότητα για μια τέτοια θεωρία. Η βία είναι διάσταση του ανθρώπινου είναι που αναταράσσει τις συντεταγμένες του όταν είναι παρούσα και που κρύβεται πίσω από πολλαπλά πέπλα εκλογίκευσης, άγχους και ενοχής όταν είναι απούσα. Ως τέτοια παραμένει εις το διηνεκές απροσπέλαστη στην αναλυτική συνείδηση.

Αυτό που υπάρχει είναι δύο πράγματα: κωδικοποιήσεις και πλαισιώσεις της βίας μέσα σε ιστορικά και πολιτικά συμφραζόμενα, πάντοτε μονομερείς, πάντοτε ανεξάλειπτα απλουστευτικές· και (θρησκευτικές ή εκκοσμικευμένες) τελετουργίες εξευμενισμού της ή απάρνησής της σε συλλογικό επίπεδο (θυσία, θέατρο, επιφυλλίδα στην εφημερίδα). Ο δεύτερος τρόπος είναι ήδη παρών στην αρχαϊκή εποχή, ο πρώτος εξαρτάται από την ανάδυση της ίδιας της έννοιας της ιστορίας και αυτής της μαζικής πολιτικής στην νεωτερική εποχή.

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος δρόμος: αυτός της στρατηγικής ιδιοποίησης μιας πολεμικής κατανόησης της βίας, δηλαδή μια απόπειρα να ενθαρρυνθεί η αποκόλλησή της από ένα πλαίσιο αναφοράς (κράτος, νόμος και έννομη τάξη, κλπ) και η σύνδεσή της με ένα δεύτερο και ανταγωνιστικό πλαίσιο (πλήθος, τάξεις, επανάσταση, κλπ). Στόχος αυτού του δρόμου δεν είναι ούτε η αντικειμενική κατανόηση ούτε ο τελεσίδικος εξορκισμός της βίας αλλά η μετουσίωση των χρήσεών της, τον στόχων της και των θέσεων θυτών και θυμάτων που κάθε βία διαρθρώνει. Ο δρόμος αυτός είναι δύσβατος και δίχως εγγυήσεις ηθικής ανωτερότητας ή ορθότητας: είναι ο δρόμος του Μαρξ, του Σορέλ, του Λένιν, του Μπένγιαμιν, του Μάο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: