Παρασκευή, 3 Δεκεμβρίου 2010

Εννοιολογική αφασία ΙΙ. Αλήτες ρουφιάνοι δημοσιογράφοι

Το άρθρο του Michael Goldfarb για τις φοιτητικές διαδηλώσεις στο Λονδίνο το ψάρεψα δεύτερο χέρι, μέσω ενός λινκ του plagal. Είναι ένα άθλιας ποιότητας κείμενο, αλλά νομίζω ότι είναι επίσης ένα χρήσιμο κείμενο, στον βαθμό που γίνεται ιδιαίτερα αποκαλυπτικό της επιχειρηματολογικής ένδειας και παρακμής στην οποία έχει περιέλθει η κυρίαρχη ιδεολογία ελλείψει στοιχειωδών πλέον αντισταθμιστικών ωφελημάτων για την ευρύτερη κοινωνική βάση. Εννοώ ότι αν σε περιόδους "λειτουργικές" τα ιδεολογικά κενά και χάσματα καλύπτονται πίσω από μια σαφή ένδειξη ότι σε συμφέρει περισσότερο να μην εστιάζεις υπερβολικά στις αντιφάσεις των ιδεολογικών προτάσεων, σε περιόδους κρίσης, όταν το αντιστάθμισμα για την συναινετική τυφλότητα απέναντι στην γύμνια της κυρίαρχης ιδεολογίας είναι αέρας κοπανιστός, η καταστολή της συναίσθησης ότι σε κοροϊδεύουν κατάμουτρα γίνεται αρκετά πιο δύσκολη για τον καθένα.

Τα βασικά δεδομένα σε ό,τι αφορά τα τεκταινόμενα:

Πρώτον, η κρατική επιχορήγηση στα βρετανικά πανεπιστήμια κόβεται στο μισό μετά από τρεις δεκαετίες ανελέητης οικονομικής τους φιλελευθεροποίησης. Με άλλα λόγια, παρά την μεταμόρφωση του αγγλικού εκπαιδευτικού συστήματος σε βιομηχανία, παρά την άκρως κυνική και ωφελιμιστική πανεπιστημιοποίηση των Polytechnics, παρά το κλείσιμο σχολών και τις απολύσεις καθηγητών, παρά τις αφόρητες πιέσεις σε καθηγητές και Τμήματα να θυσιάσουν κάθε παιδαγωγική αποστολή και κάθε απομεινάρι δέσμευσης σε παιδαγωγικά ιδανικά στον βωμό των ερευνητικών προγραμμάτων και των επιχορηγήσεων από τον ιδιωτικό/επιχειρηματικό τομέα, παρά την τρομακτική στρέβλωση, εν ολίγοις, των πανεπιστημιακών προτεραιοτήτων και της πανεπιστημιακής αποστολής, το αποτέλεσμα είναι η περαιτέρω τιμωρία της ανώτατης παιδείας για το γεγονός ότι δεν είναι, φευ, ακόμα αρκετά "κερδοφόρα".

Δεύτερον, το κόστος της δραστικής περικοπής κρατικών δαπανών καλούνται να το πληρώσουν φοιτητές που εξ ορισμού, με τις παρούσες συνθήκες, θα αδυνατούν να το αποσβέσουν. Με άλλα λόγια, σε μια αγορά αυξανόμενης ανεργίας και αντικειμενικής υποβάθμισης της οικονομικής αξίας του πτυχίου, το κόστος του εκτινάσσεται στα ύψη. Κάτι σαν να προβαίνεις σε διπλασιασμό της τιμής των αυτοκινήτων αφού έχουν εξαντληθεί τα αποθέματα πετρελαίου, ας πούμε.

Τρίτον, οι εργαζόμενοι στον κλάδο της ανώτατης εκπαίδευσης (οι ίδιοι οι καθηγητές δηλαδή) δεν έχουν καμμία δικαιοδοσία παρέμβασης σε αυτό που ουσιαστικά σημαίνει το τέλος της μαζικής παιδείας ως ουσιώδους κομματιού του κοινωνικού κράτους και στην μετατροπή της ανώτατης εκπαίδευσης σε απλησίαστο όνειρο για τους πολλούς. Το πανεπιστήμιο του μέλλοντος θα είναι το πανεπιστήμιο του 18ου αιώνα--χώρος που μια πλέον παγκόσμια ταξική ελίτ θα κρατάει αυστηρά για τον εαυτό της, πιθανώς ως χρήσιμο μέσο παραγωγής πνευματωδών one-liners για κοκτέιλ πάρτι (εμπρός στο δρόμο που χάραξε το Κλικ και τα φρι πρες). Και αυτό ερήμην της σφόδρα αντίθετης θέλησης των φοιτητών του και των καθηγητών του.

Τέταρτον, αφού κλέβει τους φοιτητές από τους φόρους που πληρώνουν  οι ίδιοι ή/και οι οικογένειές τους για τη συντήρηση του κράτους χρεώνοντάς τους εκ νέου για αυτό που ήδη πλήρωσαν, τους ξανακλέβει προς όφελος των τραπεζών, στις άγριες τοκογλυφικές ορέξεις των οποίων τους παραπέμπει αν θέλουν να διανοηθούν να αποκτήσουν το τραγικά υποβαθμισμένο τους πτυχίο. Η πρόταση που κατατίθεται λοιπόν στην βρετανική νεολαία είναι να ξαναπληρώσει χρήματα που έχει ήδη φορολογικά πληρώσει στο κράτος σε αντάλλαγμα για ένα εργοδοτικά άχρηστο χαρτί, παίρνοντας ιδιωτικά δάνεια που θα κάνουν τις τράπεζες να ανακτήσουν όσα έχασαν στο αχαλίνωτο παιχνίδι κερδοφορίας που οι ίδιες έπαιξαν. Και αυτοί οι αχάριστοι διαδηλώνουν!! Οποία ανωριμότης και έλλειψις σωφροσύνης!!

Έλα όμως που τα κυβερνητικά μέτρα είναι τόσο ανοιχτά εκβιαστικά και πλιατσικολογικά που δεν θα μπορούσαν να πείσουν ούτε πεντάχρονο για την στοιχειώδη τους νομιμότητα. Τι να κάνεις;

Μια δυνητική απάντηση: Να εργοδοτείς "δημοσιογράφους" σαν τον Michael Goldfarb που λειτουργούν ως εκπρόσωποι τύπου της κυβέρνησης, θολώνοντας τα αλλιώς επίπονα καθαρά νερά. Μπαίνω στον επαχθή κόπο να μεταφράσω το πόνημά του, σχολιάζοντάς το τμηματικά:

Πολιτικές διαδηλώσεις: Τι είναι αυτό που διακυβεύεται;
Οι μοτοσυκλέτες της αστυνομίας ήρθαν απ' το πουθενά και μπλόκαραν τη διασταύρωση μεταξύ Kingsway και Theobald's Road στο κεντρικό Λονδίνο. Το λεωφορείο σταμάτησε ξαφνικά και παρέμεινε ακίνητο.

Τι διάβολο; Πήγα μπροστά για να ρωτήσω τον οδηγό τι συνέβαινε και μετά άκουσα σφυρίγματα και τύμπανα και τραγούδια τα λόγια των οποίων δεν μπορούσα να διακρίνω. Δεν χρειαζόταν πλέον να ρωτήσω. Τα παιδιά απ' το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου έκαναν πορεία για να διαμαρτυρηθούν για την αύξηση των διδάκτρων.

Ο οδηγός μάς άφησε και βιάστηκα για τη συνάντηση που είχα στο Bush House, το "σπίτι" του BBC World Service. Μέχρι να βγω, οι φοιτητές του Πανεπιστημίου του Λονδίνου είχαν ενωθεί με άλλους από το LSE και το King's College, και μερικοί κουβαλούσαν πανώ που έγραφαν: "Αλήτες Τόρηδες ερχόμαστε".

Η κίνηση διακόπηκε, το υπόλοιπο της φυσιολογικής ζωής όχι. Ένας νεαρός, όχι πολύ μεγαλύτερος από τους φοιτητές, ήταν απασχολημένος με το να μοιράζει φυλλάδια για εγγραφή σε ένα ακριβό γυμναστήριο. Οι ουρές στα καταστήματα πώλησης σάντουιτς ήταν όσο μεγάλες ήταν συνήθως.
Οι πρώτες αυτές παράγραφοι θα μπορούσαν ανετότατα να χρησιμοποιηθούν σε εισαγωγικό μάθημα για τις αφηγηματικές λειτουργίες της ιδεολογίας. Ας συνοψίσουμε τα βασικά σημεία της υποθετικής διάλεξης: 

α) Επιλογή σημείου "αρχής του αφηγήματος": Επιλέγοντας να αρχίσει το ρεπορτάζ in media res, από την στιγμή που πέφτει πάνω στη διαδήλωση, ο δημοσιογράφος αποφεύγει με μία κίνηση κάθε ευθύνη να συζητήσει τις αιτίες της διαδήλωσης και να πάρει οποιαδήποτε θέση πάνω στα σημεία που θίχτηκαν πιο πάνω. Έτσι το "πρόβλημα" προς ανάλυση ή εξήγηση γίνεται αυτόματα η διαδήλωση και όχι οι πολιτικές που την προκάλεσαν. Elementary, dear Watson. Too elementary όμως.

β) Υπόρρητη δήλωση για το αδικαιολόγητο της διαδήλωσης: Προσποιούμενος τον αχάμπαρο ("μα γιατί άραγε σταμάτησε το λεωφορείο σε περιοχή τίγκα σε πανεπιστήμια σε μέρες που όλη η Αγγλία βράζει από φοιτητικές διαδηλώσεις αναρωτήθηκα ως ενημερωμένος δημοσιογράφος καλέ μου αναγνώστη"), ο δημοσιογράφος δημιουργεί μια επίπλαστη αίσθηση "έκπληξης" με το γεγονός της διαδήλωσης, ωσάν να είναι το τελευταίο πράγμα που θα περίμενε κανείς υπό τις περιστάσεις. Η επίπλαστη αυτή αίσθηση με τη σειρά της βασίζεται σε μια αντίστοιχα επίπλαστη αίσθηση της "φυσιολογικότητας", της "αναμενόμενης" καθημερινότητας την οποία η διαδήλωση αγενώς διακόπτει.

γ) Υπόρρητη δήλωση για το ακατάληπτο της διαδήλωσης: Κλασσική κίνηση στην λογοτεχνία της αντιεξέγερσης: η διαδήλωση δεν έχει νόημα, δεν παράγει λόγο. Μέσο επίτευξης στόχου: τα τραγούδια έχουν λόγια που δεν μπορούν να διακριθούν, είναι καθαρός θόρυβος ("indistinct chanting" στο πρωτότυπο).

δ) Υποστασιοποίηση της ενοχλημένης "φυσιολογικότητας": Ο δημοσιογράφος δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί με τη διαδήλωση γιατί, σε αντίθεση με τους πρόδηλα τεμπέληδες φοιτητές, βιάζεται να πάει στο γραφείο του για δουλειά ("βιάστηκα για τη συνάντηση που είχα στο Bush House, το "σπίτι" του BBC World Service"). Παραδόξως, ο βιαστικός αυτός και εργατικός μέρμηγκας έχει χρόνο πριν τρέξει αλαφιασμένος στη δουλειά του να δει τι είδους φυλλάδια μοιράζει ένας νεαρός που επίσης κάνει τη δουλειά του χωρίς να δίνει σημασία στους διαδηλωτές (υπόρρητη διάσταση: ζήτω η αλληλεγγύη των αποπολιτικοποιημένων!): "Ένας νεαρός, όχι πολύ μεγαλύτερος από τους φοιτητές, ήταν απασχολημένος με το να μοιράζει φυλλάδια για εγγραφή σε ένα ακριβό γυμναστήριο." Και, φυσικά, βρίσκει χρόνο να στοχαστεί πάνω στο θεμελιώδες για την κατανόηση των εξελίξεων στην παιδεία θέμα του πόσο μεγάλη ήταν η ουρά στα τοπικά σαντουϊτσάδικα: "Οι ουρές στα καταστήματα πώλησης σάντουιτς ήταν όσο μεγάλες ήταν συνήθως". 

Με άλλα λόγια: "Φωνάξτε όσο θέλετε, κακομαθημένοι φοιτητάριοι, τα σάντουϊτς θα πωλούνται και τα γυμναστήρια θα διαφημίζονται απρόσκοπτα!" Προφανώς, η "φυσιολογική" ζωή που (δεν) διακόπτει η διαδήλωση περιλαμβάνει εξίσου και αδιακρίτως την πώληση και κατανάλωση σάντουϊτς, τη διαφήμιση ακριβών γυμναστηρίων, και την αυθαίρετη εκτόξευση στα ύψη των διδάκτρων των πανεπιστημίων με όρους που μάς γυρνούν στον παλιό καλό καιρό που για να δεις Οξφόρδη έπρεπε να είσαι το λιγότερο Earl κάποιου βαλτότοπου, δεν έχει σημασία ποιου.  Αυτή είναι η "φυσιολογικότητα" που η φοιτητική διαδήλωση δεν απειλεί μεν ουσιαστικά να ανατρέψει, ενοχλεί όμως θορυβωδώς και χωρίς καθόλου καλούς τρόπους. How not at all British of these lads!

Η συνέχεια αυτής της περιπέτειας στη χώρα του πλήρους εκχυδαϊσμού του δημόσιου λόγου "σοβαρών" και "αναγνωρισμένων" μέσων όπως το BBC, της παράδοσής τους σε λακέδες που δεν κάνουν ούτε για να γράψουν ρεπορτάζ Μενεγάκη στην Espresso, στο τρίτο μέρος.

3 σχόλια:

Κώστας είπε...

Σε διαβάζω περιστασιακά πολύ καιρό τώρα και δεν έχω κάνει σχόλιο ποτέ. Απλά τώρα πρέπει να πω ένα μεγάλο μπράβο. Σχόλιο χωρίς καμία ουσία, το ξέρω, δεν προσφέρει κάτι στη συζήτηση αλλά έπρεπε να το γράψω.

RDAntonis είπε...

Να σαι καλά.

mpouxesas είπε...

Kala ta les, alla pios se akouei....