Τρίτη, 14 Δεκεμβρίου 2010

Μικρή ιστορία για τον Ben Shahn


Κάποτε, πρέπει να ήμουν 20 χρονώ, περπατώντας μια νύχτα άσκοπα στην Πλατεία Ναυαρίνου βρήκα πεταμένες στα σκουπίδια του δρόμου κάτι κάρτες με ζωγραφιές. Ήξερα ελάχιστα πράγματα για τη ζωγραφική, αλλά μου έκαναν άμεση και έντονη εντύπωση οι έντονες γραμμές και τα βίαια χρώματα. Τις συμμάζεψα απ' το δρόμο νιώθωντας όλη την χαρά που ένιωθα μικρότερος όταν έβρισκα πράγματα ακατανόητα και μαγικά στο χώμα --ανιγματικά εξαρτήματα αυτοκινήτων, πλαστικά κοσμήματα, ρουλεμάν, αλυσίδες. Στο φως του δωματίου είδα αργότερα πως οι ζωγραφιές ανήκαν σε κάποιον του οποίου το όνομα δεν είχα ξανακούσει ούτε δει πουθενά, αλλά τώρα με διεκδικούσε, εν τω μέσω της σχεδόν τέλειας άγνοιάς μου, με μια κάποια προνομιακή οικειότητα: Ben Shahn.
Λίγα χρόνια μετά, στην Αμερική, και καθώς ξεφύλλιζα αργόσχολα ένα βιβλίο τέχνης, έπεσα σε ένα πίνακα με ένα τεράστιο, σχεδόν παλλόμενο κόκκινο τοίχο που έβγαινε σαν γροθιά απ' το κάδρο. Τα πρόσωπα ήταν των νεκρών: μάτια βαθουλωμένα, γεμάτα θυμό, χέρια με δάχτυλα που στοιβάζονται θαρρείς το ένα πάνω στο άλλο σαν πολυκατοικίες που καταρρέουν. Οι γυναίκες των ανθρακωρύχων. Ben Shahn, shibboleth. Γύρισαν στη μνήμη εκείνες οι ζωγραφιές που είχα προ καιρού χαρίσει και που θυμάμαι ότι είχα αμέσως μετά μετανιώσει που τις χάρισα: "κι αν είναι κάτι που δεν θα ξαναβρώ ποτέ; Κι αν ήταν κάποιου είδους γνώση που απευθυνόταν σε μένα επειδή είχε μελλοντικό νόημα μόνο για μένα;"είχα σκεφτεί τότε.
Μετά, ανεξήγητα, η λήθη του ονόματος. Χάθηκε ανάμεσα σε τόσα άλλα, στην εποχή που το μυαλό ρουφά το μεδούλι του ορατού και αισθητού κόσμου με την θορυβώδη ανυπομονησία πεινασμένου παιδιού μπροστά σε πιάτο σούπας.
Χρόνια αργότερα, και σε διάφορες σκόρπιες στιγμές, η άξαφνη και απρόσκλητη μνήμη των εικόνων, κι η βασανιστική αδυναμία ανάσυρσης του ονόματος. Επέστρεφε μόνο το χρώμα του τοίχου, οι γωνίες στα πρόσωπα, οι αδρές μαύρες γραμμές, μα όχι το όνομα. Έμεινε στον νου ένα αρχείο χωρίς ετικέτα· οι πίνακες αυτοί φαντασματικοποιήθηκαν, έγιναν σχεδόν αποκυήματα της φαντασίας μου, πράγματα που δεν ζωγράφισε κανείς και που απλά στοίχειωναν το μυαλό κατά βούληση, πηγαινοέρχοντας απρόσκλητοι σαν όλα τα φαντάσματα.

Απόψε, μπροστά στον υπολογιστή, αναπάντεχα, πάνω από δεκαπέντε χρόνια μετά, το όνομα. Αναδύθηκε απέριττα, χωρίς τυμπανοκρουσίες· με τον αυτονόητο χαρακτήρα που έχει ένα πηρούνι ή ένα βερύκοκο. Ben Shahn: ο ήχος του ξανακερδισμένου χρόνου, της επιστροφής του άφθαρτου, αυτού που χάνεις μόνο για να το ξαναβρείς μπροστά σου χαμογελαστό, απαστράπτον σαν λυχνάρι που το γυάλιζε χρόνια το πανί μιας επίμονης, ανιδιοτελώς αμνησιακής αγάπης.

2 σχόλια:

stef είπε...

ακριβώς η ίδια ιστορία, αδερφέ, με εμένα και αυτό ...
http://www.youtube.com/watch?v=RshLDcBPxZc

από την κασέτα στην οποία υπήρχε καταγεγραμμένο μισό, χωρίς το σχόλιο της Καραμολέγκου στο Ρόδον του '94 και τον τίτλο, μέχρι την επαναφορά του μπροστά μου μετά από googling 2 στίχων του ρεφρέν πολύ αργότερα... και η ιστορία δεν ξεφτίζει αυτά τα πράγματα ακόμα και μετά από ξεφτύλισμα ακροάσεων - διαδρομών, εντελώς λαθεμένων ή σωστών... να το ξέρεις! ίσως μόλις ανέβηκε στο πλοίο για το πιο συναρπαστικό ταξίδι, ο ΔΙΚΟΣ σου σύντροφος ! να 'σαι καλά φίλε...

RDAntonis είπε...

Να σαι καλά φίλε μου. Σ' ευχαριστώ.