Παρασκευή, 19 Νοεμβρίου 2010

Theodor Adorno και Max Horkeimer-Προς ένα νέο μανιφέστο; (τέταρτο μέρος)

4. Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ
13 Μάρτη, πμ

Χορκχάιμερ: Δεν νομίζω ότι τα πράγματα θα καταλήξουν καλά, αλλά η ιδέα ότι μπορεί και να καταλήξουν καλά είναι κρίσιμης σημασίας.
Αντόρνο: Αυτό συνδέεται με την λογική. Οι άνθρωποι κάνουν πράγματα με πολύ χειρότερο τρόπο από ότι τα ζώα, αλλά η ιδέα ότι τα πράγματα θα μπορούσε να είναι διαφορετικά πέρασε μόνο απ' τον ανθρώπινο νου.
Χ.: Από ανθρώπους ατομικά, όχι την ανθρωπότητα.
Α.: Δεν είναι τυχαίο αυτό; Αυτό που είναι ζωτικό είναι ότι το είδος συγκροτείται με τέτοιο τρόπο ώστε να προωθεί την ιδέα της μονιμότητας, και αυτό το οδηγεί στην περαιτέρω ιδέα ότι η βία δεν είναι απαραίτητη. Όταν αρχίζεις να στοχάζεσαι το μοτίφ της αυτοσυντήρησης, πρέπει απαραίτητα να προχωρήσεις πέρα από αυτό, γιατί σύντομα συνειδητοποιείς ότι η χωρίς αναστολές αυτοσυντήρηρηση καταλήγει πάντα σε καταστροφή.
Χ.: Το βρίσκω αποκρουστικό όταν οι άνθρωποι πιστεύουν ότι μόνο αν όλοι συμφωνούσαν θα μπορούσε να επιτευχθεί κάτι σημαντικό. Στην πραγματικότητα το σύνολο της φύσης θα πρεπε να τρέμει με τη σκέψη. Η αλήθεια είναι αντιθέτως ότι τα πράγματα θα πάνε καλά μόνο εφόσον ο ένας κρατά τον άλλο υπό έλεγχο.
A.: Αυτό θα ίσχυε για την αδερφότητα ανάμεσα στους ηγέτες, το παγκόσμιο μονοπώλιο. Θα ήταν καλύτερα αν το κατόρθωναν οι λαοί.
Χ.: Αυτό θα ήταν εξίσου κακό. Κάθε γενιά πρέπει να εκπολιτίζεται εξ αρχής.
Α.: Δεν το πιστεύω απόλυτα αυτό. Πιστεύω ότι υπάρχει μια είδους προοδευτική διαδικασία ανώτερης διαφοροποίησης. Οι άνθρωποι γίνονται Κρούστσεφ μόνο επειδή τους χτυπούν κατακέφαλα.
Χ.: Αυτή ακριβώς είναι η θέση του Χέρμπερτ Μαρκούζε.
Α.: Δεν πιστεύω ότι οι άνθρωποι είναι κακοί όταν έρχονται στον κόσμο.
Χ.: Δεν είναι ούτε καλοί ούτε κακοί. Απλώς θέλουν να επιβιώσουν.
Α.: Δεν είναι και τόσο κακοί εκ φύσεως.
Χ.: Ο τρόπος με τον οποίο έχει τεθεί ως τώρα αυτό είναι μια προκατάληψη. Η προκατάληψη είναι πάντα η πίστη στο κακό. Δεν πρόκειται οι άνθρωποι να καταλάβουν ο ένας τον άλλο και όλα να είναι ειδυλλιακά. Αλλά θα πρέπει να διασώσουμε την ιδέα που εκφράζεις εδώ.
Α.: Δεν είναι αυτό που οι άνθρωποι κάνουν στη φύση μια προβολή αυτού που κάνουν ο ένας στον άλλο; Να χτυπούν τον εξωτερικό κόσμο επειδή πάντοτε νιώθουν εξευτελισμένοι;
X.: Είναι πιθανό. Η ανημπόρια αυτής της ιδέας συνδέεται με το γεγονός ότι ως τώρα έχει διατυπωθεί άσχημα. Ίσως είναι απαραίτητο να δωθεί συνειδητή έκφραση σε ένα λάθος στο οποίο πιστεύει κάποιος. Όπως είπε ο Καντ: πρέπει κάποιος να πιστεύει, ενάντια στη λογική του. [11]
Α.: Οι απόπειρες διαμεσολάβησης στα γραπτά του είναι πολύ τεχνητές.
Χ.: Το ερώτημά μας είναι, για ποιου συμφέρον γράφουμε, τώρα που δεν υπάρχει πια κόμμα και που η επανάσταση έγινε τόσο απίθανη προοπτική; Η απάντησή μου θα ήταν ότι θα πρέπει να μετρήσουμε το παν με βάση την ιδέα ότι όλα θα έπρεπε να είναι καλά. Πιθανότατα, θα είναι αδύνατο να κάνουμε οτιδήποτε άλλο. Συνδέεται όλο αυτό με τη γλώσσα. Κάθε τι που ανήκει στη διάνοια συνδέεται με τη γλώσσα. Στη γλώσσα είναι που μπορεί να αρθρωθεί η ιδέα ότι όλα θα έπρεπε να είναι καλά.
Α.: Η γλώσσα δεν έχει σημασία για τον Μαρξ, είναι θετικιστής. Ο Καντ δεν είναι απλώς ιδεολογία. Η δουλειά του περιέχει σε κάποιο σημείο μια έκκληση στο είδος, την ανθρωπότητα σε αντίθεση με τους περιορισμούς του συγκεκριμένου. Στη φιλοσοφία του η ιδέα της ελευθερίας ορίζεται ως ιδέα της ανθρωπότητας. Υπάρχει επίσης η υπονοημένη πρόταση ότι το ερώτημα για το αν οι άνθρωποι είναι απλώς φυσικά όντα συνδέεται ουσιαστικά με τη σχέση με τη φύση που χαρακτηρίζει το απομονωμένο άτομο. Είχε ήδη προσέξει ότι η έννοια της ελευθερίας δεν βρίσκεται στο απομονωμένο υποκείμενο, αλλά μπορεί να συλληφθεί μόνο σε σχέση με τη συγκρότηση της ανθρωπότητας ως συνόλου. Η ελευθερία στην πραγματικότητα συνίσταται μόνο στην πραγματοποίηση της ανθρωπότητας ως τέτοιας. 

Σημείωση
[11] Στην εισαγωγή της δεύτερης έκδοσης της Κριτικής του καθαρού λόγου ο Καντ δηλώνει: "Έτσι, έπρεπε να αρνηθώ τη γνώση για να δημιουργήσω χώρο για την πίστη..." Κριτική του καθαρού λόγου, σ. 117.

3 σχόλια:

stef είπε...

Κάπου μέσα στο moralia θυμάμαι τον Adorno να αφορίζει (δεν θυμάμαι να το τεκμηριώνει) οτι ο Hitler θα έπρεπε τελικά να έχει νικήσει. Θυμάμαι καλά?
Θα το ξαναψάξω αλλά αν δεν το τεκμηριώνει, είναι απλά 'επιδείξη' λογικής καθαρότητας για πολλοστή φορά. (γι αυτό τον αγαπάμε)
Τα κομμάτια του moralia που μου είχαν κάνει εντύπωση είναι αυτά που αναφέρονται στην γραφή και τον τρόπο της. '''Να γράφεις σαν το γραπτό σου να αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα, να μην αφήνεις καμμία χαραμάδα από πουθενα.''



''Αυτό που είναι ζωτικό είναι ότι το είδος συγκροτείται με τέτοιο τρόπο ώστε να προωθεί την ιδέα της μονιμότητας, και αυτό το οδηγεί στην περαιτέρω ιδέα ότι η βία δεν είναι απαραίτητη.''

Mε πέρασε στο πεδίο ''άνθρωπος χειραφετημένος από την ενσυνείδηση μιας λανθάνουσας αναπαραστατικότητας''. Την κοινωνία της λανθάνουσας εξέλιξης μιας αναπαραστατικότητας (καλύβα, κλίμα, εμπειρία, εικόνα, ήχος, έκπληξη, εξερεύνηση, ταξίδι, γνώση κλπ.)
Όλα αυτά συστήνουν έναν κόσμο ΑΔΙΑΦΟΡΟ σαν μια τεράστια βιομηχανία μωρών την οποία πρέπει να μπορούν και να κατανοήσουν όλοι κατά ένα μόνο τρόπο και γλώσσα (βλ. και παγκοσμιοποίηση.)

chomsky foucault debate
http://www.youtube.com/watch?v=S0SaqrxgJvw

Από πολιτική σκοπιά αν ειδωθεί, οι δύο επαναστατικές ΘΕΣΕΙΣ-προτάσεις στο βίντεο δεν έχουν μεταλλάχθει και πολύ (η πρόταση για αναρχοσυνδικαλισμό και οι θέσεις του Φουκώ για την απουσία ιστορικού justification αυτού που πολύ εύγλωττα περιγράφει - έχει γράψει - η πλήρης επαναστατική ατονία από την διασπορά της δυναμικής του οποίου είναι και αυτό που δε βολεύει πια με τίποτα... να μην κρυβόμαστε)


Eίναι διασκεδαστικό: Discipline, structure and art παλαίοτερα και τώρα

(1. Μουσική και χρόνος 2. Μουσική και αναπαραστατικότητα 3. Μουσική και σύστημα 4. Mουσική και εξέλιξη)

http://www.youtube.com/watch?v=gpk_3-RJdN0

http://www.youtube.com/watch?v=Pp8noX2Hlr4

το πιο triggering απόσπασμα από τα αποσπάσματα.

rdDcom είπε...

«θα έπρεπε τελικά να έχει νικήσει» - η τροπικότητα είναι λάθος.

stef είπε...

για να έχει γίνει τί? θα το βρω να το ξαναδιαβάσω.. το πιθανότερο να την είχε δεί 'και μια παράγραφος για τον φιλαράκο τον Benjamin' :p