Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2010

Ο αφορισμός της ημέρας

Το θεμέλιο της φιλοσοφίας του έρωτα είναι ο Χέγκελ, αν και ο Χέγκελ δεν φημίζεται ως φιλόσοφος του έρωτα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν θα μπορούσε παρά να υπάρξει Λακάν. Ο Λακάν πραγματώνει τη φιλοσοφία του έρωτα που θεμελίωσε ο Χέγκελ --είναι, ουσιαστικά, ήδη ο εραστής του. Η βασική φόρμουλα του εγελιανο-λακανικού έρωτα: Το Ένα δεν μπορεί να ατενίσει τον εαυτό του και συνεπώς να πραγματωθεί ως an sich και für sich παρά διαιρώντας τον εαυτό του σε Δύο. Απέναντι στη φόρμουλα αυτή, ο Χέγκελ στέκεται στην όχθη της γαλήνης της πραγμάτωσης, ο Λακάν σ' αυτή του επίπονου της διαίρεσης.

Η διαίρεση ως μοίρασμα του μη έχειν είναι η κρυφή γραμμή που ενώνει έρωτα και πολιτική: όλοι οι εραστές είναι κομμουνιστές. Για τον εαυτό τους δεν κρατούν τίποτε, παρά μόνο το γεγονός ότι δεν έχουν τίποτε να κρατήσουν για τον εαυτό τους.

10 σχόλια:

Nikolas είπε...

Όπως θα λεγε κι ο Ζίζεκ, εδώ ξέχασες το υπόλοιπο μισό της φράσης: "δίνεις κάτι που δεν έχεις...σε κάποιον που δεν το θέλει"....γι'αυτό και η πραγματική αγάπη βρίσκεται στη ρήση "Θα σ'αγαπώ ακόμα και εάν εσύ δεν το θέλεις". Και αυτό είναι που είναι τρομακτικό σε ένα κουμμουνιστή για κάποιο σύγχρονο κυνικό: ότι παρά του ότι ο κόσμος δεν θέλει να ζήσει χωρίς την εκμετάλλευση και χλευάζει τον κουμουνιστή, ο κουμουνιστής τον αγαπά ακόμα κι αν ο κόσμος δεν το θέλει".

RDAntonis είπε...

Αφορισμός της ημέρας 21/11/2010 : Ο κόσμος όπως είναι είναι κάτι το οποίο όσο περισσότερο αγαπάς τόσο περισσότερο οφείλεις να εχθρεύεσαι, και που όσο περισσότερο θέλεις να παρηγορήσεις τόσο λιγότερο οφείλεις να παρηγορείς.

Weltschmerz K. είπε...

Nikolas νομίζω πως βρήκες τη ρίζα του πατερναλισμού, που είναι η κοινή μήτρα του κομμουνιστή και εκείνου (του γονέα) που αγαπά. Ο γονέας συνήθως λέει "σ' αγαπώ και νοιάζομαι για σένα, άκουσε με και άλλαξε για το καλό σου" ανεξάρτητα από τις επιθυμίες του παιδιού ή από το αν έχει δίκιο. Η πρόδηλη συσχέτιση έρωτα και κομμουνισμού έχει πολλές προεκτάσεις διότι υπάρχουν επίσης διαστροφικές μορφές της ερωτικής επιθυμίας.

RDAntonis είπε...

Διαφωνώ κάθετα με το ότι η κομμουνιστική αγάπη είναι πατερναλιστική και σε παραπέμπω όπως και τον Νικόλα στον πολιτικό αφορισμό της 21/11/2010.

Weltschmerz K. είπε...

"Ο κόσμος όπως είναι είναι κάτι το οποίο όσο περισσότερο αγαπάς τόσο περισσότερο οφείλεις να εχθρεύεσαι, και που όσο περισσότερο θέλεις να παρηγορήσεις τόσο λιγότερο οφείλεις να παρηγορείς".
Δεν διαφωνώ, αλλά -θεώρησε την ένσταση μου ρεφορμιστική, αν θες- αν υποθέσουμε ότι η υπάρχουσα οργάνωση του κόσμου παράγει, συντηρεί κι αναπαράγει πολλών ειδών έχθρες (προς τον πολιτικά-κοινωνικά-πολιτιστικά-θρησκευτικά κλπ Άλλο, τη γνώση -άνευ εργαλειακής χρήσης-, την αλληλεγγύη, την πολιτική, ενίοτε και τη ζωή την ίδια) τότε ένα ακόμη είδος έχθρας ενδέχεται να οδηγήσει τον αγωνιστή και τη συλλογικότητα του (το υποκείμενο, θα λέγαμε κάποτε) στην ταύτιση με εκείνο ακριβώς που ριζικά αποστρέφεται. Φυσικά το παράδειγμα που έχω υπόψη μου είναι η σοσιαλιστική εμπειρία του εικοστού όπου το μένος εναντίον του καπιταλιστικού κόσμου ήταν έντονο και ρητό - νομίζω ότι στην πράξη αυτό οδήγησε στην εγκατάλειψη ως "αστικών" των αναμφισβήτητων καλών που είχε πετύχει η δυτική Ευρώπη (κάτι που γίνεται εμφανές στην Τέχνη με την περίπτωση του "σοσιαλιστικού ρεαλισμού"). Η αγάπη αν θέλει να είναι άξια του ονόματος της συνεπάγεται τον πλουραλισμό και θεωρώ ιστορικό λάθος των κομμουνιστών την εγκατάλειψη των συνδηλώσεων αυτής της λέξης στους φιλελεύθερους παντός είδους και απόχρωσης.

RDAntonis είπε...

Κατανοώ βέβαια τον προβληματισμό. Αλλά για να το πάρουμε απ' την άλλη πλευρά το θέμα: Εσύ βλέπεις να ΔΙΚΑΙΩΝΕΤΑΙ η κριτική στην εγκατάλειψη του πλουραλισμού από τους κομμουνιστές από την στάση των "πλουραλιστών" σήμερα; Ή μήπως σήμερα περισσότερο από ποτέ τα τελευταία 70 χρόνια γίνεται εφικτό να νιώσεις στο πετσί σου τι ακριβώς συνεπάγεται ένας τέτοιος "πλουραλισμός" (δως μου το σπίτι σου, το αυτοκίνητό σου, το 1/3 του μισθού σου και το παρόν των παιδιών σου και θα σου δώσω εγώ μια ρέινμποου γκάμα ποδηλατοδρόμων, οικολόγων, τζαζολόγων και ούλτρα χιπ πολιτικών να γλύφεις τα δάχτυλά σου);

Με άλλα λόγια, άσχημοι καιροί για κριτική στην κριτική του φιλελεύθερου πλαισίου του "πλουραλισμού". Οι χειρότεροι δυνατοί. Σε μια διαφορετική ιστορική καμπή, ίσως να μπορούσαμε να το συζητήσουμε το θέμα. Τώρα όχι.

Weltschmerz K. είπε...

Νομίζω ότι καταλαβαίνω. Θα μου επιτρέψεις όμως μια τελευταία παρατήρηση-ερώτηση: για ποιόν λόγο οι μάζες έλκονται από αυτόν τον "πλουραλισμό"; Μου φαίνεται ότι κάνεις κάτι αντίστοιχο με τους απολογητές της Παλινόρθωσης που λένε: "ο κομμουνισμός τελείωσε, εφαρμόστηκε οικτρά και απέτυχε παταγωδώς, άρα δεν έχει κανένα νόημα έξω από το χρονοντούλαπο της ιστορίας". Αυτή η προπαγανδιστική προσέγγιση αφελώς -και, συνήθως, εσκεμμένα- χρησιμοποιείται ευρέως και το βασικό λάθος που κάνει είναι η σύμφυρση του επιπέδου των Ιδεών με εκείνο της Ιστορίας. (Γι' αυτό ακριβώς στηλιτεύεται στην "Κομμουνιστική υπόθεση" από τον Αλαίν Μπαντιού, που απ' ότι έχω καταλάβει είναι βασική θεωρητική αναφορά των περισσότερων που γράφουν στο blog). Κατά αντίστοιχο τρόπο ταυτίζεις τον πλουραλισμό με τις ιστορικές συναρμογές του, που φυσικά είναι φιλελεύθερες, αποκλείοντας εκ των πραγμάτων τη δυνατότητα ενός μη φιλελεύθερου πλουραλισμού όπως οι συντηρητικοί ιδεολόγοι θεωρούν αδιανόητη την έλευση ενός σοσιαλισμού ριζικά διάφορου από τις σοβιετικές οικειοποιήσεις του. Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχουν άλλα ζητήματα θεωρίας, πράξης και πολεμικής που προέχουν για οποιονδήποτε αριστερό σήμερα, και ότι η χρησιμότητα μιας τέτοιας συζήτησης είναι κάθε άλλο παρά προφανής. Αλλά οι σκέψεις είναι πάντοτε καλό να κατατίθενται.

RDAntonis είπε...

"για ποιόν λόγο οι μάζες έλκονται από αυτόν τον "πλουραλισμό";"
Δεν νομίζω ότι αυτή η διατύπωση είναι ακριβής. Οι μάζες πρώτα από όλα πού; Όχι στη Βενεζουέλα ή τη Βολιβία ή την Κίνα, και όχι στο μεγαλύτερο κομμάτι του μη δυτικού κόσμου. Νομίζω ότι μιλάς βασικά για τις "μάζες" στην Βόρεια Αμερική και την δυτική Ευρώπη. Αυτές βέβαια δεν είναι ακριβώς "μάζες", μιας και σε αυτές τις ίδιες ζώνες είναι που είναι δεσπόζουσα ο ατομικισμός, με τα καλά και τα κακά του. Τρίτον, "έλκονται" στο παρόν; Τότε γιατί, π.χ, το βασικό αίτημα στην αριστερά είναι ενότητα, συνασπισμός, μέτωπο, κλπ; Και στο παρελθόν έλκονταν από τον πλουραλισμό αυτό καθαυτόν; Ή από τα καλούδια των οποίων πακέτο υπήρξε; Τότε γιατί περιήλθε ήδη σε κρίση to εποικοδόμημα του πλουραλισμού με το που θίχτηκε η "βάση" απ' τα καλούδια;

Η γόνιμη συζήτηση προϋποθέτει ακριβολογία, αναστοχαστικότητα και προσοχή στη διατύπωση για να φτάσει κάπου.

"Μου φαίνεται ότι κάνεις κάτι αντίστοιχο με τους απολογητές της Παλινόρθωσης που λένε: "ο κομμουνισμός τελείωσε, εφαρμόστηκε οικτρά και απέτυχε παταγωδώς, άρα δεν έχει κανένα νόημα έξω από το χρονοντούλαπο της ιστορίας". Αυτή η προπαγανδιστική προσέγγιση αφελώς -και, συνήθως, εσκεμμένα- χρησιμοποιείται ευρέως και το βασικό λάθος που κάνει είναι η σύμφυρση του επιπέδου των Ιδεών με εκείνο της Ιστορίας."

Αν μου εξηγούσες πώς (πού) κάνω κάτι αντίστοιχο με τους "απολογητές της Παλινόρθωσης" και πώς (πού) συγχέω το επίπεδο των ιδεών με αυτό της ιστορίας θα σου ήμουν ιδιαίτερα ευγνώμων. Εννοείς ότι το κάνω λέγοντάς σου ότι η ιστορική συγκυρία δεν ευνοεί ακριβώς υπεράσπιση της "ιδέας" σου ότι κακώς προέβει σε κριτική του πλουραλισμού ο κομμουνισμός; Σε μια τέτοια περίπτωση, αποκαλείς ιδέα τι ακριβώς πράγμα; Και φέρνεις σε υπεράσπισή σου ως ούλτρα αριστερός που βρίσκει εμένα αντικομμουνιστικά Παλινορθωτή (;;;!!!!) ενώ εσύ πλέκεις το εγκώμιο τον πλουραλισμό τον Μπαντιού (;:!!!), κατεξοχήν πολέμιο της ιδέας του πλουραλισμού; Βρε μήπως είσαι ο LLS?

rdDcom είπε...

Αν είσαι πράγματι φοιτητής φιλοσοφικής όπως δηλώνεις, θα συνιστούσα λιγότερο Λακλάου, Λίποβατς και συναφή και περισσότερο Σπίβακ (αν θες σώνει και καλά να μείνεις στο διανοητικό πλαίσιο τής «διαφοράς» και του «πλουραλισμού»). Στη Σπίβακ, ίσως βρεις τα ερεθίσματα να ερευνήσεις περαιτέρω την αποικιοκρατική ιστορία και ίσως, ίσως, διαπιστώσεις προσωπικά την ρατσιστική εργαλειοποίηση* των «πλουραλιστικών» ταυτοτήτων από τους αποικιοκράτες.

*Νομίζω ότι εύλογα θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι η «βιοπολιτική» όπως την εννοούμε σήμερα εμφανίστηκε στις αποικίες το 19ο αιώνα.

Weltschmerz K. είπε...

Δεν έχω διαβάσει ούτε λέξη από τους συγκεκριμένους, κι ούτε είναι στα άμεσα ενδιαφέροντα μου η αποικιοκρατική ιστορία. Ίσως στο μέλλον. Με τις διακοπές δεν καταλαβαίνω τι υπαινίσσεσαι, αλλά θα σου απαντήσω ότι όλες οι ημέρες του χρόνου είναι διακοπές για μένα.