Τετάρτη, 13 Οκτωβρίου 2010

Ένας Σκωτσέζος και ένα Νόμπελ

Το πραγματικό του όνομα δεν ήταν Γκαλιλέο Γκολ, αλλά ήταν πράγματι μαχητής της ελευθερίας, ή, όπως το έθετε ο ίδιος, επαναστάτης και φρενολόγος. Δύο θανατικές καταδίκες τον ακολουθούσαν ανά τον κόσμο, και είχε ξοδέψει τα πέντε από τα σαρανταέξι του χρόνια στη φυλακή. Είχε γεννηθεί στα μέσα του αιώνα, σε μια πόλη στα νώτια της Σκωτίας, όπου ο πατέρας του ήταν γιατρός και είχε προσπαθήσει, ανεπιτυχώς, να ιδρύσει έναν ελευθεριακό όμιλο για να εξαπλώσει τις ιδέες του Προυντόν και του Μπακούνιν. Όπως τα άλλα παιδιά μεγαλώνουν ακούγοντας ιστορίες για ξωτικά, αυτός είχε μεγαλώσει ακούγοντας ότι η ιδιοκτησία είναι η πηγή όλων των κοινωνικών κακών και ότι οι φτωχοί θα πετύχουν να σπάσουν τις αλυσίδες της εκμετάλλευσης και του σκοταδισμού μόνο μέσα από τη χρήση βίας.

[...]

Επειδή οι ριζοσπαστικές του ιδέες είχαν κάνει τη ζωή του πατέρα του δύσκολη στη Σκωτία, είχε εγκατασταθεί στη νότιο Γαλλία, όπου συνελήφθη για την βοήθεια που έδωσε στους εργάτες στα υφαντουργεία του Μπορντώ κατά τη διάρκεια απεργίας, και στάλθηκε στην Καγιέν. Πέθανε εκεί. Τον επόμενο χρόνο ο Γκαλιλέο φυλακίστηκε, με την κατηγορία ότι είχε βοηθήσει στην πυρπόληση εκκλησίας --οι ιερείς ήταν αυτοί που μισούσε περισσότερο, μετά από τους στρατιώτες και τους τραπεζίτες-- αλλά σε λίγους μήνες δραπέτευσε και άρχισε να εργάζεται με έναν γιατρό στο Παρίσι που ήταν φίλος του πατέρα του. Ήταν σ' αυτό το διάστημα που άλλαξε το όνομά του σε Γκαλιλέο Γκολ, αφού η αστυνομία γνώριζε υπερβολικά καλά το πραγματικό του όνομα, και άρχισε να δημοσιεύει μικρά πολιτικά σημειώματα και κείμενα εκλαϊκευμένης επιστήμης σε μια εφημερίδα της Λυόν: L' Etincelle de la révolte. 

Ένα από τα πράγματα για τα οποία ήταν περήφανος ήταν ότι πολέμησε, από τον Μάρτη ως τον Μάη του 1871, στο πλευρό των Κομμουνάρων του Παρισιού για την λευτεριά της ανθρωπότητας και είχε προσωπικά μαρτυρήσει την γενοκτονία 30 χιλιάδων ανδρών, γυναικών και παιδιών από τις δυνάμεις του Τιέρ. Ο ίδιος καταδικάστηκε επίσης σε θάνατο, αλλά κατάφερε να διαφύγει από το στρατόπεδο όπου κρατούνταν πριν την εκτέλεση, ντυμένος με τη στολή του λοχία-δεσμοφύλακα τον οποίο είχε δολοφονήσει. Πήγε στην Βαρκελώνη και έμεινε εκεί μελετώντας την ιατρική και εξασκώντας τη φρενολογία [...] Αυτός και μια χούφτα συντρόφων που ήταν εξίσου εθισμένοι στην Ιδέα επετέθηκαν κατά του στρατοπέδου του Μονζούιτς μια νύχτα, για να εξαπολύσουν την καταιγίδα που πίστευαν ότι θα τάραζε τα θεμέλια της Ισπανίας. Αλλά κάποιος τους είχε καταδώσει και οι στρατιώτες τους υποδέχτηκαν με μια βροχή από σφαίρες. Είδε τους συντρόφους του να πέφτουν μαχόμενοι, ένας προς έναν. Όταν συνελήφθη εν τέλει, είχε ο ίδιος πολλαπλά τραύματα. Καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά επειδή ο ισπανικός νόμος επιτάσσει οι τραυματισμένοι να μην εκτελούνται στην κρεμάλα, αποφάσισαν να τον θεραπεύσουν πριν τον εκτελέσουν. Φιλικά πρόσωπα με επιρροή τον βοήθησαν να διαφύγει από το νοσοκομείο, του έδωσαν πλαστά χαρτιά, και τον έβαλαν σε ένα εμπορικό πλοίο. 

[...] Είχε ταξιδέψει χώρες πολλές, ηπείρους ολόκληρες, πάντα πιστός στις ιδέες της παιδικής του ηλικίας. Είχε [...] εναλλακτικά ασχοληθεί με την επιστημονική έρευνα και την πολιτική δράση, ανάλογα με τις συνθήκες της στιγμής. Σε όλη τη ζωή του, ζωή περιπετειών, φυλακίσεων, καυγάδων με γροθιές, μυστικών συναντήσεων, δραπετεύσεων, εμποδίων, γέμιζε ημερολόγια που ενίσχυαν και εμπλούτιζαν με παραδείγματα τις διδαχές των δασκάλων του: του πατέρα του, του Προυντόν, του Γκολ, του Μπακούνιν, του Σπερτζάιμ, του Κούμπι. Τον είχαν χώσει στη φυλακή στην Τουρκία, στην Αίγυπτο, και στις ΗΠΑ για επίθεση κατά της κοινωνικής τάξης και της θρησκείας [...]

Το 1894 διόριστηκε αξιωματικός-ιατρός στε ένα γερμανικό καράβι που βούλιαξε στα ανοιχτά της Μπαχία [...] Τον συνεπήρε η μίξη φυλών και πολιτισμών, η κοινωνική και πολιτική αναταραχή, το γεγονός ότι επρόκειτο για κοινωνία όπου μπλεκόταν η Ευρώπη με την Αφρική και με κάτι άλλο που ποτέ του δεν είχε συναντήσει στο παρελθόν. Αποφάσισε να μείνει.

Mario Vargas Llosa, Ο πόλεμος του τέλους του κόσμου.
Βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, 2010.

Εικόνα: Michail Bakunin.
Διαβάστε επίσης: Benedict Anderson, Under Three Flags: Anarchism and the Anti-colonial Imagination, Λονδίνο, Verso, 2007.

Δεν υπάρχουν σχόλια: