Πέμπτη, 30 Σεπτεμβρίου 2010

Η πώληση της απόλυσης

Εισαγωγικά
Πολλά θα μπορούσε κανείς να συζητήσει σχετικά με την άνοδο, σε παγκόσμια κλίμακα, των λεγόμενων reality shows: το οικονομικό σκέλος του κόστους παραγωγής και ό,τι αφορά το reality ως "φτηνή" τηλεόραση με εξαιρετικά καλό λόγο κόστους προς απόδοση· το ηθικό σκέλος και ό,τι αφορά την μετατροπή της ιδιωτικότητας σε θέαμα· το επιστημολογικό σκέλος και ό,τι αφορά την σύγχυση εικονικής και εξω-εικονικής "πραγματικότητας", την ανεξέλεγκτη κυριαρχία της προσομοίωσης, του simulacrum, κλπ. 

Η αντίληψή μου είναι ότι η κυρίαρχη ερμηνευτική τάση βασίστηκε, ρητά ή άρρητα, σε μια κάποια εκδοχή του Επιτήρηση και τιμωρία [1] του Michel  Foucault, εδρασμένη στο reality ως μορφή έκφρασης της "πανοπτικής" κοινωνίας και των πειθαρχικών κοινωνικών τεχνολογιών που αντιστοιχούν σ' αυτή. Όπως και η ίδια η ανάλυση του Foucault, που δίνει υπερβολικά μεγάλη σημασία στις "πειθαρχικές" διαστάσεις του Πανοπτικού του Bentham αγνοώντας το πολύ μεγάλο βάρος που ο ίδιος δίνει στην εξαγωγή υπεραξίας από την διπλή εκμετάλλευση των φυλακισμένων-εργαζομένων [2], η τάση αυτή φώτισε αρκετά σημεία των διακυβευομένων στην ραγδαία δημοφιλία reality show, συσκότισε όμως ταυτόχρονα άλλα και εξίσου σημαντικά. 

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ένας σημαντικός πυρήνας αυτού που διαφεύγει από την περί πανοπτικότητας ανάλυση είναι αντορνικός παρά φουκωϊκός σε χαρακτήρα: αναφέρομαι στην κεντρική σημασία που αποκτά μέσα στο reality show το ιδεολόγημα της "επιβίωσης του ισχυροτέρου" και οι συνεπαγωγές του. Οι "παίκτες" ή διαγωνιζόμενοι, ανεξαρτήτως του εκάστοτε ψευδο-θέματος του παιχνιδιού (επιβίωση σε νησί, καριέρα ως τραγουδιστής, συγκατοίκηση σε σπίτι) διαγωνίζονται μεταξύ τους σε ένα αγώνα επιβίωσης που μεταφράζεται λιγότερο στην συντήρηση του εαυτού και περισσότερο στην εξάλειψη του άλλου. Η ψευδο-κοινότητα του reality είναι κοινότητα που έχει επιστρέψει στη χομπεσιανή "φυσική κατάσταση", απαλλαγμένη από τους ηθικούς φραγμούς και τα κοινωνικά συμβόλαια. Είναι κοινότητα όπου η υπόσκαψη της εικόνας του άλλου, η συνομωτική προσπάθεια υπονόμευσής του, οι μεταβαλλόμενες μακιαβελικές συμμαχίες με τρίτους, ή η μελοδραματική υποκρισία αποτελούν προσόντα, μέσα που αν αποδειχθούν επαρκώς "ραφιναρισμένα" για να εξαγοράσουν την "έγκριση" του τηλεοπτικού κοινού, είναι ικανά να οδηγήσουν στην ανταμοιβή της νίκης. Από αυτή την άποψη, το reality show αποτελεί κάτι σαν αίθουσα καθρεφτών ενός πανταχού παρόντος κυνισμού: ο ωμός κυνισμός του παίκτη/διαγωνιζόμενου αντανακλάται στον υπόρρητο αλλά για αυτό το λόγο ισχυρότερο κυνισμό του θεατή, που με τη σειρά του αντανακλάται στον κυνισμό του παραγωγού, της τηλεόρασης ως μέσου, της κοινωνίας ολόκληρης. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι στο τέλος, στόχος του reality αναδεικνύεται το ίδιο το μέσο, δηλαδή η ανάδειξη του αιμοσταγούς κυνισμού ως νέου συνεκτικού δεσμού, κοινού παρανομαστή μιας κοινωνίας καθολικά βουτηγμένης στην ένοχη συνείδηση και την κακή πίστη. Στο reality, συνεπώς, κατασκευάζεται μια πραγματικότητα όχι τόσο εικονική όσο ρυθμιστική, μια πραγματικότητα που καθυπαγορεύει την συναίνεση στην εξύψωση, εκτός τηλεόρασης, των "μέσων" που μετερχόμαστε για να επιβιώσουμε πάνω από κάθε στοχασμό για την αξία και το νόημα μιας τέτοιας επιβίωσης.

Το "Apprentice"
Υπ' αυτή την έννοια, η συγκεκριμένη θεματολογία του reality show "The Apprentice", που πρωτοπροβλήθηκε στις αμερικανικές τηλεοράσεις το 2004 και εξακολουθεί να προβάλλεται μέχρι σήμερα, μοιάζει να είναι κάτι παραπάνω από μια ακόμα "εφαρμογή" των γενικών αρχών του είδους. Και αυτό γιατί η δεδηλωμένη τοποθέτηση της "δράσης" του reality στον χώρο του κορπορατιστικού περιβάλλοντος των "μεγάλων εταιριών" (big business), και η χρήση του επαρμένου πολυεκατομμυριούχου-celebrity Donald Trump ως κριτή αποτελεί ουσιαστικά αυτό που ο Fredric Jameson θα αποκαλούσε το "πολιτικό ασυνείδητο" [3] κάθε reality. Αν κάθε reality "εκπαιδεύει" την κοινωνία του θεάματος στην πλήρη αποδοχή της αρχής "επιβίωση με κάθε μέσο", το προνομιούχο πεδίο εφαρμογής αυτής της αρχής ήταν βέβαια πάντοτε η καπιταλιστική "αγορά" και όχι τα ερημονήσια, η καλλιφωνία, ή η τέχνη της μαγειρικής. Το "Apprentice" αποκαθιστά στο reality τον ασύνειδο πυρήνα που είχε εξ αρχής, καθιστώντας ρητές και ξεκάθαρες τις συνεπαγωγές της αρχής της επιβίωσης με κάθε μέσο για την επαγγελματική καριέρα, την κοινωνική ανέλιξη, την επιτυχία σε βάρος οικονομικών ανταγωνιστών, το σκαρφάλωμα της ιεραρχικής πυραμίδας της επιχείρησης. Η κατάληξη της εκπομπής, το "βραβείο" του νικητή, είναι άλλωστε η επικερδής είσοδος στην "πραγματικότητα" της επιχειρηματικής αυτοκρατορίας του Trump, μιας και ο νικητής παίρνει ως έπαθλο $ 250.000 σε ετήσιο συμβόλαιο με μία από τις θυγατρικές της εν λόγω αυτοκρατορίας.

Τεχνικές έγκλησης
Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και σημαντικό ότι οι διαγωνιζόμενοι στο "Apprentice", αυτοί οι οποίοι προσπαθούν να αποδείξουν ότι η "μαθητεία" τους στον Trump τούς έχει καταστήσει ικανούς να λειτουργήσουν και στον "έξω" κόσμο, είναι άτομα της συνομοταξίας των φερέλπιδων διοικητών επιχειρήσεων. Με δεδομένο ότι κάθε τηλεοπτική σειρά πρέπει να εξασφαλίσει κατά το δυνατόν ευρύτερη τηλεθέαση, είναι φανερό ότι η πλειοψηφία των θεατών του "Apprentice" δεν ανήκει σε αυτή την συνομοταξία. Αλλά αυτό θα ήταν αρκετά αδιάφορο (ούτε οι θεατές reality για τραγουδιστές τυγχάνουν κατά πλειοψηφία τραγουδιστές, κλπ) αν ο "μάνατζερ" ως εικόνα και ως περσόνα δεν συνέβαινε να είναι ιδιαίτερα απεχθής στον μέσο αμερικανό τηλεθεατή, που στην "πραγματική" του ζωή τρέφει πλείστα όσα μνησίκακα αισθήματα για τον προϊστάμενό του, τον consultant, τον financial advisor, τον human resource manager, κλπ. Επιπλέον,  οι βασικές αιτίες ευρύτερης έχθρας προς την συνομοταξία που διαγωνίζεται στο παιχνίδι είναι εξέχουσας σημασίας για τα τεκταινόμενα εκεί: α) η επιβολή εργασιακής πειθαρχίας (ο μάνατζερ ως σύγχρονη μορφή του βιομηχανικού επιστάτη και σπιούνου· θυμηθείτε τον τύπο που ταλανίζει τον αλητάκο του Modern Times) β) η απειλή της απόλυσης ως μόνιμης δαμόκλειου σπάθης στα χέρια του μάνατζμεντ.

Στο "Apprentice" λοιπόν, ο εργαζόμενος σε γραφείο, ο πωλητής σε κατάστημα, ο μικροϊδιοκτήτης, έχουν την δυνατότητα να απολαύσουν το θέαμα αυτών που φοβούνται και αποστρέφονται να ξεπαστρεύουν ο ένας τον άλλο. Αυτός που απολύεται στην εκπομπή είναι η εικόνα αυτού που απολύει στην πραγματικότητα. Αυτός που εξευτελίζεται είναι η εικόνα αυτού που εξευτελίζει. Δεν μπορούμε να υπογραμμίσουμε αρκετά το πόσο αποτελεσματικό είναι το concept της σειράς στο να αποτρέψει κάθε ευρύτερη συμπάθεια με τα θύματα της απόλυσης (η διάσημη κατακλείδα του Trump στην εκπομπή είναι ακριβώς "You 're fired")· δεν μπορούμε δηλαδή να υπερτιμήσουμε τη σημασία του γεγονότος ότι από την σκοπιά της έγκλησης (interpellation) [4], ο θεατής-εργαζόμενος ωθείται να ταυτιστεί όχι με αυτόν που απολύεται αλλά με αυτόν που απολύει. Είναι αυστηρά αδύνατο για τον εργαζόμενο να δει τους θύτες του ως άξια συμπόνοιας θύματα. Η τελειοποιημένη ωμότητα που επιδεικνύουν καθώς προσπαθούν να υποσκάψουν ο ένας τον άλλο γεμίζει τον θεατή με εκδικητική ικανοποίηση. Τα καλοντυμένα θηρία της καθημερινότητάς του έχουν κλειστεί σε ένα κλουβί χωρίς δυνατότητα να κάνουν άλλο από το σπαράξουν το ένα το άλλο, χύνωντας πότε-πότε και κανένα κροκοδείλιο δάκρυ μετά από το χορταστικό γεύμα. 

Γεγονός που μας οδηγεί στην αλλιώς ανεξήγητη γοητεία του δράστη που εμφανίζεται αυτάρεσκα ως στυγνό και ανάλγητο κάθαρμα, του ίδιου του Donald Trump. Ενώ θα περίμενε κανείς ο εργαζόμενος μικροαστός και μεοσαστός θεατής να τον απεχθάνεται περισσότερο από όλους τους άλλους, αυτό που συμβαίνει είναι ότι βρίσκει στην εικόνα του μεγάλου καθάρματος την μόνη δυνατότητα φαντασιακής άμυνας από την απειλή των σπιούνων του, όλων αυτών των πεινασμένων πιράνχα με κοστούμια. Στον βαθμό δηλαδή που ο θεατής ωθείται από την καθημερινή του εμπειρία να φοβάται και να μισεί το μεγάλο κεφάλαιο, η εκπομπή του δίνει καταφύγιο υπό τη μορφή της φαντασιακής ταύτισης με το μεγάλο κεφάλαιο. Κάθε κακομοίρης που αισθάνεται δυσπιστία και έχθρα απέναντι στο καινούργιο φρεσκοξυρισμένο αλητάκι με MBA που προσελήφθη από τη διοίκηση φαντασιώνεται τον εαυτό του ως Δία με περούκα, ικανό ανά πάσα στιγμή να εξφενδονίσει τον κεραυνό του και να εξαλείψει όσους τον απειλούν. Στην διαδικασία, βέβαια, αυτό το οποίο εξαφανίζεται εντελώς είναι η οποιαδήποτε δυνατότητα καταφατικών αισθημάτων αλληλεγγύης ή αλληλοϋποστήριξης μεταξύ εργαζομένων. Η δυνατότητα αυτή αντικαθίσταται εξ ολοκλήρου από την κοινή υποταγή στο μεγαλύτερο ψάρι που τρώει το μεγάλο ψάρι που τους εκφοβίζει καθημερινά. Εξού και η ανάδυση του μεγαλοεπιχειρηματία ως ενός είδους χομπεσιανού sovereign, που εξασφαλίζει την κοινωνική αρμονία ενσωματώνοντας ανά πάσα στιγμή την απειλή να πιεί το αίμα όλων αδιακρίτως, χωρίς να εξαιρεί κανένα, κάνοντας τους πάντες να νιώθουν ίσοι στην ασημαντότητά τους μπροστά στην κολοσσιαία του δύναμη. Βρισκόμαστε βέβαια στον πυρήνα της σύνδεσης της μικροαστικής μνησικακίας με την φαντασίωση του ηγέτη που τόσο αιματηρά σφυρηλάτησε ο φασισμός. [5]

Προοπτικές
Στην Ελλάδα, μια εκπομπή όπως το  "Apprentice" θα είχε μικρές πιθανότητες επιτυχίας. Η φύση του αμερικανικού καπιταλισμού, η σύνδεσή του με μια ευρύτερη αποδοχή της εξάλειψης του αδυνάτου ως απαραίτητης προϋπόθεσης της συλλογικής επιτυχίας, καθιστά την ωμότητα του Trump και της εκπομπής σαφώς περισσότερο συμβατή με την αμερικανική κοινωνική κουλτούρα από ό,τι με την ελληνική. Στην Ελλάδα, είναι ακόμα απαραίτητο να χύνει κανείς ρητορικά δάκρυα για την "αδήριτη" ανάγκη να πεταχτούν άνθρωποι στο δρόμο· δεν έχουμε ούτε την ευρεία κάστα των επαγγελματιών μάνατζμεντ και πολυεθνικών εργοδοτών τους που έχουν οι ΗΠΑ, ούτε μια κοινωνία που θα αντλούσε ηδονή από το θέαμα του "Apprentice" και που θα έμπαινε στον πειρασμό ταύτισης με τον πανίσχυρο, μονίμως πριαπικό κεφαλαιοκράτη. Γεγονός όμως είναι ότι έχουμε επίσης μια κοινωνία με πολύ αδυνατισμένα ανακλαστικά αλληλεγγύης και συντονισμένης αντίδρασης όσων βρίσκουν τον εαυτό τους στην ίδια θέση, μια κοινωνία όπου η δομική προϋπόθεση αυτών των ανακλαστικών, δηλαδή η ταξική συνείδηση, βρίσκεται σε πολύ χαμηλό σημείο. Το να στρέψει κανείς τη μια εργασιακή ομάδα ενάντια στην άλλη, αφήνοντας στο απυρόβλητο αυτούς που κινούν τα νήματα της διαδικασίας δεν είναι δα το δυσκολότερο πράγμα στον κόσμο στην σημερινή Ελλάδα. Γίνεται κάθε μέρα, από τους αλαλάζοντες δημοσιογράφους της τηλεόρασης, από τους φιλελεύθερους λαϊκιστές του Τύπου. Η πώληση της απόλυσης, η παράδοξη μετατροπή της απώλειας εργασίας σε μηντιακό προϊόν που πακετάρεται και διοχετεύεται σε καταναλωτές/υποψήφια θύματα, έχει ήδη δρομολογηθεί από τα εγχώρια ΜΜΕ.

Το "Apprentice" σηματοδοτεί συνεπώς όχι τόσο ένα εξωτικό πολιτισμικό προϊόν όσο μια συγκεκριμένη (και δυστοπική) εκδοχή του εγχώριου μέλλοντος, όταν η αποσύνθεση κάθε προοπτικής οριζόντιας αλληλεγγύης μεταξύ των εργαζομένων θα έχει οδηγήσει στην αναπόδραστη κατάληξη κάθε παρόμοιας διαδικασίας: την από κοινού ανάγκη για ένα πανίσχυρο, τιμωρητικό "μεγάλο Άλλο" που θα μας στέλνει τη βροχή και τον ήλιο στις καλές του (για να θυμηθούμε τον Μαρξ της 18ης Μπρυμαίρ) ή τον κεραυνό της απόλυσης στις μαύρες του. Τον εκφασισμό, με λίγα λόγια, του κοινωνικού σώματος δια της οικονομικής οδού (αλλά δεν ξεκινάει από την οικονομική οδό της κρίσης και της στενότητας ο φασισμός tout court); Είναι σημαντικό αυτό το μέλλον, το μέλλον που προεικονίζει η παράλληλη πραγματικότητα του reality, να μείνει ανεκπλήρωτο.

Σημειώσεις
[1] Michel Foucault, Επιτήρηση και τιμωρία. Η γέννηση της φυλακής. Μτφρ. Καίτη Χατζηδήμου. Αθήνα, Ράπας/ Κέδρος, 1989.
[2]  Βλ. Jeremy Bentham, The Panopticon Writings, επιμ. Miran Bozovich, Λονδίνο και Νέα Υόρκη, Verso, 1995.
[3] Βλ. Fredric Jameson, The Political Unconscious: Narrative as a Socially Symbolic Act, Ίτακα, Νέα Υόρκη, Cornell University Press, 1981.
[4]  Βλ. Louis Althusser, "Ideology and Ideological State Apparatuses", στο Lenin and Philosophy and Other Essays, Monthly Review Press, 1971.
[5] Για ένα δειγματοληπτικό παράδειγμα όσων συζητούνται εδώ, βλ. τμήμα επεισοδίου εδώ.

11 σχόλια:

TheHeretic είπε...

Νομίζω ότι είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι το εν λόγω show είχε μεταφερθεί στη χώρα μας με παρουσιαστή τον Πέτρο Κωστόπουλο, χωρίς όμως αξιοσημείωτη επιτυχία, γι'αυτό και κόπηκε γρήγορα κι από τότε δεν επανήλθε κανείς σε αυτό το franchise.

RDAntonis είπε...

Ενδιαφέρον, ευχαριστώ. Προφανώς, η λογική μου υπόθεση ότι "στην Ελλάδα, μια εκπομπή όπως το "Apprentice" θα είχε μικρές πιθανότητες επιτυχίας" έχει ήδη επιβεβαιωθεί.

Ξέρεις όμως ότι με τη στενή έννοια, και το Πανοπτικό του Bentham απέτυχε. Το αγγλικό κοινοβούλιο απέρριψε τα σχέδια οριστικά το 1811. Αλλά 150 χρόνια μετά, ο Foucault θα το έβλεπε ως τη βάση της μετάλλαξης όλης της δυτικής κοινωνίας. Και εκφράζω ανάλογους φόβους για το Apprentice: ότι υπάρχει ένα επίπεδο στο οποίο έχει ήδη πετύχει ΚΑΙ στην Ελλάδα.

SK είπε...

δεν είναι φοβερό που στην ελλάδα δεν μπορούμε ποτέ να εντοπίσουμε ενόχους? παρ' όλα αυτά τους ψάχνουμε διαρκώς! ίσως θα πρέπει να γίνει εισαγωγή ενόχων, ή κάποια εισαγωγή αντίληψης για να τελειώνει η ιστορία.
Ήταν ο Κωστόπουλος και η Ιμάκο παλιά, μετά έγιναν τα free press. μεγάλο βήμα μπροστά για το urbanism και τον νεοφιλελευθερισμό ΄(επιχειρηματίας καλλιτέχνης - φιλόσοφος γκουρού / avant-garde party animal) κοκ . Τέλεια , ωραίο πάρτυ καλά λεφτά, κανείς δεν φάνηκε να κάνει αναγωγές ή το οτιδήποτε. και ίσως δικαίως... δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει όμως το effect και την κουλτούρα αυτών των εντύπων σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο. Από το lifestyle του Κωστόπουλου προέκυψε το urban style ... με την δική τους προσφορά και τις εργασιακό καθεστώς -συνθήκες (για τα οποία έχω ακούσει διάφορα)... από την 'Ε' ο Τσαγκαρουσιάνος από τον ΔΟΛ τα Ελληνικά Γράμματα... Μετά προέκυψε η κρίση και δεν προκύπτει ούτε δουλεύει τίποτα.
Γυρνάμε πίσω σε μαρξιστική βάση να δούμε τι γίνεται κατόπιν εορτής, και αφου τα συγγράματα αυτά ήταν η καθεστωτική ισχύς της φεουδαρχικής ελίτ των αριστερών 'γραμμάτων' (και των κοινωνικά διαφοροποιημένων) εξαργυρωμένα όλα ίσως και σε κάποιο βαθμό. δεν ξέρω, ίσως χρειάζεται. σίγουρα προκύπτει ένα θέμα με το ποιός χρησιμοποιεί τι και με ποιά βάση, προαίρεση και αποτέλεσμα. Το οποίο αρχικά ανάγεται σε αισθητικό για τον ανυποψίαστο ή για τον άπειρο αναγνώστη των πραγμάτων. Και σίγουρα ο foucalt έχει βάση στις αναλύσεις αυτές. προφανώς τη σκαπουλάρουμε με το πρόσχημα της εισαγωγής των πάντων κλπ γεγονός που θυμόμαστε και επικαλούμαστε μόνο αφού ξεκοκαλιστούν τα πάντα ή για να καταφερθούν πλήγματα στον οποιασδήποτε μορφής αντίπαλο.. και η φιλοσοφία κινδυνεύει να πάρει τέτοιο δρόμο προφανώς σε οποιαδήποτε συγκυρία (τα βιβλία- εργαλείο και καλά του foucault είναι ιδανικά για τέτοιες δουλειές). τελικά, τι σκατά διακαιούμαστε από τους έξω που δεν έχουμε εδώ, και το εισάγουμε συνεχώς, γιατί οι άλλοι μας το δίνουν και πως γίνεται και δουλεύει? σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο... διαφωτισμός, Καντ, Ράμφος. ο Ράμφος ανέφερε οτι η Ευρώπη ολόκληρη πάει προς την Αμερική. Παιδιά, είναι οπωσδήποτε και κατα βάση πολιτιστικό το οποιοδήποτε πρόβλημα κακής λειτουργίας πολιτιστικών προιόντων.

Lefteris είπε...

Δεν νομιζω ενα οποιοδηποτε ριαλιτυ να μπορει να κανει ζημια στην ταξικη αλληλεγγυη μεταξυ των εργατων και των "νεων" μεσοαστικων στρωματων( Γιαπηδες Διευθυντες και μανατζερ καθε ειδους,βουλευτικα καπετανατα, συνδικαλιστικες και κομματικες γραφειοκρατιες, καθηγηταδες που μασανε "εθνικα υπερηφανες" η "πολιτισμενες ευρωπαικες" επιδοτησεις) γιατι απλα τετοια δεν υφισταται.....Οι σχεσεις τους με τους εργατες και τους κατωτερους μικροαστους ειναι καθαρα ανταγωνιστικες και θανασιμα εχθρικες....Αυτου του ειδους τα στρωματα ειναι οι βαριες ταξιαρχιες του καπιταλισμου και θα υπερασπιστουν τα υλικα τους προνομια πεφτωντας στην μαχη πριν πεσει ο κεφαλαιοκρατης της καρδιας τους....

SK είπε...

και να πω και κάτι άλλο για την σύγχροη επικοινωνία και το καθεστώς επικοινωίας που διαμορφώνει τις προσωπικές σχέσεις. η σ΄χεση αναγνώστη βιβλίου είναι ανύπαρκτη. γίνεται απ' ευθείας μια φιλία στο facebook και μια άμεση αποδόμηση της σχέσης αυτής, αναγωγής της σε ετεροπικό (ανύπαρκτο όμως επίπεδο)...αλλοιωτικό effect και στις 2 πλευρές και στην καθιερωμένη συνδιαλλαγή συναλλαγή / και στο ίδιο το μέσο της...!! Ουσιαστική και τοπική μεταφορά της σχέσης συγγραφέα-αναγνώστη, μουσικού - ακροατή σε άσχετο ετεροτοπικό επίπεδο μη διαμορφωμένων κανόνων λειτουργίας ή συνθηκών συνδιαλλαγής. Τα κοινωνικά δίκτυα... Αποδομείται οποιαδήποτε εργασιακή ή κοινωνική συνθήκη υπήρχε σε 'πραγματικό' επίπεδο/ μεταφέρονται και οι σχέσεις ισχύος σε άλλο επίπεδο, το οποί είναι ταυτόχρονα και μη εξερευνημένο/θεσμοθετημένο και 'ετεροτοπικό'. Υπάρχει μια ακούσια επιβεβαίωση αυτών που θίγονται στο postscripts on the society of control, αναχθέντα στο internet και την σημερινή κατάσταση. Οι πάντες ταλανίζονται πάνω στη χαραμάδα του ''αν είναι λύση η έξοδος από αυτό ή η (σταδιακή... για να μην υπάρχουν εκρήξεις) θεσμοθέτησή του.) Είναι γερή στροφή... μάλλον οι απόψεις για την ψυχιατρική του foucault θα έχουν επίσης θέση

SK είπε...

δεν θίγω το δικαίωμα στην εργασία και τα δικαιώματα των εργαζομένων στα ελληνικά γράμματα προς αποφυγή παρεξήγησης, απλά είναι κάποιες σκέψεις πάνω στην λειτουργία των εντύπων και κατ επέκταση... για άλλη μια φορά σόρυ για την ημιμάθειά μου στη φιλοσοφική σφαίρα, και για την κατάσταση των γραπτών μου, την πληθώρα σχολίων και την ιντερνετική μου εικόνα. γυρνάω σε αυτό που έκανα για τώρα. καλό απόγευμα!

TheHeretic είπε...

Να ήταν μόνο ο Κωστόπουλος, πάει καλά. Το ζήτημα είναι ότι ο Κωστόπουλος, εκμεταλλευόμενος τις κομματικές πλάτες που φρόντιζε πάντα να έχει, κατάφερε να φτιάξει (α) σχολή σε ό,τι αφορά την οπτική μέσω της οποίας παρουσιάζεται η πραγματικότητα (αδυνατό να χαρακτηρίσω αυτό το πράγμα δημοσιογραφία), (β) σχολή κοινωνικής συμπεριφοράς, (γ) σχολή πολιτικής νοοτροπίας. Βεβαίως, η επιτυχία του εγχειρήματος του Κωστόπουλου (ο οποίος δίδαξε στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό το ΤΙΠΟΤΑ) όχι απλά βρήκε μιμητές που έβγαλαν (ή έφεραν στην Ελλάδα) άλλα παραπλήσια έντυπα (π.χ. το Max, το 01 κ.ο.κ.), αλλά κατάφερε τελικά να αλλάξει ακόμη και τους όρους συζήτησης του πολιτικού και οικονομικού γίγνεσθαι.

rdDcom είπε...

Δύο επισημάνσεις:

«φαντασιώνεται τον εαυτό του ως Δία με περούκα, ικανό ανά πάσα στιγμή να εκσφενδονίσει τον κεραυνό του και να εξαλείψει όσους τον απειλούν. »

Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει περιγραφή τής μιντιακής περσόνας τού Πάγκαλου απευθυνόμενου στον ελληνικό λαό [«Εγώ σας διόρισα στις θέσεις σας! Απολύεστε όλοι!»]

Για το Πανοπτικό: στην πραγματικότητα λειτούργησε ως πρότυπη φυλακή στη νοτιοδυτική Ινδία --- ένα από τα πρώτα ΣΔΙΤ αποικιακού τύπου. Η πληροφορία κάπου στα Subaltern studies (δεν μπορώ να θυμηθώ το όνομα του συγγραφέα, νομίζω είναι ο ίδιος που έκανε την έρευνα για τους υποχρεωτικούς εμβολιασμούς ευλογιάς).

rdDcom είπε...

Αυτό θα μπορούσε να είναι απάντηση στο project Hardt-Negri, εφόσον σύμφωνα με στατιστικές στα τέλη του 90 μόνο 10%-15% από το ενεργό εργατικό δυναμικό στις ΗΠΑ θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως knowledge workers ή παραγωγοί «άυλων» αγαθών «υψηλής προστιθεμένης» αξίας.

RDAntonis είπε...

O Δήμος αναφέρεται στα:

1. Arnold, David. "The Colonial Prison: Power, Knowledge and Penology in Nineteenth-Century India," SS8, p. 148-187.
2. Arnold, David. "Touching the Body: Perspectives on the Indian Plague, 1896-1900," SS5, p. 55-90.

rdDcom είπε...

Ακριβώς.