Κυριακή, 5 Σεπτεμβρίου 2010

Η τελευταία πράξη


Ma come io possiedo la storia,
essa mi posside; ne sono illuminato:
ma a che serve la luce?
Pierre Paolo Pasolini, "Le ceneri di Gramsci"*


Γράφει σε ανάρτησή της λίγες μέρες πριν η e-cynical:
Σήμερα, όπως είχε προαναγγελθεί από τις αρχές καλοκαιριού, οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις πέρασαν τα σύνορα με το Κουβέιτ, αφήνοντας πίσω τους 50,000 άνδρες με σκοπό να ολοκληρώσουν την εκπαίδευση των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας, 4,421 αμερικανούς στρατιώτες νεκρούς, 32,000 τραυματίες, τα ταμεία της πατρίδας τους ελαφρυμένα κατά $801.9 δισεκατομμύρια δολάρια, ή κατά $3 τρισεκατομμύρια σύμφωνα με υπολογισμούς του Stieglitz, και επιπλέον μια υπόσχεση ότι το Ιρακ θα παραμείνει για πάντα στην καρδιά και στο μυαλό τους σαν έγνοια και για το μέλλον. Αυτά από αμερικανικής πλευράς.

Από ιρακινής πλευράς, άφησαν πίσω τους περίπου 600,000 νεκρούς (έρευνα του Lancet), εκ των οποίων 106,000 με 150,000 μόνο από τον άμαχο πληθυσμό, 3,9 εκατομμύρια πρόσφυγες, δηλαδή το 16% του πληθυσμού και το 40% της μεσαίας τάξης, εκ των οποίων οι μισοί κατέφυγαν σε γειτονικές χώρες όπως Ιράν, Συρία και Ιορδανία, και οι άλλοι μισοί εντός Ιράκ σε ασφαλέστερες περιοχές, 35% ανεργία με τον μισό πληθυσμό σε κατάσταση ημιαπασχόλησης, μια ανύπαρκτη κυβέρνηση που εδώ και έξι μήνες αδυνατεί να συσταθεί, ένα διχασμένο πληθυσμό που σπαράσσεται από φονικές συμπλοκές, μια ξεχαρβαλωμένη παραγωγική μηχανή που κωλύεται να λειτουργήσει κυρίως από έλλειψη ρευστού και ενέργειας, (το ηλεκτρικό ρεύμα είναι διαθέσιμο για λίγες μόνο ώρες την ημέρα), την υγεία και την εκπαίδευση σε πολύ κακή κατάσταση και πολλούς απ' τους κατοίκους ν' αναπολούν την πρό της εισβολής εποχή.
Πρόκειται για την τελευταία πράξη της (αυτο)καταστροφικής πορείας των Η.Π.Α που αποκρυσταλλώθηκε μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001 και για το δεόντως άδοξο και δύσοσμο τέλος μίας ακόμη αυτοκρατορικής αλληλουχίας. Από εγελιανή άποψη, ο δεύτερος πόλεμος στο Ιράκ ήταν "η πανουργία του Λόγου" δια της οποίας η παγκόσμια ιστορία επίσπευσε το τέλος μιας παραγωγικά στάσιμης και πλέον όλο και περισσότερο οικονομικά παρασιτικής αμερικανικής μονοκρατορίας, οδηγώντας τη χώρα στο ανεξέλεγκτο εκείνο όργιο άσκοπης καταστροφής ζωών και υποδομών και διασπάθισης χρήματος που συνοδεύει τον επιθάνατιο βρόγχο κάθε ιμπεριαλιστικής μηχανής πρωτόγονης συσσώρευσης. Όσο γελοίο κι αν ακούγεται, ο G.W. Bush ήταν η δική μας εκδοχή αυτού που ο G.W. Hegel  περιέγραφε ως "έφιππο Παγκόσμιο Πνεύμα", ενσάρκωση του Λόγου της παγκόσμιας ιστορίας.** Όταν, το 2003, ο Immanuel Wallerstein μιλούσε για "Παρακμή της αμερικανικής εξουσίας" εν τω μέσω των επιδείξεων δύναμης αυτού που πρόσφατα απεκάλεσα "κράτος υπό την επήρρεια αναβολικών" (state on steroids), πολλοί μειδιούσαν. Περίπου το ίδιο πολλοί χαμογελούσαν ειρωνικά όταν, μια χρονιά πριν, ο Robert Brenner δημοσίευε το Η Έκρηξη και η φούσκα, όπου ισχυριζόταν ότι η ραγδαία άνοδος της φαινομενικά σφριγιλής αμερικανικής αγοράς ήταν στην πραγματικότητα παροδική και στηριζόταν σε παράλογα επίπεδα χρέους και υπερτίμησης των μετοχών που προμήνυαν μια επίπονη κατάρρευση.

"Όταν η φιλοσοφία", έγραφε ο Hegel, "ζωγραφίζει το γκρίζο της σε γκρίζο φόντο, τότε μια μορφή ζωής έχει γεράσει. Με γκρίζο πάνω σε γκρίζο δεν μπορεί να αναστηθεί, μόνο να γίνει κατανοητή· η κουκουβάγια της Αθηνάς πετάει αρχικά στο λυκόφως."*** Η εποχή μας, όσο παράδοξο και αν ακούγεται, είναι φιλοσοφική εποχή, εφόσον με τη φράση εννοήσουμε τον βαθιά αποκαρδιωτικό πυρήνα αυτού που ο Hegel ονομάζει φιλοσοφία της ιστορίας: καταλαβαίνουμε το πραγματικό νόημα των πραγμάτων που δόμησαν την ζωή μας ιστορικά όταν είναι ήδη αργά για να κάνουμε κάτι μ'αυτή την κατανόηση. Υπάρχει όμως και η άλλη, μη εγελιανή οπτική: αν η γνώση είναι μια δύναμη αδράνειας που παραλύει και ακινητοποιεί το υποκείμενο με το βάρος της, αν εμφανίζεται μόνο υπό την προϋπόθεση ότι είναι ήδη αργά για να την μετασχηματίσει κανείς σε ιστορικά σημαίνουσα δράση, η αλήθεια, ωστόσο, δεν είναι γνώση. Και ο χρονικός της ορίζοντας δεν είναι εγκλωβισμένος στο εγελιανό σούρουπο της τελευταίας πράξης.
RD (Αντώνης)

*"Αλλά και αν κατέχω την ιστορία/με κατέχει κι αυτή. Φωτίζομαι απ' αυτή:/
μα σε τι χρησιμεύει τέτοιο φως;" Οι στάχτες του Γκράμσι.
** Βλ. Slavoj Zizek, "The Christian-Hegelian Comedy",
http://www.cabinetmagazine.org/issues/17/zizek.php
***G.W.F Hegel,  "Πρόλογος", Φιλοσοφία του δικαίου.


Εικόνα: http://evencleveland.blogspot.com/2009/12/white-on-white.html

Δεν υπάρχουν σχόλια: