Τρίτη, 7 Σεπτεμβρίου 2010

165. Αποκάλυψη τώρα

Απ' το Through the Loophole.
RD (Αντώνης)

Ανάγνωση, τις μικρές ώρες, του Ο δρόμος (The Road) του Cormac McCarthy. Το βιβλίο κατεβαίνει μονορούφι, αλλά με μια γεύση προσωπικού δηλητηρίου. Ένας πατέρας με τον γιό του σε μια απελπισμένη και χωρίς ελπίδα μάχη για επιβίωση στον μετα-αποκαλυπτικό κόσμο, περιβεβλημένος από ανθρώπους είτε ζωντανούς-νεκρούς σαν τον ίδιο, είτε --ακόμα χειρότερα-- κανίβαλους. Η μητέρα έχει προ πολλού αυτοκτονήσει. Οι πόλεις κατεστραμμένες, η γη καμένη, παγωμένη, και τελεσίδικα στέρφα, μοναδική τροφή οι όλο και λιγότερες, όλο και πιο αιματηρά εξασφαλίσιμες, κονσέρβες του παρελθόντος. Mοναδικός χώρος επιβίωσης ο δρόμος, καμένη άσφαλτος για το πουθενά.

Σκεφτόμουν ότι στον διαγωνισμό φρίκης του μυθιστορήματος την πρώτη θέση παίρνει ο θάνατος του φυσικού κόσμου: όσο και αν ανατριχιάζεις με την ωμότητα που οι επιζήσαντες επιφυλάσσουν ο ένας για τον άλλο, δεν μπορείς να αγνοήσεις ότι έχει ιστορική γεύση. Είναι, όπως και να 'χει, οικεία από το παρελθόν. Και από μόνη της δεν είναι τίποτε διαφορετικό από όσα ζήσαμε και ζούμε. Ο θάνατος όμως των δέντρων ("dead trees", "dead boughs", "dead branches" οι πιο συνηθισμένες φράσεις στο κείμενο), το ό,τι δεν φυτρώνει τίποτε, το ότι δεν υπάρχει καμμία προοπτική να ξανατραφείς με ζώο ή φρούτο ή λαχανικό που δεν έχει μπει σε κονσέρβα πριν την καταστροφή, το ό,τι συνεπώς, δεν υπάρχει καμμία προοπτική επιβίωσης για κανένα στο απώτερο μέλλον, το ότι το τέλος του δρόμου είναι ο καθολικός θάνατος --ούτε καν ο θάνατος, λέει ένας επιζήσας, γιατί και αυτός θα πεθάνει όταν μείνει μόνος και δεν έχει τίποτε να κάνει σε κανένα-- αυτό μπαίνει στο αίμα σου αργά-αργά σαν φαρμάκι στον αναπόδραστο δρόμο για την καρδιά. Σου ρχεται να κλάψεις με λυγμούς στην σκηνή που οι δυο τους ακούνε ένα σκυλί να αλυχτά σε μια πόλη-φάντασμα. Για λίγο όμως μόνο. Mετά σιωπή, ορφανεμένη, ερεβώδης σιωπή. Είναι το μόνο μη ανθρώπινο πλάσμα στο κείμενο, και δεν το βλέπεις ποτέ.

Ο πατέρας πεθαίνει βήχοντας τα πνευμόνια του στο καρβουνιασμένο χώμα (η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη στάχτη και η αναπνοή αργά θανατηφόρα). Ο γιός υιοθετείται από αγνώστους. Το μυθιστόρημα κλείνει με την ελεγειακή εικόνα του κόσμου που χάθηκε ανεπιστρεπτί, και που εμφανίζεται με τη μορφή ενός χάρτη που δεν μπορεί να ξανακολληθεί, τον χάρτη του δέρματος του τελευταίου ψαριού. Σήμερα που ξαναείδα το γιό μου στον παιδικό σταθμό ένιωσα σαν να είχα μόλις ξυπνήσει από εφιάλτη. Κοίταξα το δέρμα του. Mου ήρθε να φιλήσω το γόνατό του, ελαφρά γδαρμένο καθώς ήταν από κάποιο παιχνίδι. Αναστολή. Αναστολή.

Εικόνα:http://thefilmstage.com/tag/cormac-mccarthy/

1 σχόλιο:

Γ.Κ. είπε...

Πριν μερικούς μήνες παρακολούθησα μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ημερίδα σε αμφιθέατρο του Καποδιστριακού, όπου μεταξύ άλλων μιλούσε και ο Θάνος Λίποβατς. Από την δαιδαλώδη (ως συνήθως) και άκρως πυκνή εισήγησή του συγκράτησα την εξής διατύπωση που έγινε με αναφορά στον Λακάν: "η απουσία νοήματος είναι το ίχνος του πραγματικού στον κόσμο". Θυμάμαι μάλιστα που την επανέλαβε, σα να ήθελε να μας εντυπωθεί για τα καλά. Λίγες ημέρες πριν λοιπόν είχα δει και την ταινία που βασίζεται στο βιβλίο Ο δρόμος (The Road), με την αξιόλογη (κατά τη γνώμη μου) ερμηνεία του Βίγκο Μορτενσεν. Έχω την αίσθηση ότι αυτό το "ίχνος" μετατρέπεται στην αφήγηση της μετα-αποκαλυπτικής ιστορίας από τον Cormac McCarthy σε απόλυτο (τελικό) ορίζοντα. Σε έναν κατεστραμμένο και ξεγυμνωμένο από νόημα φυσικό κόσμο --όπου ο άνθρωπος έχει επιστρέψει στην Χομπσιανή φυσική κατάσταση όπου homo homini lupus-- το μόνο που απομένει στους πρωταγωνιστές μας είναι μια αρχέγονη ενστικτώδης σχέση αγάπης/προστασίας μεταξύ πατέρα-γιου. Των οποίων τα ονόματα (αν θυμάμαι καλά) δε μαθαίνουμε ποτέ. Κανείς δεν έχει όνομα σε αυτή την ιστορία. Δε μαθαίνουμε επίσης τα αίτια της καταστροφής. Ήταν σύγκρουση με αστεροειδείς ή κομήτες; Μήπως πυρηνικός όλεθρος; Ατυχής συνάντηση με κάποια άλλη μορφή ζωής; Ποιος ξέρει... Μόνος σκοπός που δίνει κάποιο νόημα/[εριεχόμενο στην καθημερινή τους περιπλάνηση είναι μια μάταιη πορεία προς τη Δύση (τελευταία επιθυμία της μητέρας: "πάρε τον και πήγαινε δυτικά" - αν θυμάμαι καλά).

Για να μην τα πολυλογώ, η ταινία (και φαντάζομαι βεβαίως και το βιβλίο) προσφέρονται για μια λακανική (ή/και μετα-λακανική) ανάγνωση.

Ευχαριστώ Αντώνη που μου τη θύμισες. Λέω να κάτσω να το διαβάσω μέσα στις επόμενες μέρες το βιβλίο. Αξίζει η ελληνική έκδοση λες ή να ψάξω το πρωτότυπο καλύτερα;

Χαιρετισμούς,
Γ.Κ.