Παρασκευή, 25 Ιουνίου 2010

Μνήμη José Saramago

José Saramago, 16/11/1922-18/6/2010. Μέλος του ΚΚΠ, 1969-2010.


"... Είναι γνωστό και επιβεβαιωμένο πως ο θάνατος, είτε από μια εγγενή ανικανότητα είτε από επίκτητη κακοπιστία, λόγω πείρας, δεν επιλέγει τα θύματά του σύμφωνα με τη διάρκεια της ζωής που έχουν ζήσει, πρακτική η οποία εξάλλου, το αναφέρουμε εντελώς παρενθετικά, για να πιστοποιήσει το αληθές των λόγων αμέτρητων φιλοσοφικών και θρησκευτικών αυθεντιών που έχουν αποφαθνεί σχετικά με το θέμα, κατέληξε να δημιουργήσει στην ανθρώπινη ύπαρξη, με τρόπο αντανακλαστικό και μεσ' από διαφορετικούς ως και αντιφατικούς δρόμους, το παράδοξο αποτέλεσμα της διανοητικής εξιδανίκευσης του φυσικού τρόμου απέναντι στο θάνατο. Το ξέρουμε δα πως όση διάρκεια κι αν έχουν οι γέροι, στο τέλος κάποια στιγμή θα 'ρθει η ώρα τους."
Όλα τα ονόματα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1999.

"Ο Saramago περιγράφει τον εαυτό του ως 'ορμονικό κομμουνιστή --όπως υπάρχει ορμόνη που κάνει τα γένια μου να μεγαλώνουν κάθε μέρα. Δεν δικαιολογώ αυτά που έκαναν τα κομμουνιστικά καθεστώτα --και η εκκλησία έκανε πολλά άσχημα πράγματα, καίγοντας ανθρώπους στην πυρά. Αλλά έχω το δικαίωμα να κρατώ τις ιδέες μου. Δεν έχω βρει τίποτε καλύτερο.'"
Συνέντευξη με την Maya Jaggi, The Guardian.

"Πριν τρία ή τέσσερα χρόνια, κατά τη διάρκεια συνέντευξης σε μια λατινοαμερικάνικη εφημερίδα, θαρρώ αργεντίνικη, μέσα σε μια διαδοχή ερωτήσεων και των απαντήσεων, πέταξα μια δήλωση, για την οποία φανταζόμουν (τόσο αφελής ήμουν) ότι θα προκαλούσε αγανάκτηση, διαμάχες και σκάνδαλο: πρώτα-πρώτα στις τάξεις της τοπικής αριστεράς, και, ποιος ξέρει, θα διαδιδόταν, όπως ένας κυματισμός, στους διεθνείς χώρους που επικαλούνται την εν λόγω αριστερά, είτε αυτοί είναι πολιτικοί, είτε συνδικαλιστικοί, είτε πολιτιστικοί. Η εφημερίδα αναπαρήγαγε ακριβώς την φράση μου, σε όλη την σκληρότητά της, χωρίς την παραμικρή υποχώρηση απέναντι στην αισχρότητά της: «Η αριστερά δεν έχει την παραμικρή γαμημένη ιδέα για τον κόσμο μέσα στον οποίο ζει». Στην πρόθεσή μου, που ήταν σκοπίμως προβοκατόρικη, η αριστερά που προκλήθηκε κατ’αυτόν τον τρόπο, απάντησε με την πιο παγερή σιωπή.

Κανένα κομουνιστικό κόμμα, αρχίζοντας π.χ., από εκείνο του οποίου είμαι μέλος, δεν ανέβηκε σε καμιά έπαλξη για να διαμαρτυρηθεί ή έστω να επιχειρηματολογήσει για το δίκαιο ή το άδικο της φράσης που είχα προφέρει. Πολύ περισσότερο, κανένα από τα σοσιαλιστικά κόμματα που βρίσκονται στις αντίστοιχες κυβερνήσεις, και έχω κατά νου ειδικά εκείνα της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, δεν έκρινε απαραίτητο να απαιτήσει εξηγήσεις από τον ξεδιάντροπο συγγραφέα, που τόλμησε να πετάξει ένα κοτρώνι μέσα στο σάπιο τέλμα της αδιαφορίας. Μηδέν από μηδέν, πλήρης σιωπή, ως εάν οι ιδεολογικοί τάφοι μέσα στους οποίους είχαν καταφύγει να μην περιείχαν τίποτε άλλο εκτός από σκόνη κι αράχνες, κι ένα παλαιό κόκκαλο, που δεν θα μπορούσε μάλιστα να χρησιμέψει ούτε ως λείψανο. Για μερικές ημέρες ένοιωσα αποκλεισμένος από την ανθρώπινη κοινωνία, σαν να είχα πανούκλα, να είχα πάθει κάποιου είδους κίρρωση του εγκεφάλου, και να μην ήξερα πια τι λέω. Είχα φθάσει μάλιστα για να σκέφτομαι πως μια συμπονετική φράση σίγουρα θα κυκλοφορούσε μεταξύ εκείνων που σιώπησαν, και θα ήταν περίπου αυτή: «Ο κακομοίρης, τι άλλο να περιμένουμε απ’αυτόν στην ηλικία που είναι;» Είναι ξεκάθαρο ότι δεν με έκριναν άξιο να πω τη γνώμη μου.

Πέρασε ο καιρός, και η κατάσταση του κόσμου έγινε όλο και περισσότερο πολύπλοκη, και η ατρόμητη αριστερά, συνέχισε να παίζει το ρόλο που της μοιράστηκε, στην εξουσία ή στην αντιπολίτευση. Κι εγώ ––που στο μεταξύ είχα κάνει άλλη μια ανακάλυψη, ότι δηλαδή ο Marx δεν είχε ποτέ τόσο δίκιο όσο σήμερα–– φανταζόμουν, όταν πέρυσι εξερράγη το καρκίνωμα της αισχροκέρδειας των ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, ότι η απανταχού αριστερά, εάν ζούσε ακόμη, θα άνοιγε τελικά το στόμα της για να πει τι νόμιζε για το ζήτημα… Έχω την εξήγηση: η αριστερά δεν σκέφτεται, δεν δρα, δεν ρισκάρει. Ύστερα, συνέβη ό,τι συνέβη, μέχρι και σήμερα, και η αριστερά, χαλαρά κι ανεύθυνα, συνεχίζει να μην σκέφτεται, να μην ενεργεί, να μην ρισκάρει. Μην εκπλήσσεστε επομένως με την αυθάδεια του ερωτήματος του τίτλου: «Πού είναι η αριστερά; » Δεν ρίχνω τον οβολό μου, έχω πληρώσει ήδη υπερβολικά ακριβά τις αυταπάτες μου." © Μετάφραση : L’Enfant de la Haute Mer

4 σχόλια:

imwrong είπε...

Στον Boston Globe η άλλη άποψη, και άλλες απόψεις σχετικά από το Buzz: εδώ.

Αντωνης είπε...

@imwrong: Έχω ήδη απαντήσει στο buzz στο κατάπτυστο άρθρο στο οποίο παραπέμπεις.

head charge είπε...

Πάντως ο κύριος Jacoby είναι πολυβραβευμένος, το λέει κι η Wikipedia:

In 1999, he became the first recipient of the Breindel Prize, a $10,000 award (since increased to $20,000) for excellence in opinion journalism awarded by Rupert Murdoch's News Corporation. In December 2009, he was presented by the Zionist Organization of America with its Ben Hecht Award for Outstanding Journalism on the Middle East.

Αντωνης είπε...

@head chargeΜπράβο, μπράβο το παιδί. Και εις ανώτερα!