Κυριακή, 2 Μαΐου 2010

Jacques Rancière, Μίσος για τη δημοκρατία

Jacques Rancière
Μίσος για τη δημοκρατία
Μτφρ.: Radical Desire

Φυσικά, το μίσος για τη δημοκρατία δεν είναι τίποτε καινούργιο. Μάλλον είναι εξίσου παλιό με την ίδια τη δημοκρατία, για ένα απλό λόγο: η ίδια η λέξη αποτελεί έκφραση μίσους. Στην αρχαία Ελλάδα, η "δημοκρατία" χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως μέσο προσβολής από αυτούς που είδαν στην ακατανόμαστη διακυβέρνηση του πλήθους την καταστροφή κάθε έννομης τάξης. Παρέμεινε συνώνυμη του εκτρώματος γι οποιονδήποτε θεωρούσε ότι η εξουσία περιερχόταν δικαιωματικά σε αυτούς των οποίων η καταγωγή προόριζε για την εξουσία ή των οποίων οι ικανότητες εξόπλιζαν για εξουσία. Και σήμερα παραμένει τέτοια για όσους θεωρούν τις αποκαλύψεις του θείου νόμου μοναδικά νόμιμα θεμέλια πάνω στα οποία μπορούν να χτιστούν οι ανθρώπινες κοινότητες. Η βία αυτού του μίσους βρίσκεται αναμφίβολα στην σύγχρονη ημερήσια διάταξη. Δεν είναι όμως το θέμα αυτού του βιβλίου για ένα απλό λόγο: Δεν έχω τίποτε κοινό με αυτούς που εξαπλώνουν τούτο το μίσος και συνεπώς δεν έχω τίποτε να συζητήσω μαζί τους.

Παράλληλα με αυτό το μίσος για τη δημοκρατία, η ιστορία έχει μαρτυρήσει για την κριτική της. Η κριτική αποδέχεται την ύπαρξη κάποιου πράγματος, αλλά με στόχο να το περιορίσει σε όρια. Υπήρξαν δύο μεγάλες ιστορικές μορφές της κριτικής της δημοκρατίας. Υπήρχε η τέχνη των αριστοκρατών νομοθετών και ειδικών που προσπάθησαν να συμβιβαστούν με τη δημοκρατία, την οποία έβλεπαν ως δεδομένο που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ο σχεδιασμός του Συντάγματος των ΗΠΑ είναι το βασικό παράδειγμα αυτής της εργασίας της σύστασης δυνάμεων και της εξισορρόπησης των θεσμικών μηχανισμών που στόχο είχε να αντλήσει όσο γινόταν περισσότερα από το γεγονός της δημοκρατίας, ενόσο την περιόριζε για να εξασφαλίσει δυο αγαθά που εκλήφθηκαν ως συνώνυμα: την διακυβέρνηση απ' τους άριστους και την διατήρηση της ιδιοκτησιακής τάξης. Η επιτυχία αυτής της έμπρακτης κριτικής πυροδότησε φυσικά την επιτυχία του αντιθέτου της. Ο νεαρός Μαρξ δεν είχε πρόβλημα να εκθέσει την κυριαρχία της ιδιοκτησίας που βρίσκεται στη βάση του ρεπουμπλικανικού Συντάγματος. Αλλά πράττοντας αυτό, μπόρεσε να θέσει ένα στάνταρ σκέψης του οποίου οι δυνατότητες δεν έχουν ακόμα εξαντληθεί: την ιδέα ότι οι νόμοι και οι θεσμοί της τύποις δημοκρατίας είναι απλώς επιφάσεις κάτω από τις οποίες, και μέσω δια των οποίων, εξασκείται η εξουσία της αστικής τάξης. Ο αγώνας ενάντια στις επιφάσεις έγινε έτσι ο δρόμος που οδηγούσε στην "αληθινή" δημοκρατία, όπου η ελευθερία και η ισότητα δεν θα αντιπροσωπεύονταν πλέον από τους θεσμούς του νόμου και του κράτους, αλλά θα ενσωματωνόντουσαν στις ίδιες τις μορφές της απτής ζωής και της αισθητής εμπειρίας.

Το νέο μίσος για τη δημοκρατία που αποτελεί το αντικείμενο αυτού του βιβλίου δεν μπορεί να κατηγοριοποιηθεί κάτω από κανένα από τα δύο αυτά μοντέλα, αν και συνδυάζει στοιχεία τα οποία δανείζεται και από τα δύο. Οι εκπρόσωποί του ζουν όλοι σε χώρες οι οποίες ανακηρύσσουν τον εαυτό τους όχι απλώς δημοκρατίες αλλά ως πεμπτουσίες της δημοκρατίας. Κανένας τους δεν απαιτεί μια πιο αληθινή δημοκρατία. Αντίθετα, νιώθουν ότι έχουμε υπερβολικά πολύ δημοκρατία. Αν και δεν παραπονιούνται για τους θεσμούς που φέρονται ως ενσαρκωτές της λαϊκής ισχύος, δεν προτείνουν και μέτρα για να περιοριστεί αυτή η ισχύς. Οι θεσμικοί μηχανισμοί που αποτέλεσαν αντικείμενο του πάθους των σύγχρονων του Μοντεσκιέ, του Μάντισον ή του Τοκβίλ δεν τους ενδιαφέρουν. Αυτό για το οποίο παραπονιούνται είναι ο λαός και η ηθική του, και όχι οι θεσμοί της εξουσίας. 

[...]

Ο διττός λόγος περί δημοκρατίας είναι βέβαιο ότι δεν είναι κάτι καινούργιο. Έχουμε συνηθίσει να ακούμε ότι η δημοκρατία είναι το χειρότερο πολίτευμα, με εξαίρεση όλα τα υπόλοιπα. Αλλά το νέο αντιδημοκρατικό συναίσθημα δίνει στην γενική διατύπωση μια πιο ανησυχητική έκφραση. Η δημοκρατική διακυβέρνηση, λέει, είναι κακή όταν της επιτρέπεται να διαφθαρεί από την δημοκρατική κοινωνία, η οποία θέλει για όλους να είναι ίσοι και για όλες τις διαφορές να τυχαίνουν σεβασμού. Είναι καλή, από την άλλη, όταν κινητοποιεί άτομα αποδυναμωμένα από την δημοκρατική κοινωνία στην κατεύθυνση του πολέμου για να υπαρασπιστούν τις αξίες του πολιτισμού, τις αξίες που σχετίζονται με την σύγκρουση πολιτισμών. Η θέση για το νέο μίσος της δημοκρατίας μπορεί να διατυπωθεί συνοπτικά: υπάρχει μόνο μια καλή δημοκρατία, αυτή που καταστέλλει την καταστροφικότητα του δημοκρατικού πολιτισμού. 

[...] Η δημοκρατία δεν είναι ούτε μια μορφή διακυβέρνησης που επιτρέπει στις ολιγαρχίες να ασκούν εξουσία στο όνομα του λαού, ούτε μια μορφή κοινωνίας που συντονίζει την εξουσία των εμπορευματικών προϊόντων. Είναι η δράση που διαρκώς υφαρπάζει το νομοπώλιο της δημόσιας ζωής από τις ολιγαρχικές διακυβερνήσεις, και την παντοδυναμία απέναντι στη ζωή από την εξουσία του πλούτου. Είναι η δύναμη, που σήμερα περισσότερο από ποτέ, πρέπει να αγωνιστεί ενάντια στην σύγχυση αυτών των εξουσιών, που τυλίγονται στον ένα και μοναδικό νόμο της επικυριαρχίας. Η εκ νέου ανακάλυψη της μοναδικότητας της δημοκρατίας σημαίνει επίσης συναίσθηση της μοναξιάς της. Οι απαιτήσεις για την δημοκρατία μεταβιβάστηκαν ή αποκρύφθηκαν για πολύ καιρό από την ιδέα μιας νέας κοινωνίας, στοιχεία της οποίας υποτίθεται ότι γεννιόντουσαν στην ίδια την καρδιά της σύγχρονης κοινωνίας. Αυτό κατονόμαζε ο σοσιαλισμός: ένα όραμα της ιστορίας σύμφωνα με το οποίο οι καπιταλιστκές μορφές παραγωγής και ανταλλαγής αποτελούσαν τις υλικές συνθήκες για μια κοινωνία ισότητας και για την εξάπλωσή της παγκόσμια. Αυτό είναι το όραμα που ακόμα και σήμερα συντηρεί τις ελπίδες ενός κομμουνισμού ή μιας δημοκρατίας του πλήθους: την ιδέα ότι οι όλο και πιο άυλες μορφές της καπιταλιστικής παραγωγής που συμπυκνώνονται στο επικοινωνιακό σύμπαν θα σχηματίσουν, από τούδε και στο εξής, ένα νομαδικό πληθυσμό "παραγωγών" νέου είδους· ότι θα συγκροτήσουν μια συλλογική διάνοια, μια συλλογική δύναμη σκέψης, συναισθήματα και κινήσεις σωμάτων που θα μπορέσουν να διαρρήξουν τα σύνορα της Αυτοκρατορίας. Η κατανόηση του τι σημαίνει δημοκρατία σημαίνει και την αποκήρυξη αυτής της πίστης. Η συλλογική διάνοια που παράγεται από ένα σύστημα επικυριαρχίας είναι στο τέλος απλώς η διάνοια αυτού του συστήματος. Η άνιση κοινωνία δεν κουβαλάει καμμία κοινωνία ισότητας στη μήτρα της. Μάλλον, η εξισωτική κοινωνία είναι στο τέλος μόνο το σύνολο εξισωτικών σχέσεων που μπορούν να εντοπιστούν εδώ και τώρα μέσα από μοναδικές και επισφαλείς πράξεις. Η δημοκρατία είναι όσο γυμνή στη σχέση της με την εξουσία του πλούτου όσο είναι και σε σχέση με την εξουσία της συγγένειας που σήμερα έρχεται να υποβοηθήσει και να ανταγωνιστεί την πρώτη. Δεν βασίζεται σε καμμία φύση των πραγμάτων ούτε τυγχάνει εγγύησης από καμμία θεσμική φόρμα. Δεν φέρεται στην πλάτη καμμίας ιστορικής αναγκαιότητας και δεν φέρει καμμία. Απλώς εμπιστεύεται τον εαυτό της στην συνέχεια των απτών δράσεών της. Αυτό μπορεί να δημιουργεί φόβο, και συνεπώς μίσος, ανάμεσα σ' αυτούς που συνήθισαν να ασκούν την εξουσία της σκέψης. Αλλά ανάμεσα σ' αυτούς που γνωρίζουν πώς να μοιράζονται με τον οποιονδήποτε και με όλους την ίση δύναμη της ευφυϊας, μπορεί αντίστροφα να εμπνεύσει θάρρος, και άρα χαρά.

9 σχόλια:

Στέργιος είπε...

Η πηγή της δημοκρατία
(1)
Έχουν γίνει πολλές συζητήσεις για τη δημοκρατία στα μπλοκ. Άλλες σοβαρές και άλλες εντελώς επιφανειακές.

Από μικρός παιδευόμουν να βρω τη γενεσιουργό αιτία της δημοκρατίας. Συνήθως αυτό που θενά δεν γίνεται ανάλυση. Κάποιοι θεωρούν δεδομένη την αιτία και παρουσιάζουν ως αιτία την ίδια τη δημοκρατία(!) κάποιοι κάνουν μια εύκολη αναφορά στη ταξική προέλευσή της αλλά στην αιτιακή αλληλουχία ακόμη και ο μαρξισμός είναι φτωχός.

Δεν κάνω τον έξυπνο αλλά με πήρε χρόνια αυτή η έρευνα που είναι ταυτόσημη με την έρευνα για την εξουσία και την αιτιακή αλληλουχία της.

Αντιπαρέρχομαι όλα τα γνωστά επιχειρήματα και πάω κατ ευθείαν στην ουσία. Δεν θα πω τη κοινοτυπία ότι η δημοκρατία είναι ένα περιοριστικό σύστημα (κανόνας) ούτε ότι έχει ταξικό και ποτέ αταξικό χαρακτήρα.

Πηγή της δημοκρατίας είναι η δικτατορία της τάξης που κυριαρχεί. Είναι η κοινωνική νομιμοποίηση τους δικτατορικού Κανόνα του Νόμου που επιβλήθηκε από τη κυρίαρχη τάξη. Είναι η πολιτική εκδήλωση της δικτατορίας σε επίπεδο διαχείρισης.

Η αιτία της δημοκρατίας είναι η διαχείριση των αντιθέσεων της άρχουσας τάξης. Στο βάθος βρίσκεται η βασική παραγωγική σχέση του τρόπου παραγωγής. Λόγω έλλειψης χώρου θα αναφερθώ στους δυο βασικούς Νόμους της δικτατορίας της αστικής και της εργατικής τάξης: α) όλος ο παραγόμενος πλούτος κατά τη παραγωγή ανήκει στο κεφάλαιο (επιχείρηση), ο εργάτης δεν συμμετέχει λαμβάνοντας μέρος του πλούτου αλλά λαμβάνει μια αμοιβή εντελώς άσχετη από τον πλούτο που παράγει. Αυτό νομιμοποιείται με την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής (επιχείρησης). Β) όλος ο παραγόμενος πλούτος ανήκει στους παραγωγούς. Απαγορεύεται η ιδιοποίηση του κοινωνικού πλούτου. Αυτό νομιμοποιείται πάλι με την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής.

Πρέπει εδώ να πω ότι ι ιδιοκτησία δεν νομιμοποιείται από καμιά δημοκρατία αλλά με τη δύναμη της τάξης όταν καταλαμβάνει την εξουσία και επιβάλει αυτό το δίκαιο ως υπεράνω όλων των δικαίων. Εξ αυτών των δύο θέσεων παράγονται κάποια αξιώματα που συχνά λοιδορούνται αλλά αυτοί που τα λοιδορούν δεν έχουν ιδέα για την πραγματική αλήθεια τους: α) «Νόμος είναι το Δίκαιο του κεφαλαίου» και β) Νόμος είναι το Δίκαιο του Εργάτη». Όσοι κατά καιρούς ερμηνεύσατε το τελευταίο ως δικαίωμα στο σπάσιμο βιτρινών σπεύσετε να αναθεωρήσετε, δεν αφορά δικαίωμα στη καταστροφή πλούτου που έχει κλαπεί από τη εργατική τάξη αλλά στη διάσωσή του από την απαλλοτρίωση που έκανε το κεφάλαιο.

Στέργιος είπε...

Η πηγή της δημοκρατία
(2)

Ο βασικός δικτατορικός Νόμος της εξουσίας επιβάλει και τα όρια κάθε δημοκρατίας. Δεν μπορεί να εξηγηθεί από τους αστούς γιατί η Βουλή δεν μπορεί ποτέ να αλλάζει τα θεμελιώδη άρθρα ενός Συντάγματος ενώ οι ελευθερίες είναι οι πρώτες που σφαγιάζονται.


Στην προκειμένη περίπτωση και μιλώντας για την πολιτική εξουσία (δημοκρατία κλπ) σε συνθήκες κυριαρχίας του κεφαλαίου, είναι αδύνατο αυτή να υπάρξει αν δεν υπηρετεί τους σκοπούς του κεφαλαίου. Μπορείς να επιλεγεί οποιαδήποτε μορφή υπηρέτησης και να κριθεί από τα αποτελέσματά της, αλλά είναι αδύνατο να μην επιλεγεί οπωσδήποτε, μία μορφή υπηρέτησης.

Όλοι οι νόμοι και οι θεσμοί δεν μπορούν παρά να εναρμονίζονται σε ένα ενιαίο κοινωνικοοικονομικό σύστημα αλληλοσυμπληρούμενων λειτουργιών. Για να γίνει πιο κατανοητό αυτό, δεν είναι δυνατόν μία Συντακτική Βουλή ταυτόχρονα να ψηφίζει τα εξής συνταγματικά άρθρα: α) Η ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής είναι ιερή και νόμος διέπει τη διαχείρισή της από τους ιδιοκτήτες και, β) Τα μέσα παραγωγής ανήκουν στην κοινωνία και νόμος διέπει τη διαχείρισή τους από τις κοινωνικές της ομάδες. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τον παραγόμενο πλούτο. Αν λοιπόν στην εξουσία βρίσκεται η αστική τάξη θα νομοθετηθεί ότι ο πλούτος ανήκει στους ιδιοκτήτες καπιταλιστές, αν είναι η εργατική τάξη θα νομοθετηθεί ότι ανήκει στην εργατική τάξη. Πάνω σε αυτά τα θεμελιώδη άρθρα αναπτύσσεται όλο το νομικό, θεσμικό, ιδεολογικό και εθιμικό εποικοδόμημα.

Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής εμπεριέχει ένα σύστημα παραγωγικών σχέσεων που πυρήνας τους είναι το απόλυτο δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης των μέσων παραγωγής πάνω στα οποία εδράζεται το απόλυτο δικαίωμα διεύθυνσης των παραγωγικών δυνάμεων από το κεφάλαιο και το απόλυτο δικαίωμα ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της παραγωγής. Αυτός είναι ο πυρήνας της δικτατορίας της αστικής τάξης με την έννοια ότι τον επιβάλλει και τον υπερασπίζει μέχρι θανάτου αφού χωρίς αυτό το πυρήνα δεν υπάρχει καπιταλιστική εκμετάλλευση δηλαδή δεν υπάρχει κεφάλαιο άρα και η ίδια η αστική τάξη.

Παρεμπιπτόντως, για αυτό και είναι γελοίο να ισχυρίζεται κάποιος ότι όταν υπάρχει αστική δημοκρατία δεν υπάρχει ταξική δικτατορία της αστικής τάξης. Η αστική δημοκρατία όπως και ο φασισμός είναι απλώς πολιτικές μορφές διαχείρισης αυτής της ταξικής δικτατορίας ή αλλιώς του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και όπως είναι γνωστό οι μορφές διαχείρισης εκφράζουν αλλά δεν καθορίζουν το περιεχόμενο.

Στέργιος είπε...

Η πηγή της δημοκρατία
(3)


Η βάση της αστικής δημοκρατίας είναι συνοπτικά ή εξής:

Το κεφάλαιο όπως σχηματίζεται στη σύγχρονη κοινωνία έχει στο εσωτερικό του την ανάγκη ρυθμιστικής δημοκρατικής λειτουργίας ως εξής: Λόγω ανταγωνισμού και εξ αυτού αδυναμίας ενιαιοποίησης όλων των κεφαλαίων και μονολιθικής έκφρασης και λειτουργίας στο εσωτερικό τους, σχηματίζονται διάφορες ομάδες κεφαλαιακών συμφερόντων όπως, των τραπεζών, των βιομηχανιών, των ναυτιλιακών, των χρηματιστών, των εμπόρων, των νεοανερχόμενων, των φθινόντων, των μικρών και μεσαίων κεφαλαίων κλπ.
Από τη στιγμή που δεν μπορεί να επιβληθεί απόλυτα μία ομάδα κεφαλαίου στην άλλη και να έχουμε μία και μόνη δικτατορική έκφραση είναι αναγκασμένο να θεσπίσει κανόνες «δημοκρατίας» των κεφαλαίων ώστε να διευθετούνται οι σχέσεις μεταξύ των διαφόρων ομάδων κεφαλαίου.

Αυτή η δημοκρατία επεκτείνεται και στο λαό, με αιματηρούς αγώνες φυσικά από αυτόν γιατί θεωρείται πρόπλασμα αμφισβήτησης της εξουσίας του κεφαλαίου. Ο λαός βέβαια, στα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας έχει κάθε δυνατότητα να επιλέξει «δημοκρατικά» τα πολιτικά κόμματα που εκφράζουν τις διάφορες ομάδες κεφαλαίου. Υπό αυτή την έννοια, όλα τα αστικά κόμματα έχουν εξ’ ίσου δικαίωμα να διεκδικήσουν την πολιτική εξουσία (διαχείρηση) για λογαριασμό των ομάδων κεφαλαίου που εκπροσωπούν κι’ έτσι, να εναλλάσσονται και να λειτουργεί η πλήρης δημοκρατία.

Εξ ορισμού αποκλείοντα τα αριστερά κόμματα που είναι στη γραμμή ανατροπής του καπιταλισμού δεδομένου ότι ούτε αυτά μπορούν να διαχειριστούν τον καπιταλισμό ούτε η εργατική τάξη τα εκλέγει γι αυτό τον σκοπό(*). Εννοείται βέβαια ότι το κεφάλαιο αν δει τον κίνδυνο, καταργεί και τη δημοκρατία και κάθε δικαίωμα. Σιγά μην αφήσει να του πάρουμε τον πλούτο που με τόσο «κόπο» κατέκλεψε από τους εργαζόμενους.

(*!) διάφορα αριστερά ή κομμουνιστικά κόμματα που βρεθήκαν στην πολιτική εξουσία χωρίς η ταξική εξουσία να ανήκει στην εργατική τάξη ή υποτάχθηκα στην ταξική εξουσία της αστικής τάξης (Μολδαβία, εν μέρει Κύπρος και Ιταλία) και υπηρετούν όπως κάθε αστικό κόμμα την αστική εξουσία ή βρίσκονται σε πόλεμο με την ταξική εξουσία και τίθεται το ζήτημα «ποιος ποιόν». Είναι αδύνατο να συνυπάρχουν αστική εξουσία (δικτατορία) και εργατική διακυβέρνηση (διαχείριση). Όσοι κάνουν τέτοια όνειρα σε πλαίσια σοσιαλδημοκρατίας οδηγούνται στο τέλος του ενός από το άλλο (Χιλή). Η ταξική εξουσία δεν μοιράζεται.


Στον αντίποδα της αστικής δημοκρατίας η σοσιαλιστική δημοκρατία είναι και αυτή περιοριστικός νόμος της δικτατορίας της εργατικής τάξης (του προλεταριάτου). Η διαφορά είναι ότι ο σοσιαλιστικός «τρόπος παραγωγής» (μεταβατική μορφή μεικτού συστήματος καπιταλιστικών και κομμουνιστικών οικονομικών αρχών προς τον κομμουνιστικό τρόπο παραγωγής) εμπεριέχει έναν δικτατορικό Νόμο (Κανόνα) που λέει ότι όλα τα μέσα παραγωγής ανήκουν στους δημιουργούς τους, δηλαδή στην εργατική τάξη (για παραγωγούς αυτοαπασχολούμενους, αγρότες κλπ που δεν έχουν εξαρτημένη σχέση ισχύουν άλλα μεταβατικά δίκαια που όμως υπόκεινται στον Νόμο της εργατικής τάξης μέχρι αφομοίωσής τους) και κατ έκταση στη κοινωνία και στο λαό.

Στέργιος είπε...

Η πηγή της δημοκρατία
(4)

Τα μέσα παραγωγής, στο σοσιαλισμό, από τη φύση της ιδιοκτησίας τους δεν μπορούν να διευθύνονται από ατομικούς ιδιοκτήτες, που δεν υπάρχουν, αλλά από τους κοινωνικούς ιδιοκτήτες. Αυτή η διεύθυνση μαζί και η συνολική διεύθυνση των παραγωγικών δυνάμεων όμως δεν μπορεί παρά να γίνει μόνο με συλλογικό τρόπο, δηλαδή μόνο με δημοκρατικό. Διαφορετικά είναι αδύνατο να γίνει διεύθυνση, θα γίνει χάος. Έτσι βγήκε και το αξίωμα «Ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρχει».

Αυτό το σύνθημα το διαστρέβλωσαν οι μικροαστοί «αριστεροί» για να πολεμήσουν την ίδια τη γενεσιουργό αιτία του αξιώματος που είναι η δικτατορία (εξουσία, Κανόνας, νόμος) του προλεταριάτου. Θέλουν δηλαδή να έχουμε σοσιαλισμό με ελευθερία και δημοκρατία αλλά χωρίς εξουσία (δικτατορία) της εργατικής τάξης) και παρότι θα είμαστε σοσιαλισμός με δημοκρατία και ελευθερία το νομικό δίκαιο θα παραδίδει (ελεύθερα!!!) τον παραγόμενο πλούτο από τη εργατική τάξη στους καπιταλιστές!!! Αυτό είναι η άλλη όψη του καπιταλισμού με «ανθρώπινο πρόσωπο». Το αφήνουμε αυτό.

Αν λοιπόν ψάξει κανείς να βρει τη δημοκρατία στο σοσιαλισμό θα δει ότι έχει την ακριβώς αντίθετη αιτιακή - γενεσιουργό σχέση με την αστική δημοκρατία. Η μεγάλη επιφανειακή διαφορά είναι ότι η σοσιαλιστική δημοκρατία αδυνατεί να λειτουργήσει με άλλες μορφές (πολιτική δικτατορία, μοναρχία, βασιλεία κλπ) που λειτουργεί άνετα η αστική. Ωστόσο δεν είναι αυτή η βασική διαφορά τους αλλά ποιανού δικτατορικό Δίκαιο ρυθμίζουν και υπηρετούν. Υπ’ αυτή την έννοια η χειρότερη σοσιαλιστή δημοκρατία είναι χίλιες φορές ανώτερη από την καλύτερη αστική δημοκρατία.

Γι αυτό το λόγο φαντάζουν γελοίες οι θεωρίες περί καθαρής δημοκρατίας που δήθεν μόνο την αρχή της πλειοψηφίας αναγνωρίζει κλπ, κλπ. Πρώτα η δικτατορία καθορίζει τα πλαίσιά της και μετά λειτουργούν οι αρχές της μέσα στα προκαθορισμένα πλαίσια.

Κλείνοντας θα ήθελα να πω ότι το θέμα είναι αδύνατο να εξαντληθεί εδώ. Μπορεί και να χρειάζονται χιλιάδες σελίδες για να αποκαλυφθούν όλες οι πτυχές της αιτιακής αλληλουχίας και γένεσης της δημοκρατίας από τη ταξική δικτατορία. Όμως αρκούμαι σε αυτό το σχόλιο για την ώρα.

Αντωνης είπε...

@Στέργιος: Η σκέψη του Ρανσιέρ διαφέρει δραστικά από το μέινστριμ των "δημοκρατικών" παπαγάλων, και αξίζει σεβασμού και συζήτησης. Κάποια στιγμή θα μεταφράσω ένα κομμάτι από το εξαιρετικό του "Διαφωνία" για να διασαφηνιστούν οι βασικές της αρχές. Αυτή τη στιγμή αρκεί να πω ότι για τον Ρανσιέρ η δημοκρατία είναι ένα σκάνδαλο για την "ορθή λειτουργία" του πολιτεύματος, μια κατάσταση εξαίρεσης από αυτό που συνήθως αποκαλούμε δημοκρατία και που δεν είναι παρά η διαιώνιση της διακυβέρνησης από τους πλούσιους και τους ισχυρούς. Με τα κριτήρια του Ρανσιέρ, δημοκρατία είναι η εξέγερση των πληβείων, η επανάσταση στην Αϊτή, η παρισινή Κομμούνα. Δεν είναι αυτό που κωδικοποιούν τα συντάγματα και που εκπροσωπεί ο κοινβουλευτισμός.

Α.Γ. είπε...

Το κείμενο, και γενικά η σκέψη του Ρανσιέρ, έχει αναμφίβολα εξαιρετικό ενδιαφέρον. Το σχόλιό μου αφορά μια λεπτομέρεια: Νομίζω ότι σε ένα σημείο το κείμενο είναι κάπως ασαφές, ή μπορεί εγώ να μην πιάνω κάτι. Αναφέρομαι στη φράση:

Αν και δεν παραπονιούνται για τους θεσμούς που φέρονται ως ενσαρκωτές της λαϊκής ισχύος, δεν προτείνουν και μέτρα για να περιοριστεί αυτή η ισχύς.

Βλέποντας αυτή τη φράση στα ελληνικά, εγώ δεν καταλαβαίνω πού οφείλεται η σύνταξη με εναντιωματικό σύνδεσμο: αν κάποιοι ΔΕΝ παραπονιούνται για κάτι, λογικό είναι να μην προτείνουν και μέτρα για να περιοριστεί. Το αντίθετο θα ήταν περίεργο. Έτσι δεν είναι;

Μήπως εδώ μπήκε ένα ΔΕΝ περισσότερο;

Αν μπορεί, ο μπλόγκερ καλό θα ήταν να παραθέσει τη σχετική φράση στο πρωτότυπο (ή έστω στην αγγλική μετάφραση στην οποία απ' ό,τι κατάλαβα βασίζεται η δική του).

Αντωνης είπε...

@Α.Γ. Θα το ελέγξω, αν και δεν νομίζω να είναι λάθος.

Ανώνυμος είπε...

Γειά σας και ευχαριστώ, ως αναγνώστης, για την ανάρτηση/συζήτηση και για όσα ερεθίσματα μου δίνετε (και είναι πολλά) μέσω του μπλογκ αυτού το οποίο και παρακολουθώ συχνά. Θα ήθελα μόνο να επισημάνω ότι το "Μίσος για τη Δημοκρατία" είναι διαθέσιμο στα ελληνικά σε μετάφραση Β. Ιακώβου από τις εκδόσεις Πεδίο (2010)
γιώργος

Αντωνης είπε...

@γιώργος: Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια και για την πληροφορία για την ελληνική έκδοση του βιβλίου, που δεν γνώριζα.