Πέμπτη, 27 Μαΐου 2010

Μετά

Όχι, ρε κουφάλες! Δεν τέλειωσε τίποτα! Ούτε η μεταπολίτευση τέλειωσε... Ούτε ο Εμφύλιος τέλειωσε... Ούτε το "1821" τέλειωσε... Ούτε εμείς τελειώσαμε! Όλα τώρα αρχίζουν!
Θεαμαπάτες και δικτυώματα

(Για το Μιχάλη, που είπε τη λέξη-κλειδί)

1. Εν αρχή ην το μετά. Το μετά είναι η αρχή. Αρχή: χρονικό σημείο από το οποίο και μετά μετράει ο χρόνος ("η αρχή του εμφυλίου"), μεθοδολογικό θεμέλιο ("οι αρχές του φιλοσοφικού ιδεαλισμού"), εξουσία, κυριαρχία ("συνελήφθησαν από τις αρχές", "οι πολιτικές αρχές της χώρας", "η άρχουσα τάξη", "ο άρχων").

Εν αρχή ην το μετά. Η εξουσία του "μετά", η εξουσία του να λες "μετά", η εξουσία του να λες: το μετά είναι η μεθοδολογική μας αρχή, η εξουσία που αποφασίζει ότι αρχίζουμε, ότι πρέπει να αρχίζουμε, με το "μετά".

Μεταφορντισμός, μεταμοντέρνο, μεταμοντερνισμός, μετα-αποικιοκρατία, μεταδημοκρατία, μεταπολίτευση, μεταφιλοσοφία, μεταθεωρία. Όποιος δεν ασπάζεται ως δικό του το "μετά", καταδικάζεται στο "πριν". Jacques Rancière: "Από καιρό σε καιρό, οι ειδήσεις το καθιστούν ξεκάθαρο ότι εννέα δέκατα της ανθρωπότητας, ή και λίγοι περισσότεροι, υποφέρουν από αυτά που η εποχή έχει ήδη ξεπεράσει: αρχαίες ιστορίες πείνας, πίστης, και λαών" ("After What", σ. 246-7).

Το "πριν" είναι ένας άσχημος χρόνος για να ζεις: ξεχασμένος απ' τον χρόνο, απ' την σκέψη την ίδια, εγκλωβισμένος αφενός στην δυστυχία και αφετέρου στην περιφρόνηση για όσους έχασαν το τραίνο, όσους δεν πήραν στην ώρα τους το δρόμο για τα ασφαλή προάστια του "μετά".

2. Εν αρχή ην το μετά. Το μετά είναι η αρχή μιας τομής, της πρώτης στην ιστορία της σκέψης, που στην πραγματικότητα δεν κάνει άλλο από το να κατασκευάζει το "πριν" με τους όρους μιας εκτυφλωτικής ομοιογενοποίησης, να μετατρέπει όλη την ιστορία, με όλες τις θηριώδεις αντιφάσεις της, σε ένα ομαλό διάδρομο προσγείωσης για τον κατευναστικό μεσιανισμό του "μετά". Το "μετά" σημαίνει ότι ο Σπάρτακος, ο Τζόις, ο Μαγιακόφσκι, η Λούξεμπουργκ, ο Μακιαβέλι, ο Διογένης ο Κυνικός, ο Μάλεβιτς, η Αχμάτοβα, ο Τρακλ, ο Επίκουρος, ή ο Λένιν βρίσκονται όλοι κλεισμένοι στον τακτοποιημένο κήπο ενός "πριν" τον οποίο κοιτάζουμε από το τζάμι, καθώς απομακρυνόμαστε, όλο απομακρυνόμαστε, από αυτόν. Το "μετά" είναι μια κυρίαρχη εντολή να συμφωνήσουμε να πούμε για πάντα αντίο σε ένα "πριν" που δημιουργήθηκε, το ξέρουμε όλοι, μετά το "μετά", εξαιτίας του, δια μέσω της κυρίαρχης εξουσίας που του δόθηκε να χωρίσει όλο τον χρόνο, όλη την ιστορία, στα δύο.

Το μετά μετράει μόνο ως στα δύο. Ένα-δύο. Ένα-δύο. Ένα-δύο.

3. Υπάρχει ένα "πριν" που το μετά πριμοδοτεί, ένα "πριν" που κουβαλάει πάντα κρυφά επάνω του το μετά. Το μετά εγκαθιστά στη θέση του, στη θέση που έχει αδειάσει δια της σάρωσης του ανυπότακτου παρελθόντος, ένα μασκαρεμένο πριν. Μετά την πολιτική, η ηθική. Μετά τον Μαρξ, ο Καντ. Μετά την μεταπολίτευση, οι συνταγματάρχες των μήντια. Μετά τη δημοκρατία, η εξουσία των ολίγων, απενοχοποιημένη, αμέριμνη, διακριτικά σαρκαστική. Μετά την τέχνη, οι κατάλογοι του ΙΚΕΑ. Μετά τον έρωτα, ο αυνανισμός μπροστά στον καθρέφτη. Μετά την επιστήμη, οι μάνατζερ, που αποφασίζουν το κάψιμο στην πυρά δια της διακοπής παροχής κονδυλίων, η ιερά εξέταση με τα μανικετόκουμπα και τα ακριβά Bostonians παπούτσια.

4. Υπάρχει μια κυρίαρχη απαγόρευση στην καρδιά του μετά. Το μετά απαγορεύει το τώρα. Για το μετά τα πάντα είναι πριν ή μετά. Ένα-δύο, ένα-δύο, ένα-δύο. Ο χρόνος έχει μόνο δυο θέσεις, και ανάμεσά τους δε ζει τίποτε. Ανάμεσα στον ασφαλτοστρωμένο διάδρομο του πριν και το αστραφτερό σκάφος του μετά, τα αγριόχορτα και η ερημιά ενός χώρου που δεν σημαίνει. Το μετά λέει: δεν υπάρχει τώρα! Το μόνο τώρα είναι αυτό που είναι ήδη μετά! Και το ότι είναι μετά το κάνει ένα τώρα για το οποίο υπάρχουν ελάχιστα, στην πραγματικότητα τίποτε, που μπορείς να κάνεις! Ο χρόνος στον οποίο ζεις είναι η άμμος που φεύγει από τα δάχτυλά σου, η εμπειρία σου είναι αυτή της αδιάλειπτης εξαφάνισης, το τώρα είναι ένα όνομα που σβήνει απ' το κύμα. Να! βγαλ' του αν θέλεις μια φωτογραφία, απαθανάτισέ το, βαλ' το σε άλμπουμ, θα είναι τόσο έξοχα ειρωνικό, μουμιοποιημένο και ασφαλές!

Δεν έχει δικαιώματα το τώρα όσο διαρκεί η εξουσία του μετά.

5. Οι φύλακες του μετά, οι ρήτορες του μετά, δεν έχουν χρόνο για το τώρα. Τώρα δεν έχουν χρόνο. Τώρα δεν είναι μετά. Χρόνος υπάρχει μετά, για το μετά. Η σκέψη φτιάχτηκε για να υπηρετεί το μετά. Το τώρα πετάγεται περιφρονητικά στους αδαείς, τους συγχισμένους, τους πανικόβλητους, τους φρικιασμένους. Το τώρα εγκαταλείπεται σε θεωρίες συνομωσίας, στριγκλιές, ουρλιαχτά, κατάρες, βρισιές, απειλές, στην άναρθρη γλώσσα του λαουτζίκου.

Οι φύλακες του μετά περιμένουν να μιλήσουν μετά. Όταν τα ζάρια θα έχουν ριχτεί. Όταν θα έχει κάνει την επανεμφάνισή της η τάξη. Οι φύλακες του μετά αγαπούν την τάξη. Την τακτοποίηση. Την ασφάλεια. Το να έχουν τον έλεγχο. Αυτό ήταν πάντα το μετά τους. Για αυτό το αγαπούν τόσο πολύ. Ένα κτίριο με απαστράπτον αλουμίνιο και γυαλί που ανακλά το τίποτα που το περιτριγυρίζει. Οι φύλακες του μετά αγαπούν τα μαυσωλεία. Είναι τόσο ήσυχα, τόσο σεπτά, τόσο μακριά απ' το λαουτζίκο και την θορυβώδη ζωή του, τη βρώμα του, τα θλιβερά του όνειρα.

Οι φύλακες του μετά μειδιούν. Δεν γελούν. Φιλάνε τον αέρα, όχι μάγουλα ή στόματα. Τρώνε με το στόμα καλά κλειστό. Ειρωνεύονται διακριτικά. Τις ιδέες θέλουν να τις χειρίζονται προσεκτικά, σαν μπιμπελό. Τις πιάνουν με το γαντάκι, τις ξεσκονίζουν, και τις τοποθετούν πάνω στο ράφι.

6. Υπάρχει η ασφάλεια του μετά. Το μετά δίνει ασφάλεια. Το μετά εργοδοτεί μια ασφάλεια. Αλλά αυτή η ασφάλεια έχει άγχος. Φοβάται. 

Τι φοβάται η ασφάλεια του μετά; Τι την αγχώνει; Τι θα μπορούσε ποτέ να είναι μετά το μετά; Υπάρχει μετά από το μετά που δεν είναι πριν; Υπάρχει κάτι άλλο από το μετά που δεν ελέγχεται, που δεν διαιρείται στο απαρνημένο πριν και το μύχιο πριν;

7. Μετά το μετά είναι τώρα. Το τώρα. Όχι μετά, δηλαδή αργότερα. Μετά, δηλαδή τώρα. Το τώρα είναι μετά το "μετά" επειδή το τώρα είναι κάτι άλλο από "μετά", δεν αφορά τη λογική του μετά, δεν επισυμβαίνει με τους όρους του μετά. Τα αγριόχορτα στον διάδρομο του αεροδρομίου δεν είναι ούτε διάδρομος ούτε όχημα.  Η διαδήλωση δεν είναι ούτε απομεινάρι του στείρου πριν, ούτε σουβενίρ απ' το τακτοποιημένο μετά.  Η φλόγα μιας νέας σκέψης, το Μαύρο δέρμα, λευκές μάσκες του Φανόν, το Μπαλκόνι του Ζενέ, το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, μια ξαφνική απόφαση, είναι τώρα. Τώρα είναι μετά το μετά.

8. Επιζητώ τη στιγμή που το τώρα θα εκραγεί σαν θρόμβωση μέσα στις ήσυχες, γαλάζιες φλέβες του μετά, τη στιγμή που θα ανοίξει ο χρόνος στον χρόνο, που θα βγουν απ' τα κελιά και τους τάφους τους οι θαμμένοι στο πριν, που τα κορμιά θα λιγώνουν από επιθυμία να βάλουν φωτιά στις χάρτινες φυλακές τους, να ενοικήσουν επιτέλους μέσα στο πετσί τους, για λίγο έστω, αιώνια, τώρα.

RD (Αντώνης)

Εικόνα: Umberto Boccioni, "La Strada"
www.futureofthebook.org

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

demos

Εξαιρετικό: διαλογισμός στο Β' Κεφάλαιο του Μανιφέστου [«Στην κομμουνιστική κοινωνία το παρόν κυριαρχεί πάνω στο παρελθόν»]. Κατάλαβες τώρα γιατί αντιδρούσα σαν κακομαθημένο όταν συζητούσαμε για τη μελλοντικότητα στον Ντελέζ;

2. Κάπως άσχετο για τον Καρατάνι (από το λινκ στην αρχή της ανάρτησης): έχω τη διαίσθηση ότι τα περί «κατανάλωσης» που αναφέρει στηρίζονται σε ανθρωπολογικά δεδομένα [M.Strathern, cargo cults]. Δεν έχω ασχοληθεί ακόμα με τον Κ. αλλά αν είναι όντως έτσι, η σύνδεση έχει μάλλον ψωμί.