Τρίτη, 11 Μαΐου 2010

Σύγχρονη Αριστερά, ή, στρατηγικές συμφιλίωσης με τον εχθρό

Slavoj Žižek
Υπερασπίζοντας τους χαμένους αγώνες
(απόσπασμα)
Verso, 2008
Μτφρ.: Radical Desire

Παλαιότερα, στις δεκατίες του 1950 και 1960, όταν η Σχολή της Φρανκφούρτης υιοθέτησε μια αυξανόμενα κριτική στάση προς την κλασική μαρξιστική έννοια της ιστορικής αναγκαιότητας της επανάστασης, η κριτική αυτή αποκορυφώθηκε επίσης στην εγκατάλειψη της εγελιανής έννοιας της "καθορισμένης άρνησης" [determinate negation]. Η ανάστροφη πλευρά αυτής της εγκατάλειψης ήταν η άνοδος της έννοιας του "εντελώς Άλλου" (das ganz Audere) ως προοπτικής για τον ουτοπικό υπερκερασμό της παγκόσμιας καπιταλιστικής τάξης. Η ιδέα είναι ότι με την διαλεκτική του Διαφωτισμού να τείνει προς το σημείο μηδέν της πλήρως "διαχειρισμένης" κοινωνίας, δεν είναι πλέον εφικτό να εννοιολογηθεί η ρήξη με την μοιραία δίνη της διαλεκτικής αυτής με τους όρους της κλασικής μαρξιστικής έννοιας σύμφωνα με την οποία το Νέο θα αναδυθεί από τις ίδιες τις αντιφάσεις της υπαρκτής κοινωνίας, μέσα από τον εμμενή υπερκερασμό της: η ορμή για ένα τέτοιο υπερκερασμό μπορεί να έρθει μόνο μέσα από ένα αδιαμεσολάβητο "Εκτός".

Αυτή η εγκατάλειψη της "καθορισμένης άρνησης" είναι βέβαια η άλλη πλευρά της αποδοχής του θριάμβου του καπιταλισμού. Όπως έχουμε ήδη σημειώσει, το πιο αξιόπιστο σημάδι του ιδεολογικού θριάμβου του καπιταλισμού ήταν η κατ' ουσίαν εξαφάνιση του ίδιου του όρου κατά τις τελευταίες δύο ή τρεις δεκαετίες.

Η σύγχρονη Αριστερά έχει αντιδράσει με ένα ευρύ φάσμα τρόπων (οι οποίοι μερικώς αλληλεπικαλύπτονται) στην πλήρη ηγεμονία του παγκόσμιου καπιταλισμού και στο πολιτικό του παραπλήρωμα, την φιλελεύθερη δημοκρατία:

1. Πλήρης αποδοχή του πλαισίου αυτού: συνέχιση του αγώνα για χειραφέτηση μέσα στα πλαίσια των κανόνων του (σοσιαλδημοκρατία του "Τρίτου Δρόμου").

2. Αποδοχή του πλαισίου αυτού ως ενός πράγματος που θα παραμείνει, αλλά στο οποίο πρέπει παρ' όλα αυτά να αντισταθούμε, αποσυρόμενοι από το φάσμα του και λειτουργώντας από τα "διάκενά" του (ο Simon Critchley είναι ενδεικτικός αυτής της θέσης).

3. Αποδοχή της ματαιότητας κάθε αγώνα, εφόσον το πλαίσιο είναι σήμερα ολοκληρωτικό και συμπίπτει με το αντίθετό του (η λογική των στρατοπέδων συγκέντρωσης, η διαρκής κατάσταση εκτάκτου ανάγκης). Και έτσι δεν μπορεί να γίνει τίποτε, εκτός από το να περιμένουμε για μια έκρηξη "θείας βίας" --μια επαναστατική εκδοχή του χαιντεγγεριανού "μόνο ένας Θεός μπορεί πλέον να μας σώσει" (οπτική η οποία ενσαρκώνεται σήμερα από τον Giorgio Agamben, και πριν απ' αυτόν, κατά κάποιο τρόπο, από τον ύστερο Adorno).

4. Αποδοχή της προσωρινής ματαιότητας του αγώνα ("η αληθινή αντίσταση δεν είναι εφικτή στον σημερινό θρίαμβο του παγκόσμιου καπιταλισμού. Τουλάχιστον δεν είναι εφικτή στις μητροπόλεις του καπιταλισμού, και έτσι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε μέχρι να ανανεωθεί το επαναστατικό πνεύμα στην παγκόσμια εργατική τάξη είναι να υπερασπιζόμαστε ό,τι έχει απομείνει από το κοινωνικό κράτος, να βομβαρδίζουμε αυτούς που έχουν την εξουσία με απαιτήσεις που ξέρουμε ότι δεν θα μπορούν να εκπληρώσουν, και κατά τα άλλα να αποσυρθούμε στις πολιτισμικές σπουδές, όπου μπορεί κανείς να κάνει κριτική δουλειά σιωπηλά").

5. Έμφαση στο γεγονός ότι το πρόβλημα είναι πιο ουσιώδες δηλαδή ότι ο παγκόσμιος καπιταλισμός είναι σε τελική ανάλυση η οντική συνέπεια της βαθύτερης οντολογικής αρχής της τεχνολογίας ή του "εργαλειακού Λόγου" (Heidegger, αλλά κατά ένα τρόπο πάλι επίσης ο Adorno).

6. Πίστη ότι μπορεί κανείς να υποσκάψει τον παγκόσμιο καπιταλισμό και την κρατική εξουσία, όχι όμως μέσω της ευθείας επίθεσης εναντίον τους, αλλά μέσα από τον επαναπροσανατολισμό του πεδίου του αγώνα στις καθημερινές πρακτικές, όπου μπορεί κάπιος να "χτίσει ένα νέο κόσμο". Μ' αυτόν τον τρόπο, τα θεμέλια της εξουσίας του κεφαλαίου και του κράτους θα υποσκαφθούν βαθμιαία και σε κάποιο σημείο, το κράτος θα καταρρεύσει σαν τη γάτα που αιωρείται πάνω απ΄το κενό στα καρτούν (σκέφτεται κανείς εδώ το κίνημα των Ζαπατίστας).

7. Μια "μεταμοντέρνα" μετακύλιση της έμφασης από τον αντικαπιταλιστικό αγώνα στις πολλαπλές μορφές της πολιτικο-ιδεολογικής μάχης για ηγεμονία, με την τελευταία να εννοείται ως ενδεχομενική διαδικασία επανάρθρωσης συσχετισμών λόγου (Ernesto Laclau).

8. Το στοίχημα ότι μπορεί να επαναληφθεί στο μεταμοντέρνο επίπεδο η κλασική μαρξιστική χειρονομία και να πραγματοποιηθεί η "καθορισμένη άρνηση" του καπιταλισμού: μέσω της σύγχρονης ανόδου της "γνωσιακής εργασίας", η αντίφαση ανάμεσα στην κοινωνική παραγωγή και τις καπιταλιστικές σχέσεις έχει φτάσει σε πρωτόγνωρα ύψη, καθιστώντας την "απόλυτη δημοκρατία" εφικτή για πρώτη φορά (Hardt και Negri).

Μπαίνει κανείς στον πειρασμό να κατηγοριοποιήσει αυτές τις εκδοχές ως τρόπους απάρνησης της πολιτικής ως τέτοιας· τρόπους οι οποίοι ακολουθούν τους διαφορετικούς τρόπους αποφυγής του τραυματικού Πραγματικού στην ψυχανάλυση: αποδοχή-μέσω-απάρνησης (Verneinung): μια εκδοχή του "όποια και αν ήταν αυτή η γυναίκα στο όνειρό μου, δεν ήταν η μητέρα μου"" --"όποιοι και αν είναι οι νέοι κοινωνικοί ανταγωνισμοί, δεν είναι ταξική πάλη"· ψυχωτικός αποκλεισμός (Verwerfung: ο αποκλεισμένος ταξικός αγώνας επιστρέφει στο πραγματικό, με την παρανοϊκή ενδυμασία ενός αόρατου και παντοδύναμου εχθρού, όπως στην "εβραϊκή συνομωσία")· νευρωτική καταστολή (Verdrängung: η κατεσταλμένη ταξική πάλη επιστρέφει με το ένδυμα της πολλαπλότητας "νέων ανταγωνισμών")· και φετιχιστική απάρνηση (Verleugnung: η εξύψωση σε πρωταρχική Αιτία κάποιου φετιχιστικού κακέκτυπου της ταξικής πάλης ως του "τελευταίου πράγματος που βλέπουμε" πριν αντικρίσουμε τον "ταξικό ανταγωνισμό").

Δεν έχουμε να κάνουμε εδώ με μια σειρά τρόπων αποφυγής κάποιας "αληθινής" ριζοσπαστικής αριστερής θέσης· το τραύμα το οποίο αυτές οι αποφυγές προσπαθούν να αποκρύψουν είναι η έλλειψη μιας τέτοιας θέσης. Το μάθημα των τελευταίων δεκαετιών, αν υπάρχει τέτοιο, είναι ότι ο καπιταλισμός είναι άτρωτος. Όταν ο Μαρξ τον σύγκρινε (ήδη) με βαμπίρ, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας την νεκροζώντανη διάσταση των βαμπίρ: σηκώνονται πάντα ξανά αφού τα έχουμε μαχαιρώσει θανατηφόρα. Ακόμα και η ριζοσπαστική μαοϊστική απόπειρα της Πολιτισμικής Επανάστασης να εξαλείψει τα ίχνη του καπιταλισμού κατέληξε με την θριαμβευτική του επιστροφή.

20 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

demos

Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο, αλλά στο απόπασμα το repressed υποθέτω ότι είναι η ταξική πάλη [που πάντα επιστρέφει, εξ ου και ο {καπιταλισμός}-βαμπίρ]. Πέρα από το γεγονός ότι αν όντως μια πρωταρχική διττότητα [Εμπεδοκλής? determinate negation] υποτείνει όλες τους περαιτέρω μετασχηματισμούς της, όλες οι μορφές της «αριστεράς» (όπως τις χαρακτηρίζεις [Ποιος Χάιντεγκερ; τού Ereignis;]) είναι τότε σε κάποιο μέτρο δικαιολογημένες, δεν μπορώ να διακρίνω αυτό που δηλώνεται εδώ. Νομίζω ότι η έμφαση στη φράση «ταξική πάλη» πέφτει στο «πάλη», και όχι στο ταξική.

Mόλις βρήκα κάτι σχετικό από σεμινάριο 17 Δεκ.2008 (όπου μίλησε ο Ζίζεκ):
Στην περίληψη του Φίσερ: (πρόχειρη μετάφραση)

«ο Ζίζεκ παρατήρησε ότι μια ερμηνεία του έργου του Μπαντιού κατά την οποία ο Μπ. είναι κατεξοχήν «στοχαστής της πολλαπλότητας» παραβλέπει μια ουσιώδη διάσταση της σκέψης του κατά την οποία εκείνο που «προηγείται» είναι ακριβώς το «Ένα», και μάλιστα στο Ένα στη δυσαρμονία με τον εαυτό του»

(ce qui est premier c'est precisement l'Un, et plus exactement l'incogruence de l'Un avec lui-même)

Σκέψεις;

leo είπε...

"Το μάθημα των τελευταίων δεκαετιών, αν υπάρχει τέτοιο, είναι ότι ο καπιταλισμός είναι άτρωτος".
Τι σημαίνει άτρωτος; Τον διατηρεί στη ζωή , η πλειοψηφία. Η πλειοψηφία, οι περισσότεροι εργάτες, εργαζόμενοι, αγρότες κλπ, επιθυμούν να ζήσουν σε ένα καπιταλιστικό περιβάλλον έστω και αν οι πιο πολλοί ζουν άσχημα, υποφέρουν, νεκρώνονται. Η επαναστατική αλλαγή δεν είναι στις επιλογές της μάζας, ούτε καν των διανοούμενων, ούτε καν των εργατών, ούτε καν των μελών ενός κομμουνιστικού κόμματος θα έλεγα. Αν αυτοί ανήκουν στη μεσαία τάξη (που ανήκουν τα περισσότερα μέλη) ζουν μια "χαρά". Αξιώνουν την κοινωνική ισχύ τους μέσα από το δήθεν όραμα της επανάστασης και τη συμμετοχή τους στο κόμμα, μα ζουν σαν τους άλλους και τη βρίσκουν.

Συνεπώς το άτρωτος δεν είμαι μεταφυσικό, απλά κανείς δεν θέλει να τον σκοτώσει (στο Δυτικό κόσμο και στη Κίνα τουλάχιστον).
Η Σοβιετική ένωση έχει χαράξει ανεξίτηλα διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στην επιθυμία του κόσμου και το σοσιαλισμό. Αν γυρίσεις και κοιτάξεις τον πάγκο των αριστερών κομμάτων στην Ελλάδα τουλάχιστον φίλε Αντώνη, πες μου ένα ή μια που θα εμπιστευόσουν για κάνει το παραμικρό με μια στοιχειώδη επάρκεια.
Πολύ καλή ανάρτηση, στην κλέβω και την ανεβάζω πάλι μόλις ανεβάσεις κάτι άλλο.
Μας βοηθάς και το ξέρεις και γιαυτό σου είμαστε υπόχρεοι.

Ανώνυμος είπε...

@leo
«Η πλειοψηφία, οι περισσότεροι εργάτες, εργαζόμενοι, αγρότες κλπ, επιθυμούν να ζήσουν σε ένα καπιταλιστικό περιβάλλον έστω και αν οι πιο πολλοί ζουν άσχημα, υποφέρουν, νεκρώνονται.»

Εντελώς καλοπροαίρετα, το ανωτέρω είναι ό,τι αποκόμισες από το κείμενο; Ότι δηλ. οι περισσότεροι «προτιμούν» να υποφέρουν και να ακόμη να πεθάνουν προς χάριν του καπιταλισμού; Τόσο μαζοχισμός! Δημοσκοπήσεις μήπως; «Προτιμάτε να πεθάνετε ή όχι για να αποκτήσει ο ΦΧΨ ακόμα μια βίλα στην Εκάλη;»

@αντώνη
Γιατί;

Ανώνυμος είπε...

demos
Ξέχασα να υπογράψω το ανωτέρω σχόλιο προς τον leo.

Και να συμπληρώσω το εξής: ο Ζίζεκ άφησε να νοηθεί σε πρόσφατη συνέντευξη στο BBC ότι στο εγγύς μέλλον το καθεστώς των καπιταλιστικών χωρών θα προσεγγίζει τη βαρβαρότητα του «Σταλινισμού». Πιθανώς αυτή η πληροφορία να βοηθήσει επίσης τον υπέρ κόμματος, βωμών και εστιών αγώνα του leo.

leo είπε...

demos
δεν κατάλαβα για ποιο αγώνα μιλάς υπέρ κόμματος ( δεν έχω), βωμό (δεν πιστεύω) εστία (έχω μια).
Τώρα γιατί μου την πέφτεις δεν το καταλαβαίνω. Απλά θέλησα να αναδείξω αυτήν την πλευρά της ανάρτησης. Γούστο μου ρε φιλαράκο.
Τώρα επί της ουσίας. Η φρίκη της καπιταλιστικής κοινωνίας είναι ορατή από πολλούς, αλλά έλα που δεν θέλουν να την ανταλλάξουν με κάτι άλλο. ΔΕν περιμένουν το Ζιζεκ να μου τους το πει. Το βιώνουν. Αλλά δεν κάνουν το βήμα γιατί.
1. Θέλει θυσίες η αλλαγή και δεν έχουν τέτοια διάθεση.
2. Το άλλο έχει δυσφημιστεί από τον υπαρκτό.
3. Αυτοί που επαγγέλλονται τον άλλο κόσμο είναι ίδιοι ή χειρότεροι με τα αφεντικά και τους διαχειριστές του καπιταλιστικού συστήματος.
Συνεπώς αδιέξοδο. Μπορούμε όμως να συζητάμε καλοπροαίρετα και να ψάχνουμε.

leo είπε...

Μπορούμε ακόμα να παλεύουμε για μεταρρυθμίσεις του υπάρχοντος. Ρεφορμιστικό μεν, ρεαλιστικό δε, η τουλάχιστον ρεαλιστικότερο.
Αν η Αριστερά στην Ελλάδα σκεφτόταν πραγματικά και δεν παπαγάλιζε θα μπορούσε να διεκδικήσει ακόμα και την εξουσία με μια ευρύτερη συμμαχία και να άλλαζε κάτι στο σύστημα αυτό. Αλλά δεν θέλει γιατί μάλλον της αρέσει το νυν. Ανακυκλώνει τη φρίκη και τη βρίσκει.

Ανώνυμος είπε...

demos
Sorry, leo.
Οι πολλοί καφέδες.

Προσπάθησα στο πρώτο σχόλιο να δείξω ότι ο Ζίζεκ δεν πλέκει το εγκώμιο του αήττητου και απέθαντου καπιταλισμού, και ότι το απόσπασμα δεν είναι τόσο εύκολο να ερμηνευθεί. [Προϋποθέτει ένα «αξίωμα» τού Ζίζεκ (κάτι σαν «εν αρχή ην η πάλη»- γι'αυτό και η αναφορά στον Εμπεδοκλή που πήδηξε στην Αίτνα)]

Disdaimona είπε...

Μια ερώτηση προς Αντώνη ή demos, εαν είναι εύκολο βέβαια να δοθεί μια απάντηση, για μένα θα ειναι άκρως βοηθητική.
Στο σημείο "Μπαίνει κανείς στον πειρασμό να κατηγοριοποιήσει αυτές τις εκδοχές ως τρόπους απάρνησης της πολιτικής ως τέτοιας", τι είναι για τον Ζίζεκ "η πολιτική ως τέτοια" κάπως πιο συγκεκριμένα, εαν γίνεται.

leo είπε...

Demos το δέχομαι.
Το αξίωμα του Ζ είναι δεκτό. Το περιεχόμενο όμως επιδέχεται ερμηνειών. Τι είναι πάλη;
Ένοπλη εξέγερση; κοινοβουλευτικές διαδικασίες; απεργίες και δυναμικές πορείες; όλα μαζί; κάτι άλλο; Δεν ξέρω πια φίλε μου τι εννοεί ο καθένας με τις λέξεις.Ξέρω όμως ότι κάθε μέρα η ζωή μας βυθίζεται μέσα στην αθλιότητα. Ακόμα και όταν "παλεύουμε" γεμίζουμε ακαθαρσίες και αναίτια πτώματα.

Ανώνυμος είπε...

demos
@Disdaimona

Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο, οπότε κάνω discourse analysis στο απόσπασμα. [{ταξική}πάλη=determinate negation=πολιτική {ως τέτοια}=ουσία τής πολιτικής ως το repressed των πολιτικών «διαταραχών» που αναφέρει το κείμενο]

Disdaimona είπε...

ευχαριστώ demos

Στέργιος είπε...

Η μοιρολατρία των υποτιθέμενων ανατροπέων δεν σημαίνει ότι καθορίζει τη λειτουργία και και το μέλλον του καπιταλισμού.

Ο καπιταλισμός δεν μειώνει τις διαδικασίες παραγωγής του νεκροθάφτη του επειδή κάποια αριστερά κόμματα θέλουν ή δεν θέλουν να τον ανατρέψουν. Απλά αυτά επιταχύνουν η καθυστερούνν τις διαδικασίες, δεν τις αναιρούν.

Η συζήτηση μου θυμίζει έντονα τις συζητήσεις περί "αλλαγής" του καπιταλισμού ως προς την οικονομία (χωρίς κρίσεις!). Ήταν πολύ δύσκολο να υποστηρίζω σε στιγμές ευφορίας του στη δεκαετία του ’90 ότι οι νομοτέλειες των κρίσεων υπάρχουν και απλά αναστέλλεται η μετριάζεται η έντασή τους λόγω διαφόρων παραγόντων ένας των οποίων ήταν εκτατικός και αφορούσε τη τεράστια εισαγωγή αδάπανου πλούτου από τις σοσιαλιστικές χώρες με παράλληλο δωρισμό ενός μεγάλου αποθέματος ιδεολογικής κυριαρχίας από τους ίδιους χώρους.

Σταδιακά αυτή η αντίληψη άρχισε να φυλλοροεί και οι πόλεμοι Γιουγκοσλαβίας, Αφγανιστάν, Ιράκ με διάφορες καταρρεύσεις (Αργεντινή κλπ) ήρθαν να δώσουν τα πρώτα σοβαρά δείγματα επανάκαμψης των κρίσεων με απομείωση του δωρισμένου ιδεολογικού αποθέματος κυριαρχίας.

Το θέμα «ταξική πάλη» επανεμφανίζεται ξανά σαν μοχλός ανατροπής του συστήματος με την νέα ένταση των κρίσεων. Σε λίγο θα εγκαταλειφθούν στα σίγουρα αυτές οι αφελείς θεωρίες περί απονέκρωσής της. Νέες δυνάμεις, μη σχετιζόμενες άμεσα με την ήττα του εργατικού κινήματος θα εισέλθουν σ αυτή, όχι από επιθυμία αλλά από εξαναγκασμό από τον ίδιο τον καπιταλισμό (αναπαραγωγή του νεκροθάφτη του) και αυτές δεν θα έχουν κανένα λόγο διαπραγμάτευσης του αφανισμού τους για χάρη του συστήματος. Δεν θα έχουν δηλαδή τίποτα να χάσουν από τον χαμό του. Αυτή είναι άλλωστε και η έννοια της ταξικής πάλης σε στιγμές κρίσης του συστήματος. Δεν είναι κάθε στιγμή κατάλληλη για την ανατροπή του. Τη στιγμή τη «φτιάχνουν» το σύστημα μαζί με τους ανατροπείς που αυτό παράγει, σε μοναδικές στιγμές κρίσης και ανατροπής (ποιος – ποιόν).

Οι αντιθέσεις λοιπόν ούτε καταργήθηκαν ούτε ανατράπηκαν. Υπάρχουν και επανεμφανίζονται ανάλογα με τις συνθήκες, με άλλο τρόπο με άλλη ένταση και μορφή τις οποίες δεν πιάνουν οι άνθρωποι ένθεν και ένθεν (αστοί και αριστεροί) που νομίζουν ότι με μέτρα του παρελθόντος και του παρόντος θα ερμηνεύσουν τις μορφές της ταξικής πάλης και τις ανατροπές του μέλλοντος. Άπλα τότε θα τρίβουν τα μάτια τους και θα ακολουθούν απολογιστικά να περιγράφουν τι έγινε όχι τι θα γινόταν.

Ανώνυμος είπε...

demos
@leo

πάλη στο συγκεκριμένο απόσπασμα είναι όρος-κράμα γερμανικού ιδεαλισμού και Λακάν. Στα υπόλοιπα που ρωτάς «Ένοπλη εξέγερση; κοινοβουλευτικές διαδικασίες; απεργίες και δυναμικές πορείες; όλα μαζί; κάτι άλλο;», κάποιοι μάλλον θα αφαιρούσαν το στοιχείο υπ.αρ.2, αλλά το κείμενο όπως ανέφερα πιο πάνω περιέχει τυπολογία των «διαταραχών» τής πάλης (πχ. μια τέτοια διαταραχή είναι να γράφω δοκίμια ή να δίνω εξετάσεις για την ηγεμονία κατά Gramsci/Laclau)

@Στέργιος
«Σε λίγο θα εγκαταλειφθούν στα σίγουρα αυτές οι αφελείς θεωρίες περί απονέκρωσής της.»

Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο. Αυτό προσπαθούσα να δείξω στην πρόχειρη ερμηνεία του κειμένου.

«Ήταν πολύ δύσκολο να υποστηρίζω σε στιγμές ευφορίας του στη δεκαετία του ’90 ότι οι νομοτέλειες των κρίσεων υπάρχουν και απλά αναστέλλεται η μετριάζεται η έντασή τους λόγω διαφόρων παραγόντων ένας των οποίων ήταν εκτατικός και αφορούσε τη τεράστια εισαγωγή αδάπανου πλούτου από τις σοσιαλιστικές χώρες με παράλληλο δωρισμό ενός μεγάλου αποθέματος ιδεολογικής κυριαρχίας από τους ίδιους χώρους.»

Διαμάντι!

Στέργιος είπε...

Μιλώντας μακάβρια… επειδή οι βρικόλακες τελικά εξοντώνονται με κάποιο τρόπο, αν τους παλουκώσεις στη καρδιά ενώ τα φαντάσματα ποτέ, είναι βέβαιο ότι τελικά το φάντασμα (του κομμουνισμού) θα αποτελειώσει το βρικόλακα (καπιταλισμό).

leo είπε...

Στέργιο
Μέχρι στιγμής όμως ο καπιταλισμός ξεπερνάει τις κρίσεις του (ο πόλεμος είναι ένα γιατρικό του)και αναπαράγεται. Η νομοτέλεια της διάλυσής του δεν αποδεικνύεται, παρά μόνο στις επιθυμίες μας. Ο βολονταρισμός μας δεν είναι ικανός να ερμηνεύσει τη φύση των συστημάτων. Αυτορυθμίζονται ή και μεταμορφώνονται. Τρέφονται από την ίδια την πάλη ανατροπής τους.

Ανώνυμος είπε...

demos
@leo
«ο καπιταλισμός ξεπερνάει τις κρίσεις του (ο πόλεμος είναι ένα γιατρικό του)και αναπαράγεται.Η νομοτέλεια της διάλυσής του δεν αποδεικνύεται, »

Δεν σου φαίνεται κάπως περίεργο ότι σύμφωνα με τα όσα γράφεις αποδέχεσαι ως μόνη νομοτέλεια αυτή της υπέρβασης των κρίσεων;

Ενώ ο πολύ «νομοτελής» Στέργιος, γράφει «Άπλα τότε θα τρίβουν τα μάτια τους και θα ακολουθούν απολογιστικά να περιγράφουν τι έγινε όχι τι θα γινόταν»

leo είπε...

Τα πειραματικά δεδομένα που έχουμε αυτό δείχνουν. Και γω ένα άλλο κόσμο θέλω αλλά δεν έχω το πως και το προς τα που. Ενώ άλλοι φίλοι απλά θεωρούν την επιθυμία τους ως νομοτέλεια. ΜΑ και αυτοί για το ποιος θα είναι ο άλλος κόσμος, μάλλον δεν έχουν ιδέα. Γουστάρουν όμως την ιδέα της επανάστασης. Είναι ζήτημα διαθέσεων και εκτιμήσεων, δεν είναι νόμοι.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Αν΄τωνη
Οπως πάντα μας τροφοδοτείς γεναιόδωρα με υλικό.
Συμπτωματικά το κομμάτι το κεφάλαιο αυτό από το "In Defense" ,το έχω δει προσεκτικά καθώς στην συνέχεια του κάνει μια πολύ διεισδιτική κριτική στον Negri.
Από την πρώτη στιγμή όμως μου έκανε εντύπωση η ανευ όρων νομιμοποίηση του "τριτου δρόμου" στις συζητήσιμες επιλογές της αριστεράς.
Το επισημαίνω γιατί στην οπτική του SZ τα πάντα είναι υπό κρίση (φοβάμαι ότι στην Ελλάδα τσιτάρουμε τα πιο ανώδυνα) και η κριτική είναι οξύτατη.
Αυτό το πληθωρικό έργο είναι σπουδαίο όχι τόσο για τα απ'ευθείας συμπερασματα του (μεταξύ μας πολλά από αυτά είναι κάπως αντιφατικά) αλλά για την ανευ όρων διάθεση κρίσης των πάντων,και όταν λέμε των πάντων εννοούμε των πάντων.

Αντωνης είπε...

Πολύ ωραία συζήτηση. Κατά μία έννοια χαίρομαι που την βλέπω λίγο αργά, αφού έχει εξελιχθεί εν τη απουσία μου.

Για όσα θέτει ο Δήμος, έχει δίκαιο. Το απόσπασμα είναι δυσανάγνωστο σε ό,τι αφορά το "δια ταύτα", όχι όμως εξαιτίας εμού, αλλά εξαιτίας του Ζίζεκ, ο οποίος τελειώνει την συγκεκριμένη ενότητα εκεί που σταματώ την μετάφραση. Κατόπιν επικεντρώνεται στην κριτική του ρεύματος Hardt-Negri, χωρίς όμως να δώσει σαφή απάντηση στο ερώτημα που ο ίδιος εγείρει σχετικά με το "απέθαντο" του καπιταλισμού. Μετέφρασα το απόσπασμα όμως όχι γιατί δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα που εγείρει αλλά γιατί δίνει μια πολύ --κατά την άποψή μου-- ευσύνοπτη εικόνα της τάσης μιας σειράς "αριστερών" θεωρητικών οπτικών για συμβιβασμό με το "αναπόφευκτο". Θεωρώ ιδιαίτερα ακριβή την περιγραφή, π.χ του εγχειρήματος του Αγκάμπεν, του Critchley και των Hardt-Negri.

Το σχόλιο του Στέργιου είναι απλά εξαιρετικό και με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο σε ό,τι αφορά τις διαγνώσεις του. Περιορίζομαι στο να επαναλάβω το κομμάτι εκείνο που θεωρώ ότι ακριβολογεί σε ό,τι αφορά όχι το κυρίαρχο (dominant) αλλά το ακόμα υφέρπον (emergent) στοιχείο της συγκυρίας σε παγκόσμια κλίμακα:

"Νέες δυνάμεις, μη σχετιζόμενες άμεσα με την ήττα του εργατικού κινήματος θα εισέλθουν σ αυτή, όχι από επιθυμία αλλά από εξαναγκασμό από τον ίδιο τον καπιταλισμό (αναπαραγωγή του νεκροθάφτη του) και αυτές δεν θα έχουν κανένα λόγο διαπραγμάτευσης του αφανισμού τους για χάρη του συστήματος. Δεν θα έχουν δηλαδή τίποτα να χάσουν από τον χαμό του. Αυτή είναι άλλωστε και η έννοια της ταξικής πάλης σε στιγμές κρίσης του συστήματος. Δεν είναι κάθε στιγμή κατάλληλη για την ανατροπή του. Τη στιγμή τη «φτιάχνουν» το σύστημα μαζί με τους ανατροπείς που αυτό παράγει, σε μοναδικές στιγμές κρίσης και ανατροπής (ποιος – ποιόν).

Οι αντιθέσεις λοιπόν ούτε καταργήθηκαν ούτε ανατράπηκαν. Υπάρχουν και επανεμφανίζονται ανάλογα με τις συνθήκες, με άλλο τρόπο με άλλη ένταση και μορφή τις οποίες δεν πιάνουν οι άνθρωποι ένθεν και ένθεν (αστοί και αριστεροί) που νομίζουν ότι με μέτρα του παρελθόντος και του παρόντος θα ερμηνεύσουν τις μορφές της ταξικής πάλης και τις ανατροπές του μέλλοντος."

Στέργιος είπε...

leo,
δεν θέλω να μακρηγορήσω αλλά παρουσιάζεις το παρόν και το παρελθόν του συστήματος ως μέλλον του κόσμου!!!. Δεν είναι καθόλου σοφό να υμνείς την ακινησία ενός συστήματος γιατί αδυνατείς να δεις το μέλλον. Αν δεν συμφωνείς μαζί μου για το μέλλον τουλάχιστον πες τη δική σου προοπτική, όχι να λες περίπου ότι το σύστημα είναι ιστορικά ακίνητο και αιώνιο, αναπαραγόμενο αενάως με το ξεπέρασμα των κρίσεων! Και οι απολογητές της βασιλείας το ίδιο έλεγαν μέχρι που εξαφανίστηκε. Μέχρι, όχι πριν! Ε, μη παθαίνεις το ίδιο σύνδρομο. Δεν είναι σοφό.

Μη ξεχνάς:
…«Και όμως κινείται»… Γαλιλαίος
«Ούτε και σήμερα έγινε κάτι σπουδαίο» Λουδοβίκος τη μέρα της Γαλλικής επανάστασης λίγη ώρα πριν ξεσπάσει.