Πέμπτη, 15 Απριλίου 2010

Ignacio Ramonet, Ο θάνατος της σοσιαλδημοκρατίας


Ignacio Ramonet
Το τέλος του κύκλου για τη σοσιαλδημοκρατία

Αρχική δημοσίευση στην Monde Diplomatique, αναδημοσίευση στην κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Μτφρ. Θανάσης Κούτσης.


Και οι ιδέες πεθαίνουν. Το κοιμητήριο των πολιτικών παρατάξεων ξεχειλίζει από μνήματα όπου βρίσκονται θαμμένα τα λείψανα πολιτικών οργανώσεων που κάποτε πυροδοτούσαν πάθη, κινητοποιούσαν πλήθη και πλέον έχουν γίνει βορά της λήθης. Ποιος θυμάται στην Ευρώπη, λόγου χάρη, τον ριζοσπαστισμό ; Μία από τις πιο ισχυρές πολιτικές δυνάμεις (της κεντροαριστεράς) του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, παρασυρμένη από τους ανέμους της Ιστορίας... Τι απέγινε ο αναρχισμός ; Και ο σταλινικός κομμουνισμός ; Πού βρίσκονται τούτα τα αξιοθαύμαστα λαϊκά κινήματα που μέχρι πρότινος ήταν ικανά να επιστρατεύσουν εκατομμύρια αγρότες και εργάτες ;

Εξαιτίας των ίδιων της των αποκηρύξεων, των συνθηκολογήσεων και των προδοσιών, η σοσιαλδημοκρατία γλιστράει σήμερα με τη σειρά της στον τάφο... Ολοκληρώνεται ο κύκλος της ζωής της. Και το πιο απροσδόκητο είναι πως αυτό συμβαίνει τη στιγμή που ο υποτιθέμενος κυριότερος ανταγωνιστής του, ο άκρατα νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός, βρίσκεται σε μία από τις χειρότερες στιγμές του.

Γιατί λοιπόν η σοσιαλδημοκρατία πεθαίνει αφού ο νεοφιλελευθερισμός βρίσκεται σε άτακτη υποχώρηση ; [1] Αναμφίβολα επειδή, απέναντι στην έκρηξη των επιτακτικών κοινωνικών αναγκών, αποδείχθηκε ανίκανη να προτείνει λύσεις που ξεσηκώνουν τον λαϊκό ενθουσιασμό.

Πορεύεται στα τυφλά, δίχως πυξίδα και δίχως θεωρία· δίνει την εντύπωση πως βρίσκεται εκτός λειτουργίας, με έναν ασθενικό μηχανισμό καθοδήγησης, δίχως στρατηγική ούτε ιδέες ούτε αρχές ούτε όραμα για το μέλλον... Προπαντός στερημένη από ταυτότητα. Ήταν μια πολιτική δομή που όφειλε να κάνει επανάσταση και απαρνήθηκε αυτόν τον σκοπό· ήταν ένα εργατικό κόμμα και πλέον εκπροσωπεί την εύπορη μεσοαστική τάξη των πόλεων.

Ποικίλες εκλογικές αναμετρήσεις κατά τη διάρκεια του προηγούμενου χρόνου έδειξαν ότι η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία δεν ξέρει πώς να απευθυνθεί στα εκατομμύρια ψηφοφόρους-θύματα των ωμοτήτων του μεταβιομηχανικού κόσμου που προέκυψε από την παγκοσμιοποίηση. Σε αυτές τις μάζες των αναλώσιμων εργαζομένων, των μονίμως καθηλωμένων στον βασικό μισθό, των νεόπτωχων από τα προάστια, των αποκλεισμένων, των εξαναγκασμένων σε πρόωρη συνταξιοδότηση εν μέσω παραγωγικής ηλικίας, των νέων της επισφάλειας... Σε όλα αυτά τα κοινωνικά στρώματα που έπεσαν θύματα του νεοφιλελεύθερου σοκ. Και για τα οποία η σοσιαλδημοκρατία δεν φαίνεται να διαθέτει ούτε λόγο ούτε λύσεις.

Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών του Ιουνίου 2009 αποκάλυψαν με χαρακτηριστικό τρόπο την τρέχουσα κατάρρευσή του. Η πλειονότητα των εν εξουσία σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων είδε τα ποσοστά τους να πέφτουν. Εξίσου έχασαν έδαφος και αυτά που βρίσκονταν στην αντιπολίτευση, ειδικά στη Γαλλία.

Δεν κατάφεραν να πείσουν τους ψηφοφόρους για την ικανότητά τους να αντιδράσουν στις κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις που προέκυψαν από την κρίση του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού. Αν απαιτούνταν ένα τεκμήριο για να καταδειχθεί πως οι Ευρωπαίοι σοσιαλιστές είναι ανίκανοι να προτείνουν μια πολιτική διαφορετική από εκείνη που δεσπόζει στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρόσφεραν ο Γκόρντον Μπράουν και ο Λουίς Χοσέ Ροντρίγκεθ Θαπατέρο όταν υποστήριξαν την υποψηφιότητα του υπερ-φιλελεύθερου Χοσέ Μανουέλ Ντουράο Μπαρόζο για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής : του τέταρτου ανθρώπου της Σύσκεψης Κορυφής των Αζορών – μαζί με τον Τζορτζ Μπους, τον Τόνι Μπλαιρ και τον Χοσέ Λουίς Αθνάρ – όπου αποφασίστηκε, τον Μάρτιο του 2003, η παράνομη εισβολή στο Ιράκ...

Το 2002, οι σοσιαλδημοκράτες κυβερνούσαν σε δεκαπέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτή τη στιγμή, ενώ η χρηματοπιστωτική κρίση καταδεικνύει το ηθικό, κοινωνικό και οικολογικό αδιέξοδο του άκρατου νεοφιλελευθερισμού, δεν κυβερνούν παρά μόνο σε πέντε κράτη (Ισπανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Δεν κατάφεραν να επωφεληθούν από τον νεοφιλελεύθερο όλεθρο. Και οι κυβερνήσεις τριών από αυτές τις χώρες – Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, έχοντας δεχτεί την επίθεση των χρηματοπιστωτικών αγορών και χτυπημένες από την « κρίση του δημοσίου χρέους » – θα βυθιστούν ακόμη πιο πολύ στην ανυποληψία και στην πτώση της δημοτικότητας όταν θα αρχίσουν να εφαρμόζουν, με σιδηρά χείρα, τα προγράμματα λιτότητας και τις αντιλαϊκές πολιτικές που απαιτούνται από τη λογική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μαντρόσκυλών της.

Η αποποίηση των ίδιων της των θεμελίων τής έχει γίνει συνήθεια. Είναι πολύς καιρός που η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία αποφάσισε να ενθαρρύνει τις ιδιωτικοποιήσεις, να περικόψει τους κρατικούς προϋπολογισμούς εις βάρος των πολιτών, να ανεχθεί τις ανισότητες, να προωθήσει την επιμήκυνση του ορίου ηλικίας για συνταξιοδότηση (στην Ισπανία, οι εν εξουσία σοσιαλιστές μόλις πρότειναν να αυξηθεί από τα 65 στα 67 έτη...) και να εξαρθρώσει τον δημόσιο τομέα, δίνοντας την ίδια στιγμή κίνητρα για τις συγχωνεύσεις και τις μονοπωλιακές συγκεντρώσεις των μεγα-επιχειρήσεων και κανακεύοντας τις τράπεζες. Χρόνια τώρα έχει αποδεχθεί, χωρίς τύψεις, τον προσηλυτισμό της στον νεοφιλελευθερισμό. Επαψε να θεωρεί προτεραιότητα ορισμένους από τους στόχους που ήταν κομμάτι του ιδεολογικού της DNA, όπως η πλήρης απασχόληση, η υπεράσπιση των κοινωνικών κατακτήσεων, η ανάπτυξη των υπηρεσιών προς τους πολίτες, το τέλος των ανισοτήτων, η εξάλειψη της φτώχειας.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι τη δεκαετία του 1940, κάθε φορά που ο καπιταλισμός ξεπεταγόταν προκειμένου να μεταπλάσει την κοινωνία, οι σοσιαλδημοκράτες – σχεδόν πάντα υποβοηθούμενοι από τους αριστερούς και τα συνδικάτα – πρόσφεραν πρωτότυπες και προοδευτικές αποκρίσεις : καθολική ψήφος, δωρεάν υποχρεωτική παιδεία για όλους, δικαίωμα στην εργασία, δικαίωμα στην απεργία, κοινωνική ασφάλιση, κοινωνικό κράτος, κράτος πρόνοιας... Σήμερα, αυτό το απόθεμα πολιτικής φαντασίας μοιάζει να έχει εξαντληθεί.

Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία στερείται μιας νέας κοινωνικής ουτοπίας. Και δεν ξεχωρίζει πλέον από τους συντηρητικούς σχηματισμούς παρά μόνο στην ταχύτητα που επιβάλλει για την κατεδάφιση του κράτους πρόνοιας. Εκείνοι την θέλουν όσο πιο γρήγορα γίνεται· η σοσιαλδημοκρατία προτιμά πιο αργούς ρυθμούς...

Οι καιροί, βεβαιότατα, έχουν αλλάξει. Και στον νου αρκετών ψηφοφόρων της, συμπεριλαμβανομένων και αρκετών από τους λιγότερο προνομιούχους, υπερισχύει το πάθος της κατανάλωσης, καθώς και ο ατομιστικός πόθος να βυθιστούν στην αφθονία που υπόσχεται η γεμάτη πειρασμούς κοινωνία μας, να πλουτίσουν, να απολαύσουν χωρίς περιορισμούς και χωρίς να λερώσουν τη συνείδησή τους... Μπροστά σε αυτόν τον κυρίαρχο ηδονισμό, που αδιάκοπα προάγεται από τη διαφήμιση-προπαγάνδα και τα μέσα μαζικής παραπλάνησης, οι σοσιαλδημοκράτες ηγέτες δεν τολμούν πια να πάνε κόντρα στο ρεύμα. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο να πείθουν τους εαυτούς τους πως δεν είναι οι καπιταλιστές που πλουτίζουν χάρη στις προσπάθειες των εργαζομένων αλλά οι φτωχοί που επωφελούνται από τους φόρους που πληρώνουν οι πλούσιοι...

Θεωρούν, όπως επιβεβαιώνει ο Ιταλός φιλόσοφος Ραφαέλε Σιμόνε, ότι « ο σοσιαλισμός δεν είναι εφικτός παρά μόνον όταν ο κατατρεγμός ξεπερνάει την ευσπλαχνία, τα βάσανα ξεπερνούν τις ευχαριστήσεις και όταν το χάος επιβάλλεται στις συγκροτημένες δομές ». [2]

Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο, και προσπαθώντας να διαφοροποιηθεί, ένας νέος σοσιαλισμός του 21ου αιώνα ξαναγεννιέται σήμερα με περίσσια ισχύ και δημιουργικότητα σε πολλές χώρες της Νότιας Αμερικής (Βολιβία, Ισημερινός, Βενεζουέλα). Ενόσω στην Ευρώπη ηχούν πένθιμα οι καμπάνες για τη σοσιαλδημοκρατία.

« Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία »

Notes
[1] Διαβάστε τον φάκελο « Le socialisme peut-il renaître ? » (« Μπορεί να ξαναγεννηθεί ο σοσιαλισμός ; ») στο « Philosophie Magazine », Παρίσι, Φεβρουάριος 2010.

[2] Raffaele Simone : « Les socialistes proposent toujours le sacrifice » (« Οι σοσιαλιστές πάντα προτείνουν θυσίες »), στο « Philosophie Magazine », όπ.π.


Εικόνα: farm3.static.flickr.com

9 σχόλια:

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

RD
Θεωρώ το άρθρο αυτό τυπικό δείγμα μιας αναχρονιστικής ανάλυσης της πραγματικότητας.Διατυπώνει με ενάργεια μια ιδεολογική ρουτίνα που ενδημεί σχεδόν κατακλύζει την σύγχρονη αριστερά.Και καθώς είναι αναχρονιστική είναι αδύνατο να διατυπώσει τουλάχιστον ένα θετικό στοιχείο μιας πολιτικής διεξόδου.
Γιατί όλα αυτά;
α.-Δεν διακρίνει την πραγματική κατάρρευση της σοσιαλδημοκρατίας,πριν την άνοδο των συντηρητικών.Η κατάρρευση αυτή ήταν οικονομική (πληθωρσιμός ανεργία) και ιδεολογική (κρατισμός)
β.-Με το ιδεολόγημα του ¨"νεοφιλελευθερισμού" αδυνατεί να συλλάβει την ιδεολογική και οικονομική συνθετότητα της τρέχουσας φάσης.Το ιδεολόγημα αυτό σηματοδοτεί ΜΟΝΟ και τίποτα άλλο το "κακό" της εποχής.Ετσι χωρίς σαφές κριτικό περιεχόμενο,ο συλλογισμός είναι ταυτολογία ( απέτυχε η σοσιαλδημοκρατία,γαιτί ήρθε το "κακό",και άρα η σοσδμκρτ/τια απέτυχε)
-Η σοσιαλδημοκρατία απέτυχε και παρασέρνει την αριστερά στην λήθη,γιατί αδυνατεί να διατυπώσει ένα σύγχρονο πρόταγμα ένός νέου "αρισερού" ατομισμού.Εξόρκισε το πρόταγμα,δεν το διερεύνησε,και το υιοθετεί η συντήρηση στην αρχαική μορφή του.
-Η συντήρηση ανασύρει τον παλιό κλασσικό ατομισμό,και η αριστερά νοσταλγεί ανύπαρκτες κολλεκτιβιστικές αυταπάτες (με την αγάπη μου.... ο Badiou είναι πρωταγωνιστής) και μέμφεται την σλδμκρτα για οτι δεν θελει να κάνει αυτή.
-Χαραμάδα ελπίδας ο ακούραστος Negri,με τους συνεχεις προβληματισμούς του στο δίπολο singularity-individuality

Αντωνης είπε...

Σαφώς και δεν είναι ο Νέγκρι ο μόνος που εξερευνά ένα δρόμο πέρα από το δίπολο ατομικότητα-συλλογικότητα, φίλε LLS. Η "ενική οικουμενικότητα" (singular universality) στο έργο των Ρανσιέρ, Μπαλιμπάρ, Ζίζεκ και...ναι...Μπαντιού τι είναι αν όχι μια τέτοια διερεύνηση;

Όσο για την διάγνωση περί σοσιαλδημοκρατίας: το άρθρο νομίζω ότι αποτυπώνει με σαφήνεια την πλήρη της απορρόφηση από τον (νεο)φιλελευθερισμό, αιτία της οποίας είναι, τουλάχιστον εν μέρει, και εδώ είναι η ειρωνεία, η ίδια η κατάρρευση του "υπαρκτού σοσιαλισμού", που έδινε, ως αντίπαλο δέος του καπιταλισμού, αρκετές διαπραγματευτικές δυνάμεις στην πολιτική της σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Τοτε RD αναμένουμε (καλομάθαμε βλεπεις....),μια μικρή εισαγωγή στην "ενική οικουμενικότητα".
Στην ανάλυση του IR , που ο πυρήνας της αναδημοσιεύεται ή κυριαρχεί, λείπει τελείως το οργανικό "τέλμα" στο οποίο περιήλθε η σοσιαλδημοκρατία.
Και λείπει το γιατί.
Εκεί νομίζω βρίσκεται το κλειδί.

Αντωνης είπε...

Με απλά λόγια, η ενική οικουμενικότητα αφορά την παράκαμψη της αρχής της γενικής αντιπροσωπευτικότητας (σύμφωνα με την οποία το οικουμενικό θα ήταν αυτό που αφορά όλους) μέσω της έμφασης στην οικουμενικότητα αυτού που αποκλείεται από κάθε μέτρημα των δεδομένων, κατεστημένων μερών της κοινωνικής οργάνωσης. Ο δήμος, π.χ, μας δείχνει ο Ρανσιέρ, είναι στον Αριστοτέλη ταυτόχρονα το αρχαίο όνομα αυτών που δεν είναι ούτε άριστοι ούτε πλούσιοι, δηλαδή το όνομα αυτών που δεν έχουν καμμία θετική ποιότητα που να εδραιώνει την πολιτική εξουσία, και το όνομα του όλου το οποίο παρίσταται στην δημοκρατία. Ανάλογα ισχύουν για την μαρξική κατανόηση του προλεταριάτου ως του βαθμού μηδέν της ανθρώπινης κατάστασης υπό καπιταλιστικές συνθήκες που είναι, για αυτό ακριβώς τον λόγο, φορέας της οικουμενικής χειραφέτησης.

Στον Μπαντιού, η συνάντηση με την αλήθεια είναι ταυτόχρονα ενική--αφορά δηλαδή ένα απτό υποκείμενο και όχι μια αφηρημένη κολλεκτίβα--αλλά, εφόσον πρόκειται για πολιτική αλήθεια, δημιουργεί τις ενεργές προϋποθέσεις για κάθε συλλογικότητα. Στην περίπτωση του Παύλου, π.χ, το περιστατικό στην Αντιόχεια αφορά ένα και μόνο άτομο, μία και μόνο μαρτυρία ότι συνέβει κάτι, μεταφράζεται όμως σε μια πορεία ζωής που αποκτά οικουμενικό νόημα στον βαθμό ακριβώς που οδηγεί στην απόρριψη των ήδη κατεστημένων ταυτοτήτων (Έλληνας, Εβραίος, άνδρας, γυναίκα) για χάρη ενός νέου υποκειμένου (Χριστιανός).

Επομένως, δεν ξέρω γιατί θεωρείς ότι το πρόβλημα της σχέσης ατομικότητας-συλλογικότητας-μοναδικότητας (ή ενικότητας) εξαντλείται στον Νέγκρι. Αυτό το οποίο όντως εξαντλείται στον Νέγκρι και σε κάποιους άλλους όπως ο Χόλογουει είναι η πεποίθηση ότι το υπάρχον σύστημα παρέχει τις δυνατότητες ανατροπής του εκ των έσω, χωρίς την πρόσβαση σε ένα ριζοσπαστικό "εκτός" της κυρίαρχης διάταξης της πραγματικότητας. Η διαφορά με τον Μπαντιού συνίσταται πάνω από όλα σε αυτή την θέση περί απόλυτης εμμένειας, την οποία ο Μπαντιού θα χαρακτήριζε, όπως κάνει και στο Λογικές των Κόσμων άλλωστε, "δημοκρατικό υλισμό."

Νομίζω πως και η δική μας διαφορά εκεί θα πρέπει να εντοπιστεί. Στον Μπαντιού υπάρχει ένας αξιοπερίεργος Ιδεαλισμός, μια πίστη στην Ιδέα της αλήθειας, που διεκδικεί ένα υλιστικό πεπρωμένο. Σε άρθρο του Μπαλιμπάρ που διάβαζα πρόσφατα, ο συγγραφέας ισχυρίζεται το ίδιο για τον Μαρξ. Ο Νέγκρι, από την άλλη, νομίζω ότι βρίσκεται πολύ κοντύτερα στον Ντελέζ και στον σπινοζικό μονισμό από ότι ο Γάλλος. Ίσως να είναι αυτή η επιμονή στην Ιδέα, η άρνηση παράδοσης της σκέψης στην καθαρή εμμένεια του υλικού κόσμου (η επιμονή στην εξαίρεση: υπάρχουν αλήθειες, και άρα κάτι μη πεπερασμένο στην ύπαρξη) που αντιλαμβάνεσαι στον Μπαντιού ως μεταφυσική.

Αντωνης είπε...

@LLS: Α, επίσης άρχισα την μετάφραση ενός πολύ ενδιαφέροντος κειμένου του Karatani όπως θα δεις σε μια από τις πιο κάτω αναρτήσεις. Έτσι ελπίζω ότι θα ισοφαρίσουμε για το κείμενο Ramonet.;-)

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Rd
Διαβάζω τον ΑΝ εμπειρικά,και παρότι γνωρίζω εγκυκλοπαιδικά την γεννεολογία Spinoza,Deleuze,Negri,αδυνατώ να την επεξεργαστώ.
Ομως από αυτά που διαβάζω κυρίως στο "In the praize of Common",βρίσκω απάντηση στο ερώτημα μου.
Πως διαμορφώνεται το πολιτικό υποκείμενο αριστερός πολίτης σε συνθήκες του 21 αιώνα;
-Με νοσταλγία ενος μεταφυσικού κομμουνισμού-κολλεκτιβισμού;
-Με μια υποκριτική άρση των συγχρονων αναγκων επιθυμιών που εδράζονται σε μια "ατομικότητα";
Ε ο ΑΝ αναπτύσει μια ολόκληρη προβληματική με βάση τις εννοιες του ανταγωνισμού,του πλήθους,της μοναδικότητας ,της ατομικότητας.Προφανως αδυνατω να την μεταφέρω οσο μερικοί φίλοι μου.....
Ο badiou μου δίνει την αίσθηση ενός συνειδητου ρομαντικού κομμουνισμού,ως απαραίτητη ουτοπία,στην οποία δεν βρίσκω τον "πλησίον" μου.Σαν να μιλά στην ακαδημαική κοινότητα,για να αντλησει την επιδοκιμασία (Ζιζεκ) .Τελος εντυπωσιάστικα όταν σε σχετικό τόμο για την Πολιτικη Θεολογία,οι κλασσικοί θεολόγοι τον θεωρούν παρά ένα "από αυτούς".Το "Συμβαν" του είναι τόσο μεγαλειώδες τόσο φοβερό που μάλλον δεν αφορά εμένα,αλλά τους θεολόγους.
Με βαζεις σε σκεψη να κάνω μια ανάρτηση για την δυσανεξξια μου προκαλει ο Ramonet.

Greek Rider είπε...

Αντώνη καλησπέρα, καταπληκτικό το άρθρο. Δεν ξέρω πώς μου είχε διαφύγει. Μάλλον διάβαζα τα οικονομικά.

Πρόσφατα είχα παρακολουθήσει μια ομιλία του Μουζέλη την οποία εξέλαβα ως κύκνειο άσμα της σοσιαλδημοκρατίας. Εντυπωσιάστηκα από τη ρηχότητα της σκέψης του και για το πόσο εύκολα αγνοούσε την πραγματικότητα.

Η σοσιαλδημοκρατια ξεμπροστιάστηκε στις μέρες μας γιατί αφού είδε και έπαθε να ξεφύγει από τα αριστερά της "βαρίδια" τώρα βλέπει τη νέα της ιδεολογία, τον νεοφιλελευθερισμό- που με τόση στοργή υιοθέτησε και εξέθρεψε- να ξεψυχάει στην αγκαλιά της.

Η σοσιαλδημοκρατια στις μέρες μας είναι το πιο αστείο ανέκδοτο της εποχής μας.

waste είπε...

θα συμφωνήσω μάλλον περισσότερο με τον LLS ως προς το κομμάτι της στατικής ανάλυσης. Μιλάμε λες και δεν άλλαξε η εμπειρία του να είσαι πολίτης και αριστερός μετά το 1946, λες και οι κοινωνίες της αφθονίας δεν ήταν μια πραγματικότητα, λες και τα πολιτικά υποκείμενα δεν επέλεξαν τον ατομισμό ως αξία τους.

Νομίζω πως έχουμε καθηλωθεί λίγο στο δίπολο καπιταλιστής/προλετάριος εργαζόμενος και δεν βλέπουμε πως η δεξιά μας ξεπέρασε στην ανάλυση από την εποχή της Θάτσερ. Διότι όταν η θάτσερ συμμάχησε με τις ευπρεπείς μικροαστικές (και καλά μεσαίες) τάξεις, το κατάφερε κατανοόντας πως αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν μόνο ή δεν φαντασιώνονταν τον εαυτό τους ως προλετάριοι.

Και στην ελλάδα αυτή τη συμμαχία την έκανε το κόμα που εξέφραζε πάντα τους (οχι δεξιούς) μικροαστούς, δηλαδή το ΠΑΣΟΚ με τον εξυγχρονισμό του σημίτη.

Φυσικά αυτό έχει πεθάνει το βλέπουμε παντού στις εκλογές , το πόσο έχει καταβαραθρωθεί η σοσιαλδημοκρατία δηλαδή. Αλλά η αριστερά δυστυχώς δεν έχει καταφέρει να προτείνει τίποτα ακόμα.
Στην ουσία δεν έχει καταφέρει να ορίσει τα στρατόπεδα. Ποιοι είμαστε εμείς και ποιοι είναι αυτοί. Και ίσως να πρέπει να ξεκινήσουμε από αυτό. Από το τι δηλαδή θέλουμε να επιδιώξουμε.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

@waste
Καλοδεχούμενη η συμφωνία
Στην ουσία το προβλημα της αριστεράς είναι οτι δεν μπορεί να διαχειριστεί (θεωρητικά φιλοσοφικά)τον αναπτυγμένο δυναμικό καπιταλισμό
Επειδή ο Ramonet εκφράζει μια ευρυτερη αναχρονιστική σκέψη του τα ψάλαμε εδώ.Welcome!!
http://leftliberalsynthesis.blogspot.com/2010/04/ignacio-ramonet.html