Τετάρτη, 28 Απριλίου 2010

"Εμείς είμαστε αυτοί που περιμέναμε"

Υπάρχει μόνο μια σωστή απάντηση σ' αυτούς του αριστερούς διανοούμενους που περιμένουν απελπισμένα την έλευση του νέου επαναστατικού δράστη που θα μπορεί να ξεκινήσει την πολυαναμενόμενη ριζοσπαστική κοινωνική μεταμόρφωση. Παίρνει την μορφή του παλιού ρητού των Χόπι, με μια εξαίσια εγελιανή στροφή από την ουσία στο υποκείμενο: "Εμείς είμαστε αυτοί που περιμέναμε" [...] Αλλά η παγίδα που πρέπει να αποφευχθεί εδώ είναι αυτή της διαστροφικής αυτο-εργαλειοποίησης [...] Σε αντίθεση με τον κλασικό μαρξισμό όπου "η ιστορία είναι μαζί μας" (το προλεταριάτο εκπληρώνει τον προαποφασισμένο ρόλο της οικουμενικής χειραφέτησης), στην τωρινή συγκυρία, ο μεγάλος Άλλος είναι εναντίον μας: αν αφεθεί στον εαυτό της, η εσωτερική δυναμική της ιστορικής μας ανάπτυξης οδηγεί στην καταστροφή, στην αποκάλυψη· το μόνο που μπορεί να σταματήσει μια τέτοια καταστροφή είναι ο καθαρός βολονταρισμός, δηλαδή, η ελεύθερή μας απόφαση να δράσουμε ενάντια στην ιστορική αναγκαιότητα.
Slavoj Zizek, First as tragedy, then as farce

Αν και ακούγονται παρηγορητικά, τα παραπάνω λόγια του Zizek παραμένουν προβληματικά από τουλάχιστον δύο απόψεις: πρώτον, ο "καθαρός βολονταρισμός", η εμμονή στην αυτοτέλεια της πράξης (passage à l' acte), δεν είναι καθόλου καινούργια ιδέα, μιας και αποτελεί τον πυρήνα της ιδεολογίας της επαναστατικής τρομοκρατίας. Και τούτη φαίνεται μια πολύ ανεπαρκής βάση για να σκεφτεί κανείς για τις συνθήκες του παρόντος. Δεύτερον, πρόκειται για ένα σχήμα που φλερτάρει επικίνδυνα με την αναπαραγωγή ενός πλέον αφόρητα σολιψιστικού ναρκισισμού σύμφωνα με τον οποίο "οι αριστεροί διανοούμενοι" είναι αυτό που περίμεναν τόσο καιρό "οι αριστεροί διανοούμενοι", ή, λίγο πιο κακεντρεχώς, ο νέος, λενινιστής λακανιστής Zizek είναι η εκπλήρωση αυτού που περίμενε ο παλιός, δημοκρατικός λακανιστής Zizek.

Κι όμως, δεν νομίζω ότι αυτές οι δύο βασικές αντιρρήσεις επαρκούν για να απορριφθεί ολότελα η πολιτική λογική αυτού του ελκυστικού σλόγκαν. Πιστεύω, με άλλα λόγια, ότι υπάρχουν τουλάχιστον δύο τρόποι να διασωθεί ένας πυρήνας αλήθειας από αυτό που εκ πρώτης όψεως φαίνεται απλώς "παρηγοριά στον άρρωστο".

Ο ένας τρόπος του να ξανασκεφτεί κανείς την αξία της φράσης είναι κάποιος που προτείνει ο ίδιος ο Zizek, σε παλαιότερό του βιβλίο, και που περιέργως ξεχνάει εδώ: Σε μια συζήτησή του για το πέρασμα από την φαντασίωση στην πραγματικότητα, ο Σλοβένος αναφέρεται σε κάτι που κάθε γονιός έχει νιώσει κάποιες στιγμές στη ζωή του: νιώθεις ότι το παιδί σου σε βλέπει ως μια μορφή αυθεντίας και αταλάντευτης ασφάλειας που γνωρίζεις πολύ καλά ότι δεν είσαι στην πραγματικότητα. Νιώθεις πολύ ανεπαρκής όταν σκέφτεσαι πόσο περισσότερο ποντάρει επάνω σου από ό,τι εσύ στον εαυτό σου. Η αίσθηση όμως αυτή έλλειψης των απαραίτητων προσόντων να ανταποκριθείς σε ό,τι αντιλαμβάνεσαι ως φαντασίωση του άλλου, υπό κανονικές συνθήκες διαπραγμάτευσης μαζί της, σε σπρώχνει να αναλάβεις τις πραγματικές ευθύνες που χρειάζεται να αναλάβεις ως γονιός, υπό την παραπλανητική βεβαιότητα ότι απλώς προσπαθείς να μην καταλάβει το παιδί σου ότι δεν είσαι αυτό που νομίζει ότι είσαι. Και έτσι, με μια ενάρετη εξαπάτηση του εαυτού σου, γίνεσαι, και αυτό είναι το υλιστικό θαύμα της υπόθεσης, αυτό που πρέπει να είσαι, αυτό που είσαι κρυφά βέβαιος ότι δεν είσαι, και το μόνο πράγμα που μπορείς να ελπίζεις να γίνεις: ένας συγκριτικά καλός γονιός. Στην περίπτωση αυτή --δεν είναι βέβαια η μόνη, υπάρχουν πολλές ανάλογες-- η "ρεαλιστική/κυνική" ανάγνωση του εαυτού μας ("δεν είμαι αυτό που ο άλλος νομίζει ότι είμαι") σφάλλει. Και σφάλλει στο επίπεδο που περιστέλλει το τι είμαστε στην διάσταση μιας δεδομένης, προκαθορισμένης "ουσίας", αγνοώντας την τεράστια σημασία της διαυποκειμενικής διαδικασίας μέσα απ' την οποία αυτό που είμαστε συγκροτείται: είμαστε, σε κάθε χρονική στιγμή, αυτό που (θα) έχουμε γίνει στην προσπάθειά μας να ανταποκριθούμε προς μια προσδοκία την οποία βρίσκουμε αδύνατο να εκπληρώσουμε.Ή, με έναν άλλο τρόπο διατύπωσης, αυτός που θεωρεί ότι προσπαθεί απλά να περισώσει την "επιφανειακή" εικόνα του απέναντι στις προσδοκίες του άλλου, ουσιαστικά βρίσκει ένα τρόπο να μείνει πιστός σε μια  ουσιαστική δυνητικότητα στον εαυτό του.Με πολιτικούς όρους, μπορεί κάποιος να μεταφράσει τα παραπάνω στην εξής εκπληκτικής ακρίβειας φόρμουλα, την οποία διάβασα σε σχόλιο σε άλλο ιστολόγιο, και την οποία παραφράζω από μνήμης, αδυνατώντας δυστυχώς τώρα να την εντοπίσω και να την λινκάρω: "μικρός, θεωρούσα ότι οι επαναστάτες είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι, περίεργοι, διαφορετικοί απ' τους άλλους. Και τώρα είμαι κάποιος που οι άλλοι χαρακτηρίζουν ως επαναστάτη, και δεν μπορώ να καταλάβω πώς συνέβει αυτό, γιατί στο δικό μου μυαλό δεν άλλαξε κάτι μέσα μου." Με άλλα λόγια: η ίδια η αντίληψη του πόσο απίθανα δύσκολο είναι να είναι κανείς πραγματικός επαναστάτης, η ίδια η συναίσθηση της τρομακτικής ανεπάρκειάς μας απέναντι σε ένα τέτοιο ρόλο είναι στην πραγματικότητα το πρώτο βήμα προς την αυτοπειθάρχηση που απαιτεί η εκπλήρωσή του (όπως είναι για τον καλό γονιό η συναίσθηση του πόσο σχεδόν αδύνατο είναι να γίνεις καλός γονιός, για τον καλό τεχνίτη το πόσο σχεδόν αδύνατο είναι να γίνεις καλός τεχνίτης, ή για τον πραγματικό στοχαστή το πόσο σχεδόν αδύνατο είναι να γίνεις πραγματικός στοχαστής).

Ο δεύτερος τρόπος δεν βασίζεται στην ψυχαναλυτική προσέγγιση στο ερώτημα του πώς γίνεται να είσαι αυτός που περίμενες ("το φτωχό παιδί, μακάρι να είχε έναν καλύτερο πατέρα/μια καλύτερη μητέρα από μένα") αλλά στην διαλεκτική αντίληψη της ειρωνείας της ιστορίας. Και εδώ θα είμαστε λακωνικοί και όχι λακανικοί: για χρόνια, οι λίγοι πιστοί της επαναστατικής αριστεράς έψαχναν απελπισμένα στον ορίζοντα για το νέο προλεταριάτο, το υποκατάστατο του επαναστατικού υποκειμένου που εν μέρει μετατοπίστηκε στις "αναπτυσσόμενες" χώρες, εν μέρει απορροφήθηκε από την αστική και μικροαστική τάξη στις χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού. Και ήρθε η εποχή που ο ίδιος ο καπιταλισμός, με ένα βίαιο πέταγμα ολόκληρων κοινωνιών πίσω στη μοίρα της γυμνής ύπαρξης του ανθρώπου που δεν έχει τίποτε να πουλήσει εκτός της εργασίας του, απαντά με αδήριτη ωμότητα: "εσείς είστε αυτοί που περιμένατε (εσείς, οι ριζοσπάστες αριστεροί ανάμεσά σας), και είστε αυτοί που περιμένατε για τον απλό λόγο ότι δεν είστε πια αυτοί που νομίζατε ως τώρα ότι είστε --δηλαδή κρυφοαστοί. Δεν είστε κρυφοαστοί όχι γιατί απέδωσε καρπούς η απελπισμένη σας προσπάθεια να μην αφομοιωθείτε στην αστική ιδεολογία (αυτή οδηγεί μόνο στην ενοχή και την διπλή συνείδηση), αλλά για τον απλούστατο λόγο ότι η οικονομία των αναπτυγμένων σας χωρών δεν έχει πλέον θέση για σας άλλη από αυτή για την οποία έγραφε ο Ένγκελς και ο Μαρξ: αυτή της κρατικά απροστάτευτης, υπαρξιακά απρόσωπης δυνατότητας να νοικιάσετε το σώμα σας για μισθούς που θα καθορίζονται χωρίς καμμία αναφορά σε οποιοδήποτε δήθεν εγγενές σας "δικαίωμα". Θέλετε λοιπόν να δείτε επιτέλους το πρόσωπο του νέου προλεταριάτου, του νέου αποκλεισμένου απ' το μέτρημα κοινωνικών ρόλων και ταυτοτήτων; Ορίστε ένας καθρέφτης."

Ανάμεσα στους δύο αυτούς μηχανισμούς --μέσω της δύναμης του υποκειμένου να γίνει αυτό που θεωρεί ότι μόνο κάποιος "μεγάλος Άλλος" είναι, ή μέσω της αντικειμενικής συντριβής αυτού που ήμασταν, της μεταμόρφωσής του οικτρά αδύναμου εαυτού μας στον απόκληρο άλλο που περιμέναμε μισοφοβισμένα, μισοάπιστα ως μεσσία-- διανοίγεται η προοπτική --ελπιδοφόρα και συνάμα τρομακτική, ελεύθερη και ταυτόχρονα καταναγκαστική-- να είμαστε πράγματι αυτοί που περιμέναμε.

Εικόνα: www.open2.net

24 σχόλια:

Δημήτρης είπε...

Θαυμάσια, αισιόδοξη προσέγγιση.

Το πρόβλημα όμως είναι πως στην πρίπτωσή που αναλύεις το υποκείμενο που μπορεί να γίνει αυτό που ήλπιζε πως μπορεί να γίνει δεν ταυτίζεται με αυτό που δεν μπορεί πλέον να είναι αυτό που ήταν ή που ήλπιζε πως ήταν.

Αντωνης είπε...

Όχι, δεν ταυτίζεται. Και είναι σημαντικό να κρατηθεί το γεγονός ότι δεν ταυτίζεται. Με παίδεψε πολύ η διατύπωση στην τελευταία παράγραφο γιατί δεν θέλω να καλλιεργηθεί η εντύπωση ότι οι δύο προσεγγίσεις επικάθονται η μία πάνω στην άλλη χωρίς χάσμα ή πλεόνασμα. Η ιδέα ήταν ότι είναι δύο εναλλακτικές οι οποίες συνάμα πιέζουν το θέμα από δύο διαφορετικές κατευθύνσεις.

Αντωνης είπε...

Το "ανάμεσα" της τελευταίας παραγράφου δηλαδή είναι και ένα ανάμεσα σε συμπληγάδες πέτρες, τα δύο τοιχώματα μιας πρέσας. Τι είναι οι συμπληγάδες πέτρες: ένας σχηματισμός που αφενός έχει την έννοια της απειλής της συντριβής και αφετέρου, και ταυτόχρονα, αυτή του ανοίγματος που σου επιτρέπει την ελπίδα να περάσεις από μέσα. Θέλω αυτή την διαλεκτική ένταση εδώ, αυτή που νομίζω ότι λείπει από τον τρόπο που προσεγγίζει το θέμα ο Ζίζεκ στο απόσπασμα.

Δημήτρης είπε...

Ας στοιχηματίσουμε λοιπόν στον "υλισμό της συνάντησης"...

Γιατί υπάρχει και το εξίσου σοβορό ενδεχόμενο της μη συνάντησης - συγχώνευσης των δύο υποκειμένων.
Το ένα (αριστερά- διανοούμενοι) ακολουθεί το δρόμο του ναρκισισμού - μελαγχολίας (μέσω ενός αυτοαναφορικού τελετουργικού επιτελεστικής αναπαραγωγής και επιβεβαίωσης "επαναστατικής" ταυτοτητας). Και το άλλο της φετιχιστικής αποκύρηξης (λαϊκισμός, εθνικισμός, ρατσισμός) που θα του επιτρέψει να αντλήσει από αλλου την απόλαυση που έχασε από την "πτώση" από τον καταναλωτικό παράδεισο, διατηρώντας την τάυτιση με τις ίδιες δομές εξουσίας....

Αντωνης είπε...

Φυσικά, αυτό είναι εξίσου εφικτό Δημήτρη. Δες το και έτσι: προσπαθώ να τα βραχυκυκλώσω αυτά τα δύο, να τα φέρω σε μια επαφή που η κατάσταση προαπαιτεί ότι δεν θα μπορέσει να συντελεστεί. Χρειαζόμαστε ένα short circuit εδώ νομίζω. Ή αυτό, ή το ότι ξύπνησα από τις 2 το πρωί μου δημιουργεί παράξενες ιδέες:-)

Δημήτρης είπε...

Πολύ φοβάμαι πως η αϋπνία δεν διαμορφώνει τις καλύτερες προϋποθέσεις για τη "συνάντηση", αλλά για "σύγκρουση" ή "παράκαμψη". Εγώ πάλι ξενύχτησα μελετώντας για το ευρώ και την ελληνική οικονομία διότι πρέπει να γράψω κείμενο το οποίο δεν έχω ξεκινήσει ακόμη...

Ανώνυμος είπε...

Demos
Αντώνη,
αν το κείμενο είναι [και] προβληματισμός στην ακόλουθη λακανική ρήση,
«να ανυψωθεί η ανικανότητα (η οποία είναι εκείνη που δικαιολογεί τη φαντασίωση) στο επίπεδο τής λογικής αδυνατότητας (εκείνης που ενσαρκώνει το πραγματικό)». (από το προηγούμενο σεμινάριο),
σηκώνει συζήτηση. Προσωπικά, δεν έχω ακόμα διευκρινίσει όλες τις κατηγορίες τού κειμένου [να μην πω του τριετούς σεμιναρίου για τον Πλάτωνα] τού Μπαντιού. --- Νομίζω πρέπει να αποφευχθεί μια ανάγνωση που θα αναβίωνε μια εύκολη ερμηνεία τής αρχής τής πραγματικότητα [reality principle] (ατύχημα/συμβιβασμός). Η πρώτη γεύση που πήρα από το κείμενό σου [είμαι πολύ κουρασμένος αυτή τη στιγμή, οπότε μπορεί να σφάλω] μου θύμισε Bion (learning from experience). ---- Η «αδυνατότητα» στο κείμενο τού Μπαντιού αναφέρεται στο συμβολικό [φαντασιακό;] [δες το Infinitesimal Subversion, ή τον πρόλογο στην αγγλική έκδοση τού Concept of Model]. Πιθανώς, να πρόσεξες ότι το «ατέρμονο» τής καντιανής «ρυθμιστικότητας» μετατίθεται από τον Μπαντιού στο συμβολικό [όχι στο πραγματικό, που παρ’ όλ’ αυτά διατηρεί την επωνυμία «ρυθμιστικό»]. Νομίζω ότι εδώ ο Μπαντιού δένει και λύνει (Borromean) «κόμπους».

Θα ξανασυνδεθώ αύριο το βράδυ, αν επιθυμείς να συνεχίσουμε τη συζήτηση.

Αντωνης είπε...

@demos: Η απάντηση είναι σύντομη. Όχι, δεν είναι, γιατί απλώς δεν έχω προλάβει να δω το κείμενο Μπαντιού ακόμα. Είμαι στο τέλος του διδακτικού εξαμήνου και αγκομαχάω.

Χρειάζομαι χρόνο για να πω οτιδήποτε αξίζει τον κόπο σου πάνω σε όσα θέτεις.

Σύλβια φον Τάδε είπε...

είμαστε, σε κάθε χρονική στιγμή, αυτό που (θα) έχουμε γίνει στην προσπάθειά μας να ανταποκριθούμε προς μια προσδοκία την οποία βρίσκουμε αδύνατο να εκπληρώσουμε. Ή, με έναν άλλο τρόπο διατύπωσης, αυτός που θεωρεί ότι προσπαθεί απλά να περισώσει την "επιφανειακή" εικόνα του απέναντι στις προσδοκίες του άλλου, ουσιαστικά βρίσκει ένα τρόπο να μείνει πιστός σε μια ουσιαστική δυνητικότητα στον εαυτό του.

Με συγχωρείτε εκ των προτέρων για την αφελή διαφωνία μου, όμως τα ίδια δε θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς και για τους ομοφυλόφυλούς; Κι αν ναί, δεν είναι αυτό το επιχειρηματολογικό μέσο το οποίο χρησιμοποιείται για την κοινωνική τους καταπίεση; Δυσκολεύομαι να πιστέψω σε πάσης φύσεως επαναστάσεις που ξεκινούν με έναυσμα την "περίσωση" κάποιας επιφανειακής εικόνας (το φαίνεσθαι του υποκειμένου)την ίδια στιγμή που παρουσιάζεται ως οδός επαναστατικής αυτοπραγμάτωσης.

Και ίσως το πρόβλημά μου εδώ είναι ότι έχω κατα νού ανθρώπινες καταστάσεις, που στην προέκτασή τους δύναται να είναι πολιτικές αλλά απλά γιατί το είπε ο Ζίζεκ ή η ψυχανάλυση -περι γονέων- δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι σωστό ή στην πλειοψηφία εφαρμόσιμο. Εαν μιλάμε για γονείς, έστω και ως παράδειγμα (και αυτό θα μπορούσαν να το απαντήσουν καλύτερα αυτοί που είναι, όχι οι υπόλοιποι που μιλάνε θεωρητικά και υποθετικά) τότε ο "καλός" γονιός (κι ας αναφερόμαστε σ'αυτό τον όρο πάντοτε με επιφύλαξη) δεν είναι κατακρίβεια αυτός που προσπάθησε να ανταποκριθεί στη φαντασιακή εικόνα του παιδιού του ή και της κοινωνίας (αυταπόδεικτα αυτοί θα ήσαν και οι πιο αποτυχημένοι) αλλά εκείνος που ενστερνήστικε τον ελαττωματικό εαυτό του και προσφέρει αυτά που μπορεί χωρίς υπερβολές και χωρίς περικοπές.

Με την ίδια λογική επαναστάτης δεν μπορεί να είναι αυτός που δηλώνει αριστερός ή που πιστεύει σε μια μόνο κοσμοθεώρηση. Εαν θα έπρεπε να λάβουμε λιγάκι πιο σοβαρά το ανώνυμο σχόλιο που παραθέτεις στο κείμενο, ο συγκεκριμένος λέει ότι έγινε επαναστάτης χωρίς να χρειαστεί να αλλάξει οτιδήποτε μέσα του (ή έξω του). Δλδ δεν προσπάθησε να ανταποκριθεί σε κάποια πρότυπα ή απαιτήσεις ούτε να προσομοιώσει τον εαυτό του σε αυτό που θα κατονομάζαμε αποδεκτά επαναστατικό.

Με συγχωρείς για την έκταση και πιθανά άσχετη συσχέτιση όμως αυτό το θέμα δεν μπορεί να προβληματίσει εμένα στο πολιτικό επίπεδο όταν φαίνεται να υπεξαιρεί άλλες ουσιαστικές συνιστώσες.

Ανώνυμος είπε...

3ereis ti koino exoun oi evraiaoi ,oi nazi kai oi dolofonoi tou federiko garthia lorca?

ston tromo tous min tuxon kai den epiviwsoun ulika se ena fainomenika peperasmeno kosmo o opoios surikonotan kai htan proion twn pra3ewn tous ekanan egklimata pou eprepe na 3exasoun gia na sunexisoun na zoun.
to idio epa8e kai o Althuser
(ta grapta omws menoun)
alla pou na vroune zwtiko xwro meta.
auta ta exei meletisei o levi strauss otan e3etaze thn an8ropofagia ,an kai to paratravi3e me ton domismo tou(to pneuma den exei domh,oute ma8hmatika gnwrizei,oute einai gewmetrhs.
praktika thn lush panta thn efarmozan oi apergoi peinas.

gia thn parousa sugiria kane mia deigmatolupsia.poioi apo tromo mprosta sthn eleu8eria apo pistoi ginontai a8eoi.
ta apotelesmata 8a einai h apoluth antistrofh fainomenika.

O Allos autou tou kosmou einai allos se sxesh me ton PRAGMATIKO Allo.kai opoios den to pisteuei as diavazei fauoust kai 8a vrei ekei mesa tis 8eseis kata tou apokrufismou tou Adorno.
Opws episis kai to oti to apsenti kai ta narkwtika den voh8ane ka8olou th skepsh(oute thn oikonomia stupid :P).

Otan o fasismos anevike sto 8rono tou kosmou vgike ektos eautou.ekeinh th stigmh diepra3e mazika eglimata pou 3exasan kapoioi apogonoi tou.oxi oloi.
Auta ta katamarturei o Adorno se ena grama tou pros ton Thomas Man.

O Nitse kavalise to kalami ths gnwshs kai nomise oti sto telos den 8a plirone vrizontas kai legontas oti ola einai pseutika.
les kai ta katektise ola me thn dikh tou 8elish gia dunamh.

o androulakhs kala 8a kanei na katevei apo thn tigrh kai na einai bebaios oti auth den 8a ton peira3ei.
H kuvernish kai oi epixeirimaties kala 8a kanoun an den mporoun na ta katalavoun ola auta na e3asfalisoun gia ton lao ta aparaithta ulika gia na min e3axriw8ei.

Sto meta3u to fws kineitai aristera gia olous kai h Kanelh eixe panta dikio.

Mexri twra opoios anevaine sthn e3ousia eite autoktonouse eite ton stauronan.
Auth th fora ola einai diaforetika.

Apo edw kai pera oti kai an ginei
eimaste OLOI mesa se ena megalo sumvan,sumpan akinito kinoun
kai oi fasistes,kai oi kommounistes kai oi fileleu8eroi kai oi anarxikoi.
Bgeite e3w na deite ti kalo kairo pou kanei se anti8esh me to parel8on opws fainetai se auto to video kai to lan8asmeno sumperasma tou Vai.

einai toso aplo.
h 8elish gia dunamh paramorfwnei/diamorfwnei ton kosmo.
h kolash einai ena vareto kolpo.
to olo susthma einai kvantiko.

akoma psaxnete thn peptousia h to somatidio pou dinei maza sta pragmata spatalontas xrhmata xwris logo kai h ka8olikh eklisia fovatai min to vreite?



http://www.youtube.com/watch?v=lwK22mMlyXE

Αντωνης είπε...

@Silvia von Tade: Νομίζω ότι η ανάγνωση είναι επιπόλαια. α) δεν προβάλλεται η γονική σχέση ως μοντέλο αλλά ως παράδειγμα και τίποτε δεν αποκλείει εντελώς μη παραδοσιακές δομές στο επιχείρημα β) φυσικά και ο γονιός παραμένει ατελής. Πουθενά δεν δηλώνεται ότι γίνεται υπερήρωας. Αυτό που μετράει είναι η διαδικασία της διυποκειμενικής αλληλεπίδρασης και ταυτόχρονα της επίδρασης της φαντασίωσης στην πραγματικότητα (δεδομένου ότι λακανική η φαντασίωση δεν είναι το αντίεθτο της πραγματικότητας αλλά η συγκροτητική δομή της) γ) δεν υπάρχει τρόπος για το υποκείμενο να γνωρίζει κατά πόσο άλλαξε ή όχι μια και υπάρχει ταυτόχρονα η αντίληψη της υποκειμενικής συνέχειας. Όταν κάποιος σου λέει "άλλαξες" βρίσκεις πολύ συχνά ότι δεν κατανοείς γιατί βλέπει κάτι τέτοιο. Είναι ερώτημα το οποίο δεν επιλύεται αντικειμενικά.

Αντωνης είπε...

@Ανώνυμος: Δεν κάνω διάλογο με σχόλια που αρχίζουν με τις δύο πρώτες γραμμές που αρχίζεις, λυπάμαι.

Σύλβια φον Τάδε είπε...

Ευχαριστώ Αντώνη, θα ξαναπροσπαθήσω το κείμενό σου κι αν παραμένουν οι ενστάσεις θα επιστρέψω με καινούργια ερώτηση.

Στέργιος είπε...

Κάτι με συγκίνησε αλλά η έλλειψη χρόνου με κάνει να το επισημάνω μόνο. Ελπίζω το βράδυ να έχω χρόνο να το πω….

celin είπε...

φιλε Αντωνη εγραψες ενα κ-α-τ-α-π-λ-η-κ-τ-ι-κ-ο κειμενο,στο οποιο θεωρω οτι τα πολλα λογια ειναι φτωχια,οποιος συμφωνει,συμμεριζεται αυτη την αισιοδοξια κ εχει συνειδητοποιησει εδω κ καιρο οτι αυτη ειναι εποχη πολεμου,
κ στον πολεμο,οποιος παει για να πεθανει,χανει[οπως λεει κ η γνωστη φραση]
επομενως κ εγω-υστερα απο μια μακρα περιοδο συμβιβασμων κ παραδοχων οτι ο κοσμος δεν αλλαζει-επιλεγω την αισιοδοξια,το παθος κ το οραμα

Σιχαθηκα τους κυνικους φιλε,ειλικρινα
για πολλα χρονια αυτος ο wall-street-ιανος κυνισμος ηταν μοδα,ηταν trendy k must to "go with the flow,kane ο,τι κανουν κ οι αλλοι"
αυτος που οραματιζοταν ηταν ο γραφικος της παρεας
τωρα καταλαβαινω οτι αυτο δεν ηταν απλως μια μοδα αλλα μια προπαγανδα που αποσκοπουσε στη παραγωγη ανθρωπων παθητικων κ συμβιβασμενων

Κ αρχη στη μεταστροφη μου αυτη ηταν ο Ζιζεκ,του οποιου τα βιβλια με εχουν βαθυτατα επηρεασει

waste είπε...

γιατί εγώ τελικά ένιωσα αυτό το ανάμικτο συναίσθημα μίας δύναμης παρανοϊκού ανθρώπου που τόσο με φοβίζει?

ευχαριστώ πολύ που το ένιωσα, πάω να πιω μήπως και το ξεχάσω. ;)

celin είπε...

waste,δεν ειναι παρανοια,ειναι αφυπνιση!

herrk είπε...

εξάλλου "παρανοϊκός είναι αυτός που έχει αρχίσει να καταλαβαίνει κάπως τι γίνεται γύρω του" (μπαροουζ)

Στέργιος είπε...

Αντώνη,
η ευαισθησία μου από το κείμενο προέρχεται από το απόσπασμα που βάζεις "μικρός, θεωρούσα ότι οι επαναστάτες είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι..» Δεν θυμάμαι που και πως το είχα δημοσιεύσει μάλλον στη Cynical .

Είναι απόσπασμα από ένα μεγάλο αδημοσίευτο κείμενο στη βάση μιας συζήτησης με το γιό μου(του έδειξα την ανάρτηση και γέλασε ευχαριστημένος)πριν χρόνια που είχε να κάνει ακριβώς με το θέμα που πραγματεύεται η ανάρτηση, την ιδεαλιστική και την διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Ο γιός μου υποτιμούσε τους αγώνες της γενιάς του (εκ του αποτελέσματος) και νόμιζε πως «δεν έχει κάνει τίποτα» ενώ για τη δική μου γενιά του ΄60 και ΄70 τα θεωρούσε όλα σπουδαία…. «μα εσείς ήσασταν ήρωες», μου είπε!!!

Η αντίδρασή μου ήταν άμεση με μια μεγάλη διαλεκτική ανάλυση των «ηρώων» στην εντελώς ανθρώπινη διάστασή τους, σε αντιδιαστολή με την ιδεαλιστική που θεωρεί τους ήρωες υπεράνθρωπους. Το νόημα της όλης υπόθεσης είναι ότι «οι ήρωες είμαστε εμείς».

Ένα άλλο κείμενο που δημοσίευσα σαν συνέπεια όλων αυτών («Οι εκτελέσεις που δεν έγιναν») είχε ακριβώς το στόχο, να απομυθοποιήσει τον ιδεαλιστικό χαρακτήρα του υπεράνθρωπου ηρωισμού αναφέροντας τραγικές προσωπικές περιπτώσεις που μετά θεωρήθηκαν ηρωισμός αλλά την ώρα που γίνονταν ο τρόμος του ανθρώπου από τις πράξεις του ήταν μεγαλύτερος από τον τρόμο των συνεπειών.

Όταν ήμουν πολύ μικρός πράγματι τους φανταζόμουν υπεράνθρωπα όντα και κάθε μου πράξη την υποτιμούσα όπως ακριβώς ο γιός μου.

Πέρασαν χρόνια για περάσω από την παιδική μυθική – ιδεαλιστική στη διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Με βοήθησαν σε αυτό συνταρακτικά γεγονότα στη ζωή μου αλλά και η αναπάντεχη συνάντηση με εκατοντάδες αγωνιστές που όταν διάβαζα τα κατορθώματά τους τους νόμιζα υπεράνθρωπους. Απλοί άγνωστοι άνθρωποι που μοιράζονταν το κελί, το φαγητό, τον θάλαμο της εξορίας, που έπαιζαν και μάλωναν μαζί μου, ανακάλυψα σταδιακά ότι ήταν οι ήρωες που διάβαζα! Δεν υπάρχει χώρος για αφηγήσεις δυστυχώς.

Μετέπειτα πολλές μικρές πράξεις μου τις είπαν «ηρωικές» αλλά επειδή εγώ είχα την ανθρώπινη διάστασή τους δεν δεχόμουν την ιδεαλιστική θεοποίησή τους γιατί αυτό ήταν άκρως επικίνδυνο για τις νεότερες γενιές που θα παραιτούνταν από… «ακατόρθωτα» πράγματα και θα μετατρέπονταν σε μοιρολάτρες. Έκανα μάλλον το αντίθετο. Απομυθοποιούσα κάθε ηρωισμό σαν κάτι που όταν το κάνεις αγνοείς ότι είναι ηρωισμός έτσι που να μη ξέρεις αν αυτό που κάνεις κάθε μέρα υπερβάλλοντας τις δυνάμεις και τις διαστάσεις σου αύριο ονομαστεί ηρωισμός. Και αυτό το πιστεύω. Και να σου πω την αλήθεια μισώ την εκ τω υστέρων φιλοσοφία του ηρωισμού. Είναι ψέμα. Έζησα το φόβο του ηρωισμού! Εγώ Άνθρωπος ήμουν όχι ο ψευδής «Άνθρωπος από μάρμαρο». Καμιά θεωρία ηρωισμού δεν είχα κείνη την ώρα. Μόνο ένα αμυδρό φως της συνείδησης και μαύρο σκοτάδι - πίσσα. Ε, μετά όσες θεωρίες θέλεις σου αραδιάζω!

Για τους νέους που περιμένουν ήρωες και γω μαζί σου, ακριβώς αυτό λέω: «εσείς είστε αυτοί που περιμένατε»! και συνηθίζω να προσθέτω ότι κανείς δεν γεννιέται ήρωας, κανείς δεν επιδιώκει «ηρωισμό» κανείς δεν γνωρίζει την ηρωική πράξη την ώρα που τη κάνει, κανείς δεν τη προγραμματίζει, διαφορετικά είναι ένας ήρωας ψεύτης.

Και δεν υπάρχει εποχή που δεν είναι για ήρωες όπως λένε οι υπονομευτές κάθε μαχητικού αγωνιστικού πνεύματος και πράξης.

Σήμερα όπως κάθε εποχή γράφεται καθημερινά η ιστορία. Αύριο θα γνωρίζουμε την πραγματική αξία αυτών των πράξεών μας. Σήμερα απλά διαισθανόμαστε το καθήκον της συνείδησης, της κοσμοθεωρίας ,της αναγκαιότητας, της αυτοσυντήρησης, της κοινωνίας…. Ότι κάνουμε το κάνουμε κάτω από όρους και γεγονότα. Το κάνουμε σαν φυσική δράση. Όλα τα άλλα είναι μετά.

Δεν υπάρχουν σωτήρες – ήρωες να έρθουν και να μας απαλλάξουν από τους «ηρωισμούς» που η αναγκαιότητα επιβάλει σε μας. Εμείς είμαστε, εμείς θα παλέψουμε. Και στο «εμείς» χωράνε όλοι οι αγωνιστές για μια καλύτερη κοινωνία και δεν είναι κάποιο κλειστό κλαμπ φωτισμένων που πήρε την αποκλειστικότητα της παραγωγής ηρώων. Όσοι πιστοί παλέψετε και αυτό είναι το μόνο διαβατήριο της σωτηρίας μας.

Αντωνης είπε...

Φίλε Στέργιο,

Δεν είχα ιδέα για το όνομα αυτού που έγραψε το σχόλιο, το είχα ξεχάσει, μου είχε μείνει μόνο η αλήθεια που αναγνώριζα στη φράση, η αλήθεια που γνώριζα από τους δικούς μου, ασήμαντους και καθημερινούς "ηρωισμούς" που σε άλλους φάνταζαν δύσκολοι και για μένα ήταν απλώς "αυτό που κάνεις γιατί έτσι μόνο μπορείς να κάνεις."

Είναι πολύ συγκινητικό το ότι τελικά προερχόταν από αναγνώστη και αυτού του ιστολογίου. Βρισκόμαστε στα τυφλά αλλά βρισκόμαστε. "Ώσπου οι τροχιές μας συναντάνε τις βασικές σου τις αρχές." Τι ωραία λόγια.

Και τα δικά σου επίσης, ξεκάθαρα, ακέραια, απλά. Νιώθω ότι αφενός δικαιώνουν την ανάρτηση και αφετέρου την καταστούν περιττή.

Σ' ευχαριστώ από βάθους καρδιάς.

Μου έφτιαξες τη μέρα αναδρομικά. Και ήταν άσχημη μέρα.

Αντωνης είπε...

Στέργιο,

Θα ήθελα αν συμφωνείς να δημοσιεύσω το σχόλιό σου ως ανάρτηση.

Στέργιος είπε...

Και μια και άνοιξα τη συζήτηση για το πόσο ανθρώπινη διάσταση έχει ο ηρωισμός σου βάζω ένα απόσπασμα από τις «Εκτελέσεις που δεν έγιναν» για να φανεί σε τι κατάσταση μπορεί να βρίσκεται ο «ήρωας» την ώρα του ηρωισμού:

«Να ζήσω ή να πεθάνω;

Λίγες μέρες μετά την άφιξή μας στη Γιούρα με φωνάζουν από τα μεγάφωνα, που στα κενά έπαιζαν παραδόξως Τζόαν Μπαέζ, να πάω στο «τμήμα ασφαλείας» του στρατοπέδου. Φώναξαν και άλλους νέους. Με περίμεναν σ’ ένα γραφείο μερικοί αγριεμένοι ασφαλίτες! Χωρίς περιστροφές μου είπαν ότι ήθελαν «να με σώσουν από τον… κομμουνισμό»! Με τράνταζαν, με απειλούσαν, με έσυραν και μου είπαν ότι ως εδώ ήταν η ζωή μου, ως «κομμούνι». Κάρφωσαν ένα πιστόλι στον κρόταφο και ένας αξιωματικός φώναξε: «Τώρα όλα τελειώνουν με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Αν πεις «ναι» σημαίνει θα κάτσεις φρόνιμα και φεύγεις ζωντανός αμέσως, πας στο σπίτι σου, στις γκόμενες στα γλέντια και τέρμα όλα! Αν πεις «όχι» φεύγεις ένα πτώμα με μια σφαίρα! Λέγε ρε… ναι ή όχι; Λέγε ρεεε!»

Έχασα το χρώμα μου. Η φωνή δεν έβγαινε. Νόμιζα ότι μετρούσα τις τελευταίες στιγμές της ζωής μου. Είπα, «τώρα δεν γλιτώνω»! Όπως το αίμα έφευγε από το κεφάλι όλη η ζωή μου, που δεν είχε προλάβει να 18κταρίσει, πέρασε σαν αστραπή από μπροστά μου.

Μέσα μου ξέσπασε αστραπιαία μια μάχη. Το σώμα έλεγε να ζήσω με οποιοδήποτε κόστος. Η ψυχή μου έλεγε τέτοια ζωή τι να τη κάνεις. Ο διχασμός στην απόλυτη μορφή του. Πάλη σκληρή σε δέκατα δευτερολέπτου… τώρα αποφασίζω, ζω ή πεθαίνω. Να προσκυνήσω να ζήσω… μα αν προσκυνήσω δε θα ζω... Όλα συμπιεσμένα σε κατάσταση τρόμου. Βρέθηκα σε απόγνωση τα δευτερόλεπτα περνούσαν, οι ασφαλίτες ούρλιαζαν. Εγώ είχα πάψει πια να τους ακούω. Άκουγα μόνο τις εσωτερικές φωνές μου. Καλύτερα νεκρός είπα στο τέλος μέσα μου…

Κρύος ιδρώτας παντού, τα ρούχα βρεγμένα… Νόμισα πως «έφευγα»…

Ξαφνικά ξεστόμισα κομπιαστά ένα φρικτό, ξεψυχισμένο, άχρωμο και απελπισμένο «όχι»! Περίμενα να καταλάβω τα ελάχιστα χιλιοστά του χρόνου από το «μπαμ» μέχρι το απόλυτο μηδέν σαν εκρηκτική συμφωνία θανάτου. Δεν άκουσα τίποτα. Περίπου 100 χρόνια πέρασαν μέσα σ’ αυτές τις ελάχιστες στιγμές. Το αίμα έφυγε όλο από πάνω μου, χάθηκε. Κατάχλωμος ακούω ξανά τη φωνή: «μα, τι μ…κας είναι αυτός ρε! Προτιμά να πεθάνει!» Απομακρύνεται κλωτσάει μια καρέκλα και μετά εμένα. Αρχίζει τις φωνές, το κήρυγμα, τις απειλές κουνώντας το πιστόλι. Μετά αποφορτίζεται. «Τη γλιτώνεις για την ώρα, δε γουστάρω να σε σκοτώσω εδώ ρε αλλά θα σε στείλω στρατοδικείο, και εκεί αν δεν «ανανήψεις» θα σε καταδικάσουν σε θάνατο»! Γλίτωσα και η ζωή ξαναήρθε. Άκουγα κανονικά, έβλεπα κανονικά!»

Δεν νομίζω να χρειάζεται να σχολιάσω.

Στέργιος είπε...

Ουδέν πρόβλημα Αντώνη για να αναρτήσεις το κέιμενο και ό,τι θέλεις.

Στέργιος

Αντωνης είπε...

Σ' ευχαριστώ Στέργιο και ελπίζω να αρέσει στο γιο σου η ανάρτηση:-)