Πέμπτη, 29 Απριλίου 2010

"Εμείς είμαστε αυτοί που περιμέναμε"--Δύο σχόλια του Στέργιου

Αντώνη,

η ευαισθησία μου από το κείμενο προέρχεται από το απόσπασμα που βάζεις "μικρός, θεωρούσα ότι οι επαναστάτες είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι..» Δεν θυμάμαι που και πως το είχα δημοσιεύσει μάλλον στη Cynical.

Είναι απόσπασμα από ένα μεγάλο αδημοσίευτο κείμενο στη βάση μιας συζήτησης με το γιό μου (του έδειξα την ανάρτηση και γέλασε ευχαριστημένος) πριν χρόνια που είχε να κάνει ακριβώς με το θέμα που πραγματεύεται η ανάρτηση, την ιδεαλιστική και την διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Ο γιός μου υποτιμούσε τους αγώνες της γενιάς του (εκ του αποτελέσματος) και νόμιζε πως «δεν έχει κάνει τίποτα» ενώ για τη δική μου γενιά του ΄60 και ΄70 τα θεωρούσε όλα σπουδαία…. «μα εσείς ήσασταν ήρωες», μου είπε!!!

Η αντίδρασή μου ήταν άμεση με μια μεγάλη διαλεκτική ανάλυση των «ηρώων» στην εντελώς ανθρώπινη διάστασή τους, σε αντιδιαστολή με την ιδεαλιστική που θεωρεί τους ήρωες υπεράνθρωπους. Το νόημα της όλης υπόθεσης είναι ότι «οι ήρωες είμαστε εμείς».

Ένα άλλο κείμενο που δημοσίευσα σαν συνέπεια όλων αυτών («Οι εκτελέσεις που δεν έγιναν») είχε ακριβώς το στόχο, να απομυθοποιήσει τον ιδεαλιστικό χαρακτήρα του υπεράνθρωπου ηρωισμού αναφέροντας τραγικές προσωπικές περιπτώσεις που μετά θεωρήθηκαν ηρωισμός αλλά την ώρα που γίνονταν ο τρόμος του ανθρώπου από τις πράξεις του ήταν μεγαλύτερος από τον τρόμο των συνεπειών.

Όταν ήμουν πολύ μικρός πράγματι τους φανταζόμουν υπεράνθρωπα όντα και κάθε μου πράξη την υποτιμούσα όπως ακριβώς ο γιός μου.

Πέρασαν χρόνια για περάσω από την παιδική μυθική – ιδεαλιστική στη διαλεκτική διάσταση των ηρώων. Με βοήθησαν σε αυτό συνταρακτικά γεγονότα στη ζωή μου αλλά και η αναπάντεχη συνάντηση με εκατοντάδες αγωνιστές που όταν διάβαζα τα κατορθώματά τους τους νόμιζα υπεράνθρωπους. Απλοί άγνωστοι άνθρωποι που μοιράζονταν το κελί, το φαγητό, τον θάλαμο της εξορίας, που έπαιζαν και μάλωναν μαζί μου, ανακάλυψα σταδιακά ότι ήταν οι ήρωες που διάβαζα! Δεν υπάρχει χώρος για αφηγήσεις δυστυχώς.

Μετέπειτα πολλές μικρές πράξεις μου τις είπαν «ηρωικές» αλλά επειδή εγώ είχα την ανθρώπινη διάστασή τους δεν δεχόμουν την ιδεαλιστική θεοποίησή τους γιατί αυτό ήταν άκρως επικίνδυνο για τις νεότερες γενιές που θα παραιτούνταν από… «ακατόρθωτα» πράγματα και θα μετατρέπονταν σε μοιρολάτρες. Έκανα μάλλον το αντίθετο. Απομυθοποιούσα κάθε ηρωισμό σαν κάτι που όταν το κάνεις αγνοείς ότι είναι ηρωισμός έτσι που να μη ξέρεις αν αυτό που κάνεις κάθε μέρα υπερβάλλοντας τις δυνάμεις και τις διαστάσεις σου αύριο ονομαστεί ηρωισμός. Και αυτό το πιστεύω. Και να σου πω την αλήθεια μισώ την εκ τω υστέρων φιλοσοφία του ηρωισμού. Είναι ψέμα. Έζησα το φόβο του ηρωισμού! Εγώ Άνθρωπος ήμουν όχι ο ψευδής «Άνθρωπος από μάρμαρο». Καμιά θεωρία ηρωισμού δεν είχα κείνη την ώρα. Μόνο ένα αμυδρό φως της συνείδησης και μαύρο σκοτάδι - πίσσα. Ε, μετά όσες θεωρίες θέλεις σου αραδιάζω!

Για τους νέους που περιμένουν ήρωες και γω μαζί σου, ακριβώς αυτό λέω: «εσείς είστε αυτοί που περιμένατε»! και συνηθίζω να προσθέτω ότι κανείς δεν γεννιέται ήρωας, κανείς δεν επιδιώκει «ηρωισμό» κανείς δεν γνωρίζει την ηρωική πράξη την ώρα που τη κάνει, κανείς δεν τη προγραμματίζει, διαφορετικά είναι ένας ήρωας ψεύτης.

Και δεν υπάρχει εποχή που δεν είναι για ήρωες όπως λένε οι υπονομευτές κάθε μαχητικού αγωνιστικού πνεύματος και πράξης.

Σήμερα όπως κάθε εποχή γράφεται καθημερινά η ιστορία. Αύριο θα γνωρίζουμε την πραγματική αξία αυτών των πράξεών μας. Σήμερα απλά διαισθανόμαστε το καθήκον της συνείδησης, της κοσμοθεωρίας,της αναγκαιότητας, της αυτοσυντήρησης, της κοινωνίας…. Ότι κάνουμε το κάνουμε κάτω από όρους και γεγονότα. Το κάνουμε σαν φυσική δράση. Όλα τα άλλα είναι μετά.

Δεν υπάρχουν σωτήρες – ήρωες να έρθουν και να μας απαλλάξουν από τους «ηρωισμούς» που η αναγκαιότητα επιβάλει σε μας. Εμείς είμαστε, εμείς θα παλέψουμε. Και στο «εμείς» χωράνε όλοι οι αγωνιστές για μια καλύτερη κοινωνία και δεν είναι κάποιο κλειστό κλαμπ φωτισμένων που πήρε την αποκλειστικότητα της παραγωγής ηρώων. Όσοι πιστοί παλέψετε και αυτό είναι το μόνο διαβατήριο της σωτηρίας μας.

----
Και μια και άνοιξα τη συζήτηση για το πόσο ανθρώπινη διάσταση έχει ο ηρωισμός σου βάζω ένα απόσπασμα από τις «Εκτελέσεις που δεν έγιναν» για να φανεί σε τι κατάσταση μπορεί να βρίσκεται ο «ήρωας» την ώρα του ηρωισμού:

«Να ζήσω ή να πεθάνω;

Λίγες μέρες μετά την άφιξή μας στη Γιούρα με φωνάζουν από τα μεγάφωνα, που στα κενά έπαιζαν παραδόξως Τζόαν Μπαέζ, να πάω στο «τμήμα ασφαλείας» του στρατοπέδου. Φώναξαν και άλλους νέους. Με περίμεναν σ’ ένα γραφείο μερικοί αγριεμένοι ασφαλίτες! Χωρίς περιστροφές μου είπαν ότι ήθελαν «να με σώσουν από τον… κομμουνισμό»! Με τράνταζαν, με απειλούσαν, με έσυραν και μου είπαν ότι ως εδώ ήταν η ζωή μου, ως «κομμούνι». Κάρφωσαν ένα πιστόλι στον κρόταφο και ένας αξιωματικός φώναξε: «Τώρα όλα τελειώνουν με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Αν πεις «ναι» σημαίνει θα κάτσεις φρόνιμα και φεύγεις ζωντανός αμέσως, πας στο σπίτι σου, στις γκόμενες στα γλέντια και τέρμα όλα! Αν πεις «όχι» φεύγεις ένα πτώμα με μια σφαίρα! Λέγε ρε… ναι ή όχι; Λέγε ρεεε!»

Έχασα το χρώμα μου. Η φωνή δεν έβγαινε. Νόμιζα ότι μετρούσα τις τελευταίες στιγμές της ζωής μου. Είπα, «τώρα δεν γλιτώνω»! Όπως το αίμα έφευγε από το κεφάλι όλη η ζωή μου, που δεν είχε προλάβει να 18κταρίσει, πέρασε σαν αστραπή από μπροστά μου.

Μέσα μου ξέσπασε αστραπιαία μια μάχη. Το σώμα έλεγε να ζήσω με οποιοδήποτε κόστος. Η ψυχή μου έλεγε τέτοια ζωή τι να τη κάνεις. Ο διχασμός στην απόλυτη μορφή του. Πάλη σκληρή σε δέκατα δευτερολέπτου… τώρα αποφασίζω, ζω ή πεθαίνω. Να προσκυνήσω να ζήσω… μα αν προσκυνήσω δε θα ζω... Όλα συμπιεσμένα σε κατάσταση τρόμου. Βρέθηκα σε απόγνωση τα δευτερόλεπτα περνούσαν, οι ασφαλίτες ούρλιαζαν. Εγώ είχα πάψει πια να τους ακούω. Άκουγα μόνο τις εσωτερικές φωνές μου. Καλύτερα νεκρός είπα στο τέλος μέσα μου…

Κρύος ιδρώτας παντού, τα ρούχα βρεγμένα… Νόμισα πως «έφευγα»…

Ξαφνικά ξεστόμισα κομπιαστά ένα φρικτό, ξεψυχισμένο, άχρωμο και απελπισμένο «όχι»! Περίμενα να καταλάβω τα ελάχιστα χιλιοστά του χρόνου από το «μπαμ» μέχρι το απόλυτο μηδέν σαν εκρηκτική συμφωνία θανάτου. Δεν άκουσα τίποτα. Περίπου 100 χρόνια πέρασαν μέσα σ’ αυτές τις ελάχιστες στιγμές. Το αίμα έφυγε όλο από πάνω μου, χάθηκε. Κατάχλωμος ακούω ξανά τη φωνή: «μα, τι μ…κας είναι αυτός ρε! Προτιμά να πεθάνει!» Απομακρύνεται κλωτσάει μια καρέκλα και μετά εμένα. Αρχίζει τις φωνές, το κήρυγμα, τις απειλές κουνώντας το πιστόλι. Μετά αποφορτίζεται. «Τη γλιτώνεις για την ώρα, δε γουστάρω να σε σκοτώσω εδώ ρε αλλά θα σε στείλω στρατοδικείο, και εκεί αν δεν «ανανήψεις» θα σε καταδικάσουν σε θάνατο»! Γλίτωσα και η ζωή ξαναήρθε. Άκουγα κανονικά, έβλεπα κανονικά!»

Δεν νομίζω να χρειάζεται να σχολιάσω.

Radical Desire, "Περί ζωής και θανάτου" (Slavoj Zizek)
David Bowie, "Heroes"

Εικόνα: Rosa Parks, μετά τη σύλληψή της για απειθαρχία στον νόμο για τους φυλετικούς διαχωρισμούς στις δημόσιες συγκοινωνίες στις Η.Π.Α.
http://almostdorothy.files.wordpress.com

2 σχόλια:

head charge είπε...

Ολόκληρο το κείμενο «οι εκτελέσεις που δεν έγιναν», εδώ.

Αντωνης είπε...

Ευχαριστώ head charge, το πρόσθεσα ως πρώτο λινκ στα "Addenda."