Τετάρτη, 7 Απριλίου 2010

Για μια νέα πολιτική της ουτοπίας

Adrian Johnston
Μια έκρηξη απ' το μέλλον: Φρόυντ, Λακάν, Μαρκούζε και το κόψιμο των νημάτων του παρελθόντος
(απόσπασμα)
Πηγή: Περιοδικό Umbr(a):  A Journal of the Unconscious
Μτφρ. : Radical Desire


Ίσως το σλόγκαν για μια νέα ουτοπική πολιτική η οποία αγωνίζεται να αντιμετωπίζει τις συγκεκριμένες προκλήσεις που αποκαλύπτει η ψυχανάλυση (προκλήσεις οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς από το μαρκουζιανό φροϋδο-μαρξισμό) θα έπρεπε να είναι μια ακριβής αντιστροφή του λοκιανικής έμπνευσης σλόγκαν της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των Η.Π.Α, που υποσχόταν "ζωή, ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας" [life, liberty and the pursuit of happiness]. Δηλαδή, η δυνατότητα της ουτοπίας σήμερα εξαρτάται από τον θάνατο, την αναγκαιότητα και από κάτι άλλο από την επιδίωξη της ευτυχίας (ή την επιδίωξη κάτι άλλου από την ευτυχία). Ο "θάνατος" σηματοδοτεί την προθυμία να θυσιάσεις την ασφάλεια και την άνεση της βιοπολιτικής ζωής, την θέληση να αγνοήσεις ή να υπερβείς την απλή φυσική ύπαρξη των ζωϊκών οργανισμών. Η "αναγκαιότητα" σηματοδοτεί τον παραγκωνισμό της ηδονιστικής αυτο-ικανοποίησης για χάρη πειθαρχημένων μορφών στράτευσης που υπερβαίνουν το καπρίτσιο του ιδιοσυγκρασιακού και του γουστόζικου. Το "κάτι άλλο από ευτυχία" σηματοδοτεί στόχους και αξίες οι οποίες δεν ορίζονται αυστηρά ως απλά απαλυντικά που μπορούν να επιστρωθούν σε υφιστάμενα κοινωνικο-ιστορικά τραύματα --είτε πραγματικά είτε αντιληπτά ως τέτοια-- δηλαδή, σηματοδοτεί ιδανικά τα οποία ξεπερνούν την πριμοδότηση της ικανοποίησης και της καλοπέρασης. Η πιθανότητα για την επίτευξη οποιουδήποτε πράγματος προσομοιάζει προς μια γνήσια ουτοπία (αν υπάρξει ποτέ τέτοια πιθανότητα) εξαρτάται από την επανενεργοποίηση αυτών των ομολογουμένως αρκετά παραδοσιακών οδηγιών για απτή δράση.

Παίρνοντας σοβαρά αυτό που η ψυχαναλυτική μεταψυχολογία έχει φανεί να επιβεβαιώνει σε ό,τι αφορά την οικονομία της λίμπιντο, την μελλοντικότητα και τον ουτοπισμό, μια [...] πρακτική φιλοσοφία, μια ηθική και πολιτική που αποσυνδέεται από κριτήρια σχετικά με τις τάσεις της αρχής της ηδονής (δηλαδή από τους υπολογισμούς κόστους-κέρδους που γίνονται εν όψει αναμενόμενων αποτελεσμάτων) έχει πράγματι μέλλον, πραγματικό μέλλον. Επιπρόσθετα, αν ο χώρος για να φανταστούμε ένα καινούργιο μη-τόπο (ή πιο αισιόδοξα, ένα μη-ακόμα-τόπο) μπορεί να ανοιχτεί και να κρατηθεί ανοιχτός, πρέπει να ασκηθεί τρομερή βία στις παλιές μας αγαπημένες ευχές και ονειροπολήσεις. [...] Μιλώντας γενικά, για τον Φρόυντ, χρειάζονται επίπονα χαστούκια στο πρόσωπο για να ξυπνήσουν τα ανθρώπινα όντα από τον ύπνο της φαντασίωσης, μιας φαντασίωσης που αλλιώς, αν αφεθεί στον εαυτό της, τείνει προς την κατεύθυνση ενός λιμπιντικού σολιψισμού.

Ίσως, μέσα από τις απρόβλεπτες συγκρούσεις ανάμεσα στην επιθυμία για κάτι περισσότερο από την επιθυμία μας και την έκπληξη συγκεκριμένων συμβάντων που φέρουν μια συγκλονιστική έκρηξη από το μέλλον, να είναι εφικτό να προκύψει ένα εννοήσιμο και χρησιμοποιήσιμο πλαίσιο για την αναζωογόνηση της κοινωνικοπολιτικής καινοτομίας. Η συντριβή των φαντασματικών θεμελίων που υφίστανται τώρα επιτρέπει την απομάκρυνση από αχρείαστα πεπρωμένα τα οποία συνήθως καταδικάζουν την ανθρωπότητα, όπως το θέτει ο Λακάν, στην "επιστροφή σε ένα σκοτεινό παρελθόν." Χωρίς τέτοιο απελευθερωτικό μαζοχισμό (όπως θα μπορούσαμε με ακρίβεια να τον αποκαλέσουμε), είναι δύσκολο να μην δεις κάθε απόπειρα για δραστικές επαναστατικές αλλαγές ως κάτι που καταδικάζεται στην μοίρα του να ανατραπεί και να φθαρεί από αυτό που ο Μαρκούζε αποκαλεί "ψυχική Θερμιδόρ." Η συνενοχή των ονείρων και των φαντασιώσεων της ουτοπικής φαντασίας με την οικονομία της λίμπιντο (μια οικονομία που περιέχει ουσιωδώς συντηρητικές τάσεις) εγγυάται πρακτικά την διαιώνιση της ύπαρξης σφόδρα αντιεπαναστατικών ψυχοπολιτικών δυνάμεων, οι οποίες προετοιμάζονται ακούραστα για αντιδραστικά χτυπήματα. Η Ουτοπία δεν είναι ζήτημα του να ονειρεύεσαι· αρχίζει με το τέλος στα όνειρα.

Εικόνα: Kasimir Malevich, Οκτώ τετράγωνα, walkingollie.files.wordpress.com

2 σχόλια:

celin είπε...

"χρειάζονται επίπονα χαστούκια στο πρόσωπο για να ξυπνήσουν τα ανθρώπινα όντα από τον ύπνο της φαντασίωσης, μιας φαντασίωσης που αλλιώς, αν αφεθεί στον εαυτό της, τείνει προς την κατεύθυνση ενός λιμπιντικού σολιψισμού."

Τη θεωρω ακριβεστατη περιγραφη κ αυτου που συμβαινει κ αυτου που πρεπει να συμβει
Νομιζω οτι ο Δυτικος ανθρωπος εχει περιελθει σε αυτο που περγραφεις,κατι μεταξυ λιμπιντικου σολιψισμου,αφασιας,ατομικισμου
αλλα κ ναρκισσισμου
Συντομα ισως τολμησω να γραψω κ εγω κατι που πιστευω οτι συμβαινει[αν κ δεν εχω την απαιτουμενη θεωρητικη καταρτιση],οτι δηλαδη διχως να το καταλαβουμε,γιναμε ναρκισσιστες,για να το θεσω με φρουδικους ορους,αποσυρθηκε η λιμπιντο κ επεστρεψε στην πηγη της,με αποτελεσμα τη διογκωση του εσωτερικου κενου κ τη καταργηση καθε συλλογικου οραματος,καθε επαναστατικης -η κ πασης φυσεως-πνοης
κ ολα αυτα αντικατασταθηκαν με το ονειρο αγορας της καινουριας 42αρας πλασμα τηλεορασης

δε ξερω αν λεμε ακριβως το ιδιο αλλα σιγουρα συμφωνουμε στα "απαιτουμενα χαστουκια"
δηλαδη αφυπνιση
θα τα καταφερει η Αριστερα να αφυπνισει?

γραφω εδω την αποψη μου για καποια πραγματα που χρειαζεται να γινουν

http://celinathens.blogspot.com/2010_04_01_archive.html

Αντωνης είπε...

Φίλε Celin, ευχαριστώ για το σχόλιο, θα διαβάσω την ανάρτησή σου απόψε.

Συγνώμη για την καθυστέρηση στην απάντηση.