Τετάρτη, 10 Μαρτίου 2010

Σχετικά με την πολιτική του ονόματος

Επειδή κατά το παρελθόν έχω δημοσιεύσει κείμενα με το πλήρες πραγματικό μου όνομα στο παρόν ιστολόγιο (τόσο σε επιμέρους αναρτήσεις όσο και στην μικρή ψηφιακή βιβλιοθήκη), και επειδή σκοπεύω να συνεχίσω να το κάνω και στο άμεσο μέλλον σε ό,τι αφορά --σε πρώτο στάδιο-- ένα εκτενές κείμενο που θα δημοσιευτεί στον ελληνικό εκδοτικό χώρο σύντομα, ήθελα να θυμήσω τα όσα έγραψα για την δική μου φιλοσοφία και πολιτική πάνω στο ζήτημα της ιστολογικής επωνυμίας και ανωνυμίας  στο Through the Loophole (25/1/10): 


57. Ανωνυμία και επωνυμία
Στο θεμελιώδες δίλημμα "ανώνυμο ή επώνυμο ιστολογείν;" επέλεξα "τίποτε από τα δύο", δηλαδή αναγκαστικά "και τα δύο." Η ανωνυμία σε προστατεύει, αλλά μόνο από τους άλλους και όχι από τον εαυτό σου. Η επωνυμία σε προστατεύει από τον εαυτό σου, αλλά όχι από τους άλλους. Φυσικά, δεν πρόκειται για ισομορφικό ζευγάρι: η ενσυνείδητη διασπορά του ίχνους του ονόματός σου ματαιώνει κάθε ανώνυμη αυτοαναφορά, ακόμα και αν η δεύτερη πλειοψηφεί ποσοτικά σε συντριπτικό βαθμό. Σε τι ελπίζει τότε κάποιος που επιλέγει την ανωνυμία μαζί με την επωνυμία, ή μάλλον, πώς μπορεί να ελπίζει ότι μπορεί να τις επιλέξει μαζί; Ελπίζει πως απ' το όνομα είναι εφικτό να κρατήσει μόνο την ευθύνη και από την απαλειφή του ονόματος μόνο την ελευθερία.

Την ελευθερία από τι όμως; Δεν είναι τούτη η ελευθερία ασύμβατη με την ευθύνη, δεν είναι ελευθερία ακριβώς από την ευθύνη; Όχι απαραίτητα. Όχι, αν η "ευθύνη" είναι κάτι άλλο από συνώνυμο, ουσιαστικά, της υπόρρητης υπόθεσης της κυριότητας του εαυτού, της ιδιοκτησίας του κυρίου (ονόματος). Όχι, αν "ευθύνη" σημαίνει πιστότητα στην σχέση με μια αλήθεια που χωρίς ελευθερία δεν θα μπορούσε να αρθρωθεί.

Και ο αναγνώστης; Σε αυτόν και σε αυτήν εμπιστεύεσαι ένα ανοιχτό μυστικό, δηλαδή ένα μυστικό χωρίς περιεχόμενο (εφόσον το υποτιθέμενο μυστικό δεν είναι μυστικό από κανένα): προσφέρεις ένα άδειο δώρο με την ελπίδα ότι αυτός που το παραλαμβάνει μαθαίνει να ερμηνεύει ως δώρο την καθαρή χειρονομία και όχι την ιδιοκτησία ενός κάποιου πράγματος. Με αυτόν τον τρόπο, δοσμένο χωρίς να ζητηθεί, το όνομά σου γίνεται πραγματικά ασήμαντο, μεταμορφώνεται εμμενώς σε κάτι άλλο από "στοιχείο" κάποιας σημασίας. Και έτσι ο άλλος, ο μόνος που μπορεί να κοιτάξει κατάματα την πραγματική κενότητα αυτού που του πρόσφερες, σε απελευθερώνει από το όνομα από το οποίο δεν μπορείς ο ίδιος να ελευθερωθείς.

Εικόνα:reputationdefenderblog.com

6 σχόλια:

Disdaimona είπε...

Συγνώμη, δεν μπορώ να μην κάνω σχόλιο για το θέμα αυτό.
Ο αναγνώστης που "καβαλάει" την κρίση του στις πλάτες του ονοματεπώνυμου ενός άλλου,είναι ο ίδιος "ανώνυμος"(με ή χωρίς όνομα) από- και- μέσα στον εαυτό του, και ανάξιος αναγνωστης όποιασδήποτε γραπτής ή προφορικής ή "υπαρκτής" ελευθερίας.

Σύλβια φον Τάδε είπε...

Ωραιότατα γραμμένο και με εύστοχες διαπιστώσεις σε ότι αφορά την ευθύνη και την ελευθερία όμως, ερωτώ;

Ένα όνομα ή ψευδώνυμο, σε τί τελικά διαφέρουν, εάν είναι και τα δύο κατασκευάσματα μιας γλώσσας που είναι δομημένη πάνω σε σύμβολα; Το αν σε λένε ή όχι "Αντώνη" από ένα σημείο και μετά καταρρέει (μετα-σημειωτική). Το ίδιο θα ίσχυε με το ψευδώνυμό μου.

Δεύτερον, πόσο πραγματικά ανώνυμο είναι ένα μπλόγκ εαν ένα ποσοστό των αναγνωστών του (έστω και ένας) γνωρίζει το φυσικό πρόσωπο που γράφει; Κι ακόμη κι αν κανείς δεν μας εγνώριζε, εφόσων ο σκοπός και η ευθύνη (όπως την όρισες) δεν είναι να κρύβουμαι αυτή την αλήθεια στην οποία πρέπει να είμαστε πιστοί, τότε ούτως ή άλλως, το φυσικό πρόσωπο (ο συγγραφέας) αποκαλύπτεται μέσα από κάποια άλλη διάσταση.

Εάν πάλι κάποιος δοκιμάσει να φέρει μέσα το επιχείρημα της τεχνολογίας, τότε, ως γνωστόν, μπορεί ένας να δηλώνει ανώνυμος όμως το i.p. του επιτρέπει στους τεχνογνώστες να τον εντοπίσουν.

Θεωρώ τη χρήση του οιοδήποτε ονόματος ένα εξ'ανάγκης εργαλείο μόνο για σκοπούς αναφοράς και τίποτα παραπάνω. Οι πιο πολιτικοποιημένοι -ίσως- λόγοι πίσω από τη χρήση ενώς ονόματος (π.χ. ένας άνδρας που υπογράφει ως γυναίκα ή vice versa, ένα ψευδώνυμο για σκοπούς διαφύλαξης της σωματικής ή κοινωνικής ακεραιότητας του ατόμου που γράφει κτλ) διαφαίνονται πάντα μέσα από την ποιότητα και τα είδη των κειμένων που εμφανίζονται αλλά πλεόν αυτό είναι και θέμα της μελλοντολογικής αρχαιολογίας.

Αντωνης είπε...

@Sylvia von Tade: Δεν διαφωνώ σε τίποτε με τα παραπάνω, ίσα-ίσα, είναι ακριβώς η αυθαιρεσία της κυριότητας του ονόματος που πιστεύω ότι το ιστολογείν μπορεί να βοηθήσει να αποδομηθεί. Σκέψου Barthes, "Death of the Author" και Foucaut, "What is an Author"? στην ηλεκτρονική εποχή. Μου αρέσει αυτή η πειθαρχημένη ελευθερία από το όνομα που μου προσφέρει το ιστολογείν. Πιστεύω επίσης ότι βοηθά τον διάλογο. Από την άλλη, δεν πιστεύω στην μυστικοπάθεια και στο mystification της συγγραφικής φωνής, οπότε δεν θέλω να αφήσω την ανωνυμία την ίδια να δημιουργεί πέπλα μυστηρίου.

@Disdaimona: αναφέρεσαι σε φαινόμενα τύπου ηλεκτρονικής παρενόχλησης (cyber bullying) ή σε κάτι άλλο;

leo είπε...

Tι περισσότερο και από όνομα η άποψη που εκθέτεις, δηλωτικό του ποιος είσαι. Ο κανένας τύφλωσε τον Πολύφημο μα τον τύφλωσε και αυτό βαραίνει. Ανώνυμος ή επώνυμος μπορείς να διεγείρεις.

Disdaimona είπε...

όχι αναφέρομαι σε ένα συγκεκριμένο τύπο υποκρισίας.
εν συντομία:"δεν θέλω να ξέρω ποιοί είμαστε για να ξέρω ποιοί είμαστε"
Ή αλλιώς: αν τα κείμενα που διαβάζω δεν με πείθουν για τη σοβαρότητα, τον κόπο και κυρίως την
πίστη και την ειλικρίνια αυτού που τα γράφει, τι να τα κάνω τα πιστοποιητικά γεννήσεως του συγγραφέως;Αυτό για μένα σημαίνει
1.πως δεν εμπιστεύομαι την κρίση μου
2.πως είμαι ολίγον επηρμένο και προβληματικό άτομο και τους θεωρώ όλους ύποπτους μέχρι αποδείξεως του εναντίον
3.Ότι υποτιμώ την αξιοπρέπεια κάποιου απλά επειδή δεν τον ξέρω λέγοντας "αν δεν σε δω δεν σε εμπιστεύομαι" Ε άμα δεν σε εμπιστεύομαι πάω σπίτι μου ή πάω κάπου που μου δίνουν πιστοποιητικά.
Τι πάει να πει επειδή σε διαβάζω ΟΦΕΙΛΕΙΣ να βγεις "εξώφυλλο" στα μπλογκς για να καθησυχάζεις τις όποιες ανασφάλειες.
Πρώτα σε εμπιστεύομαι και μετά σε μαθαίνω. Ετσι πάει το πράμα.Αλλιώς...βράσε ρύζι :-)

Αντωνης είπε...

Κατανοητό, Δεισδαιμόνα.
Λεο, και γω θεωρώ ότι η συζήτηση περί επωνυμίας και ανωνυμίας συχνά προσπερνάει την σημασία της ποιότητας γραφής.