Πέμπτη, 11 Φεβρουαρίου 2010

Black Cat/Red Cat: Ο αδύναμος κρίκος


Εισαγωγικά (Radical Desire)
"The best things in life are free" άρχιζε το παλιό καλό τραγουδάκι που πιθανότατα πρωτοσκάρωσε ο John Lee Hooker και έκαναν διάσημο οι Beatles. Μου ήρθε στο μυαλό ο στίχος καθώς διάβαζα την παρακάτω ανάρτηση, την οποία βρήκα παρασάγγας ανώτερη από το παρομοίων στόχων κείμενο Α. Καριτζή στην Αυγή: Ο plagal προσφέρει μια μεστή, ακριβολόγα και πολιτικά οξύνου ανάλυση της παρούσας συγκυρίας, χρησιμοποιώντας με ωριμότητα όλα τα παλιά καλά λενινιστικά διαγνωστικά όπλα. Όσο και αν είμαι επιφυλακτικός σε ό,τι αφορά το "δια ταύτα" του κειμένου --τις προοπτικές ενδοαριστερής συνεργασίας και, γενικότερα, "top-down" και οικονομικά επικεντρωμένων μοντέλων αριστερής δράσης (βλ. και σχετικά σχόλιά μου προς Greek Rider στην ανάρτηση του πέμπτου μέρους του κειμένου Hallward για τον Badiou)-- δεν μπορώ παρά να χαιρετήσω την ειλικρίνεια και την γνήσια διάθεση του κειμένου να μιλήσει στο πρόβλημα της αριστερής παράλυσης και εσωστρέφειας στην χώρα όπου δοκιμάζονται εντονότατα οι αντοχές της αλυσίδας της ευρωκαπιταλιστικής μηχανής. 


Ο αδύναμος κρίκος
Αναδημοσίευση από το plagal.wordpress.com

Μέσα στη μέση του ξεμαλλιάσματος που μαστίζει την καθ’ημάς Αριστερά τους τελευταίους μήνες, εμφανίστηκε (επιτέλους!) μια ξεκάθαρα πολιτική πρωτοβουλία. Μια πρωτοβουλία που δεν έχει να κάνει καθαυτή με οργανωτικά μερεμέτια, που δεν έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό το χώσιμο στον εσωκομματικό “αντίπαλο” (με ή χωρίς τα εισαγωγικά…), αλλά που μιλάει ξεκάθαρα για ενα μείζον πολιτικό θέμα, που μιλάει για το τι στο διάολο πρέπει τελοσπάντων να κάνουμε για κάτι που βρίσκεται έξω από εμάς. Αναφέρομαι φυσικά στην πρωτοβουλία Αλαβάνου.

Έχω διαβάσει διάφορα για το “χάσιμο της φυσιογνωμίας” του χώρου, για “νεοσταλινικές πρακτικές”, για “δεξιές παρεκκλίσεις”, για “περιφρόνηση των οργάνων”, για “προνομιακές σχέσεις με ΜΜΕ”, για “κωλοτούμπες” και δε συμμαζεύεται. Όλα αυτά τα λέω ξεμάλλιασμα γιατί δεν έχουν να κάνουν με το “τι”, αλλά με το “πώς”.  Το “τι” χάνεται μέσα σε μια passive-aggressive εσωστρεφή μιζέρια που -πραγματικά- δεν μπορεί να βγάλει πουθενά, ενώ στην καλύτερη, το “τι” αναβάλλεται για το μέλλον, όταν θα έχουμε λύσει το “πώς”.

Λοιπόν, αν θέλουμε να λέμε ότι κρατάμε έστω μια υποψία σοβαρότητας, την πρωτοβουλία Αλαβάνου δεν πρέπει να την κρίνουμε με βάση το τι έκανε ο Αλαβάνος το καλοκαίρι ή με το αν υπογείως θέλει να καταστρέψει τον ΣΥΝ για χάρη του ΣΥΡΙΖΑ. Ήρθε επιτέλους η ώρα να αφήσουμε τις τατιανιές και να μιλήσουμε πολιτικά, δηλαδή να μιλήσουμε για το περιεχόμενο και όχι για τα παρελκόμενα. Το “τι” θα πρέπει επιτέλους να ξανακαθορίσει το “πώς”. Με άλλα λόγια, να κάτσουμε να αναλύσουμε τον κόσμο γύρω μας, να δούμε ποιά είναι η τακτική μας και με βάση αυτά τα δύο να αποφασίσουμε το “πώς”, όσο τραυματικό και  να είναι αυτό. Τα υπόλοιπα είναι για κουβέντες κυλικείου.

Στην ουσία λοιπόν. Καταρχήν, για την ανάλυση.

Η ανάλυση του Αλαβάνου για τον “αδύναμο κρίκο” ειναι κατά τη γνώμη μου σωστή. Η Ελλάδα ειναι ο αδύναμος κρίκος του Ευρωπαϊκού καπιταλισμού αυτή τη στιγμή: ένα απλό ξεφύλλισμα οποιασδήποτε σοβαρής εφημερίδας σε οποιαδήποτε από τις χώρες της Δύσης αρκεί. Η κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας απειλεί την ανασύνταξη της Ευρωπαϊκής, και μέσω αυτής, της παγκόσμιας οικονομίας. Δεν τα λέω εγώ ο τρελός αριστεριστής αυτά, η Globe&Mail τα λέει.

Η απειλή αυτή είναι από την ξεκάθαρα οικονομική άποψη. Δηλαδή, ακόμα και αν στην Ελλάδα δεν υπήρχε μια ισχυρή κοινωνική Αριστερά που να μη μασάει εύκολα τα μέτρα λιτότητας, πάλι η κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας θα την καθιστούσε αδύναμο κρίκο. Ακόμα περισσότερο όμως που στην Ελλάδα υπάρχουν ισχυρότατες κοινωνικές αντιστάσεις που δεν πρόκειται να δεχτούν καθόλου εύκολα τις διαρθρωτικές αλλαγές. Ο Δεκέμβρης έγινε μόλις πέρσι. Ό,τι και να πιστεύει ο οποιοσδήποτε για τον Δεκέμβρη, αν ήταν ή όχι εξέγερση, αν ήταν ή όχι “θετικός” κτλ, από αντικειμενική σκοπιά, από το πώς τα πράγματα φαίνονται απέξω, ο Δεκέμβρης παίζει πάρα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο.

Κάποιοι λένε ότι η πρόβλεψη του Αλαβάνου για έναν εργατικό Δεκέμβρη είναι μια ανοησία. Όμως από τη ματιά του Ξένου Επενδυτή, του Ευρωγραφειοκράτη, της διεθνούς καπιταλιστικής ελίτ, ένας τέτοιος κίνδυνος δεν είναι καθόλου κάτι που μπορεί να αγνοηθεί. Δεν έχει λοιπόν καμμία σημασία αν την πρόβλεψη για εναν εργατικό Δεκέμβρη επιβεβαιωθεί ή όχι. Αυτή η πρόβλεψη έχει τεράστια σημασία και μόνο σαν απειλή, σαν εκβιασμός προς τις ελίτ, οι οποίες ήδη συζητούν την πιθανότητα οι αντιμεταρρυθμίσεις Παπανδρέου να συναντήσουν σημαντικά πολιτικά εμπόδια.

Συμπερασματικά: ναι, η Ελλάδα είναι αυτή τη στιγμή στο κέντρο μιας σειράς συμπτωμάτων του ευρωπαϊκού και κατ’επέκταση του παγκόσμιου καπιταλισμού. Αυτό, όσο και αν ακούγεται σαν μεγαλομανία και μικρομεγαλισμός, είναι κάτι που επιβεβαιώνεται από τον ίδιο τον αντίπαλο. Αυτό σημαίνει ότι (1) δεν έχουμε την πολυτέλεια να κάνουμε politics as usual και (2) ότι έχουμε την δυνατότητα να επηρεάσουμε εξελίξεις σε πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια από ότι πριν. Οι παλιότεροι θα το έλεγαν και “ιστορικό καθήκον”.

Για την πρόταση τώρα.

Παρόλο που συμφωνώ με την ανάλυση του Αλαβάνου, διαφωνώ με το τι προτείνει να κάνουμε. Θεωρώ οτι το αίτημα για “δημοψήφισμα για το Σύμφωνο Σταθερότητας” δεν είναι αυτό στο οποίο πρέπει να επικεντρωθούμε. Για δύο λόγους. Καταρχήν, ήδη συζητιέται σοβαρά η πιθανότητα ενος ευρωπαϊκού/γερμανικού bailout στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει σημαντική πιθανότητα το Σύμφωνο Σταθερότητας να αμφισβητηθεί ντε φάκτο, από τις ίδιες τις ευρωπαϊκές ελίτ, αφού ένα bailout ειναι εκ των πραγμάτων πέρα και έξω από τη λογική του Συμφώνου Σταθερότητας. Άρα μια καμπάνια ενάντια στο Σύμφωνο Σταθερότητας φαίνεται να είναι εκ των προτέρων καταδικασμένη να ξεπεραστεί από τις εξελίξεις.

Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με το αίτημα περί δημοψηφίσματος. Η συζήτηση για το αίτημα της ακροδεξιάς για δημοψήφισμα για το μεταναστευτικό, αλλά και παλιότερα οι φανφάρες του Χριστόδουλου για τις ταυτότητες, έχουν δείξει ότι το δημοψήφισμα σαν εργαλείο δεν έχει πρακτική εφαρμογή: δημοψηφίσματα στην Ελλαδα γίνονται μόνο για πολιτειακά ζητήματα. Ταυτόχρονα, οι παλινωδίες της ακροδεξιάς για το “δη-ψη-μό-φι-σμα” (που λέει και ο Βελόπουλος) έχουν γελοιοποιήσει την ιδέα του δημοψηφίσματος στη συνείδηση της κοινωνίας. Και τελοσπάντων, αν η ίδια η Εκκλησία με τις απείρως μεγαλύτερες από την Αριστερά κοινωνικές και πολιτικές προσβάσεις και οικονομικές δυνατότητες δεν κατάφερε να προκαλέσει δημοψήφισμα, πώς μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα καταφέρουμε εμείς κάτι τέτοιο;

Από την άλλη, η πρόταση του Αλαβάνου (αλλά και άλλων, από άλλες σκοπιές, όπως ο Λαφαζάνης) για την ανάγκη συγκρότησης πολύ ευρύτερων συμμαχιών στην Αριστερά από ότι πριν είναι πάρα πολύ σημαντική. Η συγκυρία είναι ιστορικά κρίσιμη και ο αντίπαλος είναι πανίσχυρος. Μόνο ενα ευρύ αριστερό μέτωπο, από την εξωκοινοβουλευτική μέχρι το ΚΚΕ μπορεί να κινητοποιήσει το σύνολο της κοινωνικής Αριστεράς και άρα να ελπίζει σε κάποιου είδους αποτελεσματικότητα!

Και για τέλος, μερικές δικές μου σκέψεις.

Κατά πρώτον, πρέπει να έχουμε κατά νου ότι πιθανή αποτυχία της αντιμεταρρύθμισης του ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται αναγκαστικά να μας φέρει σε καλύτερη θέση. Προσωπικά θεωρώ πιθανή μια μελλοντική δεξιά/ακροδεξιά αναδίπλωση για να αντιμετωπιστούν εκρηκτικές καταστάσεις αν η πρόβλεψη για εργατικό Δεκέμβρη επιβεβαιωθεί. Ποια μπορεί να είναι η απάντηση μας σε αυτήν την προοπτική; Προσωπικά, δεν ξέρω.

Κατά δεύτερον, μια πιθανή “δεξιά” τακτική, που μπορώ να φανταστώ ότι θα μπορούσε να αναδυθεί από την πλευρά της Ανανεωτικής Πτέρυγας, θα μπορούσε να είναι κάποιου είδους συστράτευση στο στόχο του περιβόητου Νέου Πατριωτισμού που (θα ήθελε να) προωθεί ο Παπανδρέου. Μια τέτοια πρόταση θα αναγνώριζε ότι οι αιτίες της κρίσης ειναι δομικές (ανυπαρξία παραγωγικότητας, δημοκρατικό έλλειμα, απουσία κοινωνικού οράματος) και άρα θα έλεγε οτι πρέπει σαν Αριστερά να δουλέψουμε σε αυτήν την κατεύθυνση, παρά τις προφανείς επίπονες συνέπειες που θα είχε αυτό. Λέω επίπονες, μιας και θα λέγαμε ότι απαιτούνται δομικές, διαρθωτικές και βαθειές αλλαγές που περνούν αναγκαστικά μέσα από μια νεοφιλελεύθερου χαρακτήρα σοκ θέραπι, ελπίζοντας οτι στην άλλη άκρη μας περιμένει μια δικαιότερη, πιο ευημερούσα κοινωνία.

Δεν υποτιμώ καθόλου την σοβαρότητα μιας τέτοιας πρότασης. Δε ντρέπομαι να πω ότι θα ήταν πολύ ωραία αν ήταν εφικτό να γίνει κάτι τέτοιο. Όμως πιστεύω ότι δεν είναι εφικτό, πρώτον γιατί το ΠΑΣΟΚ είναι δομικά μέρος του προβλήματος και δεύτερον γιατί οι αντικειμενικές συνθήκες του προς τα πού πάει ο παγκόσμιος καπιταλισμός είναι σε εντελώς άλλη κατεύθυνση, και εδώ σκέφτομαι τα όσα έχει πει κατά καιρούς ο Ζίζεκ για τον “Asian values Capitalism”, και την στροφή που σηματοδοτεί ο Μπερλουσκόνι προς έναν καπιταλισμό που δεν καν έχει ανάγκη πλέον την επίφαση δημοκρατικότητας που παρέχουν οι σύγχρονες φιλελεύθερες αστικές δημοκρατίες.

Τρίτον λοιπόν, “τι να κάνουμε”. Ε, δεν ξέρω. Και μιας και δεν ξέρω, θα έλεγα ότι το πρώτο βήμα είναι να το συζητήσουμε. Για αυτό νομίζω ότι θα ήταν ιδανική η άμεση σύγκλιση στην Αθήνα μιας διεθνούς συνάντησης/διαδήλωσης, ίσως στα οργανωτικά πρότυπα του 4ου Ευρωπαικού Κοινωνικού Φόρουμ που έγινε πριν μερικά χρόνια. Ο σκοπός θα ήταν να συζητήσουμε σοβαρά και με συντρόφους απο την υπόλοιπη Ευρώπη ποια μπορεί να είναι μια ενιαία τακτική της Αριστεράς στην κρίση. Ιδανικά, θα ήθελα να δω να παρίστανται και σημαντικοί οικονομολόγοι και διανοητές εν γένει της διεθνούς αριστεράς, για να συζητήσουμε πλέον σε πραγματιστική, πρακτική βάση αν και ποια μπορούμε να προβάλλουμε εναλλακτικά μοντελα οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης για την Ευρώπη.

Τελοσπάντων, οι καιροί είναι πολύ κρίσιμοι για να καθόμαστε να ξεμαλλιαζόμαστε για αηδίες στην Αριστερά. Είτε θα κάνουμε “άλμα προς τα μπρος”, είτε θα καταδικαστούμε σε μια ακόμα ήττα, σε μια ακόμα περίοδο οπου θα είμαστε στη γωνία να παίζουμε με τις κούκλες μας.

Εικόνα: www.cryotron.com

5 σχόλια:

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

BC/RC δια RD
Επειδή η τοποθετηση του προβλήματος ειναι η μισή λύση του,οντως η αναλυση είναι πολύ καλή.
Γι΄αυτο και αναδεικνύει μερικά προβλήματα της "θεωρίας του εργατικού Δεκέμβρη".
Αν εννοούμε εργαζόμενους κατα χιλιάδες στους δρόμους που διαμαρτυρωνται εντονα,καταλαμβανουν κτίρια κλπ με σκοπό μια αυθεντική πολιτική κρίση κλπ,φοβάμαι οτι δεν εχουμε ακριβή εικόνα των κοινωνικών δυνάμεων στην Ελλάδα.
Η προταση Αλαβάνου εχει προβλημα γιατι δεν είναι η Αριστερή προταση προς την κοινωνία,είναι μια συνεκτική προταση "εντος" αριστεράς.
Είναι ρομαντική "μερική" προταση προς την κοινωνία.
Θα είχε αξία ως συνολικό προταγμα,αν ΤΩΡΑ ΣΗΜΕΡΑ υπάρχουν στα σπαργανα οι εναλλακτικές δομές μιας ρήξης,και συνέχειας.Τοτε ο εργατικος Μηνας είναι ο τρέχων.
Η συνεκτικότητα μιας προτασης δεν την καθιστά καθολική.

Αντωνης είπε...

Θα ήταν καλό να απαντήσει ο plagal εφόσον δει το σχόλιο.

plagal είπε...

Γεια,

Στο μυαλο του Αλαβανου δεν ειμαι, αλλα οταν εγω λεω "εργατικος Δεκεμβρης" δεν εννοω το κλασικο "συνειδητη δραση των μαζων" και τετοια. Περισσοτερο το βλεπω σαν ενα ξεσπασμα τυπου Γαλλικων προαστιων του '05, τυφλο, καταστροφικο, τελικα μεταμοντερνο. (Και αιγουρα ειναι προβληματικο να λες "εργατικος Δεκεμβρης", γιατι τοτε ο Δεκεμβρης Δεκεμβρης τι ηταν, "μαθητικος"? meh.)

Και δεν αναφερομαι σε αυτον σαν κατι που νομιζω οτι φερνει καποια λυση, αλλα περισσοτερο σαν κατι το οποιο φοβιζει τελικα περισσοτερο τον "αντιπαλο" παρα "εμας".

Για τα περι της προτασης Αλαβανου που λες, δεν διαφωνω πολυ. Σημειωνω ομως οτι κατα τη γνωμη μου, στις "μερικες" προτασεις ειναι που βρισκεται η αξια της Αριστερας, οχι τα συνολικα προταγματα.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

@plagal
Διαχωρίζω την πρωτοβουλία Αλαβανου απο την θεωρία του του "εργατικού Δεκεμβρη".
Η πρωτοβουλία είναι σωστή.
Ο "εργατικός Δεκέμβρης" οπως ορίζεται είναι ταυτολογία.Δεν μπορεί κανένας να τον ορίσει ή να τον προβλέψει γιατί εξ'ορισμού είναι απροβλεπτος.

Greek Rider είπε...

1) Συμφωνώ απόλυτα με τον όρο "Asian Values Capitalism" το επαναλαμβάνω και εγώ συνεχώς. Καθώς πέφτουν τα περιθώρια κέρδους το κεφάλαιο παίρνει πιο αυταρχικές μορφής επιβολής. Άλλωστε ο καπιταλισμός ήταν πάντοτε πιο δυνατός σε αυταρχικό περιβάλλον, τώρα λοιπόν που οι συνθήκες στενεύουν λόγω οικονομικής κρίσης η πολιτική μετακινείται δεξιότερα βάσει αυτού του μοντέλου.

Η αριστερά έχει μεγάλο πεδίο να δράσει: Από δύναμη υπεράσπισης εργασιακών δικαιωμάτων έως δύναμη πολιτικών αλλαγών τώρα που ο καπιταλισμός είναι σε εμφανή αδυναμία να προτείνει λύσεις.

2)Η θέση με τα δημοψηφίσματα θεωρώ ότι είναι λάθος πολιτική. Η αριστερά έχει θέση μόνο εκεί που υπάρχει άμεση συμμετοχή του λαού στη δράση και στις αποφάσεις. Είναι απαράδεκτο το ΠΑΣΟΚ να κάνει διαβουλεύσεις στο ίντερνετ και στην αριστερά να φοβόμαστε την άμεση δημοκρατία. Απλά πρέπει να θέσει το σωστό πλαίσιο διαλόγου και παιδείας που θα οδηγούν σε αμεσότερες μορφές δημοκρατίας.

Για παράδειγμα την ισηγορία.

Είναι φυσικό σήμερα που όλοι ασχολούνται με τον γάμο της Μενεγάκη, να καπηλεύεται η δεξιά την άμεση δημοκρατία. Και αυτό γιατί έχει μαζί της μια αποβλακωμένη μάζα ανθρώπων που χειραγωγούνται εύκολα λόγω της βλακείας τους.

Αλλιώς η αριστερά θα συνεχίσει να είναι έμφοβη, μικρή και κουλουριασμένη γύρω από τον εαυτό της.

3) Σε σχέση με αυτό που αναφέρει ο lls παραπάνω με το τι εννοούμε όταν μιλάμε για έναν νέο "εργατικό Δεκέμβρη", νομίζω ότι οι εργαζόμενοι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να διαμαρτυρηθούν και στο πεζοδρόμιο, έχουν; Η ειρηνική επιλογή θα είναι να συναινέσουν στο να μειωθούν τόσο οι αποδοχές τους ώστε να μην μπορούν να ζήσουν, να μην τολμούν να διαμαρτυρηθούν, ή να μην μπορούν σπουδάσουν τα παιδιά τους. Η ειρηνική συναίνεση αφορά την συναίνεση στην απόλυσή τους ή στην περιθωριοποίησή τους.