Τετάρτη, 27 Ιανουαρίου 2010

Left Liberal Synthesis: Ζει ανάμεσά μας: H "αφηρημένη εργασία"

Μία ακόμη αναδημοσίευση σήμερα, από το Left Liberal Synthesis, ιστολόγιο το οποίο σέβομαι και εκτιμώ για την ειλικρίνειά του, την παιδεία του, το ανοιχτό των ιδεών του και το γνήσια διερευνητικό του πνεύμα. Η εικόνα είναι από την ταινία "Invasion of the Body Snatchers", την οποία αντιπροτείνω στον συντάκτη αντί του "Ζουν ανάμεσά μας" του τίτλου του. Η φωτογραφία είναι από το scrapetv.com. Όπως και πριν, επιθυμητό είναι σχόλια για το κείμενο να αναρτηθούν στο ιστολόγιο του φίλου LLS, έτσι ώστε και αυτοί που δεν το γνωρίζουν να το μάθουν καλύτερα.



To 1988 o John Carpenter J.Carpenter γυρίζει την ταινία “They live” που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα με τον προλιακοπουλικό τίτλο "Ζουν Αναμέσα" μας.

Πρόκειται για ενα από τα πιο μαρξιστικά φιλμ.

Ο ήρωας βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό, ζει στα προάστια της πόλης και προσπαθώντας να καταλάβει το γιατί αυτής της αδικίας, αντιλαμβάνεται ότι αυτή δεν προέρχεται από την απτή κοινωνική λειτουργία, από την εμπειρική ανάλυση της πραγματικότητας, αλλά από βαθύτερα αίτια, κάτι αόρατο που όμως έχει δική του δομή και δικούς τους νόμους.

Α καλά τώρα, το 1988 στην Αμερική, ο σκηνοθέτης δεν θα έκανε σοσιαλιστικό ρεάλισμο. Το ρίχνει στην μαύρη κωμωδία, και μας αποκαλύπτει κάτι τερατώδεις κυρίαρχους του κόσμου, που αποκαλύπτονται μόνο με τα ειδικά μαύρα γυαλιά. Και ακολουθει ενα τρομερό ντελίριο αποκαλύψεων καθώς οι μίσοι κάτοικοι είναι επικυρίαρχοι. Ο μπακάλης, ο τραπεζίτης, αλλά και οι ερωτικός σύντροφος (σε μια ξεκαρδιστική σκηνή) εμφανίζεται ως τερατάκι ακριβώς την ώρα της συνεύρεσης....

Ωστόσο το υπόβαθρο της ταινίας είναι ομόλογο του «Κεφαλαίου».

Η ανάλυση της κοινωνικής αδικίας δεν μπορεί να γίνει αν την προσεγγίζεις με τους όρους που αυτή σου παρουσιάζεται. Γιατί αν και αδικία, θα σου παρουσιάζεται κάπως «φυσική». Αν λοιπόν θέλεις να την δεις τότε πρέπει να ανακαλύψεις (τουλάχιστον να προσπαθήσεις) κάποιους νόμους που διέπουν την κοινωνία, και κάνουν τα πράγματα να φαίνονται αυτά που φαίνονται.

Σε ιστολογική αυθαιρεσία, αυτό περίπου γίνεται στο «Κεφάλαιο». Και από εκεί και πέρα αρχίζει η ατέρμων συζήτηση.

Οι νόμοι του Κεφαλαίου είναι «βαθύτεροι» αλλά τα φαινόμενα τους ορατά. Οι νόμοι όμως αυτοί βασίζονται σε έννοιες που δεν μας είναι ομοίως ορατές, απτές. Άρα οικοδομείται ενα σύστημα εννοιών που λειτουργούν και ελέγχονται μόνο εντός του έργου του Μαρξ. Οι έννοιες του Κεφαλαίου δεν είναι έννοιες της τρέχουσας ακαδημαϊκής οικονομίας.

Αν πεις σε κάποιον κλασσικό οικονομολόγο οτι η «αφηρημένη» εργασία δημιουργεί «υπεραξία» και όχι η «συγκεκριμένη» τότε ή θα σε κοιτάξει με συμπόνια θα σε ρωτήσει τι ακριβώς είναι η «αφηρημένη». Στην πρώτη περίπτωση η συμπόνια είναι δυσάρεστο συναίσθημα για οποίον το εισπράττει, αλλά στην δεύτερη τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα γιατι δεν μπορείς με μια λέξη να πείς τι είναι η «αφηρημένη» εργασία αλλά πρέπει να την ορίσει μέσα με μια σειρά από ορισμούς (αξία, χρήμα, κλπ) εντός του έργου του Μαρξ.

Ξαναείδα μερικά διαβάσματα μου για τον Μαρξ καθώς είδα την τελευταία ανάρτηση του "koblopoulos" και συνειδητοποίησα οτι ο Μαρξισμός είναι πλέον ακαδημαϊκό αντικείμενο. Από κριτική θεώρηση ενός αδέσποτου διανοούμενου, από εργαλείο αμφισβήτησης, και αφού για καμιά πεντηκοταετία έγινε νυσταλαία και καταπιεστική ιδεολογία κάποιων επιτήδειων καρεκλοκένταυρων σε ακαδημιές της ΕΣΣΔ ή της Πνομ Πνεχ, έγινε και εξάμηνο στο Οικονομικό Πανεπιστημιο.

Πω πω, φαντάσου ο καθηγητής να είναι και ενεργός αριστερός πολίτης. Έχει μπλέξει σε τυπικό βραχυκύκλωμα. Ασκείται επαγγελματικά με κάτι που το κράτος τον χρηματοδοτεί,για να αποδείξει την εγγενή του αδικία (του αστικού κράτους),το οποίο όμως μεταχειρίζεται τον συγκεκριμμένο ως απόδειξη οτι το αστικό κρατος είναι large ενω ο ίδιος το καταπολεμά κατά την μη επαγγελματική του ζωή. Αγνοώ αν η φράση μου είναι σωστή συντακτικά αλλά το παράδοξο είναι εκεί. Τελικά οι περισσότεροι αριστεροί διανοούμενοι έχουν αποφασίσει να πολεμούν το σύστημα από «μέσα», και αυτό τους ξηγιέται αναλόγως. Τους «χώνει» όλο και πιο «μέσα».

Κατά την ταπεινή μου γνώμη ο Μαρξ είναι μια ιδιοφυία, του οποίου το έργο είναι τόσο σημαντικό όσο λίγα. Αλλά τα ιδιοφυή έργα γίνονται παρωδία στα χέρια του κάθε τσαρλατάνου από πολλές απόψεις.

Η μεγαλύτερη κακοπιστία είναι να πείς οτι ο Μαρξ πέθανε γιατί ο Πολ Ποτ κάτι ψιλοδιάβασε στο Παρίσι και μετά πήγε και μάντρωνε τα δεκαπεντάχρονα στην Καμπότζη, αλλά και η αφέλεια είναι να πεις ότι το έργο του είναι αλάνθαστο και η μοναδική ανάγνωση του κόσμου.

Σήμερα όμως αποτελεί την πιο εναλλακτική ριζοσπαστική ματιά στα τεκταινόμενα της οικονομίας, αλλά είναι περίπου σαν την ψυχανάλυση. Αν έχεις κανένα βαρύ ψυχικό νόσημα συνίσταται να παίρνεις τα χάπια σου γιατί, ενώ η ψυχανάλυση μπορεί να ερμηνεύσει το πρόβλημα σου, μπορεί να στο λύσει στο σχετικά απώτερο μέλλον, και υπό πολλές προϋποθέσεις.

Εκείνο που δεν μου αρέσει στον Μαρξ είναι οτι πριν το διαβάσεις καλό είναι να ξέρεις λίγη φιλοσοφί· δεύτερον, το Κεφάλαιο και το Grundrisse είναι πυκνά, αφηρημένα και περίπου τρεις χιλιάδες σελίδες. Δύσκολα πράγματα.

Εκείνο που μου αρέσει είναι ότι υπάρχουν δεκάδες άλλοι που τον ερμηνεύουν οι οποίοι αφού διαφωνήσουν μεταξύ τους, τελικά δεν αντιδιαλέγονται με τους «αστούς». Ο Μαρξισμός παραμένει ενδοαριστερή υπόθεση.

Το βασικό όμως είναι ότι ο Μαρξ επινοεί, δημιουργεί έννοιες (κατηγορίες τις λένε οι φιλόσοφοι), δεν αναλύει τον κόσμο με τις έννοιες που βρίσκει.

Αυτή η επινοητικότητα είναι η δύναμη του. Άλλωστε και οι μόνες σοβαρές κριτικές εναντίον του δεν είναι ότι κάνει γενικώς λάθος, αλλά ότι το σύστημα εννοιών που δημιουργεί είναι αντιφατικό, ατελές. Η σοβαρή αντίρρηση στον Μαρξ από τον Bοhm-Bawerk παραμένει ισχυρή και άλλωστε απ’αυτής διεξάγεται συνεχώς η συζήτηση, και αφορά μια υποτιθέμενη ή πραγματική διαφορά ανάμεσα στον πρώτο και τρίτο τόμο του Κεφαλαίου. Να σημειωθεί πως ο Γ.Μηλιός στο βιβλίο του "Η θεωρία του Μαρξ για τον καπιταλισμό", αποδέχται μια πλευρά της κριτικής («αξίες» στον πρωτο τόμο, «τιμές» στον τρίτο) την οποία αποδίδει σε μια θεωρητική παλινδόμηση του ίδιου του Μαρξ εντός της διαδρομής του έργου του.

Εκείνη η έννοια που πραγματικά με εντυπωσιάζει είναι η έννοια της «αφηρημένης» εργασίας.

Και επειδή δεν κινδυνεύω να κοπώ από το εξάμηνο στο Οικονομικό, αποφάσισα να γράψω το μάθημα μου.

Δεν γίνεται να κατανοηθούν οι έννοιες του Μαρξ αν δεν συμφωνηθούν μερικά βασικά προαπαιτούμενα.

Οι έννοιες αναφέρονται σε μια ολότητα, σε μια αντιμετώπιση της οικονομίας ως όλον και αφού κλείνονται οι κύκλοι της καπιταλιστικής οικονομίας. Τα εμπορεύματα παράγονται ως προιόντα προς πώληση,οι εργαζόμενοι που τα παρήγαγαν τα αγοράζουν, για να συνεχισθεί ο κύκλος.

Οι έννοιες ουσιαστικά αναδύονται ως εξέταση, εμβάθυνση της εμπειρικής πραγματικότητας, και δεν προκύπτουν άμεσα από αυτή. Π.χ, η έννοια της υπεραξίας δεν προκύπτει από πουθενά, παρά από μετά από μια ανάλυση, ενώ η έννοια της ανισότητας είναι ορατή.

Οι έννοιες είναι ιστορικά καθορισμένες. Δηλαδή όταν λέμε εργασία στον καπιταλισμό αυτή δεν είναι η ίδια στην πρωτόγονη κοινωνία.

Στην ουσία ο εννοιακός κόσμος του Κεφαλαίου είναι ένας κόσμος ανάλυσης των μορφών που ουσιαστικά αποκρύπτουν το περιεχόμενο τους.

Ας δούμε μια σειρά:

Η τιμή των εμπορευμάτων δεν αντιπροσωπεύει μόνο μια ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αλλα είναι ένα σύμβολο, ένας κωδικός ενός συνόλου σχέσεων που πλέκονται ακριβώς για να παραχθεί το προϊόν. Ο Μαρξ μας αποκαλύπτει ακριβώς την σύμβαση που βλέπουμε ως τιμή, η οποία αποκρύπτει μια βαθύτερη και τελικά την μοναδική ισορροπία που κρύβεται από κάτω.

Η μαγική αυτή διαδικασία που μετατρέπει σχέσεις σε σύμβολα, τα οποία εμείς όμως δεν βλέπουμε αναλύεται στον Μαρξ ως ανάλυση της «αξίας». Ο τύπος απεκάλυψε ότι αυτό που λέμε το παντελόνι «αξίζει» πενήντα ευρώ, είναι ψιλοαπάτη. Γιατί πριν από αυτό, προϋπάρχει μια οικονομία και μια κοινωνία που παράγει προιόντα για να «αξίζουν». Αυτή είναι η μαγκιά της αξίας. Ο τύπος «σκοτώθηκε» και ανέλυσε την αξία από πολλές πλευρές. Όρισε την μορφή της, το περιεχόμενο, και το μέγεθος της. Άμα μιλήσεις με κανένα Μαρξιστή οικονομολόγο για την αξία, θα μιλάει πέντε μέρες και αν μιλήσεις με κανένα κλασσικό θα σε ξεπετάξει σε δέκα λεπτάκια.

Η «αξία» λοιπόν κάνει ενα magic α λα David Copperfield και μετατρέπει την εργασία που έχει στερεοποιηθεί, κρυσταλλωθεί στα προιόντα σε ένα σύμβολο, και εμείς μετά παίζουμε με τα σύμβολα. Αλλά για να μην μπλεκόμαστε με τα πολλά σύμβολα, φτιάξαμε ένα που περίπου τα αντιπροσωπεύει, και αυτό είναι το χρήμα.

Το χρήμα κατά Μαρξ από μόνο του, εκ των προτέρων, δεν είναι αξία, δεν υποκρύπτει γενικώς αξία, απλώς είναι το σύμβολο των συμβόλων που χρησιμοποιούμε για να ανταλλάσουμε εμπορεύματα. Η δύναμη του είναι εκ των υστέρων την έχει γιατί εμείς του την παραχωρήσαμε.

Εκείνο όμως που στην πραγματικότητα κάνει το συμβολάκι αυτό είναι να μεταφέρει σχέσεις, που έχουν μεταμορφωθεί μέσω της μηχανής της «αξίας». Δηλαδή το χρήμα μας κοροϊδεύει στα μούτρα μας, και ενώ νομίζουμε ότι διακινεί πλούτο αυτό διακινεί σχέσεις. Ποιες σχέσεις; Όχι βεβαια σαν και αυτές μεταξύ Αλεξανδράτου και Ψωμόπουλου, αλλά ας πούμε αυτές που εχει ο κάθε εργαζόμενος με τον ιδιοκτήτη της εταιρείας που δουλεύει.

Μα καλά, αν το χρήμα δεν εχει αξία, τότε γιατί γίνεται ο καυγάς;

Εμ εδώ σε θέλω.

Γιατί αυτές οι σχέσεις που το χρήμα αντιπροσωπεύει, από μόνες τους, έτσι φυσικά και αβίαστα, αναδιανέμουν τον πλούτο λάθος. Το εκάστοτε αφεντικό του κλέβει και δεν το ξέρει, και ο κάθε εργαζόμενος επίσης χάνει και δεν το ξέρει. Αυτό που δεν είναι ορατό και κανένας δεν βλέπει και δημιουργεί την ανισότητα στον πλούτο ονομάζεται «υπεραξία». Το λεπτό σημείο είναι ότι σε οποιαδήποτε συνθήκη μισθωτής εργασίας (που την βλέπουμε ολικά, χωρίς αυτονόητες εξαιρέσεις) υπεραξία αντλείται έστω και αν οι αμοιβές είναι οι μέγιστες. Μόνο σε κοινωνίες που δεν λειτουργεί ο νόμος της αξίας δεν έχουμε «υπεραξία».

Εδώ λοιπόν, σε αυτήν την ανάλυση εισέρχεται η έννοια της αφηρημένης εργασίας.

Όπως είπαμε στην ανάλυσή μας το χρήμα δεν είναι «λεφτά» αλλά είναι σύμβολο σχέσεων. Η αξία είναι μια άυλη κοινωνική διαδικασία τύπου Copperfield, άρα και η εργασία του μισθωτού δεν είναι γενικώς εργασία αλλά είναι «διπλής όψεως», κάτι σαν φωτοαντίγραφο.

Το κακό είναι ότι και οι δυο πλευρές της είναι «υλικές», απτές αλλά εμείς βλέπουμε μόνο την μία.

Ε καλά τώρα, δεν είναι η πρώτη φορά που σε κάτι διπλό βλέπουμε μόνο την μια όψη.

Το πιο απλό παράδειγμα είναι αυτό της σχέσης θερμοκρασίας και ενέργειας. Το ότι ένα ντουλάπι και ένα μαχαίρι έχουν την ίδια θερμοκρασία δεν σημαίνει ότι έχουν την ίδια ενέργεια. Παρά ταύτα, αν καποιος εμπορεύεται ντουλάπια και μαχαίρια με βάση το βάρος και την θερμοκρασία, δεν νοιάζεται για την ενέργεια που κρύβουν. Ενώ για την θερμοκρασία και το βάρος χρειάζεσαι μόνο ένα θερμόμετρο και μια ζυγαριά, για την ενέργεια που κρύβεται τα πράγματα δυσκολεύουν. Δηλαδή δεν είναι μοναδικό το φαινόμενο η εμπειρική πραγματικότητα να υποκρύπτει πραγματικότητες που είναι γνωστές αλλά χρειαζόμαστε άλλες διαδικασίες για να τις αποκαλύψουμε.

Έτσι και με την εργασία. Βλέπεις, βιώνεις και τελικά πληρώνεσαι για κάτι συγκεκριμένο, αλλά η δουλειά σου έχει και ένα κρυμμένο χαρακτήρα.

Ποιος είναι αυτός; Μα να είναι γενικώς και αορίστως δουλειά,να υπάρχει παντού στον κόσμο (σε αυτό το σύστημα) η εργασία ως μια γενικευμένη «ύλη» η οποία παντού και πάντα εισέρχεται στο σύστημα της αξίας για να μετασχηματισθεί ως χρηματική αποτίμηση εμπορεύματος. Πριν να βρεις μια συγκεκριμένη δουλειά (στο σημερινό σύστημα) αυτή υπάρχει ως υλική πραγματικότητα, ως γενική κατηγορία.

Ο τρομερός Ρώσος οικονομολόγος Isaac Rubin (που τον καθαρίσανε στις ωραίες δίκες της Μόσχας σχετικά μικρό), μας εξηγεί πολύ ωραία οτι η «αφηρημένη» εργασία δεν είναι η φυσιολογική ικανότητα προς εργασία, ούτε το σύνολο όλων των εργασιών όλων των μισθωτών, αλλά είναι η «υλική», η «πραγματική» υπόσταση της εργασίας ως λειτουργίας στο συγκεκριμένο σύστημα και μόνο σ’αυτό, που επιτρέπει στην φοβερή μηχανή της «αξίας» να μετατρέπει την δουλειά σε σύμβολο.

Χωρίς αυτόν τον κρυμμένο χαρακτήρα δεν δουλεύει το σύστημα.

Χωρίς «αφηρημένη» εργασία το μηχάνημα της «αξίας» δεν παράγει ανταλλάξιμα προιόντα, που διακινούνται μέσω συμβόλων.

Αυτή είναι λοιπόν η «αφηρημένη» εργασία.

Η κρυμμένη πραγματική υλική πλευρά της εργασίας που δεν είναι φυσιολογία, δεν είναι ολική κοινωνική εργασία, αλλά είναι η μορφή της εργασίας που ανώνυμα, γενικά, ομοιογενώς εισέρχεται στην magic συσκευή της «αξίας» και επιτρέπει να δουλέψει το σύστημα.

Ψάχνοντας τα σχετικά σε ένα πολύ έγκυρο ιστολόγιο διάβασα ένα άρθρο ενός από τους πιο σημαντικούς Μαρξιστές, του John Holloway οποίος φαίνεται να μην έχει παρει πρέφα από αφηρημένη εργασία.

Ευτυχώς που υπάρχουν τα ιστολόγια για να μπορεί ο κάθε αδέσποτος ιστολόγος να εκφράζει τις αντιρρήσεις του. Λοιπόν όποιος διαβάσει το άρθρο του θα καταλάβει πως ο John Holloway αντιδιαστέλλει την συγκεκριμένη εργασία με την αφηρημένη ως αν να ειναι έννοιες του ίδιου επιπέδου. Θεωρεί την συγκεκριμένη ως δημιουργική και την αφηρημένη ως αλλοτρίωση. Κάνει δε και ένα άλλο λάθος. Θεωρεί οτι μπορούμε τοπικά, αποσπασπατικά να απομειώσουμε την αφηρημένη εργασία, ενώ αυτή είναι μια έννοια της «ολότητας». Σύντροφε Holloway, μόνο στην καθολική κοινωνία των συνεταιρισμένων παραγωγών γίνονται αυτά τα πράγματα, μόνο τότε δεν θα λειτουργεί ο «ολικός» νόμος της «αξίας».

Αγνοώ αν η αφηρημένη εργασία έγινε κατανοητή.

Ελπίζω ώμως να φάνηκε γιατί είναι τοσο ελκυστικό το έργο του Μαρξ για την αξία. Πρόκειται για μια θεωρία διεπιστημονική, για την οποία καποιος έγραψε ότι είναι σχεδόν μια αισθητική θεωρία των μορφών, καθώς όλες οι έννοιες αποτυπώνουν σχέσεις μορφών και περιεχομένου, ουσίας και έκφρασης.

Σαν τον ήρωα του Carpenter, για να δεις την πραγματικότητα πρέπει να βάλεις γυαλιά και όχι να βγάλεις.

28 σχόλια:

Greek Rider είπε...

Ειλικρινά δεν κατάλαβα τις διαφορές μεταξύ αφηρημένης και μη αφηρημένης εργασίας. Δεν το γράφω αυτό στον lls για να μη νομίζει ότι είναι αιχμή στην ανάρτησή του. Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω.

Εκτός αν εννοεί αυτό που καταλαβαίνω και από μόνος μου και το λέω συχνά, ότι ο σκοπός της εργασίας δηλαδή, δεν είναι απλά το κέρδος αλλά οι σχέσεις εξουσίας που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της δομής των κοινωνικών σχέσεων.

Ελπίζω να μην είπα καμία βλακεία...

Αντωνης είπε...

Καλώς ήλθες GR. Τα δυο μου σεντ (δεν έχω παραπάνω, έχουμε κρίση):

Πώς να σκεφτεί κανείς την αφηρημένη εργασίας εφόσον είναι αφηρημένη, ή μάλλον, πώς μπορεί κάτι που δεν είναι ούτε "η φυσιολογική ικανότητα προς εργασία, ούτε το σύνολο όλων των εργασιών όλων των μισθωτών, αλλά είναι η «υλική», η «πραγματική» υπόσταση της εργασίας ως λειτουργίας στο συγκεκριμένο σύστημα και μόνο σ’αυτό" (I. Rubin)?

Ας πάρουμε, λέω εγώ χωρίς να είμαι οικονομολόγος ούτε κατά διάνοια, την έννοια "αυτοκινητόδρομος". Ο αυτοκινητόδρομος έχει μια υλική υπόσταση (άσφαλτο, πίσα, κλπ), μια χωρική υπόσταση (καταλαμβάνει συγκεκριμένο χώρο, διαστάσεις, κλπ). Αλλά το να τα γνωρίζουμε αυτά δεν μας λέει τίποτα για το τι είναι ένας αυτοκινητόδρομος, διότι ως τέτοιος, ο αυτοκινητόδρομος είναι ο εαυτός του, πραγματώνει τον εαυτό του, μόνο εφόσον χρησιμοποιείται από οχήματα. Ξέρουμε, συνεπώς ότι δεν υπήρχαν αυτοκινητόδρομοι ανεξάρτητα από τα αυτοκίνητα, ότι στην ουσία ο αυτοκινητόδρομος δεν είναι ένα πράγμα αλλά μια συνάρτηση.
Το ίδιο ισχύει για την εργασία υπό καπιταλιστικές συνθήκες --δεν μπορεί να νοηθεί ως απλώς η ικανότητα για εργασία, ούτε ως το αριθμητικό σύνολο των εργασιών όλων των μισθωτών, χωρίς να χαθεί μια ουσιώδης διάσταση του τι την καθιστά αυτό που είναι, τι την κάνει "μισθωτή εργασία. Αυτό το κάτι είναι μια συνάρτηση. Δεν βρίσκεται ΜΕΣΑ στην εργασία , ούτε κάπου εκτός της εργασίας, αλλά στη διάδραση ανάμεσα στην εργασία και στο σύστημα το οποίο αντλεί την υπεραξία της εργασίας, την διοχετεύει με συγκεκριμένους τρόπους σε συγκεκριμένα κανάλια, κλπ.

Ελπίζω να μην είπα τεράστια ηλιθιότητα.

the Idiot Mouflon είπε...

@Αντώνης

Για να μην κάνω πάλι τον διάλογο δυσλειτουργικό, παρακαλώ επιτρέψτε μου να παραθέσω σύνδεσμο σε κάποιες παλιές μου αναρτήσεις: http://hlithioagrino.blogspot.com/search/label/%CE%97%20%CE%91%CE%A5%CE%A1%CE%91%20%CE%A4%CE%9F%CE%A5%20%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%97%CE%A4%CE%97


Αν έχετε χρόνο και διάθεση... διαβάστε (από το τέλος προς την αρχή).

Ημιτελής προσπάθεια και επομένως... πολλά δεν έχουν ακόμη ειπωθεί. Νομίζω όμως ότι το μυαλό σας δύναται να τα εννοήσει.

Σας το ζητάω αυτό για να καταλάβετε το "πως και γιατί" εγώ ξεκινάω όχι με τον Μαρξ αλλά με ... τον Δαρβίνο.

Ευχαριστώ.

Αντωνης είπε...

@IdiotMoufflon: Θα το κοιτάξω, ευχαριστώ για την πρόταση.

Αντωνης είπε...

@IM: Για κάποιο λόγο το λινκ σας δεν εμφανίζεται ολόκληρο και έτσι δεν μπορώ να το κάνω σωστά copy-paste. Μήπως μπορεί να φορμαριστεί κάπως διαφορετικά;

το Ηλίθιο Αγρινό είπε...

http://hlithioagrino.blogspot.com/

Μπείτε στο Ιστολόγιο μου.

Στο δεξί περιθώριο, κάτω χαμηλά και πάνω ακριβώς από τον FEEDJIT μετρητή... βρίσκεις σύνδεσμο για τα συγκεκριμένα κείμενα με τίτλο "Η ΑΥΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΗΤΗ"

Αντωνης είπε...

@IM: Πολύ ωραία, ευχαριστώ.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Αντωνη
Ευχαριστω για την πολύ τιμητική αναδημοσίευση,με τις απαραιτητες διορθωσεις που συνοδεύουν εθιμικά το LLS.Χαρα στο κουράγιο σου.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

GR
Εκείνο που παντα με εντυπωσίαζε είναι οτι σε κάθε μαρξιστικής επιρροής βιβλίο ,κείμενο,διαλεξη κλπ ολοι προχωρούν σε εισαγωγικές ερμηνείες θεμελιωδων εννοιών του Μαρξ.
Είναι τρομερό αλλα κανένας δεν θεωρεί καμία έννοια δεδομένη,ως βαση.
Η συζήτηση ανακυκλωνεται ή μαλλον ανανεωνεται.
Το γράφω οχι για να υπερασπιστώ την ανυπαρκτη διάυγεια της αναρτησης (που αλλωστε προσπαθεί να βαλει σε ταξη αυτά που ψηλαφει ο συντακτης της)
Επι του συγκεκριμμένου μου αρέσει η μεταφορά του Αντώνη με τα τραίνα.
Θα προσπαθήσω και ενα αλλο συλλογισμό δια της εις ατοπο.
Η εργασία παράγει "υπεραξία" οταν την δεις σε όλο το σύστημα.
Η εργασία η δικιά σου ,η συγκεκριμμένη ,ανεξάρτητα αν είναι δημιουργική,πνευματική,χειρωνακτική,ευέλικτη,σταθερή,ευχαριστη,απαίσια είναιγια όλες αυτές τις ιδιότητες "συγκεκριμμένη" αλλα για να κυκλοφόρήσει ως "υπεραξία" σε ολο το σύστημα ,εχει αναγκαστικά μια άλλη ΥΛΙΚΗ διάσταση (αλλωστε δεν θα δημιουργούσε τα κυκλωματα) που όμως δεν είναι ορατή.
Χωρίς την αφηρημένη εργασία δεν υπάρχει "ροή" εντός των κυκλωματων εμπορευμα χρήμα μισθός εργασία κεφαλαιο κλπ.
Το χρήμα το κερδος τα εμπορεύματα κυκλοφορούν ως "πυρηνικά υποβρύχεια" με "ατομική ενεργεια" την αφηρημένη εργασία.
Μήπως το έκανα χειρώτερο από ότι ήταν;;;

Αντωνης είπε...

Ωραία, τώρα μπορούμε να πάμε ένα βήμα πιο κει: θέση:
1. η αφηρημένη εργασία είναι η εργασία από την σκοπιά του κεφαλαίου, δηλαδή η εργασία ως αφηρημένη συνάρτηση χωρίς ποιοτικά χαρακτηριστικά.
2. η σύλληψη της αφηρημένης εργασίας έχει άμεση συνάφεια με την σύλληψη της αντίστιξης χρηστικής και ανταλλακτικής αξίας.
3. Η αντίστιξη χρηστικής και ανταλλακτικής αξίας είναι μια καθαρά θεωρητική σύλληψη που δεν έχει ιστορική βάση, όπως, για παράδειγμα, και η έννοια της "φυσικής κατάστασης" στον Χομπς και τον Ρουσώ. Και αυτό γιατί και στις προκαπιταλιστικές κοινωνίες υπήρχε ανταλλαγή, αλλά και γιατί η εργασία ως τέτοια περικλείει την ανταλλαγή χρόνου και κόπου για ένα προϊόν. Καθαρή "χρηστική αξία" δεν υπάρχει.
4. Η ίδια η ικανότητα αφαίρεσης μιας διάστασης της εργασίας, η ίδια η σύλληψη της "αφηρημένης εργασίας" είναι σύμπτωμα αυτού που διαγιγνώσκει: της πραγμοποίησης της εργασίας, δηλαδή της αφαίρεσης της από την εμπειρική πραγματικότητα του υποκειμένου.

Αναμένω αντιρρήσεις, διαφωνίες, διορθώσεις, κλπ.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

RD
Τα είπες όλα σε 4 παραγραφους.Μα ΟΛΑ!!

Greek Rider είπε...

Ευχαριστώ για τις διευκρινήσεις.

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Μια και αναδημοσιεύεις καλό είναι να στείλουμε κι εδώ το σχόλιο που στείλαμε λίγο νωρίτερα στον Left Liberal. Αντιγράφουμε:



Φίλε Left Liberal Synthesis,


Νομίζουμε ότι η προσέγγισή σου χάνει κάπου τον δρόμο της. Εντοπίζουμε την αρχή του αποπροσανατολισμού στο σημείο που γράφεις:

“Αν πείς σε κάποιον κλασσικό οικονομολόγο οτι η «αφηρημένη» εργασία δημιουργεί «υπεραξία» και όχι η «συγκεκριμμένη» τότε ή θα σε κοιτάξει με συμπόνια θα σε ρωτήσει τι ακριβώς είναι η «αφηρημένη»”.

Ίσως να σε κοιτάξει με συμπόνια -χρησιμοποιούμε απλώς την έκφρασή σου, δεν υιοθετούμε την υπεροψία του- επειδή, αν και κλασικός οικονομολόγος, πιθανόν να ξέρει ότι, κατά τον Μαρξ, η αφηρημένη εργασία είναι η πηγή της ανταλλακτικής αξίας και η συγκεκριμένη εργασία της αξίας χρήσης του κάθε εμπορεύματος. (Παρεμπιπτόντως, γιατί βάζεις σε εισαγωγικά τις λέξεις;).

Κατά τον Μαρξ, θα συνέχιζε ο κλασικός οικονομολόγος, η διαδικασία της παραγωγής υπεραξίας παίρνει μπρος με την μετατροπή της ανθρώπινης εργασίας σε εμπόρευμα. Αλλά αυτό το πάτημα του κουμπιού για το ξεκίνημα της παραγωγής της γίνεται στα έγκατα του καπιταλισμού και δεν μπορεί να το δει ο εργάτης.

Εκείνο που μπορεί να δει πιο εύκολα ο εργάτης -και να ’σαι καλά Left Liberal που του το μπερδεύεις- είναι ότι η υπεραξία πραγματώνεται επειδή εργάζεται πέρα από τον κοινωνικά αναγκαίο χρόνο που απαιτείται για την αναπαραγωγή του ως άτομο και το επιπλέον της εργασίας (και της αξίας) το βάζει στο τσεπάκι του ο κεφαλαιοκράτης. Κι άμα το δει αυτό -πάντα ο λόγος ανήκει στον κλασικό οικονομολόγο- θα αναρωτηθεί γιατί να έχει ο κεφαλαιοκράτης αυτή τη δύναμη να ιδιοποιείται τη δική του δουλειά. Και πιθανόν να καταλάβει ότι έχει αυτή τη δύναμη γιατί κατέχει τα μέσα παραγωγής. Και μετά μπορεί να του μπει η επικίνδυνη ιδέα να του τα πάρει και να τα αποδώσει σε όλη την κοινωνία.

Κι εκεί θα μπλέξουμε άσχημα φίλε Left Liberal, θα σου έλεγε ο κλασικός οικονομολόγος και θα σε αποχαιρετούσε ευχόμενος καλό μεσημέρι.


Τα λέμε.

Αντωνης είπε...

Το είχα δει, αλλά είναι χρήσιμο να υπάρχει και εδώ. Τα ερωτήματα, και ελπίζω να μην υπέρ του δέοντος αδαή, που θα είχα εγώ είναι:

α) ποιος και πώς καθορίζει τον "κοινωνικά αναγκαίο χρόνο" πέραν του οποίου μπορεί αυτός που ελέγχει τα μέσα παραγωγής να επικαρπωθεί την υπεραξία;

β) ποια είναι η μορφή αυτού του καθορισμού αν όχι μια αφηρημένη συνάρτηση, ένας λογάριθμος;

γ) πώς μπορεί ο εργάτης να γνωρίζει τον "κοινωνικά αναγκαίο" χρόνο:

δ) δεν ξανασήκωσε κεφάλι συνεπώς η αφηρημένη εργασία, δηλ. δεν ξαναεπιστρέψαμε εκεί; Την προσπεράσαμε;

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Δεν καταλάβαμε καθόλου το δ). Μπορείς να το διευκρινίσεις λίγο;


Τα λέμε.

Αντωνης είπε...

Ναι, εννοώ, αν ισχύουν τα α) β) γ), δεν είναι ο "κοινωνικά αναγκαίος χρόνος" ήδη κάτι που δεν αφορά ούτε την δυνατότητα για εργασία ούτε το συνολικό προϊόν που παράγεται από αυτή, αλλά ακριβώς το μέσο δια του οποίου εμφανίζεται πάλι στην εξίσωση το φάντασμα της "αφηρημένης εργασίας";

Αντωνης είπε...

Φτου! Αν ισχύει το β) και έτσι καθίσταται πρακτικά αδύνατο το γ) είναι η σωστή διατύπωση.

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


ΟΚ, τώρα έγινε πιο καθαρό. Θα απαντήσουμε στα ερωτήματά σου. Αλλά αφού τοποθετηθεί πρώτα ο Left Liberal στο σχόλιό μας. Είναι η σειρά του να "μιλήσει", να ποντάρει δηλαδή, με όρους πόκας.

Βέβαια, εσύ έχεις δηλώσει ότι δεν ξέρεις πόκα, οπότε ίσως δεν το πολυκαταλαβαίνεις αυτό. Αν ξαναδιαβάσεις τον μικρό οδηγό γι' αυτήν που συμπεριλάβαμε στη σχετική ανάρτηση, πιθανόν να το αποκρυπτογραφήσεις.

Νομίζουμε όμως ότι ο Left Liberal κάτι σκαμπάζει από πόκα. Εκείνος θα καταλάβει.

Άρα, στην αναμονή όντες, σε βάζουμε στην ...αναμονή!


Τα λέμε.

Αντωνης είπε...

Έγινε.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Left G 700
Επι της ουσίας του σχολίου σου δεν εχω καμμία μια καμμια ΔΑΦΩΝΙΑ.
Ως δευτερεύοντα (και ελπίζω να μην εκτρεψουν την συζήτηση ) σημειώνω
1.-Τα εισαγωγικά μπαινουν γιατι ο κλασσικός οικονομολογος δεν "βλεπει", δεν μπορεί να δει, δεν θελει να δει "αφηρημενη" "συγκεκριμμένη" εργασία.Βλεπει συντελεστες παραγωγής στην ονομαστική τους τιμή.
2.-Το ζήτημα είναι οτι και ο Μαρξ για να δειξει τα εγκατα του καπιταλισμού πρέπει να κάνει "πτησεις" προς αφηρημενες ή και υπερβατικές εννοιες που θα τις συνθεσει ως ολο.
Αρα και η αποκάλυψη του "κολπου" της υπεραξίας δεν είναι τοσο απλή.
Επανερχομαι σε λίγο σε συξευξη με τα του Αντωνη.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Αντωνη
Εχω μια εισαγωγική παρατηρηση-προκληση.
Υποτίθεται οτι μιλάμε τωρα ΕΚΤΟΣ του υποδείγματος Negri,δηλαδή αυλη εργασία = ζωή αρα δεν υπάρχει διαφορά μεταξυ χρόνου εργασίας ελευθερου χρόνου,αρα το κλασικό σχήμα υπεραξίας δεν υφισταται πλέον.
Θα είχει ενδιαφέρον να το δουμε αλλού,ΑΛΛΑ ΤΩΡΑ ας το αγνοήσουμε
Νομίζω οτι το ερωτημα (α) σου απαντίεται με μια Μαρξιστική διάσταση που δεν εχει εισελθει μεχρι τωρα ,και αυτή είναι η Ταξική Πάλη.
Η υπεραξία είναι σχέση.
Η σχέση αυτή είναι δυναμική,και αλλωστε συμφωνα με τους Rubin/Μηλιό δεν μπορεί να μετρηθεί.
Νομίζω οτι ο ταξικός συσχετισμός κανονίζει τον χρόνο εργασίας.
Τα ερωτηματα σου τωρα νομίζω επαγωγικά απαντιώνται περιπου ως εξής
β.-Η μορφη του καθορισμού είναι η ταξική κοινωνία με τις εμπειρικές εκγρασεις της.Πιθανόν σε μια απόλυτη αφαιρεση να γινόταν συναρτηση,αλλα δεν μπρω να δω αυτην την αφαιρεση
γ.-Ο εργατης προσλαμβανει την διαφορά πλούτου που εχει σε σχεη με αυτόν που παράγει δηλαδη μια σχεση.Δεν μπορεί να ορίσει στατικά ενα μεγεθος (κοινωνικο χρόνο)παρα μόνο σε σχεση με κατι αλλο.
δ.-Στην σειρα αυτή νομίζω η αφηρημένη εργασία παραμένει στην θεση της.Το "καυσιμο" του συστηματος είναι εκεί
Ελπίζω οτι καπως συμβαλλω και δεν συσκοτίζω.

LeftG700 είπε...

Φίλε Left Liberal Synthesis,


Απολύτως κυριολεκτώντας σου λέμε ότι η πρώτη πρόταση της απάντησή σου μας έχει αφήσει ...ξερούς!

Δεν ξέρουμε ακόμα αν θα απαντήσουμε με σχόλιο ή ποστ.


Τα λέμε.

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Όπως είμαστε σίγουροι ότι καταλαβαίνεις τα πράγματα μπερδεύτηκαν. Ο φίλος Left Liberal είπε ...πάσο!

Απαντήσεις στα ερωτήματα θα δοθούν. Αλλά όπως λέμε και στον ίδιο, δεν ξέρουμε αν θα είναι σε σχόλιο ή σε ποστ.


Τα λέμε.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

Left G 700
Μα δεν καταλαβαίνω και εγω
Σχολιάζω την ουσία της διαφοράς κλασσικής και μαρξιστικής οικονομίας
Νομίζω πως είναι κατακτημένο οτι δεν χρησιμοποιουν τις ιδιες εννοιες.Ειναι διαφορετικά συστηματα επιστημολογικά.Διαφορετικά "παραδείγματα"
Δεν υπάρχει υπεραξια αφηρημενη εργασια στην κλασσική οικονομική
Ειναι εκτος του πλαισίου των εννοιων της.
Το ρητορικό σχημα της συμπονιας κλπ κλπ θελει να υπογραμμίσει την διαφορα αυτή.
Επ αυτού συμφωνούμε.
Ποιο είναι το πρόβλημα;

Αντωνης είπε...

@LLS: Η προσέγγιση Νέγκρι αισθάνομαι ότι έχει αρκετά προβλήματα, αν και εισάγει μια οπωσδήποτε άξια σκέψης διάσταση. Το θέμα της "άϋλης εργασίας" χρειάζεται πολλές γνώσεις πολιτικής οικονομίας οι οποίες υπερβαίνουν τις δικές μου δυνατότητες.
@LG700: Κρατάω συνεπώς τις ερωτήσεις μου και ευελπιστώ σε μια απάντηση, είτε εδώ είτε σε ξεχωριστό ποστ, εσείς αποφασίζετε.

Τα υπόλοιπα, περί πάσου, πόκας, κλπ, όχι, λυπάμαι, δεν τα καταλαβαίνω, αλλά φαντάζομαι όλα θα απαντηθούν όταν εκθέσετε αναλυτικά τις θέσεις σας. Υπομονή υπάρχει.

LeftG700 είπε...

Φίλοι Αντώνη και Left Liberal Synthesis,


Μόλις ξεκαθαρίστηκε: Είναι αρκετά και -νομίζουμε- σημαντικά αυτά που θέλουμε να πούμε.

Από ένα σχόλιο "σεντόνι", καλύτερα ένα πόστ τέτοιο!


Τα λέμε.

Αντωνης είπε...

Αναμένουμε ανάρτηση επομένως. Έτσι θα είναι καλύτερα, συμφωνώ.

Pucca είπε...

Σκέφτομαι, η Αξία ως έννοια δεν είναι καλύτερη από την έννοια τιμή. Και στον Μαρξ υπάρχει αντίφαση στον 1ο και 3ο τόμο. Άρα, η έννοια της Αξίας δε νομίζω ότι πολυχρειάζεται και αρκεί η τιμή. Και η αφηρημένη εργασία σα να είναι προβληματική σα να μην έχει σχέση με τις θεωρήσεις του ανταλλακτικού χρήματος όπως κάνει ο Μηλιός στο βιβλίο του, αλλά το αφηρημένο στην εργασία μάλλον έχει να κάνει με την ψυχική δύναμη της εξουσίας του χρήματος ή γενικότερα του οικονομικού οριζόμεμου δηλ. ως κυνηγιού του πλεονάσματος. Ενός πλεονάσματος που προσφέρει απόλαυση και ετσι διατηρείται ο καπιταλιστικός κύκλος. Είναι δηλ. οι έννοιες Αξία και Αφηρημένη εργασία μέσα στο πλαίσιο των σημαινόντων εν είδει κυρίαρχου σημαίνοντος πράγμα που σημαίνει ότι ο Μαρξ κρατά την ανάλυσή του στα σημαίνοντα της καπιταλιστικής εννοιολόγησης αλλά και φαντασίωσης.