Πέμπτη, 21 Ιανουαρίου 2010

I fought the law (and the law won)


Όπως θα το έθεταν σήμερα οι πολιτιστικά συντηρητικοί, οι φιλόσοφοι της αποδόμησης είναι πολύ πιο επικίνδυνοι από τους πραγματικούς τρομοκράτες: ενώ οι δεύτεροι θέλουν να υποσκάψουν την ηθικοπολιτική μας τάξη ώστε να επιβάλλουν την δική τους ηθικο-θρησκευτική τάξη, οι αποδομιστές θέλουν να υποσκάψουν την τάξη αυτή καθαυτή:
Λέμε ότι ο πιο επικίνδυνος εγκληματίας τώρα είναι ο εντελώς άνομος σύγχρονος φιλόσοφος. Συγκρινόμενοι με αυτόν, οι διαρρήκτες και οι δίγαμοι είναι ουσιαστικά ηθικοί άνθρωποι· η συμπάθειά μου είναι μαζί τους. Δέχονται το βασικό ιδεώδες του ανθρώπου· απλά προσπαθούν να το εκπληρώσουν με λάθος τρόπο. Οι κλέφτες σέβονται την περιουσία. Απλά επιθυμούν η περιουσία αυτή να γίνει δική τους έτσι ώστε να την σέβονται με μεγαλύτερη τελειότητα. Αλλά οι φιλόσοφοι απεχθάνονται την περιουσία ως περιουσία. Θέλουν να καταστρέψουν την ίδια την ιδέα των προσωπικών αγαθών. Οι δίγαμοι σέβονται τον γάμο, αλλιώς δεν θα ανεχόντουσαν την έντονα τελετουργική και ακόμα και πρωτόγονα τελευτουργική τυπικότητα της διγαμίας. Αλλά οι φιλόσοφοι απεχθάνονται τον γάμο ως γάμο. Οι δολοφόνοι σέβονται την ανθρώπινη ζωή. Απλά επιθυμούν να αποκτήσουν μια μεγαλύτερη πληρότητα ανθρώπινης ζωής μέσα τους μέσω της θυσίας ζωών που τους φαίνονται μικρότερης σημασίας. Αλλά οι φιλόσοφοι μισούν τη ζωή την ίδια, τη δική τους όσο και των άλλων...Ο κοινός εγκληματίας είναι κακός άνθρωπος, αλλά τουλάχιστον είναι, ας το πούμε έτσι, δυνητικά καλός άνθρωπος. Λέει ότι αν ένα μικρό εμπόδιο παραμεριζόταν --ας πούμε, ένας πλούσιος θείος-- θα ήταν έτοιμος να αποδεχτεί το σύμπαν και να ευλογεί το Θεό. Είναι μεταρρυθμιστής, όχι αναρχικός. Θέλει να καθαρίσει το κτήριο, όχι να το καταστρέψει. Αλλά ο κακός φιλόσοφος δεν προσπαθεί να αλλάξει τα πράγματα, αλλά να τα καταστρέψει.
G.K Chesterton, Ο άνθρωπος που τον έλεγαν Πέμπτη
Η προκλητική αυτή ανάλυση αποκαλύπτει τους περιορισμούς του Chesterton, το γεγονός ότι δεν είναι αρκετά εγελιανός: αυτό που δεν καταλαβαίνει είναι ότι το οικουμενοποιημένο έγκλημα δεν είναι πλέον έγκλημα --αρνείται και συνάμα ξεπερνά τον εαυτό του ως έγκλημα και μετατρέπεται από παράβαση σε μια νέα τάξη. Έχει δίκαιο όταν ισχυρίζεται ότι συγκρινόμενος με τον "απόλυτα άνομο" φιλόσοφο, οι διαρρήκτες, οι δίγαμοι, ακόμη και οι δολοφόνοι, είναι ουσιαστικά ηθικοί: ένας κλέφτης είναι ένας "δυνητικά καλός άνθρωπος," δεν απαρνείται την ίδια την ιδιωτική περιουσία, απλά θέλει περισσότερη για τον ίδιο, και μετά είναι πολύ πρόθυμος να την σεβαστεί. Το συμπέρασμα που μπορεί όμως να αντληθεί από αυτό είναι ότι το ίδιο το έγκλημα είναι "βασικά ηθικό", ότι απλώς επιθυμεί μια συγκεκριμένη παράνομη ανακατάταξη μιας καθολικής ηθικής τάξης η οποία θα πρέπει να παραμείνει στη θέση της. Και, με πραγματικά εγελιανό πνεύμα, θα πρέπει να φέρουμε αυτή την πρόταση "της βασικής ηθικότητας" του εγκλήματος στην εμμενή της αντιστροφή: όχι μόνο είναι το έγκλημα "βασικά ηθικό" (στα εγελιανά: μια εμμενής στιγμή της ανάπτυξης των εσωτερικών ανταγωνισμών και "αντιφάσεων" της ίδιας της έννοιας της ηθικής τάξης, όχι κάτι που ενοχλεί την ηθική τάξη έξωθεν, ως απρόσμενη εισβολή) αλλά η ηθική η ίδια είναι βασικά εγκληματική --και πάλι, όχι μόνο με την έννοια ότι η οικουμενική ηθική τάξη αναπόφευκτα "αυτοακυρώνεται" με συγκεκριμένα εγκλήματα, αλλά, πολύ πιο ριζικά, με την έννοια ότι ο τρόπος με τον οποίο αυτοεπικυρώνεται η ηθική (στην περίπτωση της κλοπής, η περιουσία) είναι ήδη από μόνος του έγκλημα --"η περιουσία είναι κλοπή", όπως συνήθιζαν να λένε στον δέκατο ένατο αιώνα. Δηλαδή, πρέπει κάποιος να περάσει από την κλοπή ως συγκεκριμένη εγκληματική παραβίαση της οικουμενικής μορφής της περιουσίας, στην ίδια την μορφή αυτή ως εγκληματική παραβίαση. Αυτό το οποίο αποτυγχάνει να αντιληφθεί ο Chesterton είναι ότι το "οικουμενικοποιημένο έγκλημα" που ο ίδιος προβάλλει πάνω στην "άνομη σύγχρονη φιλοσοφία" και στο πολιτικό της αντίστοιχο, το "αναρχικό" κίνημα που στοχεύει να καταστρέψει την ολότητα της πολιτισμένης ζωής, υλοποιείται ήδη με τη μορφή της υπάρχουσας εξουσίας του νόμου, έτσι ώστε ο ανταγωνισμός μεταξύ Νόμου και εγκλήματος να αποκαλύπτεται ως εμμενής στο έγκλημα, στον ανταγωνισμό ανάμεσα στο συγκεκριμένο έγκλημα και το οικουμενικό.

Slavoj Žižek, "Μια ταπεινή έκκληση για την εγελιανή ανάγνωση του Χριστιανισμού."


Εικόνα: www.recroomers. com

Δεν υπάρχουν σχόλια: