Πέμπτη, 21 Ιανουαρίου 2010

Πένθος, μελαγχολία και "εθνική συνείδηση", ή, περί κρυφομεταναστών



Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έζησα σπουδάζοντας για περίπου πεντέμιση χρόνια, πρόσεξα ένα παράξενο φαινόμενο στις σχέσεις μου με τους ελληνοαμερικανούς μετανάστες: Μιλούσαν διαρκώς με μεγάλη θέρμη για ζητήματα έθνους, εθνικής ταυτότητας, εθνικής ιστορίας, εθνικών κινδύνων και εθνικής αλλοίωσης, αλλά είχαν μηδενική επαφή με την Ελλάδα, για την οποία σε άλλες στιγμές έλεγαν τα χειρότερα δυνατά πράγματα. Εγώ από την άλλη σπανιότατα έβλεπα τον λόγο να ασχοληθώ με τέτοιου είδους ερωτήματα, αλλά στην Ελλάδα επέστρεφα κάθε χρόνο και καθόμουν όσο το δυνατό περισσότερο. Από τους συμπατριώτες συμφοιτητές μου, από την άλλη πλευρά, αυτοί που είχαν την πιο εμμονική σχέση με την ελληνικότητα, έμειναν στις Η.Π.Α και αποτελούν, πλέον, μέλη της νέας γενιάς μεταναστών εκεί. Αντίθετα, εγώ, που είχα πάντοτε πολύ πιο δεκτική σχέση με τις ίδιες τις Η.Π.Α, δεν διανοήθηκα ποτέ να μείνω εκεί μόνιμα και επέστρεψα στην Ελλάδα για να κάνω την δεκαοκτάμηνη στρατιωτική μου θητεία (σε αντίθεση με αρκετούς από τους εν Αμερική ασυμβίβαστους πατριώτες). Οι φιλικές μου σχέσεις με Ιρλανδούς και ιρλανδοαμερικανούς αποκάλυψαν ένα σχεδόν ταυτόσημο φαινόμενο: οι σκληροπυρηνικότεροι υποστηρικτές του ανένδοτου αγώνα κατά του Η.Β ήταν κάτοικοι Η.Π.Α, και μιας και αυτούς γνώρισα πρώτα, η πρώτη μου επίσκεψη στην Ιρλανδία με σόκαρε με το πόσο πιο συμβιβαστικός και αυτοκριτικός ήταν ο μέσος, εξαντλημένος από την διαρκή και άκαρπη βία, Ιρλανδός.

Παρακολουθώντας την ομιλία του Ζίζεκ "Μια λακανική έκκληση για φονταμενταλισμό" που δημοσίευσα πρόσφατα, σκεφτόμουν για την σχέση αυτών των παράδοξων φαινομένων με την περίφημη φροϋδική αντίστιξη πένθους (mourning) και μελαγχολίας (melancholy). Στην πρώτη αντίδραση στην απώλεια, ως γνωστόν, ο Φρόυντ βλέπει μια διαδικασία σταδιακής επεξεργασίας της, έτσι ώστε αυτός που πενθεί, αρχίζει σιγά-σιγά να αποδέχεται την απώλεια ως μη αναστρέψιμη. Αντίθετα, ο μελαγχολικός αρνείται να αποδεχτεί το συμβάν της απώλειας, και προσαρτάται στο χαμένο αντικείμενο ναρκισσιστικά, αντλώντας από το μελαγχολικό σύμπτωμα την δευτερογενή ηδονή που του δίνει η αίσθηση ότι "παραμένει πιστός" σε αυτό που χάθηκε.

Είναι ξεκάθαρο ότι τόσο οι παλιότεροι όσο και οι νεότεροι μετανάστες που γνώρισα στις Η.Π.Α μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως μελαγχολικοί. Αφενός γιατί ανέπτυξαν μια εμμονική σχέση με την "χαμένη πατρίδα", αφετέρου γιατί μετέτρεψαν την δυστυχία χωρισμού από αυτήν σε δευτερογενή πηγή ηδονής. Στην ίδια ομιλία, ο Ζίζεκ, αναφερόμενος στην συναφή συζήτηση του Τζιόρτζιο Αγκάμπεν, παρατηρεί ότι το εκπληκτικό σε ό,τι αφορά την μεταμοντέρνα μελαγχολία είναι ότι αρχίζει να θρηνεί την απώλεια εκ των προτέρων, διότι το αντικείμενο της επιθυμίας δεν την ενδιαφέρει παρά ως απωλεσθέν. Με άλλα λόγια, προδίδει το αντικείμενο της ως ζωντανό οργανισμό ακριβώς έτσι ώστε να μπορεί να παραμείνει αιώνια πιστή σε αυτό ως νεκρό. Αυτό ακριβώς όμως ήταν το κοινό σημείο των ελλήνων μεταναστών που γνώρισα στις Η.Π.Α: Με την πραγματική, ζώσα Ελλάδα, δεν ήθελαν καμμία σχέση. Η Ελλάδα αυτή τους άφηνε παγερά αδιάφορους, και ήταν πάντα διατεθειμένοι να επιχειρηματολογήσουν για τις μύριες όσες αδυναμίες της έναντι της χώρας στην οποία προσέφυγαν. Όχι, αυτό στο οποίο ήταν εμμονικά προσκολλημένοι ήταν μια φαντασιακή Ελλάδα, απομακρυσμένη από τους ίδιους στον χώρο και τον χρόνο, μια Ελλάδα-κειμήλιο. Για αυτό ακριβώς τον λόγο δεν ένιωθαν καμμία ανάγκη να επιστρέψουν, ή και όταν τύχαινε να πάνε πίσω για ένα διάστημα επέστρεφαν, θυμάμαι, στις Η.Π.Α, εκνευρισμένοι και ασυμφιλίωτοι με οτιδήποτε έτυχε να δουν ή να ζήσουν εκεί.

Tα παραπάνω είναι από λίγο-πολύ γνωστά ως κοινότυπα ως παρατηρήσεις για την μελαγχολική ψυχολογία πολλών μεταναστών. Αυτό το οποίο είναι σαφώς πιο ενδιαφέρον είναι το πανομοιότυπο της στάσης των μεταναστών αυτών με τους αντιμετανάστες εθνικιστές μέσα στην Ελλάδα του παρόντος. Διότι οι δεύτεροι, ζώντας ήδη μέσα στον ζωντανό εθνικό οργανισμό, συμπεριφέρονται ωσάν να ζουν υπό διαρκή κατάσταση απώλειας, ωσάν η υπάρχουσα πραγματικότητα του έθνους να είναι βλασφημία και προσβολή απέναντι στην μνήμη του ως απωλεσθέντος που όμως, ταυτόχρονα, δεν εγκαταλείπεται· ωσάν, με άλλα λόγια, να διεκδικούν το δικαίωμα να θρηνούν ως ωσεί παρόν κάτι το οποίο για τους υπόλοιπους είναι ακόμη πραγματικά ζωντανό. Για τον αντιμεταναστευτικό εθνικιστικό λόγο το "έθνος" είναι ήδη ένα κειμήλιο απώλειας και θανάτου που έχει όμως υποκαταστήσει τον απορριπτέο, ζωντανό του εαυτό. Τίποτε δεν μπορεί να καλύψει το κενό της χώρας που χάθηκε, ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, της χώρας-που-έχει-ήδη-πάντοτε-χαθεί, δηλαδή της χώρας που αποτελεί αντικείμενο λιμπιντινικής επένδυσης μόνο ως ήδη νεκρή. Πότε μιλά ο εθνικιστικός αντιμεταναστευτικός λόγος για το έθνος καταφατικά, με αγάπη; Αυτό στο οποίο απευθύνεται είναι μια κοινότητα εν απωλεία, και το μίσος του --και είναι αβυσσαλέο το μίσος τούτο-- στρέφεται ενάντια σε όλους όσους συνεχίζουν, απλώς, να ζουν και να θέλουν απλώς να ζήσουν, να ζήσουν ωσάν να μην έχουν ήδη χαθεί τα πάντα, ωσάν η ζωή να είναι κάτι άλλο από διαρκή θρήνο για αυτό που δεν μπορώ ποτέ να έχω.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο εθνικιστικός αντιμεταναστευτικός συνασπισμός δεν θα ικανοποιηθεί αν δεν υλοποιηθεί τελικά η παροχή ιθαγένειας στους μετανάστες. Δεν θα ικανοποιηθεί ούτε αν και ο τελευταίος μετανάστης αποχωρήσει από την χώρα. Δεν θα ικανοποιηθεί, στις πιο ακραίες του πολιτικές εκφάνσεις, ακόμη και αν καεί και η τελευταία συναγωγή ή σταματήσει η ανέγερση και του τελευταίου τζαμιού. Γιατί το αντικείμενο της επιθυμίας του είναι εξ ορισμού η ίδια η φαντασματική απώλεια (του φαντάσματος της εθνικής καθαρότητας και ομοιογένειας, της υποτιθέμενης στιγμής πλήρους  σύμπτωσης εαυτού με εαυτό), και συνεπώς θα βρίσκει πάντα τρόπους να εφευρίσκει την απώλεια αυτή παντού. Υπ' αυτήν την έννοια, ο ναζισμός δεν είναι παρά η καθαρότερη, η πιο ανεξέλεγκτη έκφανση της ενόρμησης θανάτου (death drive) που κρύβεται μέσα σε κάθε εθνικιστική μελαγχολία. Κανένα Ολοκαύτωμα Εβραίων, ανάπηρων, τσιγγάνων, ή ομοφυλόφιλων δεν στάθηκε αρκετό για να γεμίσει το κενό που ενσάρκωνε το όνομα "Γερμανία", γιατί το κενό αυτό μπορούσε να βαφτιστεί αντικείμενο της συλλογικής επιθυμίας μόνο με τον όρο ότι θα μπορούσε διαρκώς να εφευρεθεί ένας ακόμα που δήθεν παρεμπόδιζε την εκστατική ένωση με αυτό, ένας ακόμα εχθρός του κράτους, ένας ακόμα "ξένος." Υπάρχει μια πολύ σκοτεινή αλήθεια πίσω από την φράση πολλών αντιμεταναστών εθνικιστών ότι "έχουν φτάσει να νιώθουν μετανάστες στην ίδια τους την πατρίδα."

Και η σκοτεινή αυτή αλήθεια φανερώνεται από το γεγονός πως κανείς ο οποίος αισθάνεται καταφατικά για το ανήκειν στην πατρίδα του δεν μισεί και δεν φοβάται τον μετανάστη, όπως κανείς υγιώς ετεροφυλόφιλος δεν γίνεται ομοφοβικός, όπως κανείς πραγματικός πιστός δεν φοβάται τον "άθεο." Η φράση "είμαστε όλοι μετανάστες" θα έπρεπε, ίσως, να αποτελεί το σλόγκαν όχι αυτών που υπερασπίζονται τα μεταναστευτικά δικαιώματα, αλλά αυτών που απεχθάνονται τους μετανάστες γιατί είναι, ασύνειδα, μετανάστες, θύματα της απώλειας ενός φαντασματικού ανήκειν, την οποία αντιπαρέρχονται μετατρέποντας τον ίδιο τον εκδικητικό θρήνο σε φετιχιστική πηγή ηδονής.

Εικόνα: Albrecht Dürer, "Melancholia", 1514.


29 σχόλια:

ernesto είπε...

καλησπερα

1.εκπληκτικο το ποστ.συγχαρητηρια!

2.τα ιδια ακριβως ισχυουν για τους ελληνες τις γερμανιας .το δραμα που ζουνε ειναι οτι ΔΕΝ ανηκουν πουθενα.ειναι παντου (και γερμανια και ελλαδα) ΞΕΝΟΙ.Το οτι οι ελληνες του εξωτερικου αγαπανε την ελλαδα πιο πολυ ειναι αν οχι ο μεγαλυτερος απο τους μεγαλυτερους μυθους της χωρας μας. (και φυσικα το χρησιμοποιουν οποιοι θελουν να τους γλυψουν : πολιτικοι,τραγουδιστες κτλ κτλ )

3.ασχετο αλλα οταν ειδα την foto το μυαλο μου πηγε στο εξωφυλλο ενος γερμανικου metal συγροτηματος(haggard) και απλα βαζω εδω το link.

http://www.youtube.com/watch?v=NjF7bwX9BkI&feature=related

ξερω οτι μαλλον δεν σε ενδιαφερει (ουτε και κανενα εδω που τα λεμε)
αλλα ειπα να το βαλω,γιατι εμενα προσωπικα μου ταιριαζει με το ποστ σου!

καλο απογευμα και συνεχισε την καλη δουλεια!

sofia είπε...

Aν και δύσκολο για μένα το κείμενο,το κατάλαβα όμως στο τέλος, μου άρεσε πολύ μιας και πάντα ψάχνω το γιατί πίσω από κάθε λόγο.
Καλό απόγευμα και χάρηκα για την γνωριμία.

Αντωνης είπε...

@ernesto, sofia: Σας ευχαριστώ πολύ. @ernesto: είναι ιδιαίτερα διάσημος πίνακας και εμφανίζεται συχνά.

Θεία Θ είπε...

Να μια ερμηνεία στην οποία κανείς δεν είχε σκεφτεί να εστιάσει. Έτσι εξηγούνται πολλές συμπεριφορές αυτών των ομάδων που αναφέρονται. Άντε τώρα να τους πείσεις ότι χρειάζονται ψυχανάλυση!
Διότι καλά είναι όταν το πρόβλημά τους περιορίζεται στο στενό tους περιβάλλον, όταν όμως προκαλεί δυσλειτουργία στο κοινωνικό σύνολο θα πρέπει να αντμετωπισθεί. Έξοχη ανάρτηση Αντώνη.

Αντωνης είπε...

Απέναντι στο νικ σας μου έρχεται ενστικτωδώς ένας παλιομοδίτικος πληθυντικός. Σας ευχαριστώ λοιπόν πολύ, φιλτάτη Θεία Θ. :-)

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Είναι ένας δρόμος ενδιαφέρων η ανάλυσή σου. Δηλαδή άξιος προβληματισμού. Πιστεύουμε όμως ότι δεν είναι όμως ούτε ο μόνος ούτε ο μόνος ενδιαφέρων.

Περιοριζόμαστε σε ένα μόνο σημείο:

Στην ανάλυσή σου για τους Ελληνοαμερικανούς ακολουθείς την περί πένθους και μελαγχολίας ερμηνεία. Βάσιμη. Αλλά:

Εξ ίσου γνωστή, αν όχι περισσότερο, είναι και η ψυχική διαδικασία (επίσημη ψυχαναλυτική ονομασία: "αντιδραστικός σχηματισμός") κατά την οποία προσπαθούμε να καμουφλρουμε τις απαγορευμένες επιθυμίες μας για να τις παρουσιάσουμε (στούς άλλους και στον εαυτό μας) αντίθετες από αυτές που είναι στην πραγματικότητα.

Στο συγκεκριμένο ζήτημα το πράγμα πάει ως εξής:

Επιθυμία: Το "γράψιμο" της Ελλάδας στα παπούτσια με τα οποία πάτησα το πόδι μου στην Αμερική.

Απαγόρευση: Πρέπει να αγαπάς την πατρίδα σου.

Κατάληξη: Αυτό που παρατήρησες κατά την παραμονή σου στις ΗΠΑ.

Δεν θα γράφαμε αυτό το σχόλιο -δεν είμαστε έτοιμοι για την εισαγωγή στο θέμα του "μεταναστευτικού".

Το κάναμε όμως γιατί μας χτύπησε λίγο άσχημα η φράση σου "Όλα τα παραπάνω είναι από λίγο-πολύ γνωστά ως κοινότυπα".

Αυτό παραπέμπει σε βεβαιότητες του τύπου "η γη κινείται γύρω από τον ήλιο και όχι το αντίθετο".

Δεν νομίζουμε ότι η ψυχανάλυση και η κοινωνική ψυχολογία έχει φτάσει σε τέτοιες βεβαιότητες...


Τα λέμε.

Αντωνης είπε...

Φίλοι LeftG700: Ενννούσα απλώς ότι η παρατήρηση του φαινομένου, καθώς και οι αιτίες του έχουν πολλάκις συζητηθεί και δεν αποτελούν προσωπικές ανακαλύψεις. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον, και μη ψυχαναλυτικό, για παράδειγμα, είναι το άρθρο "Long-distance nationalism" του γνωστού Benedict Anderson. Ίσως να μην ήμουν όσο θα έπρεπε ευκρινής για αυτό.

Αντωνης είπε...

@ LeftG700: αναδιατύπωσα για μεγαλύτερη σαφήνεια του νοήματος. Ευχαριστώ για την παρατήρηση, συνεπώς.

Αντωνης είπε...

Ένα-ένα μου έρχονται: έχω σκεφτεί την εναλλακτική σας ερμηνεία, αλλά εδώ μιλάμε για εμμονή. Το μοναδικό θέμα συζήτησης, διαρκώς. Δεν παραπάει για απλή εκλογίκευση πρότερου γραψίματος;

vlemma είπε...

Καλό.
Και το σχόλιο του Leftg700 χρήσιμο, για την αναδιατύπωση.

Νοσφεράτος είπε...

ο μελαγχολικος πενθει για κατι που δεν θυμαται καν τι ειναι ...ουσιαστικά δεν υπαρχει αντικειμενο του πενθους..
και οι μεταναστες νοσταλγουν -αλλα δεν θυμουνται καλά καλά τι νοσταλγουν

Πολύ πολύ καλή αναρτηση Αντωνη..
θα την ..αναδημισευω ..(δεν βλεπω να γραφει τιποτε)

Αντωνης είπε...

Βασικά μόνο το "Counting" και οι εκτεταμένες μεταφράσεις είναι πρόβλημα. Όλα τα άλλα είναι τζάμπα :-)

Αντωνης είπε...

Α, και το "Marx vs Zizek", που ακόμα παλεύω να γράψω;-)

N.Ago είπε...

Εξαιρετικό!

Αντωνης είπε...

@N.Ago: Να σαι καλά.

Ανώνυμος είπε...

οταν η ΠΟΛΙΤΙΚΗ γίνεται ψυχαναλυση....
τοτε ειναι ηδη αργα για τον συγγραφέα...
αλλη μια χαμενη ψυχη...
στον κοσμο της ονειροφαντασιας του ντιβανιου..
κουραγιο φιλε
υπαρχουν και ζωες χωρις φροιδικές αναλυσεις...
υπαρχουν ζωες για ηρωες και Ελληνες
αλλα εσυ βλεπεις μεσα απο τα γιαλιά του προσωπικου σου αδιεξόδοου τις ιδέες...
ο ψυχολογος σου-συντροφος-καθοδηγητής σου θα σε οδηγήσει ξανα στην ελαφρότητα μιας υπαρξής ματαιής (σαν κοινωνικου όντος) σε αυτόν τον δυσκολο για μας τους δηθεν ΕΛΛΗΝΕΣ κόσμο...

Αντωνης είπε...

@ Ανώνυμος: Και συ να σαι καλά (έκανε καλή δουλειά ο ψυχολόγος μου).

Αντωνης είπε...

@ A, επίσης η ψυχανάλυση δεν είναι το αντίθετο της πολιτικής, είτε το δηλώνεις με κεφαλαία για έξτρα στόμφο, είτε όχι. Ρίξε καμμιά ματιά στο "Ο Λακάν και το Πολιτικό" του Σταυρακάκη, υπάρχει στα ελληνικά. Υπάρχει και σχετικό κόνσεπτ που λέγεται "λακανική αριστερά". Από που ξεκινάει να δεις...α απ' τον Αλτουσέρ.

Νοσφεράτος είπε...

Συνθως αυτοι που απαξιωνουν τοσο εντονα την σχεση Ψυχαναλυσης και πολιτικής -οπως ο ανωνυμος φιλος λίγο πιο πάνω μου-ειναι οσοι επειγοντως χρειαζονται μια ..Το προβλημα ειναι οτι δεν το αντιλαμβανονται οτι χρειαζονται ..Φυσικά αν το αντιλαμβανονταν θα την χρειαζονταν λιγοτερο ..Φαυλος κυκλος

Αντωνης είπε...

Δεν ξέρω, σε περίπτωση που μελλοντικός σχολιαστής πάντως σκεφτεί να μου πει ότι χρειάζομαι ψυχανάλυση, να ξέρει από τώρα ότι έχω κάνει και ήταν αρκετά χρήσιμη. Η ευρύτερη εντύπωση στην Ελλάδα μοιάζει να είναι ότι η ψυχανάλυση είναι κάποιου είδους συνώνυμο με το να μπεις στο Δρομοκαϊτειο. Και αυτό, ε, χρειάζεται ψυχανάλυση.;-)

Μπορώ να σηκωθώ τώρα γιατρέ; είπε...

Ο κριτικά τοποθετημένος απέναντι και στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ συμφοιτητής σου που και γύρισε για το στρατιωτικό του και παρόλο που προς στιγμή είναι για οικογενειακούς λόγους (γράψε η άτιμη η ξανθιά) στις ΗΠΑ είναι μονίμως ενημερωμένος για την ελληνική καθημερινότητα, επισκέπτεται την Ελλάδα περισσότερο της μιας φοράς κάθε χρόνο, διατηρεί περιουσία στη χώρα, έχει ασφαλιστικές κρατήσεις στην Ελλάδα για όταν επιστρέψει που κολλάει στην ψυχανάλυση σου; Μήπως από μελαγχολία και πένθος ενώ δεν απορρίπτει την πολιτογράφηση των μεταναστόπαιδων και των ίδιων των μεταναστών θέλει ασφαλιστικές δικλείδες για να μη γίνει Έλληνας πολίτης ο Αλβανός αντίστοιχος του Άδωνι και του Βορίδη; Ή ο Πακιστάνος αντίστοιχος του Άνθιμου; Το εύκολο είναι να τα βλέπεις άσπρα μαύρα.

Αντωνης είπε...

Προφανώς γνωριζόμαστε και εξίσου προφανώς δεν είσαι από αυτούς στους οποίους αναφέρομαι;-) Τώρα, επί της ουσίας, έχω νομίζω απαντήσει σε πλείστα όσα σχόλια πιο πριν για το πώς βλέπω το πράγμα.

sebkom είπε...

Πολύ ενδιαφέρον ποστ, μπορεί άστοχο, μπορεί λάθος γενικά ή ειδικά, αλλά σίγουρα ενδιαφέρον.

Να φύγω λίγο από την τριάδα "εθνικιστές-έθνος-μετανάστες" και να σταθώ στην πρώτη παράγραφό σου; Τί συμβαίνει με όσους όχι απλά λένε τα χειρότερα για την χώρα τους, όχι απλά δεν έχουν καθόλου θερμή σχέση με θέματα εθνικής συνείδησης/ταυτότητας/κλπ αλλά τους λείπει;

Παρατηρώ τον εαυτό μου εδώ και δυόμιση χρόνια, που είμαι στην Αγγλία για σπουδές, να γκρινιάζω πολύ εύκολα για την Ελλάδα και να θεωρώ "ιερό καθήκον" μου να ενημερώνω τον καθένα για οτιδήποτε μαύρο υπάρχει εκεί. Να διατυμπανίζω σε κάθε ευκαιρία το πόσο τυχεροί είναι οι Άγγλοι που έχουν μια κάποια σωστή λειτουργία στην χώρα τους, σε αντίθεση με εμάς. Και να θέλω όμως πολύ να γυρίσω πίσω. Να γυρνάω για τις διακοπές των Χριστουγέννων και στο πρώτο τριήμερο να έχω "σκάσει" με όλα όσα δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε αλλά να στεναχωριέμαι όταν έρχεται η ώρα να ξαναφύγω. Τί συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις;

Αντωνης είπε...

Υπάρχουν διακριτές φάσεις προσαρμογής σε μία ξένη χώρα, οι οποίες ξεκινούν από την αρχική απόρριψη του ξένου, περνούν στη απόρριψη του οικείου, και ολοκληρώνονται είτε με μια ισορροπημένη αντίληψη και του ξένου και του οικείου είτε με διαρκή αμφιθυμία και μελαγχολική αίσθηση μη ανήκειν πουθενά.

Τίποτε εκτός συνηθισμένου αυτό που περιγράφεις, δηλαδή. Και για να λυθούν και οι όποιες πιθανές παρανοήσεις, δεν αξιολογώ ηθικά καμμία από τις κατηγορίες μεταναστών εκτός Ελλάδας, ούτε ήταν αυτός ο στόχος μου. Θα ήμουν εξαιρετικά βλαξ αν προσπαθούσα να ανοίξω το θέμα μετανάστευση στην Ελλάδα επιτιθέμενος στους Έλληνες μετανάστες. Απλώς θεωρώ ότι υπάρχουν αντιφάσεις στην εμπειρία της μετανάστευσης που επιστρέφουν με ενδιαφέροντα τρόπο στον "εγχώριο" αντιμεταναστευτικό λόγο (και υπ' αυτή την έννοια, δεν θεωρώ "αυτόματη" και δεδομένη την συμπάθεια ανθρώπων που έχουν την εμπειρία της μετανάστευσης για μετανάστες που μπήκαν στη χώρα τους, όπως κάνουν πολλοί στην ελλ. αριστερά).

Μπορώ να σηκωθώ τώρα γιατρέ; είπε...

Με δεδομένο πως δε μπορώ να έχω ιδέα για το ποιός είσαι μπορεί και να γνωριζόμαστε μπορεί και όχι. 14 χρόνια στις ΗΠΑ έχω γνωρίσει πολλούς φοιτητές (και πρώην φοιτητές). Θα με συγχωρέσεις που δεν έχω το κουράγιο να ψάχνω σε άλλα νήματα για την απάντηση στο πως το βλέπεις το θέμα της πολιτογράφησης του Αλβανού Βορίδη κλπ. Η συνηθισμένη αντίδραση που συναντώ είναι πως είτε δεν τίθεται τέτοιο θέμα ("το μόνο πρόβλημα είναι ο ελληνικός εθνικισμός") είτε μια αυτιστικού τύπου αντίδραση "αφού έχουμε τον Βορίδη στη Βουλή γιατί να μην έχουμε και τον Αλβανό εθνικιστή ή τον φανατικό ισλαμιστή".

Από εκεί και πέρα η εξίσωση των Ελλήνων μεταναστών παλαιάς κοπής με τους περισσότερους τωρινούς που είναι πρώην φοιτητές είναι κατά τη γνώμη μου offside. Οι περισσότεροι των τελευταίων μάλλον δεν ανήκουν στην κατηγορία των πατριωτών που λοιδωρείς. Αν κρίνω από τους φίλους μου μάλλον το αντίθετο, ομοϊδεάτες σου ιδεολογικά είναι.

Και τέλος ακόμα και στην ίδια χώρα οι νόμιμοι μετανάστες δεν είναι απαραιτήτως συμπαραστάτες των αιτημάτων των παρανόμων - βλέπε και τη συζήτηση περί "αμνηστείας" στις ΗΠΑ.

Αντωνης είπε...

@ Μπορώ: Το επιχείρημα ότι η κριτική στον αντιμεταναστευτικό λόγο επισύρει "πολιτογράφηση του Αλβανού Άδωνι" είναι μάλλον αδύναμο, αν και αρκετά πονηρό, μιας και εμφανίζεται ως "υπεράσπιση" της χώρας από δυνητικούς "κακούς ακροδεξιούς." Σε αντίθεση βέβαια με τα υποθετικά σενάρια (είχαμε παρόμοια κουβέντα σε άλλο ποστ με άλλο επικριτικόσ χολιαστή που επίσης πρότεινε σεναριογραφική κριτική του στυλ "τι θα γινόταν αν..."), το νομοσχέδιο από ό,τι ξέρω περιλαμβάνει πολλαπλούς και αυστηρούς όρους για την χορήγηση ιθαγένειας, και νομίζω ότι σε ό,τι αφορά την ουσία του πράγματος, δεν θα αποτελέσει και τόσο κοσμοϊστορική κίνηση αλλαγής εθνοτικών συσχετισμών.

Πιθανόν να είναι offside η εξίσωση, δεν μπορώ να γνωρίζω επισταμένα τι αλλαγές έχουν επέλθει εν τω μεταξύ από τη δεκαετία του 90.

Δεν λοιδωρώ κάνεναν, η ψυχανάλυση, το ξαναείπα, δεν είναι ηθικολογική αποτίμηση αλλά μάλλον τρόπος υπέρβασης των ηθικολογικών αποτιμήσεων.

Τέλος, κανείς δεν είπε ότι οι "νόμιμοι" μετανάστες είναι υποστηρικτές των αιτημάτων των "παρανόμων" σε οποιαδήποτε χώρα. "Αυτόματοι" πολιτικοί συνασπισμοί δεν υπάρχουν.

Μπορώ να σηκωθώ τώρα γιατρέ; είπε...

Για να κλείνουμε και απλώς θα διαβάσω τυχόν απάντηση σου χωρίς περαιτέρω:

α) Είμαι και παμπόνηρος ο μπαγάσας να φαντάζομαι πως το παιδί του Αλβανού Άδωνι (και μιλάω για αυτό που μοιράζεται τις απόψεις του μπαμπάκα του κι όχι αυτό που από αντίδραση έγινε φιλέλληνας) θα πάρει την υπηκοότητα χωρίς κανείς να μπορεί να το εμποδίσει καθώς ούτε συνέντευξη δε θα περάσει... Οι πολλαπλοί και αυστηροί όροι δε, που μπορεί να κόψουν το μπαμπάκα Άδωνι δεν είδα να συμπεριλαμβάνουν λόγους εθνικής ασφαλείας (πχ. συμμετοχή στο σύλλογο "οι φίλοι των Τσάμηδων της Παραμυθιάς") μάλλον γιατί έχουν αλλεργία και στο άκουσμα του όρου οι υπεύθυνοι) αλλά ας το αφήσουμε αυτό. Οι εθνοτικοί συσχετισμοί με αφήνουν παγερά αδιάφορο - οι εθνικές (και όχι εθνοτικές) συνειδήσεις που οδηγούν σε επιθετικές μειονότητες με νοοτροπία κράτους εν κράτει σαν κι αυτή της Αλβανικής στην Μακεδονία βορείως της Μακεδονίας είναι που με χαλάνε. Πες πως από τις ~800χλδ Αλβανών το 1/3 είναι εθνικίσταροι (σαν κι αυτούς που γέμισαν τις πλατείες και τους δρόμους τότε με το Κόσσοβο) μόνο κάποιος απίστευτα αδαής θα νόμιζε πως δε θα είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην πολιτική ζωή του τόπου.
β) Για τη δεκαετία του ´90 μιλάω κι εγώ. Δε γνώρισα ανυπότακτο "πατριώτη" αλλά δεν αμφιβάλλω πως θα υπάρχουν κι αυτοί. Αντιθέτως οι μισοί και παραπάνω φίλοι μου χωρίς "εθνικές ανησυχίες" κοίταξαν την καριέρα τους κι έμειναν έξω (κι έχασαν έτσι και το γάμο μου).
γ) Εσύ μπορεί να μην είπες πως οι νόμιμοι μετανάστες είναι αυτόματα σύμμαχοι των παρανόμων αλλά πάρα πολλοί το λένε (και αν δεν είσαι σε βγάζουν και self-hating immigrant). Μπαρδόν που σε τσουβάλιασα.
δ) το "Α, δεν διανοήθηκα ποτέ να μείνω εκεί μόνιμα και επέστρεψα στην Ελλάδα για να κάνω την δεκαοκτάμηνη στρατιωτική μου θητεία (σε αντίθεση με αρκετούς από τους εν Αμερική ασυμβίβαστους πατριώτες)" είναι κομματάκι λοιδωρία (αν και την αξίζουν ;-).

Αντωνης είπε...

@Μπορώ: Είδα το σχόλιό σου, δως μου λίγο χρόνο γιατί είμαι ψόφιος αυτή τη στιγμή.

Αντωνης είπε...

@ Μπορώ: Ευχαριστώ για την υπομονή και για το ευθύ των επικοινωνιών σου. Το εκτιμώ.

α) Τώρα κατανόησα τον συλλογισμό σου. Ναι, αυτό που λες, δηλαδή τα τυχόν προβλήματα που θα τεθούν σε ό,τι αφορά εθνική κυριαρχία είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να απασχολήσει τον νομοθέτη. Λυπάμαι που δεν σε κατάλαβα πιο πριν, δεν στροφάρω πάντα όσο πρέπει. Πρακτικά το πρόβλημα είναι βέβαια ότι αυτό που λες υπαγορεύει φακέλωμα ("profiling", ιστορικό πεποιθήσεων κλπ) το οποίο παρουσιάζει τα δικά του ιδεολογικά και ιστορικά προβλήματα. Πώς θα ξεπεραστούν αυτά, πώς θα προληφθούν καταχρήσεις του τι συνιστά απειλή για την εθνική κυριαρχία σε επίπεδο πολιτικών/εθνοτικών πεποιθήσεων;
β) Εγώ γνώρισα, αλλά ας το αφήσουμε ως επουσιώδες το ποια ήταν η ατομική εμπειρία του καθενός από τους δυο μας.
γ) Κακώς το θεωρούν, νομίζω.
δ) Ναι, και σε αυτό έχεις το δίκαιο σου. Δεν θα έπρεπε να είχε μπει στο κείμενο αυτό το κομμάτι.